Συνεντεύξεις

Συνέντευξη στον Ηλία Κανέλλη και στον Βίκτωρα Ναχμία

Την ιδέα να συνομιλήσουμε με τον Νίκο Πλατή την είχε ο Βίκτωρ Ναχμίας, ένα μεσημέρι που συζητούσαμε στα Starbucks της Κοραή. Πολύ σωστά. Είναι μια δαιμόνια μορφή των εκδόσεων και ο τελευταίος μεγάλος τυπογράφος, εκδότης και συγγραφέας που εκκινεί από το ελληνικό underground και, υπό μία έννοια, το διαιωνίζει στην ψηφιακή εποχή. Έμαθε την τυπογραφία πλάι στον πατέρα του, χειραφετήθηκε για να είναι ανεξάρτητος, άνοιξε τα μάτια του στο Παρίσι τα τελευταία χρόνια της χούντας, συνεργάστηκε με μια σχέση μαθητείας με τον Λεωνίδα Χρηστάκη, εκδότη των εναλλακτικών περιοδικών «αντιπληροφόρησης» Panderma και Ιδεοδρόμιο, ανακατεύτηκε με τα κόμικς δουλεύοντας στην Κολούμπρα και στο Παραπέντε και, ενδιαμέσως, επιχειρώντας να κάνει ο ίδιος επιτυχία εκδίδοντας την Πράσινη Γάτα, συνεργάστηκε με πολλούς εκδότες του εγχώριου mainstream και, γενικώς, βρίσκεται κάτω απ’ όποια πέτρα κι αν σηκώσεις.

Ο Βίκτωρ Ναχμίας έκανε μαζί του προκαταρκτικές συζητήσεις και, ένα μεσημέρι, συναντηθήκαμε σε ένα καφενείο, πλάι στο γήπεδο Καραϊσκάκη, που νομίζαμε ότι θα είχε ησυχία, για την τελική αναμέτρηση. Η συζήτηση με τον Νίκο Πλατή εξελίχθηκε σε αναδρομή στην τυπογραφία της μεταπολίτευσης – και σε κάποια από τα πρόσωπα της ελευθεριακής κουλτούρας. Τη μεταφέραμε στο χαρτί με την ελπίδα ότι δεν θα χαθεί η αμεσότητα και ότι θα είναι χρήσιμη η ανάκληση πληροφοριών από μια γοητευτική αλλά απολύτως περασμένη εποχή. Με μεγάλη χαρά, επειδή επιζούμε εκείνης της εποχής, χωρίς ελπίζω να θεωρούμαστε απολιθώματα των οπωσδήποτε πιο απαιτητικών σύγχρονων καιρών. Η.Κ.

Η επιστροφή της συζήτησης στον πρώτο κυβερνήτη της νεότερης Ελλάδας, τον Ιωάννη Καποδίστρια, εξαιτίας μιας αμφιλεγόμενης, μάλλον κακής, ταινίας γι’ αυτόν που γνωρίζει εισπρακτική επιτυχία, επιβάλλει την ανάκληση της θέσης γι’ αυτόν από τον κατ’ εξοχήν μελετητή του, τον ιστορικό Χρήστο Λούκο.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που άρχισε μετά τη σφαγή αμάχων Ισραηλινών από τρομοκράτες της Χαμάς την 7^η Οκτωβρίου 2023, δεν είναι μια σύγκρουση του Ισραήλ με Άραβες. Είναι ιερός πόλεμος, ένας προνεωτερικός πόλεμος και στόχος του είναι η καταστροφή του κράτους του Ισραήλ. Γι’ αυτό το Ισραήλ δεν έχει άλλη επιλογή από την κλιμάκωση – όχι μόνο κατά της Χαμάς, αλλά και κατά της Χεζμπολά και του Ιράν, του κράτους που χρηματοδοτεί πληρεξούσιους τρομοκράτες στην περιοχή. Το οξύμωρο είναι ότι οι διανοούμενοι και πολλοί ριζοσπάστες φοιτητές στα δυτικά πανεπιστήμια στηρίζουν βαθιά αντιδραστικά, ακροδεξιά κινήματα. Όσο για τα Ηνωμένα Έθνη, έχουν αποτύχει να συμβάλουν στην ειρήνευση στην περιοχή – και  είναι εύλογο να μην τα λαμβάνει υπόψη το Ισραήλ. Μια αποκλειστική συνέντευξη του καθηγητή Jeffrey C. Herf στον Γιώργο Ναθαναήλ φωτίζει όλες τις όψεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Αναδημοσιεύεται στη δεύτερη επέτειο από το πογκρόμ της τρομοκρατικής Χαμάς κατά αμάχων στο Ισραήλ, στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Συνέντευξη στον Γιώργο Ναθαναήλ

Οι συζητήσεις για το φύλο δεν έληξαν με την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ και την (προσωρινή;) ήττα του κινήματος Woke στην Αμερική. Οι εντάσεις είναι έντονες ενώ, στα Πανεπιστήμια και στα περιβάλλοντα όπου ο δικαιωματισμός τροφοδοτεί την Αριστερά, πολλές και πολλοί προετοιμάζονται για τη ρεβάνς.

