Σύνδεση συνδρομητών

O Ρενέ Ντεκάρτ (1596-1650) –ή Καρτέσιος– σε χαρακτικό του Balthasar Moncornet. Ο Αλέξης Παπάζογλου στηρίζεται στις παρατηρήσεις για τον ρόλο της λειτουργίας των αισθήσεων στον στοχασμό του ρασιοναλιστή Ντεκάρτ για να καταδείξει ότι εμπειρία και ορθός λόγος  φανερώνουν την ένδεια των θεωριών συνωμοσίας.

Αλέξη Παπάζογλου, Καθημερινή φιλοσοφία. 5 μαθήματα από την εποχή μας, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2020, 136 σελ. 

Όταν διδάσκει κανείς φιλοσοφία, τον ρωτούν συχνά αν και σε ποιο βαθμό οι αφηρημένες έννοιες, οι περίπλοκες θεωρίες και τα τεχνικά επιχειρήματα που θέλει να μεταδώσει έχουν κάποιο πρακτικό αντίκρισμα. Τα τελευταία χρόνια, πολλές εισαγωγές στη φιλοσοφία, απευθυνόμενες στο ευρύτερο κοινό, επιδιώκουν να αναδείξουν τη δυνατότητα αξιοποίησης του φιλοσοφικού στοχασμού για τη βαθύτερη κατανόηση ζητημάτων που μας απασχολούν σε διάφορες περιστάσεις του ιδιωτικού και του δημόσιου βίου. Σε αυτήν την κατεύθυνση κινείται και το  πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Αλέξη Παπάζογλου, Καθημερινή φιλοσοφία. 5 μαθήματα από την εποχή μας, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.[1]

14 Σεπτεμβρίου 2021
Παραλλαγμένη λεπτομέρεια του γνωστού έργου του Μιχαήλ Άγγελου, «Η δημιουργία του Αδάμ» (το χέρι του Αδάμ έχει αντικατασταθεί από το χέρι ενός ρομπότ).

Σωτήρης Μητραλέξης, Paul Tyson, Peter Harrison (επιμ.), Πέρα από την Επιστήμη και τη Θρησκεία – Νέες φιλοσοφικές και ιστορικές προσεγγίσεις, επίμετρο: Αθανάσιος Σ. Φωκάς, Ροπή, Θεσσαλονίκη 2021, 256 σελ.


Η συλλογή δοκιμίων, Πέρα από την Επιστήμη και τη Θρησκεία: νέες φιλοσοφικές και ιστορικές προσεγγίσεις, είναι ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί σε πολλά επίπεδα. Ο επιστημολόγος, ο ιστορικός των ιδεών, ο ειδικός στη φιλοσοφία μπορούν να αλιεύσουν επιχειρήματα και παραπομπές που θα ικανοποιήσουν τον πιο απαιτητικό ανάμεσα τους.

14 Σεπτεμβρίου 2021
Εικόνα του Frank Miller, από το άλμπουμ Holy Terror (2011)

Στο τεύχος 69 του Books' Journal, δημοσιεύθηκαν 25 διηγήματα ελλήνων συγγραφέων που είχαν γραφεί για αφιέρωμα με θέμα το Σημείο Μηδέν και προκρίθηκαν ανάμεσα σε εκατοντάδες άλλα. Τότε ήταν 15 χρόνια από το πρώτο μείζον γεγονός του 21ου αιώνα, το πλήγμα της ισλαμιστικής τρομοκρατίας στην καρδιά της Αμερικής, στο Μανχάτταν. Σήμερα, είκοσι χρόνια μετά, και μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ, έτσι όπως έγινε, από το Αφγανιστάν, τα κείμενα αυτά συνεχίζουν να έχουν ενδιαφέρον, όχι μόνο λογοτεχνικό. Για την ιστορία: η επιτροπή που διάβασε και έκρινε τα υποβληθέντα κείμενα απαρτίστηκε από τους Βασίλη Μανουσάκη, Ηρώ Νικοπούλου και Έλενα Σταγκουράκη. Τον Σε­πτέμβριο του 2017 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μι­χά­λη Σι­δέ­ρη ο τό­μος 83 Ἱ­στο­ρί­ες Μπον­ζά­ι γιὰ τὸ Ση­μεῖ­ο Μη­δέν (σελ. 288, με εξώφυλλο της Ηρώς Νικοπούλου), με  διηγήματα των ελλήνων συγγραφέων που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση του Books’ Journal και του ιστολογίου Πλανόδιον - Ιστορίες Μπονζάι, μαζί με τα προκριθέντα από την κριτική επιτροπή, καθώς και μεταφράσεις που έγιναν από τη σχετική με το θέμα διεθνή λογοτεχνική παραγωγή ειδικά για το αφιέρωμα. Στη συνέχεια, αναδημοσιεύονται τα 25 διηγήματα που είχαν επιλεγεί ως επικρατέστερα από την κριτική επιτροπή.

