Σύνδεση συνδρομητών

O Πτολεμαίος και ο Στράβων, λεπτομέρεια από τη Σχολή των Αθηνών του Ραφαήλ.

Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος, Θεωρητικές και Θετικές Επιστήμες – Οι δύο κουλτούρες και οι διατομές τους, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2022

Ένα συμπαγές και νοηματικά πυκνό δοκίμιο για τη σχέση ανάμεσα στις θεωρητικές επιστήμες (στις οποίες ο συγγραφέας περιλαμβάνει και τη φιλοσοφία) και στις θετικές επιστήμες.

26 Ιουνίου 2023
Ο Μάκης Καραγιάννης.

Μάκης Καραγιάννης, Η σκόνη του κόσμου όταν γκρεμίζεται. Μυθιστόρημα, Μεταίχμιο, Αθήνα 2023, 259 σελ.

«Ήθελα όχι το χρήμα, μα η αξιοπρέπεια του ανθρώπου να είναι η δωρική κολόνα που κρατάει τον κόσμο. Κι ανέβηκα στο βουνό γιατί με την πράξη, και όχι με λόγια, θα χάραζε η καινούρια μέρα της ιστορίας». Ένας νεαρός πολεμιστής με τον Λαϊκό Στρατό, στον Εμφύλιο, με εμφανές το τραύμα, ψάχνει τη διαφορά ανάμεσα στα λόγια και τις τρομερές πράξεις. [TBJ]

22 Ιουνίου 2023
Μάιος 2013, πάρκο Γκεζί, Κωνσταντινούπολη. Οπαδοί της ποδοσφαιρικής ομάδας Μπεσίκτας έχουν καταλάβει μπουλντόζα που τη χρησιμοποιούν ως ασπίδα στη διάρκεια συγκρούσεων με την αστυνομία. Ως γνωστόν, την άνοιξη του 2013, χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωναν κατά της αυταρχικής πολιτικής του Ταγίπ Ερντογάν και του κόμματός του AKP. Αριστεροί, εθνικιστές, οπαδοί ποδοσφαίρου, Κούρδοι, γυναίκες με μαντίλα: η τουρκική κοινωνία σε μια σπάνια επίδειξη ενότητας. Αφορμή για τις διαδηλώσεις ήταν τα οικοδομικά σχέδια της κυβέρνησης στο πάρκο Γκεζί, κοντά στη γνωστή πλατεία Ταξίμ. Ο Ερντογάν ήθελε να μετατρέψει ένα πρώην οθωμανικό στρατόπεδο –που κατεδαφίστηκε το 1940– μεταξύ άλλων και σε εμπορικό κέντρο. Οι διαδηλώσεις κατεστάλησαν με βία, νεκρούς και τραυματίες και, δέκα χρόνια μετά, το άλλοτε πάρκο Γκεζί χάθηκε οριστικά, η περιοχή οικοδομήθηκε: ο Ερντογάν είχε κερδίσει μια ακόμα μάχη, όχι μόνο συμβολική.   

Ευάγγελος Αρεταίος, Κλωστές στην Ημισέλινο, Oξύ, Αθήνα 2023, 160 σελ.

Η Σεβντά στο νέο βιβλίο του Ευάγγελου Αρεταίου είναι ένα πραγματικό πρόσωπο. Δραπέτευσε από την Τουρκία για να μη συλληφθεί. Πίσω, έμεινε μια χώρα αυταρχική, που ο Ερντογάν συνέβαλε στον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξή της, χωρίς όμως να καταφέρει να την ενώσει. Ανδροκρατική και κλειστή κοινωνία, βλέπει με καχυποψία πρόσωπα όπως η Σεβντά και η φίλη της, η Γκιουλιστάν, με την οποία είναι ερωτευμένη. Η Σεβντά έχει ένα όνειρο για τη χώρα. Ένα όνειρο ελευθερίας. Αλλά ποιες πολιτικές δυνάμεις, και υπό ποιες συνθήκες, θα μπορούσαν να το πραγματώσουν; [TBJ]

21 Ιουνίου 2023
O Γρηγόρης Μ. Σηφάκης.

Γ. Μ. Σηφάκης, Ζητήματα ποιητικής, φιλολογίας και λαογραφίας, Κίχλη, Αθήνα 2016, 296 σελ.

Ένδεκα μελέτες, γραμμένες ανάμεσα στο 1989 και το 2009, περιλαμβάνονται στο πιο πρόσφατο βιβλίο του καθηγητή Γ.Μ. Σηφάκη. Τα πρώτα οκτώ κείμενα αφιερώνονται στα ζητήματα μορφής και νοημάτων της ελληνικής παραδοσιακής ποίησης. Τα υπόλοιπα τρία κείμενα συνοψίζουν την εξέλιξη των λαογραφικών σπουδών στη χώρα μας, τις θεωρίες περί λαογραφίας που επικράτησαν από το 1908 ώς τη δεκαετία του 1960, τη συνάντηση λαογραφίας - ιστορίας. Είναι ένα πολύτιμο βιβλίο στο οποίο ο Σηφάκης μάς οδηγεί σε έναν σχετικώς ανεξερεύνητο κόσμο. Στον κόσμο της προφορικής λογοτεχνίας και στους τρόπους με τους οποίους δημιουργείται. (Αναδημοσίευση από το Books'  Journal #84, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2018, με οδυνηρή αφορμή την εκδημία του καθηγητή Γρηγόρη Σηφάκη)  

17 Ιουνίου 2023
 Ο Ανδρέας Νικολακόπουλος.

