Σύνδεση συνδρομητών

1942 ή 1943, Θεσσαλονίκη. Η Ραχήλ και ο Ιωσήφ Χασήδ φορώντας το κίτρινο αστέρι, στο διαμέρισμά τους στη Θεσσαλονίκη, λίγο καιρό πριν, μαζί με την συντριπτική πλειονότητα των μελών της εβραϊκής κοινότητας, οδηγηθούν στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου.   

Γιάννης Καρατζόγλου, Μεσεγγυούχοι και δοσίλογοι και το τέλος της εβραϊκής επιχειρηματικότητας στην κατοχική Θεσσαλονίκη. Ιστορικό δοκίμιο, πρόλογος: Ορλύ Μερόν, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2023, 576 σελ.

Πώς αντέδρασαν η κοινωνία και οι πολιτικές δυνάμεις της Θεσσαλονίκης όταν, μετά την Κατοχή, επιβεβαιώθηκαν οι φήμες για τον αφανισμό των Εβραίων κατοίκων της; Ποιοι και πώς πήραν στην κατοχή τους εβραϊκές περιουσίες; Ποιοι ήταν οι δωσίλογοι συνεργάτες των ναζί, πώς έδρασαν και πώς επωφελήθηκαν; Τι απέγιναν οι «κατά την Κατοχήν πλουτίσαντες»; Ποιοι ήταν οι νέοι «εύποροι» στο τέλος της δεκαετίας του 1940; Τι ρόλο έπαιξαν οι αρχές του ελληνικού κράτους; Και πώς διασπαθίστηκαν οι εβραϊκές περιουσίες; Ένα ιστορικό δοκίμιο επιδιώκει να δώσει τις απαντήσεις. [ΤΒJ]

16 Απριλίου 2024
Ο Παναγής Τσαλδάρης (στο κέντρο) το 1933 στη Γενεύη.

Ιωάννης Β. Δασκαρόλης, Μεταξάς εναντίον Τσαλδάρη. Η άγνωστη αντιβενιζελική σύγκρουση (1924-1928), Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2024, 304 σελ.

Ο αντιβενιζελισμός, ιδίως μετά το 1922, δεν είχε μια ενιαία έκφραση. Πολλοί πολιτικοί διεκδίκησαν το αντίπαλο δέος στον Ελευθέριο Βενιζέλο και, ανάμεσά τους, ο Παναγής Τσαλδάρης του Λαϊκού Κόμματος και ο Ιωάννης Μεταξάς του Κόμματος των Ελευθεροφρόνων. Το διάστημα 1922-1928 είναι σήμερα μια λησμονημένη περίοδος του αντιβενιζελισμού, την οποία ο Ιωάννης Β. Δασκαρόλης φέρνει στην επιφάνεια με ένα πολύτιμο βιβλίο. [ΤΒJ]

16 Απριλίου 2024
Εικόνα από ένα πλυσταριό της Μαγδαληνής στην Ιρλανδία, περίπου δεκαετία του 1920. Υποτίθεται, ήταν μια απασχόληση στο πλαίσιο της φιλανθρωπικής λειτουργίας μοναστηριών, στην οποία απασχολούνταν νεαρά κορίτσια (κακοποιημένες, ανύπαντρες έγκυοι που τις έδιωχναν οι εραστές ή η οικογένεια, παραβατικές) για βοήθεια και επανένταξη στην κοινωνία. Τα κορίτσια αυτά, όμως, εργάζονταν στα πλυσταριά: έπλεναν στη σκάφη, συνεχώς, ρούχα υπό άθλιες συνθήκες, πολλές φορές για χρόνια, χωρίς αμοιβή, υποχρεωτικά, χωρίς να είναι ελεύθερα να φύγουν, ενώ παράλληλα έπρεπε να εργάζονται για το μοναστήρι και να υπηρετούν τις καλόγριες. Το τελευταίο από τα πλυντήρια της ντροπής έκλεισε μόλις το 1996. Τρία χρόνια νωρίτερα ήρθαν στο φως 155 ανώνυμοι τάφοι κρατουμένων γυναικών και παιδιών. Πολύ πρόσφατα, ο ιρλανδός πρωθυπουργός αποκάλεσε τα πλυσταριά της Μαγδαληνής «ντροπή της Ιρλανδίας». Η φωτογραφία προέρχεται από το βιβλίο του F. Finnegan, Do Penance or Perish. A Study of Magdalen Asylums in Ireland, Congrave Press (2001).   