11 Σεπτεμβρίου 2021
O Τροφίμ Ντενίσοβιτς Λυσένκο, σε μια προπαγανδιστική σύνθεση της δεκαετίας του 1930 που υποδηλώνει την αυτάρκεια της σοβιετικής γεωργίας.

Θάνος Χ. Καψάλης, Η Γενετική σε δύσκολους καιρούς και τόπους. Νικολάι Κολτσόφ, Νικολάι Βαβίλοφ, Νικολάι Τιμοφέγιεφ-Ρεσσόφσκι, Σαββάλας, Αθήνα 2020, 480 σελ.

O Τροφίμ Ντενίσοβιτς Λυσένκο ήταν ο γεωπόνος του σταλινικού καθεστώτος που ισχυριζόταν ότι τα κληρονομικά χαρακτηριστικά των φυτών αποκτώνται από επιρροές του περιβάλλοντος. Έλεγε ότι αν βλαστήσει σπόρους σιταριού και τους υποβάλει σε ένα σοκ χαμηλής θερμοκρασίας, τα φυτά θα αποκτήσουν την ικανότητα να καρποφορούν στις ψυχρές πεδιάδες της Σιβηρίας. Μεταξύ 1934 και 1940, εκτελέστηκαν ή παύθηκαν αρκετοί σοβιετικοί βιολόγοι και γενετιστές, ενώ τα «πειράματα» του Λυσένκο, μολονότι αποτελούσαν παταγώδη αποτυχία, ανακοινώνονταν ως τεράστια επιτεύγματα. Ένα νέο βιβλίο περιγράφει εύγλωττα τη μοναδική εκείνη περίπτωση στραγγαλισμού της επιστήμης από την ιδεολογία. [ΤΒJ]

10 Σεπτεμβρίου 2021
Leander Russ, Παράταξη αγημάτων στο Συνέδριο του Λάιμπαχ του 1821, ακουαρέλα, 27,5 x 35,4 εκ. (1845).

Σωτήρης Ριζάς, Οι μεγάλες δυνάμεις και η Επανάσταση. Από το Λάιμπαχ στο Ναυαρίνο, Μεταίχμιο, Αθήνα 2021, 176 σελ.

Στο Λάιμπαχ, τη σημερινή Λιουμπλιάνα, συνήλθαν από τις 26 Ιανουαρίου ώς τις 12 Μαΐου 1821 τα μέλη της Ιεράς Συμμαχίας για να εξετάσουν την κατάσταση που είχε διαμορφωθεί και να συζητήσουν μέτρα που να διασφαλίζουν την ειρήνη στην Ευρώπη. Η διακοίνωση που εκδόθηκε, μετά τη λήξη του συνεδρίου, έλεγε ότι οι Ηγεμόνες διαδήλωσαν ότι θεωρούν νομικώς άκυρον και αποκηρυκτέαν παρά των αρχών του Δημοσίου Δικαίου της Ευρώπης πάσαν υποτιθέμενην μεταρρύθμισιν πραγματοποιουμένην διά κινήματος ή ανοικτής βίας». Με την ανακοίνωση αυτή, η ελληνική Επανάσταση έμοιαζε καταδικασμένη να κατασταλεί. Αλλά η Γαλλία και η Αγγλία δεν άκουσαν το μήνυματης αυστριακής πολιτικής... [ΤΒJ]

10 Σεπτεμβρίου 2021
Η Σύρος, σχέδιο εκ του φυσικού από τον W.H. Bartlett, το 1836. Σε αυτό το περιβάλλον η Καμπουράκη εξέδωσε το ποιητικό βιβλίο της, ένα από τα πρώτα έντυπα πρωτότυπης ποίησης που τυπώθηκε στο νησί. Η εικόνα περιλαμβάνεται στην έκδοση: John Carne, Syria, The Holy Land, Asia Minor, &c. Illustrated. In a series of views, drawn from nature by W.H. Bartlett, William Purser, &c, London, Fisher, Son & Co., 1836-1838.