Ανδρέας Νικολακόπουλος, Σάλτος. Διηγήματα, Ίκαρος, Αθήνα 2022, 176 σελ.

 Ένα ελληνικό πεζογράφημα, μια συλλογή με γκόθικ στοιχεία, που αξίζει να προσεχτούν. Δεκατρία σκοτεινά παραμύθια για ενήλικους με σφοδρή, γεμάτη αυτοπεποίθηση, γραφή, χωρίς κανένα συγκινησιακό επίθετο (τι επίτευγμα!), μα παρ' όλα αυτά πλήρους διαβροχής συναισθημάτων. Τεύχος 142.

17 Ιουνίου 2023

«Είμαι ό,τι είμαι»

Σοφία Μπέμπεζα
Στιγμιότυπο από διαδήλωση στην Αθήνα της ΛΟΑΤΚ+ κοινότητας.

Μαίρη Λεοντσίνη (εισαγωγή-επιμέλεια), Μονοπάτια του φύλου και της σεξουαλικότητας, Gutenberg, Αθήνα 2022, 312 σελ. 

Εκκινώντας από τα λόγια και την εμπρόθετη δράση των υποκειμένων, το συλλογικό εγχείρημα Μονοπάτια του φύλου και της σεξουαλικότητας αναδεικνύει την ανατρεπτική και δημιουργική πολλαπλότητα των ζωών που κινούνται στα μεσοδιαστήματα των κανονιστικών συμβάσεων και των έμφυλων κατηγοριοποιήσεων.

10 Ιουνίου 2023
Ο Σπύρος Ασδραχάς (αριστερά) και ο Φίλιππος Ηλιού.

Δημήτρης Δ. Αρβανιτάκης, Σπύρος Ι. Ασδραχάς 1933-2017. Εργογραφία και δοκιμή βιογραφίας, Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας / Θεμέλιο, Αθήνα 2021, 430 σελ.

«Ρεάλια», «μέθοδος», «στοχασμός», «ευαισθησία», «κατανόηση»: έννοιες βασικές στο διανοητικό σύμπαν που μας κληροδότησε ο Ασδραχάς, καθεμιά από τις οποίες εμβάπτισε σε βαθύτερες παραδοχές και στις οποίες προσέδωσε νέες αναλυτικές δυναμικές. Ο Δημήτρης Αρβανιτάκης προσεγγίζει τις λέξεις και τις έννοιες που επεξεργάστηκε για να δείξει το βάθος του αποτυπώματός του με το οποίο εμπλούτισε το ιστοριολογικό μας απόθεμα.

10 Ιουνίου 2023
1941, Παρίσι. Το κτίριο της Όπερας, διακοσμημένο με σβάστικες λίγο πριν την έναρξη Φεστιβάλ Γερμανικής Μουσικής. Οι δυνάμεις κατοχής χρησιμοποιούσαν τους δημόσιους χώρους ως σύμβολα της στρατιωτικής παρουσίας τους στη γαλλική πρωτεύουσα.

Ιάσονας Χανδρινός, Πόλεις σε πόλεμο 1939-1945. Ευρωπαϊκά αστικά κέντρα υπό γερμανική κατοχή, πρόλογος: Hagen Fleischer, O μωβ σκίουρος, Αθήνα 2018, 567 σελ.

Ο ιστορικός Ιάσονας Χανδρινός «ξεναγεί» τους αναγνώστες του στις πόλεις της Ευρώπης στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής: ένα «άβολο» οδοιπορικό στη μνήμη και την ιστορία όταν επικράτησε η «Αυτοκρατορία του Κακού» κι ένα βιβλίο που ξεχωρίζει στη σχετική βιβλιογραφία. Τεύχος 141

10 Ιουνίου 2023
Ο Κοσμάς Πολίτης (1893-1974) στο σπίτι του στο Ψυχικό. Το μυθιστόρημά του, Στου Χατζηφράγκου, εκδόθηκε το 1962, την ίδια χρονιά με τα Ματωμένα χώματα της Διδώς Σωτηρίου και το Αϊβαλί του Φώτη Κόντογλου. Ο Πολίτης ήταν μόλις 32 χρονών τη χρονιά της Καταστροφής και 74 όταν έγραφε το μυθιστόρημα.

Αγγέλα Καστρινάκη, 6 γαλάζια μολύβια για τη Σμύρνη, Σοκόλη, Αθήνα 2022, 80 σελ.