Claire Keegan, Μικρά πράγματα σαν κι αυτά, μετάφραση από τα αγγλικά: Μαρτίνα Ασκητοπούλου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 128 σελ.

H Ιρλανδή Κλερ Κίγκαν φημίζεται για τη διεισδυτική ματιά και τη λιτή πλην αιχμηρή γραφή της. Τα Μικρά πράγματα σαν κι αυτά εξιστορούν τα διλήμματα, τις αναστολές και τις σκέψεις ενός άνδρα ο οποίος αναγκάζεται, σε συνθήκες φτώχειας, να οδηγήσει σε ένα μοναστήρι μια εγκαταλελειμμένη νεαρή που της είχαν πάρει το εξώγαμο παιδί της. Θα διασφάλιζε την επιβίωσή της – αλλά την ίδια στιγμή ήξερε ότι η μοίρα της της επιφύλασσε μια ζωή οδύνης, αφού στο Μοναστήρι λειτουργούσε πλυσταριό της Μαγδαληνής, στο οποίο γυναίκες όπως η συγκεκριμένη δούλευαν σκληρά σχεδόν σαν σκλάβες. [TBJ]

16 Απριλίου 2024
Το εξώφυλλο του περιοδικού Μοντέρνοι Ρυθμοί που εξαγγέλλει την άφιξη, για συναυλία, των Rolling Stones, λίγο πριν το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου.

Αλέξης Πανσέληνος, Λάδι σε καμβά, Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 224 σελ.

Στο τελευταίο του μυθιστόρημα, Λάδι σε καμβά, ο σημαντικός και βραβευμένος πεζογράφος Αλέξης Πανσέληνος, εγγράφει –στο μεγαλύτερο μέρος της– μια εξαιρετικά φιλοτεχνημένη και ενίοτε προκλητικά ασύμμετρη ιστορία ματαίωσης, την περίοδο της επτάχρονης στρατιωτικής δικτατορίας. Ωστόσο, όπως και σε άλλα μυθιστορήματα που κυκλοφορούν με τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τη μεταπολίτευση, η καθοριστική πολιτική και κοινωνική συνθήκη της χούντας αποτελεί κι εδώ περισσότερο το φόντο μιας σειράς αρνητικών, αναπόδραστων εξελίξεων για τον Σπύρο, τον κεντρικό ήρωα. Σαν οι μεταγενεστέρες αξιακές συνδηλώσεις να ρίχνουν προειδοποιητικά τη σκιά τους!

16 Απριλίου 2024
25 Μαρτίου 1944, Ιωάννινα. Οι Ρωμανιώτες Εβραίοι της πόλης έχουν συγκεντρωθεί πλάι στη λίμνη και ετοιμάζονται να επιβιβαστούν σε καμιόνια, με προορισμό τη Λάρισα, όπου θα επιβιβάζονταν σε τρένα για το στρατόπεδο Άουσβιτς-Μπιρκενάου. Μόλις έφτασαν εκεί, σχεδόν όλοι εξοντώθηκαν.   

Δημήτρης Ελευθεράκης, Το Ολοκαύτωμα στην ελληνική κουλτούρα μνήμης, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2023, 223 σελ.

Τρεις μύθοι ορίζουν την εγχώρια μνήμη του Ολοκαυτώματος. Ο μύθος της σιωπής των Εβραίων επιζώντων αλλά και του Τύπου, που για δεκαετίες λειτούργησε ως άλλοθι για τη σιωπή της ιστοριογραφίας. Ο μύθος της συλλογικής διάσωσης των Εβραίων από την εαμική Αντίσταση. Και ο μύθος της επίσης συλλογικής διάσωσης των Εβραίων χάρη στις προσπάθειες της Εκκλησίας.

09 Απριλίου 2024
24 Ιουλίου 1974, Αθήνα. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, περιβαλλόμενος από αστυνομικούς, έχει μόλις αποβιβαστεί από το αεροπλάνο που τον μετέφερε από το Παρίσι. Η χούντα είναι παρελθόν, αρχίζει ο κύκλος της μεταπολίτευσης.

Πού πηγαίνει η Μεταπολίτευση;, εισαγωγή - επιμέλεια: Δημήτρης Χριστόπουλος. Πόλις, Αθήνα 2023, 136 σελ.

Η Δημοκρατία της Μεταπολίτευσης είναι ένα πολίτευμα συμπεριληπτικής πνοής. Ξεκίνησε με την επαναφορά στη νομιμότητα των κομμουνιστικών κομμάτων και συνεχίστηκε οκτώ χρόνια μετά με την ισότιμη ένταξη του εαμικού κόσμου στο πολιτικό σύστημα. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται –αν και άγαρμπη– η καύση των φακέλων το 1989. Το νήμα αυτό όχι μόνο δεν κόπηκε, αλλά δυναμώνει.

