Σύνδεση συνδρομητών

H Σαρλότ Ντελμπό φωτογραφίζεται από την αστυνομία έπειτα από τη σύλληψή της, τον Μάρτιο του 1942. Οδηγήθηκε, μαζί με τον σύζυγό της Ζωρζ Ντυντάκ στη φυλακή της Santé. Εκείνος εκτελέστηκε, εκείνη τον Ιανουάριο του 1943 μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς.

H Σαρλότ Ντελμπό (Charlotte Delbo) είναι μια ξεχωριστή φωνή της στρατοπεδικής λογοτεχνίας. Η τριλογία της, Το Άουσβιτς και το μετά (Auschwitz et après), δημοσιευμένο τη δεκαετία του 1970 στις περίφημες  εκδόσεις που ιδρύθηκαν στo Παρίσι της Κατοχής, τις éditions de Minuit, είναι ένα πολύ ιδιαίτερο έργο αυτής της λογοτεχνίας. Ανήκει στις πρώιμες φωνές που εγκαινίασαν έναν δραστικό λόγο στη γαλλική γραμματεία γι’ αυτά τα ζητήματα. Έγραψε αμέσως μετά την επιστροφή της, όπως ο Robert Antelme κι ο David Rousset, αλλά τα έκλεισε σ’ ένα συρτάρι και τα εξέδωσε πολύ αργότερα. Ως γυναίκα συγγραφέας, εστιάζοντας στο βίωμα το δικό της αλλά και των συντροφισσών της, όσων έφυγαν με την ίδια αποστολή, έδωσε τη διάσταση της γυναικείας εμπειρίας τόσο στο στρατόπεδο όσο και στην κατοπινή ζωή με μοναδικό τρόπo.[1]

13 Μαρτίου 2024
Η είσοδος του Τραμπ Τατζ Μαχάλ στην Ατλάντικ Σίτυ.

David Runciman, «How Can It Work?»,  London Review of Books, 21 Μαρτίου 2013

David Runciman, «History of ideas: Susan Sontag. Past, Present, Future», Apple podcasts. 24 Αυγούστου, 2023

Donald Trump, «I never understood wind», τρίλεπτο ΥouΤube βίντεο, Guardian News

O Τραμπ δεν είναι πρωτοπορία ούτε προσφέρει κάποια καινούργια ιδέα. Κοσμικά, καλλιστεία, wrestling, καζίνα, ριάλιτι tv, χρυσοί πύργοι και ξενοδοχεία με το όνομά του σε τεράστια γυαλιστερά γράμματα, ψευδοπανεπιστήμια με κάλπικα πτυχία, προεδρία, τριχομοσχεύματα, πηγουνισμοί – όλα τους έχουν αβάσταχτη βαρεμάρα. Δεν πρωτοτυπεί σε κιτς, ναρκισσισμό ούτε σε δημαγωγία. Αντί αβανγκάρντ είναι dérivé. Για να παραφράσω τη Χάννα Άρεντ, ο Τραμπ είναι The Banality of Banal.

09 Μαρτίου 2024
Παρέλαση ανδρών των ΤΕΑ, δεκαετία 1950. Άγνωστος φωτογράφος.

Βαγγέλης Νικόπουλος, Γρεβενά. Πόλη του μόχθου, 1904-1993. Μαρτυρίες,  Γρεβενά  2022, 528 σελ.

Πώς μπορείς να μιλήσεις  για τα Γρεβενά, τον 19ο αιώνα, μέχρι τα πρώτα χρόνια του 20ού, τον  «αιώνα-διπρόσωπο Ιανό»; Τι ερωτήματα μπορεί κάποιος σήμερα να θέσει για την πολεοδομία τους, τους δρόμους τους, τα οδόσημά τους, τα στέκια, τους ανθρώπους που τα  κατοικούσαν και τα περπατούσαν, τις οικονομικές συναλλαγές,  τις συλλογικές νοοτροπίες, τις ατομικές συνήθειες, τους τρόπους, τα πάθη τους και τους πόθους τους, τις ασχολίες, τις διασκεδάσεις και τους έρωτές τους; Οι απαντήσεις, σε ένα λεύκωμα φωτογραφίας με τις ιδιαίτερα τεκμηριωμένες αναγνώσεις του πλούσιου υλικού του.

09 Μαρτίου 2024
Η Άννα Φραγκουδάκη.

Άννα Φραγκουδάκη, Τα αναγνωστικά βιβλία του δημοτικού σχολείου. Ιδεολογικός πειθαναγκασμός και παιδαγωγική βία, Θεμέλιο, Αθήνα 1978, 240 σελ.

Άννα Φραγκουδάκη, Ορατός και αόρατος ρατσισμός στον 21ο αιώνα. Η δυτική μυωπία, η ισχύς του σεξισμού και η άρνηση του αντισημιτισμού, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2022, 336 σελ.