Το καλοκαίρι του 1988, ο συνεργάτης μας Γιώργος Ζεβελάκης κατέγραψε στο μαγνητόφωνό του μια συνέντευξη από τον φίλο του, ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη. Αφορμή της συνέντευξης εκείνης ήταν οι εκπομπές του Αναγνωστάκη στον (κρατικό) ραδιοφωνικό σταθμό Ηρακλείου Κρήτης, είκοσι συνολικά, υπό τον γενικό τίτλο «Η χαμηλή φωνή», και η διάδοχος εκπομπή που ετοίμαζε, με τίτλο «Η πρώτη νεωτερική ποιητική γενιά στην Ελλάδα». Στη συνομιλία αυτή, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Books’ Journal, τχ. 59, Οκτώβριος 2015, ο Μανόλης Αναγνωστάκης με μεγάλη σαφήνεια εκθέτει τη γνώμη του για την πρώτη γενιά της «νεωτερικής ποίησής» μας (όρος τον οποίο είχε καθιερώσει ο κριτικός Αλέξανδρος Αργυρίου και τον οποίο ο ίδιος είχε υιοθετήσει – δες σχετικά στη συνέντευξη αλλά και στο κείμενο αναμνήσεων –και αποτίμησης– του Γιώργου Ζεβελάκη που τη συνοδεύει).

Συνέντευξη στον Κωνσταντίνο Ηροδότου και τον Αριστείδη Χατζή

 Η προσωπική ιστορία της καθηγήτριας Όλγας Κατσιαρδή-Hering, μιας χαλκέντερης  ερευνήτριας της ιστορίας του Νέου Ελληνισμού, είναι η συναρπαστική διαδρομή της μέσα από τη γνώση. Πρωτίστως, αφού αυτό είναι το επιστημονικό αντικείμενό της στο οποίο αφιέρωσε τη ζωή της, τη γνώση των διαδρομών που διαμόρφωσαν ό,τι σήμερα αποκαλούμε Νέο Ελληνισμό, που δεν τον ταυτίζει με τον ελλαδικό ελληνισμό αλλά τον θεωρεί ευρύτερα. Γι’ αυτό άλλωστε ένας από τους τρόπους κατανόησης του αντικειμένου της είναι η συστηματική κατόπτευση των τόπων στην Ευρώπη όπου διαμορφώθηκε ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός, όπου εκδόθηκαν πολλά βιβλία στα ελληνικά κι όπου υπήρξαν πανεπιστήμια στα οποία κατά βάση φοιτούσαν Έλληνες με υποτροφίες εμπόρων της διασποράς (Πάδοβα, Βερόνα, Φλωρεντία, Μιλάνο, Γοττίγγη, Λειψία, Βερολίνο, Ιένα, Οξφόρδη, Μονπελλιέ, Παρίσι κ.ά.).

Ο Τζόναθαν Χάιντ (Jonathan Haidt) είναι κοινωνικός ψυχολόγος και καθηγητής ηθικής διακυβέρνησης στο Stern School of Business του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Είναι αναγνωρισμένος επιστήμονας για την έρευνά του σχετικά με την ηθική, την πολιτική και τα ψυχολογικά θεμέλια των πολιτισμικών διαφορών. Το έργο του αμφισβητεί σταθερά τη συμβατική λογική, προσφέρει οξυδερκείς προοπτικές σε πολύπλοκα κοινωνικά ζητήματα και είναι σημαντικό, καθώς όχι μόνο ρίχνει φως στις ψυχολογικές προεκτάσεις της σύγχρονης παιδικής ηλικίας αλλά προσφέρει επίσης ιδέες για το πώς οι κοινωνικές αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική υγεία. Τα προηγούμενα βιβλία του, Η υπόθεση της ευτυχίας, Ο δίκαιος νους και Το κανάκεμα του αμερικανικού νου, έχουν θέσει τις βάσεις για την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ ηθικής, πολιτικής και ψυχικής ευημερίας.

