Σύνδεση συνδρομητών

Κοινωνία

Ο Ντάνιελ Κάνεμαν στο βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, τον Ιανουάριο του 2012.

Ο Ντάνιελ Κάνεμαν, ψυχολόγος, η βραβευμένη με Νόμπελ έρευνα του οποίου ανέτρεψε βεβαιότητες των οικονομικών επιστημών, πέθανε σε ηλικία 90 χρόνων. Ήταν μια σπουδαία περίπτωση επιστήμονα, γι’ αυτό άλλωστε το βιβλίο του Σκέψη, αργή και γρήγορη, έγινε μπεστ σέλερ. Τη συνεισφορά του στην επιστήμη τη συνόψισε η Επιτροπή των Νόμπελ η οποία τον επιβράβευσε «για την ενσωμάτωση εννοιών από την ψυχολογική έρευνα στην οικονομική επιστήμη, ειδικά όσον αφορά την ανθρώπινη κρίση και τη λήψη αποφάσεων υπό αβεβαιότητα». Μια αναλυτική παρουσίαση της σκέψης του είχε παρουσιάσει στο BooksJournal, τχ. 35, Σεπτέμβριος 2013, ο καθηγητής Κώστας Π. Αναγνωστόπουλος. Αναδημοσιεύουμε σήμερα εδώ το κείμενό του.

28 Μαρτίου 2024
Η καθηγήτρια Έλενα Γκρανάλια. Ανάμεσα στα κοινωνικά μέτρα που προτείνει για τη μείωση της ανισότητας είναι η «προίκα» για τους νέους, που συμβάλλει στην εξασθένηση του ρόλου της οικογένειας ως (ανα)παραγωγού διαγενεακών ανισοτήτων. Θεωρεί όμως πιο ρηξικέλευθη την εξασφάλιση σε όλα τα άτομα ίσες δυνατότητες, σύμφωνα με τις επεξεργασίες του Aμάρτια Σεν και της Μάρθα Νούσμπαουμ.

Elena Granaglia, Uguaglianza di opportunità. Si, ma quale?, Laterza, 2022, 176 σελ.

Όποιος νοιάζεται για την ισότητα ευκαιριών που μπορούν να δίνουν οι κοινωνίες στα νεότερα μέλη τους είναι ανήσυχος. Ακόμα κι αν, θεωρητικά, εξασφαλιζόταν η ίδια γραμμή αφετηρίας για όλους, στη συνέχεια η απόκλιση των ατομικών επιλογών που θα μπορούσε να οδηγήσει σε θεμιτές ανισότητες μοιάζει εύλογη, επειδή θα την υπονομεύσουν δύο πανίσχυροι μηχανισμούς παραγωγής ανισοτήτων: η αγορά και η οικογένεια. Η καθηγήτρια Έλενα Γκρανάλια επιμένει στη σημασία της ισότητας ευκαιριών και αναλύει τρεις τρόπους προς την επίτευξή της, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα καθενός απ’ αυτούς. Τεύχος 150 [ΤΒJ]

24 Μαρτίου 2024
Η επιστροφή του Αγιατολάχ Χομεϊνί, την 1η Φεβρουαρίου 1979 στο Ιράν, από την εξορία του στη Γαλλία, σηματοδότησε την εξέλιξη του ισλαμιστικού ριζοσπαστισμού.

Γκόφας, Ανδρέας (επιμ.), Ο κόσμος και η απειλή της τρομοκρατίας μετά την 11η Σεπτεμβρίου, Πεδίο, Αθήνα 2023, 331 σελ.

Μια πρωτότυπη και άκρως επίκαιρη συνεισφορά στη μελέτη της τρομοκρατίας, με την αξιοποίηση της αρχής της διεπιστημονικότητας και διαθεματικότητας. Ο τόμος προσφέρει στον αναγνώστη πλήρη επισκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφικής έρευνας για την τρομοκρατία, ιστορική και εννοιολογική ανάλυση της τρομοκρατίας ως εσωτερικού και διεθνούς φαινομένου και πολλαπλές πρωτότυπες οπτικές από σημαντικούς έλληνες μελετητές του. Τεύχος 150

24 Μαρτίου 2024
H είσοδος στις δημόσιες τουαλέτες της Καουακάουα, μιας μικρής πόλης στην περιοχή Northland της Νέας Ζηλανδίας, τις οποίες σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Φριντερνσράιχ Χουντερτσβάσερ (1928-2000).