Αντωνούσα Καμπουράκη, Ποιήματα Τραγικά, εισαγωγή-επίμετρο: Βαρβάρα Ρούσσου, Στιγμός, Αθήνα 2021, 220 σελ.

Πώς βίωσε άραγε ο άμαχος πληθυσμός την Ελληνική Επανάσταση; Πώς και από ποιον γνωρίζουμε σήμερα τη συμβολή των Κρητικών στον Αγώνα; Πώς η ιστορία συνδέεται με την ποίηση; Πώς η ποίηση συνδέθηκε με το έθνος και το φύλο είκοσι χρόνια μετά την κήρυξη της Επανάστασης; Γιατί σήμερα το ευρύ κοινό αγνοεί την πρώτη ελληνίδα ποιήτρια; Τα Ποιήματα Τραγικά της Αντωνούσας Καμπουράκη έρχονται ως μια πολύτιμη μαρτυρία από το παρελθόν για να μιλήσουν στο παρόν μας.

10 Σεπτεμβρίου 2021
Επιβάτες περιμένουν το μετρό. Φωτογραφία του Πάνου Κοκκαλιά, από το εξώφυλλο του βιβλίου του Παναγή Παναγιωτόπουλου, Περιπέτειες της μεσαίας τάξης.

Παναγής Παναγιωτόπουλος, Περιπέτειες της μεσαίας τάξης. Κοινωνιολογικές καταγραφές στην Ελλάδα της ύστερης Mεταπολίτευσης, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2021, 424 σελ.

 Ο καθηγητής Παναγής Παναγιωτόπουλος μελετά τις κοινωνικές πρακτικές και τα συναισθηματικά στοιχεία που κατέστησαν τη μεσαία τάξη κεντρομόλο δύναμη εκσυγχρονισμού και  εξατομίκευσης στη μεταπολευτική Ελλάδα. Εξετάζει τη βιωμένη εμπειρία των μεσαίων στρωμάτων όπως αυτή αποτυπώνεται στις πολιτισμικές και άλλες καθημερινές «μικρές» πρακτικές τους, οι οποίες είναι αρκετά κοντά στις αντίστοιχες των ευρωπαϊκών και των αμερικανικών μεσαίων στρωμάτων. Εξηγεί τους λόγους που προκάλεσαν την επισφάλεια της εποχής της κρίσης και εστιάζει στα φαινόμενα ριζοσπαστικοποίησης τμημάτων της, που καθόρισαν τη στάση της τη δεκαετία της κρίσης. Ένα σημαντικό βιβλίο για την ιδιόμορφη κανονικότητα της ελληνικής μεσαίας τάξης. [ΤΒJ]

07 Σεπτεμβρίου 2021
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης από τον David Hockney, 1966.

Ρενάτα Λαβανίνι, Γύρω στον Καβάφη. Άρθρα και μελέτες (1974-2008), Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2020, 256 σελ.

Συναγωγή μελετών της ομότιμης καθηγήτριας νεοελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο, Ρενάτας Λαβανίνι, για τον Καβάφη, που έρχεται να μας θυμίσει τη θαυμαστή ισορροπία μιας φιλολογίας αναλλοίωτης στο χρόνο – κι αυτό γιατί παραμένει πιστή στο ίδιο το ποιητικό κείμενο.

07 Σεπτεμβρίου 2021
Ο Γιάκουμο Κοϊζούμι (Λευκάδιος Χερν) με τη δεύτερη σύζυγό του, Σέτσου Κοϊζούμι. Λόγω και έργω, ο Λευκάδιος Χερν προώθησε την ιδέα της πνευματικής συγγένειας ανάμεσα στον ελληνικό και τον ιαπωνικό πολιτισμό, αντιπαραθέτοντας και τελικά συνδυάζοντας μια οριενταλιστικού τύπου προσέγγιση μ’ έναν συνειδητό κλασικισμό.