Συνέντευξη στον Μιχάλη Μοδινό και τον Ηλία Κανέλλη (αποσπάσματα) 

Υπάρχουν άνθρωποι χωρίς ηλικία – ή μάλλον άνθρωποι που δεν επιτρέπουν στη σκέψη να εφησυχάσει κι έτσι διασφαλίζουν διά βίου την πνευματική νεότητα. Ένας τέτοιος διανοούμενος είναι ο Δημήτρης Ραυτόπουλος, εμβληματική φυσιογνωμία στο χώρο της λογοτεχνικής κριτικής, συνιδρυτής της Επιθεώρησης Τέχνης, θαρραλέος, καινοτόμος και πάντοτε ενεργός, που καθόρισε εν πολλοίς το πλαίσιο του δημόσιου διαλόγου για την Αριστερά, τη λογοτεχνία και την πολιτική κριτική εδώ και περισσότερο από μισόν αιώνα. Ακούμε μια φωνή που καταφέρνει να είναι ταυτόχρονα μετριοπαθής και παθιασμένη, ακριβοδίκαιη και γι’ αυτό αυστηρή, στοχαστική χωρίς να είναι ποτέ αποστασιοποιημένη. Αναδημοσίευση αποσπασμάτων από εκτενή συνέντευξης στον Μιχάλη Μοδινό και τον Ηλία Κανέλλη που, με τίτλο «Δημήτρης Ραυτόπουλος, Αριστερά και λογοτεχνική κριτική», δημοσιεύθηκε στο Books' Journal, τχ. 30, Απρίλιος 2013. Το πλήρες κείμενο αναδημοσιεύεται στην έκδοση Κι αυτοί είναι η Ελλάδα, που περιέχει συνεντεύξεις στο Books’ Journal και θα κυκλοφορήσει σε λίγες μέρες.

Όσοι ξέρουν και παρακολουθούν από παλιά τον Μάριο Βάργκας Λιόσα, που πέθανε στις 13 Απριλίου 2025, συχνά αναφέρονται στις ιδεολογικές μετατοπίσεις του και στις πολιτικές επιλογές του. Πώς είναι δυνατόν να επιτίθεται με τέτοια σφοδρότητα κατά του καθεστώτος Κάστρο στην Κούβα, αυτός, ένας παλιός σοσιαλιστής, αναρωτιούνται π.χ. πολλοί. Πώς είναι δυνατόν να μην είμαι αντίπαλος ενός αυταρχικού καθεστώτος, απαντά εκείνος. Στη συνέντευξή του που ακολουθεί, η οποία είχε δοθεί στην Αθήνα το 2002 και τυπώθηκε στο Books’ Journal, τχ. 2, Δεκέμβριος 2010, ο Μάριο Βάργκας Λιόσα απαντά με σαφήνεια σε όλες τις ερωτήσεις που αφορούν τα πιστεύω του και τις επιλογές του.

Μια άγνωστη συνέντευξη του  Γιάννη Τσαρούχη το 1979(;)

 Το 1979, ή και λίγο πριν, το Τρίτο Πρόγραμμα της κρατικής ραδιοφωνίας μετέδωσε τη συνέντευξη με τον ζωγράφο Γιάννη Τσαρούχη, στη Νατάσσα Χατζιδάκι. Ο Τσαρούχης, που ήδη αντιμετωπιζόταν ως γκουρού, αλλά ο ίδιος ήταν ακόμα μετρημένος στις δημόσιες παρεμβάσεις του, μίλησε κυρίως για τον Φώτη Κόντογλου, τον οποίο γνώριζε άριστα, και ως ζωγράφο αλλά και ως συγγραφέα, γνωρίζοντας προφανώς και τις ιδέες του («είμαι ένας Σατωμπριάν της ρωμιοσύνης», έτσι του αυτοπροσδιοριζόταν ο Κόντογλου) αλλά και τις αντιφάσεις του. 

Συνέντευξη στον Γιώργο Ναθαναήλ

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που άρχισε μετά τη σφαγή αμάχων Ισραηλινών από τρομοκράτες της Χαμάς την 7^η Οκτωβρίου 2023, δεν είναι μια σύγκρουση του Ισραήλ με Άραβες. Είναι ιερός πόλεμος, ένας προνεωτερικός πόλεμος και στόχος του είναι η καταστροφή του κράτους του Ισραήλ. Γι’ αυτό το Ισραήλ δεν έχει άλλη επιλογή από την κλιμάκωση – όχι μόνο κατά της Χαμάς, αλλά και κατά της Χεζμπολά και του Ιράν, του κράτους που χρηματοδοτεί πληρεξούσιους τρομοκράτες στην περιοχή. Το οξύμωρο είναι ότι οι διανοούμενοι και πολλοί ριζοσπάστες φοιτητές στα δυτικά πανεπιστήμια στηρίζουν βαθιά αντιδραστικά, ακροδεξιά κινήματα. Όσο για τα Ηνωμένα Έθνη, έχουν αποτύχει να συμβάλουν στην ειρήνευση στην περιοχή – και  είναι εύλογο να μην τα λαμβάνει υπόψη το Ισραήλ. Μια αποκλειστική συνέντευξη του καθηγητή Jeffrey C. Herf φωτίζει όλες τις όψεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή. (Η συνέντευξη ελήφθη και δημοσιεύτηκε  στην έντυπη έκδοση του Βοοks' Journal, #157, πριν από τις αμερικανικές εκλογές.)