Στο πλαίσιο της σειράς εκδηλώσεων με τίτλο «Το Πρόσωπο και το Έργο», η  Εταιρεία Σπουδών της Σχολής Μωραΐτη αφιέρωσε, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών,  στις 30 Νοεμβρίου 2023, μια βραδιά στη γνωστή συγγραφέα και ομότιμη καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Άννα Φραγκουδάκη. Για το έργο της μίλησαν οι συνάδελφοι και παλιές συνεργάτριές της Έφη Αβδελά, Νέλλη Ασκούνη, Έλενα Ιωαννίδου (η οποία έστειλε την εισήγησή της από την Κύπρο) Μαρία Ζωγραφάκη, καθώς και ο  συνταγματολόγος Ν.Κ. Αλιβιζάτος, του οποίου και δημοσιεύουμε την εισήγηση. Επακολούθησε συζήτηση με την τιμώμενη, την οποία  συντόνισε η Κατιάννα Μίχα, πρόεδρος της Εταιρείας Σπουδών.

07 Μαρτίου 2024
Ο καθηγητής Πίτερ Μπράουν.

Peter Brown, Journeys of the Mind: A Life in History, Princeton University Press, 2023, 736 σελ.

Ο Πίτερ Μπράουν είναι μια θρυλική μορφή στο χώρο της πανεπιστημιακής διανόησης, ο μεγάλος ιστορικός της ύστερης αρχαιότητας, της περιόδου (περ. 150 ώς 750 μ.Χ.) κατά την οποία οι πιο βαθιά ριζωμένοι αρχαίοι θεσμοί χάθηκαν για πάντα. Ο ιστορικός που ανέτρεψε την πεποίθηση ότι η ύστερη ρωμαϊκή περίοδος ήταν εποχή παρακμής, που διάβασε διαφορετικά το Βυζάντιο και άνοιξε τους ορίζοντες της έρευνας στη Μέση Ανατολή, στην Ασία, στην Αφρική και στο Ισλάμ, αυτή τη φορά γράφει ένα βιβλίο για τον ίδιο. Μια πνευματική αυτοβιογραφία που συχνά μοιάζει με βιογραφία της ίδιας της ύστερης αρχαιότητας, καθώς η ζωή του είναι ταυτισμένη με την καθιέρωση του συγκεκριμένου πεδίου έρευνας. Γιατί είναι ένα βιβλίο που μας αφορά. [ΤΒJ]

04 Μαρτίου 2024
Ο Σίλβιο Ορλάντο μπροστά στα γραφεία του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Σκηνή από την ταινία του Νάνι Μορέτι, Ένα καινούργιο αύριο.   

Ένα καινούργιο αύριο (Il Sol dell’Avvenire). Έγχρωμη ιταλογαλλική παραγωγή 2023 σε σκηνοθεσία του Νάνι Μορέτι.  Παίζουν: Nanni Moretti, Margherita Buy, Silvio Orlando, Mathieu Amalric, παραγωγή: Nanni Moretti, Domenico Procacci, πρεμιέρα στους ελληνικούς κινηματογράφους: 30 Οκτωβρίου 2023, διάρκεια: 95'

Ένας σκηνοθέτης που ο γάμος του περνάει κρίση, προσπαθεί υπό αντίξοες συνθήκες να ολοκληρώσει την τελευταία του ταινία.  Το θέμα της ταινίας, η θέση του Ιταλικού ΚΚ για την εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης στην Ουγγαρία το 1956, αποθαρρύνει τους παραγωγούς. Ο σκηνοθέτης έχει συνείδηση ότι κάνει μια ταινία για μια ιδεολογία που έχει ηττηθεί, επειδή εκτιμά ότι η εξουσία ήταν γραφειοκρατική και αυταρχική. Είναι όμως ο ίδιος ένας ηττημένος άνθρωπος; Και γιατί οι ιδέες της χειραφέτησης δεν ηττώνται; [ΤΒJ]

04 Μαρτίου 2024
Το εξώφυλλο του Άλεξ Ρος για την πρώτη περιπέτεια του Σκρουτζ που εκδίδει η Marvel Comics.

Η Marvel και η Ντίσνεϊ, τελικά, θα πορευτούν μαζί, όχι μόνο στον κόσμο της οπτικοακουστικής επιχειρηματικότητας αλλά και στα κόμικς. Κι αυτό, όπως φαίνεται, θα έχει συνέπειες στο σύμπαν της Ντίσνεϊ, στην επιτηδευμένη αθωότητα του ντισνεϊκού κώδικα.

28 Φεβρουαρίου 2024
O Ναπολέων (Xoακίν Φίνιξ).

Ναπολέων (Napoleon). Έγχρωμο ιστορικό δράμα παραγωγής 2023, σε σκηνοθεσία Ridley Scott. Σενάριο: David Scarpa. Παίζουν: Joaquin Phoenix, Vanessa Kirby, Tahar Rahim, Rupert Everett. Παραγωγή: Apple Studios, Scott Free Productions. Διάρκεια: 157’

Μια ταινία που δεν καταφέρνει να εξηγήσει στους θεατές γιατί ο Ναπολέων ήταν Μέγας έχει αποτύχει – και δεν τη σώζουν ούτε οι σταρ ούτε ο τεράστιος προϋπολογισμός. Από εκεί και πέρα, βέβαια, ο Ρίντλεϊ Σκοτ, o σκηνοθέτης της, είχε χρόνο και άνεση να κάνει πάρα πολλά ιστορικά λάθη. [ΤΒJ]

27 Φεβρουαρίου 2024
Ο Γιασουνάρι Καβαμπάτα (1899-1972), σε μια φωτογραφία του 1938, στο σπίτι του στην Καμακούρα.   