Πέτερ Χάντκε, Δοκίμιο για το αποχωρητήριο, μετάφραση από τα γερμανικά: Σπύρος Μοσκόβου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2023, 74 σελ.   

Πέντε δοκιμιακά κείμενα έχει γράψει ο Πέτερ Χάντκε για ορισμένες από τις προσωπικές «μανίες» του. Είναι κείμενα συμπυκνωμένα, ιδιότυπα, περιέχουν μια δική τους ποίηση, αφού δεν καταφεύγουν σε συστηματική βιβλιογραφία και, τελικά, είναι το συμπύκνωμα των  προσωπικών του παρατηρήσεων στο πέρασμα του χρόνου. Τα βιβλία αυτά είναι το Δοκίμιο για το τζουκμπόξ, το Δοκίμιο για τον μανιταρομανή (και τα δύο σε μετάφραση Σπύρου Μοσκόβου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2022), τα Περί κοπώσεως, Περί ευτυχισμένης  μέρας, που θα εκδοθούν από τον ίδιο εκδοτικό οίκο και, βέβαια, το Δοκίμιο για το αποχωρητήριο. [ΤΒJ]

24 Μαρτίου 2024
O Γιάννης Αντετοκούμπο, ζωντανή μαρτυρία της αδυναμίας του όρου «ομογένεια» να εκφράσει τη δυναμική της διασποράς στην Αμερική.

Στους δρόμους των Ελλήνων. Σειρά ντοκιμαντέρ για την ομογένεια της Αμερικής, σε σκηνοθεσία Χρόνη Πεχλιβανίδη. Σενάριο-παρουσίαση: Μάγια Τσόκλη. 10 επεισόδια παραγωγής 2023. Προβολή: ERTflix

Στους δρόμους των Ελλήνων: ένα οδοιπορικό, όπως αυτό που παρουσιάζεται στην ΕΡΤ, εξυμνεί μεν την καινοτομία, ωστόσο δεν αποζητά να την εφαρμόσει στον τρόπο θεώρησης του κεντρικού του θέματος, της διασποράς. Η αφηγηματική του ματιά καθοδηγείται από το άκρως αντίθετο της πρωτοπορίας, από τους κοινούς τόπους του εντοπισμού του εθνικού στη διασπορά. Ο ενθουσιασμός για την καινοτομία εξανεμίζεται όταν πρόκειται να περιφρουρηθεί η ιδεολογία της «ομογένειας», η οποία προσφέρεται προς κατανάλωση στην εθνική τηλεόραση. Πού είναι το λάθος; (αναδημοσίευση από το τχ. 147, με την ευκαιρία της συζήτησης για την επιστολική ψήφο -και- των Ελλήνων της Διασποράς)

24 Ιανουαρίου 2024
Ο κοινωνικός ψυχολόγος Κένεθ Τζ. Γκέργκεν.

Kenneth J. Gergen, Η σχεσιακή ύπαρξη. Πέρα από τον εαυτό και την κοινότητα, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Καλομοίρης, επιμέλεια: Φιλία Ίσαρη, Όλγα Κωνσταντίνου, Πεδίο, Αθήνα 2021, 528 σελ.

Η παραδοσιακή αντίληψη του εαυτού τον θέλει ενιαίο, αρμονικό και συνεκτικό και το ζητούμενο είναι ένας πειθαρχημένος νους. Μήπως όμως πίσω από αυτή την αρραγή πρόσοψη καιροφυλακτεί η δυσαρμονία; Μήπως ο επιτυχημένος δεσμός προϋποθέτει μετασχηματισμό του τρόπου με τον οποίον αφηγούμαστε τον κόσμο; Μήπως χρειάζεται να αντικαταστήσουμε το «εγώ», που βρίσκεται στο κέντρο της αφήγησης, από το «εμείς»;

14 Νοεμβρίου 2023
L S Lowry, Στο δρόμο για τη δουλειά (Βιομηχανικοί εργάτες στην εταιρεία Mather & Platt του Μάντσεστερ πηγαίνουν για δουλειά, μέσ’ στο χιόνι), 1943. Λάδι σε καμβά, 45,7 x 60,9 εκ. Από τότε έως σήμερα, η εργασία έχει αλλάξει δραματικά, με αποτέλεσμα τέτοιες εικόνες να παραπέμπουν πλέον στη βιομηχανική αρχαιολογία.