Ανάμεσα στα παλαιότερα μυθιστορήματα με θέμα τη Μικρασία ξεχωρίζει το μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη, Στου Χατζηφράγκου. Με το κείμενο αυτό του συγγραφέα που έλεγε ότι για να γράψει εκείνο το μυθιστόρημα χρησιμοποίησε 6 γαλάζια μολύβια, επικοινωνεί το θεατρικό έργο της Αγγέλας Καστρινάκη, που είχε παραγγελθεί από τον Θοδωρή Γκόνη για το Φεστιβάλ Φιλίππων. Είναι ένα έργο για τη Μικρασιατική Καταστροφή αλλά και για τον συγγραφέα, που τον γνωρίζει τόσο καλά. [ΤΒJ]

03 Ιουνίου 2023
Black Mirror: μια δυστοπική σειρά για το μέλλον.

(*αναπόφευκτα, τεχνο-οικο-φεμινιστική)

Δέσποινα Καταπότη (επιμ.), Black Mirror, ο μαύρος καθρέπτης της ψηφιακότητας, Καστανιώτη, Αθήνα 2022, 464 σελ.

Μπορεί μια σειρά επιστημονικής φαντασίας να ρίξει φως σε άγνωστες ή αφανείς πτυχές του τεχνοπολιτισμού του 21ου αιώνα; Στη δημοφιλή σειρά Black Mirror, η οποία άρχισε να προβάλλεται στη βρετανική τηλεόραση το 2011, η κεντρική ιδέα ήταν ότι μια (υποθετική) μετατόπιση στη χρήση ή τη λειτουργία των ψηφιακών εργαλείων που έχουμε στη διάθεσή μας σήμερα συντελεί στην ανάδειξη μιας νέας πραγματικότητας η οποία μπορεί να είναι ταυτόχρονα τόσο «μακριά» αλλά και τόσο «κοντά»… Είμαστε πλέον έτοιμοι/έτοιμες να αναθεωρήσουμε (ή και να εγκαταλείψουμε) παγιωμένους ειδολογικούς προσδιορισμούς και ερμηνευτικά σχήματα που αφορούν τη σύγχρονη ζωή;

03 Ιουνίου 2023
Η άγνωστου καλλιτέχνη γκραβούρα Flammarion, μια απεικόνιση του 19ου αιώνα για το Σύμπαν. Η λεζάντα στο βιβλίο όπου πρωτοτυπώθηκε (L'atmosphère: météorologie Populaire, 1888, της Camille Flammarion) γράφει: «Ένας μεσαιωνικός ιεραπόστολος λέει ότι βρήκε το σημείο όπου ο Ουρανός και η Γη συναντώνται». Η εικόνα απεικονίζει έναν άνδρα να σέρνεται κάτω από την άκρη του ουρανού, που απεικονίζεται σαν να ήταν ένα συμπαγές ημισφαίριο, για να κοιτάξει το μυστηριώδες Σύμπαν πέρα απ’ αυτό.

Κωνσταντίνος Ε. Βαγιονάκης, Το δάκρυ του Ντιράκ. Η φυσική, τα μαθηματικά, η κοσμολογία και η φιλοσοφία. Μια σύντομη περιήγηση, Ροπή, Θεσσαλονίκη 2022, 160 σελ.

Ο Πολ Ντιράκ ήταν σημαντικός φυσικός από τη Βρετανία με σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της κβαντομηχανικής. Αναφέρεται ότι η πρώτη φορά που τον είδαν να δακρύζει ήταν όταν έμαθε πως πέθανε ο Αϊνστάιν. Πιθανόν, λέει ο συγγραφέας, επειδή το τέλος του Αϊνστάιν συνυφαίνεται με την έκλειψη μεγάλων φυσικών επιστημόνων με ευρύτερο υπόβαθρο. Ως φόρο τιμής στον Ντιράκ, ο καθηγητής θεωρητικής φυσικής Κωνσταντίνος Βαγιονάκης προσεγγίζει τη φυσική σε σχέση με τη φιλοσοφία και τα μαθηματικά. Τεύχος 140 [TBJ]

O χρόνος που έχει απομείνει

Βαγγέλης Χατζηβασιλείου
Ο Αργύρης Παλούκας

Αργύρης Παλούκας, Τελευταίο σκοτάδι, Κριτική, Αθήνα 2023, 40 σελ. 

 Μήπως ο χρόνος που ήδη χάνεται και σβήνει είναι ο χρόνος ο οποίος έχει απομείνει για να συνεννοηθούμε χωρίς περιφράσεις με τον εαυτό μας και με τους άλλους; Δεν είναι η ώρα ούτε των απολογισμών ούτε των στοχαστικών προσαρμογών. Είναι η ώρα που η ποίηση θα κρατήσει τη γυμνή ουσία των πραγμάτων, για το καλό ή για το κακό.

29 Μαϊος 2023
Σελίδα 9 από 69