Michael Lucken, Le Japon grec. Culture et possession, Gallimard, 2019, 256 σελ.

Η αρχαία Ελλάδα δεν ενέπνευσε μόνο τον δυτικό κόσμο. Στην Ανατολή, η κλασική αρχαιότητα επέδρασε ουσιαστικά στην ιαπωνική ταυτότητα, και σε κρίσιμες φάσεις του ιστορικού παρελθόντος της χώρας και στον σύγχρονο κόσμο. Τι σήμαινε, και τι σημαίνει αυτό, όμως, για την Ελλάδα, για την Ιαπωνία, για τη σχέση τους, αλλά και τη σχέση Ελλάδας και Ιαπωνίας με τη Δύση; [ΤΒJ]

07 Σεπτεμβρίου 2021
Οι αδελφές Μπροντέ (Ανν, Έμιλυ και Σάρλοτ), ζωγραφισμένες περί το 1834 από τον αδελφό τους, Μπράνγουελ Μπροντέ.

Emily Jane Brontë, 41 ποιήματα, δίγλωσση έκδοση, μετάφραση από τα αγγλικά: Βασιλική Σιαφάκα, ΑΩ, Αθήνα 2020, 216 σελ.

«Κανένα αστέρι τη νύχτα μου δε θα φωτίσει / Ούτε και της ελπίδας η αυγή για μένα θ’ ανατείλει / Δε θλίβομαι για τ’ ουρανού το θαύμα / Ποτέ δεν πρόσμενα τις θείες εντολές». Η Έμιλυ Μπροντέ (1818-1848)πέρα από τα Ανεμοδαρμένα Ύψη.

06 Σεπτεμβρίου 2021
Εικονογράφηση του Κωνσταντίνου Μιχαήλ, για το «Καυτό μέλι».

Καυτό μέλι. Αρχαία ελληνικά ερωτικά ποιήματα από άντρες για άντρες και ερωτολογικός σχολιασμός, μετάφραση-σχολιασμός: Σπύρος Καρυδάκης, σκίτσα: Κωνσταντίνος Μιχαήλ, Στιγμός, Αθήνα 22021

Tυπικά, πρόκειται για συναγωγή αρχαίων ποιητικών κειμένων, τα οποία ο Καρυδάκης αποδίδει στα νέα ελληνικά, συνοδεύοντάς τα από εκτενείς σημειώσεις. Ο υποψιασμένος αναγνώστης οφείλει ωστόσο να γνωρίζει ότι το Καυτό μέλι εμπλέκεται στη μεγάλη συζήτηση για την αρχαία «ομοφυλοφιλίας. Ο «ελληνικός έρως» (Greek love) είναι εκείνο ακριβώς το ερμηνευτικό σχήμα, το οποίο νομιμοποιεί στη βικτωριανή Αγγλία τη συζήτηση σχετικά με τη σύγχρονη ομοσεξουαλικότητα, παράγει κοινωνικούς λόγους γύρω από αυτήν και δημιουργεί τις προϋποθέσεις της καλλιτεχνικής παραγωγής του ύστερου 19ου αιώνα με την ομοερωτική θεματολογία...

02 Σεπτεμβρίου 2021
Αναπαράσταση τελετουργίας κατά τη δεύτερη εξέγερση των Σέρβων κατά της οθωμανικής αυτοκρατορίας, από τον σέρβο ζωγράφο Paja Jovanovic, 1898.

Δημήτρης Α. Σταματόπουλος, Πόλεμος και Επανάσταση στα Οθωμανικά Βαλκάνια (18ος-20ός αι.) (επιμ.), Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2019, 396 σελ.

Οι οριενταλιστικές ερμηνείες δεν θέλγουν πια. Τα εθνικά κινήματα στα Βαλκάνια ήταν αυτόνομα πολιτικά και ιστορικά υποκείμενα που διαλέγονται με τις ρηγματώσεις του δυτικού κόσμου και εκμεταλλεύονται τον ανταγωνισμό των Μεγάλων Δυνάμεων, μάλιστα δε τους ηττημένους της κάθε αναμέτρησης.

02 Σεπτεμβρίου 2021
Σελίδα 1 από 36