Γεωργία Πετράκη (επιμέλεια-μετάφραση), Κρίση(σεις) και κόσμοι της εργασίας, Πεδίο, Αθήνα 2023, 358 σελ.

Ένας συλλογικός τόμος που δεν αναπαράγει μια παρωχημένη ανάγνωση της εργασίας αλλά την αναδεικνύει ως πραγματικό κοινωνικό φαινόμενο, χαρτογραφεί τη διασπορά των εσωτερικών της εξελίξεων δίνοντας χώρο στη μελέτη όλων των επιμέρους παραμέτρων που προσδιορίζουν τη σημερινή της κρίση και τους μετασχηματισμούς της. Η προσέγγιση υπολογίζει τις εξελίξεις στην τεχνολογία, στην κοινωνία και στα εργασιακά δεδομένα. Το σύμπαν της δουλειάς για τους συγγραφείς αυτού του βιβλίου είναι ρευστό, αλλά μπορεί να χαρτογραφηθεί στην πολλαπλότητα των εντάσεων που προκαλεί και των σχέσεων εξουσίας που το συγκροτούν.

03 Νοεμβρίου 2023
Πρώτο στάδιο της ωμότητας. Χαρακτικό του William Hogarth που δείχνει παιδιά να βασανίζουν ζώα, 1751.   

Martha C. Nussbaum, Δικαιοσύνη για τα ζώα. Η συλλογική μας ευθύνη, μετάφραση από τα αγγλικά: Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος, Νεφέλη Κατσαφούρου, επιστημονική επιμέλεια: Αζαρίας Καραμανλίδης, Αλέξανδρος Μάμαλης, Κάτοπτρο, Αθήνα 2023, 434 σελ.

Ο άνθρωπος, κύριος και κάτοχος της φύσης (σύμφωνα με τη διατύπωση του Μίλαν Κούντερα), διαπράττει ένα τεράστιας κλίμακας ηθικό έγκλημα εις βάρος των άλλων ζώων. Το ζωικό βασίλειο καταδυναστεύεται από την ανθρωπότητα. Η Μάρθα Νούσμπαουμ, επ’ αυτού, επιχειρεί μια ιδιαίτερη προσέγγιση των δικαιωμάτων, της ηθικής και του δικαίου των ζώων και προτείνει στους ανθρώπους να μην παραμείνουν εκμεταλλευτές ή χρήστες τους. [ΤΒJ]

03 Νοεμβρίου 2023
Ο Ρίτσαρντ Ντόκινς, φωτογραφικό πορτρέτο του από την Carolyn Djanogly, 1998. Με βάση τις θέσεις του διάσημου βρετανού εξελικτικού βιολόγου για το «εγωιστικό γονίδιο» στη βιολογία, δηλαδή την επικράτηση του συμφέροντος της αναπαραγωγής και της επιβίωσης των ανθρώπων με κάθε κόστος για τους άλλους ζωντανούς οργανισμούς και το φυσικό περιβάλλον, ο Σπύρος Βλαχόπουλος επισημαίνει ότι η ίδια τάση κυριάρχησε στο δίκαιο.

Σπύρος Βλαχόπουλος, Το «εγωιστικό γονίδιο» του δικαίου και το δίκαιο της τεχνητής νοημοσύνης. Από τον ανθρωποκεντρισμό στον οικοκεντρισμό και τους έξυπνους αλγόριθμους, πρόλογος: Τασούλα Επτακοίλη, Ευρασία, Αθήνα 2023, 112 σελ.

Όλα τα στοιχεία της φύσης, η κοινωνία μας «τα έβλεπε σε σχέση με τον άνθρωπο και το κατά πόσο θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα σε αυτόν. Σημείο αναφοράς, μέτρο σύγκρισης και στοιχείο διαφοροποίησης ήταν ο άνθρωπος». Και από τον ανθρωποκεντρικό τρόπο ζωής, οι κοινωνίες μεταβαίνουν σε ένα οικοκεντρικό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης, «που προστατεύει τη φύση και βεβαίως και τον άνθρωπο ως ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της φύσης». Ο κόσμος μας αλλάζει και το ίδιο δεν μπορεί παρά να συμβεί και με το δίκαιο.

