Πολιτική

Τάσος Γιαννίτσης, Ελλάδα, 1953–2024. Χρόνος και Πολιτική Οικονομία, Πατάκη, Αθήνα 2025, 398 σελ.

Πώς από την περίοδο της ραγδαίας εκβιομηχάνισης μετά τον πόλεμο η χώρα οδηγήθηκε στη χρεοκοπία και στην οικονομική επιτήρηση. Πού και γιατί το κράτος ήταν ανακόλουθο. Γιατί η Ελλάδα δεν μπόρεσε να επωφεληθεί από την ένταξή της στον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης; Γιατί ακόμα και σήμερα υπάρχουν διαρθρωτικές υστερήσεις που βάζουν εμπόδια στην πορεία μας. Στο νέο βιβλίο του Τάσου Γιαννίτση αποτιμάται μια πορεία όχι και τόσο αισιόδοξη, ενώ εκφράζεται αβεβαιότητα και για το εθνικό μας μέλλον.

Τάσος Γιαννίτσης, Ελλάδα, 1953-2024. Χρόνος και Πολιτική Οικονομία, Πατάκη, Αθήνα 2025, 400 σελ. 

«Το στοίχημα μιας αλλαγής υποδείγματος (διακυβέρνησης ή παραγωγικού συστήματος) είναι μια πολιτικά και κοινωνικά σισύφεια διαδικασία», γράφει απαισιόδοξος για την πορεία της χώρας ο Τάσος Γιαννίτσης, κλείνοντας το νέο βιβλίο του. Τονίζει μάλιστα ότι δεν αρκεί να δηλώνεις μεταρρυθμιστής για να είσαι κιόλας. Άλλωστε, όροι όπως «μεταρρύθμιση», «εκσυγχρονισμός», «ευρωπαϊστής» και άλλοι συναφείς αποτελούν αφηρημένες έννοιες, δεν είναι παρά ένα λεκτικό κέλυφος, χωρίς συγκεκριμένο περιεχόμενο – αν δεν δώσει αυτό το περιεχόμενο η συστηματική πολιτική μεταρρυθμιστική προσπάθεια, που συναντά πολλές δυσκολίες.  [ΤΒJ]

Το διεθνές σύστημα που καθιερώθηκε το 1945 βρίσκεται σε παρακμή. Η προηγούμενη «φιλελεύθερη» ή «βασισμένη σε κανόνες τάξη» ξεκίνησε με την ίδρυση των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναπτύχθηκε, μεταξύ άλλων, με την ίδρυση αρκετών υπο-οργανώσεων του ΟΗΕ και συνδεδεμένων με αυτόν θεσμών, καθώς και με την εμφάνιση περιφερειακών συστημάτων συλλογικής ασφάλειας, όπως η Διάσκεψη (αργότερα: Οργανισμός) για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη. Μεταξύ άλλων, η Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT) του 1968, η Σύμβαση για τα Βιολογικά Όπλα του 1972 και η Σύμβαση για τα Χημικά Όπλα του 1993 έχουν καταστεί θεμέλια των διεθνών σχέσεων τις τελευταίες δεκαετίες.

Αλέξης Τσίπρας, Το Ταξίδι των 360 μοιρών. Από τη Λέσβο στη Μυτιλήνη, από την αλήθεια στο παραμύθι, Εκδόσεις Εκδοτική Διαπλοκή και άλλες δημοκρατικές δυνάμεις, 404 σελ., error

Υπάρχουν βιβλία που περιμένουμε με ανυπομονησία, γιατί ξέρουμε πως θα μας δώσουν νέα γνώση, συγκίνηση, προοπτική. Υπάρχουν και βιβλία που υποψιαζόμαστε ότι είναι αναμασήματα, ασκήσεις αυτοπροβολής ή συμβόλαια με εκδοτικούς οίκους. Και υπάρχει κι αυτή η κατηγορία: τα βιβλία που δεν έχουν γραφτεί ποτέ, ούτε πρόκειται να γραφτούν – απλώς θα υπογραφούν.

Έφη Σαβουλίδου-Λεντάκη, Ανδρέας Λεντάκης. 25 χρόνια μετά είναι ακόμη εδώ, πρόλογος: Νικόλας Σεβαστάκης, Ίδρυμα Πολιτισμού και Εκπαίδευσης Ανδρέας Λεντάκης, Αθήνα 2022, 208 σελ.

Θέτοντας, με ευρηματικό τρόπο, σειρά από ερωτήματα για την  προσωπικότητα του Ανδρέα Λεντάκη, για τον αγωνιστή, τον ιστορικό, τον εθνολόγο, τον ποιητή, τον συγγραφέα, στοχαστή και οραματιστή και ιδίως ως δήμαρχο και βουλευτή,  η συγγραφέας του βιβλίου αυτού, μας παραδίδει μια ολοκληρωμένη εργασία/έρευνα που μας εντυπωσιάζει με το σεμνό και γλαφυρό της ύφος αλλά και την επιστημονική τεκμηρίωση και μεθοδολογία.

Τάκης Παππάς, Παράδοξη χώρα. Γιατί η Ελλάδα υστερεί σε σχέση με την Ιρλανδία και την Πορτογαλία και τι μπορούμε να μάθουμε από αυτές;, Πατάκη, Αθήνα 2024, 312 σελ.