09 Απριλίου 2024
Ο Αλέξης Πανσέληνος είναι ένας αστός συγγραφέας, μεγαλωμένος σε ένα αθηναϊκό σπίτι διανοούμενων, με γούστα και εμμονές που καλύπτουν μέρη του επιστητού κάπως «ξεχασμένα», υπό το πολιτισμικό ραντάρ της τρέχουσας πλειοψηφίας.

Πτήση και μετεωρισμός στον Αλέξη Πανσέληνο

Μια από τις πιο διαδεδομένες κοινοτοπίες όσων ασχολούνται με ζητήματα λογοτεχνίας και γραφής στην Ελλάδα, είναι ότι στη χώρα μας δεν παράγεται μυθιστόρημα με υψηλό επίπεδο και ότι σε γενικές γραμμές «χωλαίνουμε» όποτε πρέπει να υπερβούμε τη μικρή κλίμακα και τους λίγους, μετρημένους στα δάχτυλα του ενός χεριού, αφηγηματικούς χαρακτήρες. Προσωπικά, από παλιά διαφωνούσα με αυτή την παραδοχή, προσπαθώντας να οργανώσω «γραμμές άμυνας» σε σχέση με την βαλλόμενη αξία του ελληνικού μυθιστορήματος, κυρίως επικαλούμενος συγγραφείς που το έχουν υπηρετήσει κατά προτεραιότητα και με μεγάλη ευσυνειδησία, με έμπνευση και εν τέλει με αποτελεσματικότητα, ανάμεσα στους οποίους περίοπτη θέση κατέχει εδώ και δεκαετίες ο Αλέξης Πανσέληνος.

09 Απριλίου 2024
Η αναπαράσταση του Νίκου Καζαντζάκη να γράφει, από τον Soloúp και την εκδοχή του στον Ζορμπά.

Νίκος Καζαντζάκης - Soloúp, Ζοrμπάς. Πράσινη πέτρα ωραιοτάτη, Διόπτρα, Αθήνα 2023, 520 σελ.

Ο Soloúp, κατά κόσμον Αντώνης Νικολόπουλος, αποδίδει έναν ωραίο, αληθινά ευφάνταστο, φόρο τιμής στο εμβληματικό μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, με την επιλογή του να το μεταπλάσει σε graphic novel με τον τίτλο Ζοrμπάς. Πράσινη πέτρα ωραιοτάτη, που κυκλοφορεί σε μια ιδιαιτέρως φροντισμένη και καλαίσθητη έκδοση από τη Διόπτρα, με επιμέλεια της Βίκυς Κατσαρού. Επιλογή γενναία και επικίνδυνη…

07 Απριλίου 2024
Μιχάλης Οικονόμου, Τα στάχυα, ελαιογραφία σε καμβά επικολλημένο σε χαρτόνι, 58 × 76 εκ., ιδιωτική συλλογή. Το έργο αποτελεί  μια απεικόνιση του θερισμού στη μεσογειακή φύση, με τις ανθρώπινες μορφές να επιτυγχάνουν με την πλαστικότητα και την εύκαμπτη στάση τους να αποδώσουν τον μόχθο της καθημερινής εργασίας, την ίδια στιγμή που εντάσσονται αρμονικά στο τοπίο. Η πυκνότητα του χρωματικού υλικού στα στάχυα στο προσκήνιο αντιτίθεται με την αχνή γραμμή του ορίζοντα στο βάθος, αλλά και το λευκό κτίριο στο βάθος αριστερά που καδράρει ιμπρεσιονιστικά το έργο.   

Μιχάλης Οικονόμου. Η αλχημεία της ζωγραφικής. Αναδρομική έκθεση, επιμέλεια: Αφροδίτη Κούρια, Μέτσοβο, Πινακοθήκη Αβέρωφ, 30/9/2023-15/1/2024, Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη, Φεβρουάριος - Απρίλιος 2024

Αφροδίτη Κούρια (επιμ.), Μιχάλης Οικονόμου. Η αλχημεία της ζωγραφικής, δίγλωσσος κατάλογος, Πινακοθήκη Αβέρωφ, Μέτσοβο 2023, 241 σελ.