24 Οκτωβρίου 2023
Ο θρίαμβος του Μαρά. Εικόνα εποχής που αναπαριστά τη λαϊκή αποδοχή την οποία απολάμβανε ο πρόεδρος της «Λέσχης των Ιακωβίνων» και από τις ηγετικές μορφές της Γαλλικής Επανάστασης.

Jacques Julliard, Οι Αριστερές της Γαλλίας. Ιστορία, πολιτική και φαντασιακό, 1762-2012, μετάφραση από τα γαλλικά: Χριστίνα Σαμαρά, επιστημονική επιμέλεια: Δημήτρης Αντωνίου, Πόλις, Αθήνα 2015, 928 σελ.

Μία, δύο, τρεις, τέσσερις Αριστερές. Οι κουλτούρες της χειραφέτησης και της κοινωνικής δικαιοσύνης γέννησαν διάφορα ιδεολογικά ρεύματα που, όπως αποδείχθηκε ιστορικά, δεν κινήθηκαν όλα στην κατεύθυνση του πολιτικού φιλελευθερισμού ή δεν είδαν όλα με τον ίδιο τρόπο την αντίληψη περί κοινωνικής δικαιοσύνης. Ο Ζακ Ζυλλιάρ περιγράφει τις διάφορες εκδοχές της Αριστεράς στην ιστορική εξέλιξη – που δεν ήταν πάντα δύναμη κοινωνικής προόδου και ελευθερίας. Αναδημοσίευση από το τεύχος 64 του Books' Journal, Μάρτιος 2016. [ΤΒJ]

08 Σεπτεμβρίου 2023
Προωθητική εικόνα με τον Λέοναρντ Νιμόυ και τον Γουίλλιαμ Σάτνερ, που υποδύονταν αντιστοίχως τον Δρα Σποκ και τον Κάπταιν Κερκ, στο τηλεοπτικό πρόγραμμα της δεκαετίας του 1960, Star Trek.   

Βασίλης Βαμβακάς, Αγγελική Γαζή (επιμέλεια, συντονισμός, θεώρηση), Οι αμερικανικές σειρές στην ελληνική τηλεόραση. Δημοφιλής κουλτούρα και ψυχοκοινωνική δυναμική, Παπαζήση, Αθήνα 2017, 622 σελ.

Μια πρώτη συλλογική απόπειρα να αναγνωσθεί μακριά από τα μεταπολιτευτικά αντιαμερικανικά στερεότυπα η παρουσία αμερικανικών σειρών στην ελληνική τηλεόραση. Οι αριστερές δεισιδαιμονίες περί ιμπεριαλιστικής εισβολής και οι εξαπλουστεύσεις της «σχολής Ραφαηλίδη» περί «αποχαυνωτικού τηλεοπτικού προγράμματος», αποδείχτηκαν το θλιβερό σκιάχτρο μιας παρωχημένης ιδεολογίας, που καθήλωσε επί έτη την ελληνική κοινωνία σε μια ρηχή πρόσληψη της τηλεοπτικής πραγματικότητας (και όχι μόνο), παραγνωρίζοντας σημαντικές πτυχές ενός ευρύτερου φαινόμενου, της δυναμικής της πολιτισμικής μεταφοράς (cultural transfer) μέσω των τηλεοπτικών δεκτών, αφήνοντας (σκόπιμα;) ανεκπαίδευτο το εγχώριο τηλεοπτικό κοινό. Tεύχος 82, Noέμβριος 2017

06 Ιουλίου 2023
Στιγμιότυπο από διαδήλωση στην Αθήνα της ΛΟΑΤΚ+ κοινότητας.

Μαίρη Λεοντσίνη (εισαγωγή-επιμέλεια), Μονοπάτια του φύλου και της σεξουαλικότητας, Gutenberg, Αθήνα 2022, 312 σελ. 

Εκκινώντας από τα λόγια και την εμπρόθετη δράση των υποκειμένων, το συλλογικό εγχείρημα Μονοπάτια του φύλου και της σεξουαλικότητας αναδεικνύει την ανατρεπτική και δημιουργική πολλαπλότητα των ζωών που κινούνται στα μεσοδιαστήματα των κανονιστικών συμβάσεων και των έμφυλων κατηγοριοποιήσεων.

10 Ιουνίου 2023
Σελίδα 1 από 6