Η πόλωση μέσα στην κοινωνία και μεταξύ κοινωνίας και κομματικού συστήματος. Το νέο βιβλίο του Τάκη Παππά δίνει το έναυσμα για να ανοίξει μια αναγκαία συζήτηση: ποιοι είναι οι λόγοι ανακοπής της προόδου, την οποία η χώρα επιδιώκει, αλλά υπολείπεται στην επίτευξή της; Μήπως η πόλωση δεν είναι δομικό συστατικό αυτής της ανακοπής (εκτός της πόλωσης, υπάρχουν και σημαντικές συναινέσεις). Μήπως ζούμε σε μια φοβική δημοκρατία, τα χαρακτηριστικά της οποίας οι περισσότεροι προτιμούμε να παραβλέπουμε; [ΤΒJ]

Αντώνης Μανιτάκης, Πολιτειολογία. Κράτος - Δημοκρατία - Κοινοβουλευτικό σύστημα - Κράτος δικαίου - Διάκριση εξουσιών και κυριαρχία εν όψει παγκόσμιας διακυβέρνησης,  επιμέλεια: Λίνα Παπαδοπούλου, Σάκκουλα, 2023, ΧΧ + 330 σελ.^[1]

Η Πολιτειολογία του Αντώνη Μανιτάκη αποτελεί το επιστέγασμα, τη συμπύκνωση, με έναν τρόπο και την επιστροφή σε όλα όσα τον απασχόλησαν τα χρόνια της μακράς ερευνητικής και διδακτικής του πορείας.

Hans Kundnani, Eurowhiteness. Culture, Empire and Race in the European Project, Hurst, 2023, 248 σελ. 

Είναι ζωντανός ο θεμελιώδης στόχος για ευρωπαϊκή «ενότητα» και «πολυμορφία»; Και πώς μπορούν οι ευρωπαϊκοί λαοί να συνυπάρχουν, ενώ η ιστορία τους είναι ιστορία πολεμικής αντιπαλότητας και ενώ απουσιάζει ο ιστορικός μύθος; 

David Omand, How to Survive a Crisis. Lessons in Resilience and Avoiding Disaster, Viking- Penguin Books, London 2023, 368 σελ. 

Οι καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού και, αμέσως μετά, οι πρωτοφανείς πλημμύρες στη Θεσσαλία μοιάζουν να επιβεβαιώνουν μια «προφητεία», ότι και η Ελλάδα, όπως συνολικά τα κράτη, θα αντιμετωπίζει έκτακτα περιστατικά μεγάλης έκτασης και κρίσεις πολύ πιο συχνά. Η έξοδος από την πολυπρισματική κρίση χρέους της περασμένης δεκαετίας δεν μας ανακούφισε, αφού προέκυψαν η πανδημία, η κρίση του Έβρου, η οικονομική κρίση λόγω πανδημίας και της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι πρόσφατες φυσικές καταστροφές. Ο Ντέιβιντ Όμαντ, προσωπικότητα κύρους στους τομείς στρατηγικής ασφάλειας, διαχείρισης κρίσεων και πληροφοριών, στο τελευταίο βιβλίο του αναλύει τι πρέπει να κάνουν τα κράτη και οι κοινωνίες για να αντιμετωπίζουν τις κρίσεις που έρχονται.

Μπάμπης Παπαδημητρίου, Πληθωρισμός, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2023, 109 σελ.

Το βιβλίο του Μπάμπη Παπαδημητρίου, Πληθωρισμός, είναι πολύ μεγαλύτερης εμβέλειας από τον όγκο των 109 σελίδων του. Πραγματεύεται τον πληθωρισμό στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς, με απλό, κατανοητό τρόπο και με μια μη δογματική, μη μονοθεματική προσέγγιση. (Tεύχος 144)

Γιάννης Παπαγεωργίου, To πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ. Συνταγματικοί θεσμοί και σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα, Κριτική, Αθήνα 2022,

Είναι το πολιτικό σύστημα της Αμερικής ένας σκληρός δικομματισμός; Τι ρόλο μπορεί να παίξει η Δικαιοσύνη στις πολιτικές εξελίξεις; Γιατί συνήθως περιβάλλεται με εμπιστοσύνη το Ανώτατο Δικαστήριο; Σε τι διαφέρει η αμερικανική δημοκρατία από τις άλλες εμπεδωμένες  δημοκρατίες του δυτικού κόσμου και, ιδίως, της Ευρώπης; Πώς προέκυψε ο Ντόναλντ Τραμπ και ο τραμπισμός; Χρειάζεται συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, μια χώρα που ρυθμίζεται από το Σύνταγμα του 1787; Ένα βιβλίο που λύνει όλες τις ενδεχόμενες απορίες για την αμερικανική δημοκρατία. [TBJ]

Αναστάσης Ι. Πεπονής, Προσωπική μαρτυρία, Κέδρος, Αθήνα 1970, 203 σελ.

Αναστάσης Πεπονής, 1961-1981: τα γεγονότα και τα πρόσωπα, Α. Α. Λιβάνη, Αθήνα 2002, 463 σελ.

Η περίπτωση του Πεπονή είναι σημαντική επειδή, ενώ αφορά μεν έναν κορυφαίο πολιτικό, δεν είναι μοναχική: αντανακλά τις εμπειρίες και την πορεία πολλών ακόμη ανθρώπων της γενιάς του, οι οποίοι συγκροτήθηκαν πολιτικά μέσα στην Κατοχή και άφησαν έντονο αποτύπωμα στην ελληνική ιστορία. Κείμενο που περιλήφθηκε στον αφιέρωμα του Books' Journal για τον Αναστάσιο Πεπονή, τχ. 139. Φεβρουάριος 2023