Η μεγάλη αναδρομική έκθεση του Μιχάλη Οικονόμου στο Μέτσοβο (30/9/2023-15/1/2024, Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ), που συνεχίζει το ταξίδι της και στην Αθήνα (Φεβρουάριος-Απρίλιος 2024, Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη), σε παραγωγή της Πινακοθήκης Αβέρωφ-Μέτσοβο, επιμέλεια της Αφροδίτης Κούρια, δρος ιστορίας της τέχνης και με αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της Σόνιας Χαραλαμπίδου-Διβάνη και της Ειρήνης Χαραλαμπίδου αποτελεί μια ιδανική αφορμή για να σκεφτεί κανείς συνολικά και να επαναπροσεγγίσει με πιο καθαρό βλέμμα το έργο του παραγνωρισμένου επιφανούς έλληνα ζωγράφου.

07 Απριλίου 2024
Illiers-Combray, 1976. Ο Αλέξης Πανσέληνος στην κοινότητα Maison-Proust.

Η εκ των έσω υπονόμευση της ρεαλιστικής αφήγησης στα μυθιστορήματα του Αλέξη Πανσέληνου

Αλέξης Πανσέληνος, Ο Κουτσός Άγγελος, δεύτερη έκδοση, Μεταίχμιο, Αθήνα 2021, 488 σελ.

Αλέξης Πανσέληνος, Κρυφή Πόρτα, Μεταίχμιο, Αθήνα 2016, 184 σελ.

Αλέξης Πανσέληνος, Λάδι σε καμβά,  Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 224 σελ.

Έχω αναφερθεί και με άλλη ευκαιρία στη διπλή φύση της μυθιστορηματικής αφήγησης του Αλέξη Πανσέληνου: τον ενδιαφέρει ως πεζογράφο πολύ σοβαρά η πρόσδεση στην Ιστορία αλλά εκείνο που δίνει τον ιδιαίτερο τόνο στο έργο του είναι η καταφυγή στον μύθο – με διάφορους τρόπους. Γενικότερα η σχέση λογοτεχνίας και ζωής στην πεζογραφία του είναι ένα επαναλαμβανόμενο θέμα, όπως και το σχήμα της ύβρεως και της τιμωρίας και η θεματική της καταξίωσης στην τέχνη και στη ζωή. Τεύχος 150

05 Απριλίου 2024
O Στίβεν Κινγκ, σε εκδήλωση στη Γερμανία. Οι διηγήσεις του και οι περιγραφές του είναι συνήθως συγκρατημένες. Άλλωστε πιστεύει ότι «η φτωχή περιγραφή αφήνει τον αναγνώστη σαστισμένο και μισότυφλο. Η παραφορτωμένη περιγραφή τον θάβει μέσα σε λεπτομέρειες και εικόνες. Το κόλπο είναι να βρείτε τη χρυσή τομή».

Stephen King, Περί συγγραφής. Το χρονικό μιας τέχνης, μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος, Bell, Αθήνα 2006, 304 σελ.

Εν μέρει εγχειρίδιο «δημιουργικής γραφής», εν μέρει κείμενο θεωρητικού λόγου γύρω από τα ευρύτερα διακυβεύματα της λογοτεχνικής γραφής (συν το αυτοβιογραφικό bonus), το αγέραστο βιβλίο του Στίβεν Κινγκ καταφέρνει να διατηρεί ζωντανή την ονειροπόληση, το «ξελόγιασμα» της γραφής, προσπερνώντας και υπερκερνώντας στο διάβα του πολύ νεότερα, και με περισσότερες ακαδημαϊκές διεκδικήσεις γραμμένα, έργα-εγχειρίδια «δημιουργικής γραφής». Αν θέλετε να μάθετε πώς γράφεται ένα μυθιστόρημα μπορείτε να αναζητήσετε τη σχετική εργασία του ίσως πιο εμπορικού μυθιστοριογράφου της εποχής μας.

02 Απριλίου 2024
Ο Κόρμακ ΜακΚάρθι από τον Αλέκο Παπαδάτο.

Stephen King, Το κινητό, μετάφραση από τα αγγλικά: Γωγώ Αρβανίτη, Bell, Αθήνα 2006, 440 σελ.

Έχουμε όντως χτίσει με ηλεκτρονικά δίκτυα έναν πύργο της Βαβέλ; Όταν το Κινητό του Στίβεν Κινγκ είναι συνδετικός ιστός ανάμεσα στο Θήραμα του Μάικλ Κράιτον και το Δρόμο του Κόρμακ ΜακΚάρθυ.

02 Απριλίου 2024
Σελίδα 1 από 71