Γιασουνάρι Καβαμπάτα, Το σπίτι των κοιμισμένων κοριτσιών και άλλες ιστορίες,  μετάφραση: Έφη Κουκουμπάνη-Πολυτίμου, Καστανιώτη, Aθήνα 1995, 155 σελ.

Η νουβέλα του  Καβαμπάτα έχει ήδη πάρει τη θέση της στον κόσμο των κλασικών αριστουργημάτων. Μιλά για έναν ηλικιωμένο άντρα, τον Εγκούτσι, με φθίνοντα ερωτισμό, καθώς επισκέπτεται μέσα στο σύνολο του μυθιστορηματικού χρόνου έξι  φορές ένα «σπίτι». Κάθε φορά κοιμάται μια νύχτα με μια γυμνή, πολύ νεαρή γυναίκα που είναι τεχνητά κοιμισμένη, δίχως να του επιτρέπεται από τους κανόνες του σπιτιού η σεξουαλική διείσδυση. Περιγράφεται λεπτομερώς και στοχαστικά, ποιητικά θα έλεγε κανείς, η σχέση του Εγκούτσι με το χωρίς ζωή, λόγω νάρκωσης, γυναικείο σώμα, καθώς και οι σκέψεις, οι αναμνήσεις και τα όνειρα του γέρου κάτω από αυτή τη διαδικασία.

22 Φεβρουαρίου 2024
Νέρων καὶ Σενέκας, τοῦ Eduardo Barrón (1904).   

Σενέκας, Ἀποκολοκύνθωση, εἰσαγωγή, μετάφραση, σχόλια:  Σταῦρος Τσιτσιρίδης, Κίχλη, Ἀθήνα 2023, 290 σελ.

Περιώνυμη, ἀλλὰ καὶ ἀπελπιστικὰ δύσβατη εἶναι ἡ μενίππεια σάτιρα τοῦ Σενέκα, Ἀποκολοκύνθωση, μὲ ἐκτενὴ εἰσαγωγή, κείμενο, μετάφραση καὶ σχόλια τοῦ  Σταύρου Τσιτσιρίδη. Τὴν ἡμέρα θανάτου τοῦ Κλαυδίου, ἡ ἀξιοθρήνητη Ρωμαϊκὴ Σύγκλητος πείθεται ἀπὸ τὴν ὀργίλη ἀγόρευση τοῦ Ὀκταβιανοῦ καὶ ἀπορρίπτει τὴν αἴτηση γιὰ θεοποίηση. Ἔτσι ὁ Κλαύδιος ἀποστέλλεται στὸν Κάτω Κόσμο. Ἐκεῖ συναντᾶ τοὺς δολοφονημένους συγγενεῖς του καὶ τὰ ἐκδικητικὰ θύματα τῶν ἀλλοπρόσαλλων δικαστικῶν του ἀποφάσεων. Ποία θὰ εἶναι ἡ κόλασή του; [TBJ]

22 Φεβρουαρίου 2024
1909, Μοναστήρι (Μπίτολα). Ο στρατάρχης Colmar von der Goltz (δεξιά, με παλτό), που είχε σταλεί στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από τα τέλη του 19ου αιώνα για να αναδιοργανώσει τον οθωμανικό στρατό, επισκέπτεται τη Μακεδονία, για την οποία είχε γράψει με αρκετή δόση λυρισμού: «Ποια καρδιά στρατιώτη δεν συγκλονίζεται βαθιά στη σκέψη ότι μπορεί να αγγίξει τη γη της Μακεδονίας;» Πλάι του ο Ντρογκούτ Πασάς. Η φωτογραφική λήψη έγινε από τους διάσημους φωτογράφους και κινηματογραφιστές του Μοναστηρίου από την Αβδέλλα Γρεβενών, τους αδελφούς Μανάκια.

Κωνσταντίνος Σ. Παπανικολάου, Η Μακεδονία των Γερμανών. Η εικόνα της Μακεδονίας στον γερμανικό δημόσιο λόγο από τις αρχές του 19ου αιώνα έως τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα - Δίσιγμα, Θεσσαλονίκη 2022, 456 σελ.

Πώς θα μπορούσε να προσεγγίσει κανείς τη σχέση των Γερμανών με τη Μακεδονία καθώς μιλάμε για δύο ζητήματα που για μεγάλο χρονικό διάστημα σήμαιναν διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικά συμφραζόμενα, ανάλογα με το ποιος μιλάει, πότε, και σε ποιον; Την απάντηση μας τη δίνει ο Παπανικολάου, συγγραφέας του έργου Η Μακεδονία των Γερμανών: «κάθε Γερμανία διέθετε τη δική της Μακεδονία».

22 Φεβρουαρίου 2024
Τοπίο στη Syberia.

Benoît Sokal, Syberia, Microids, Paris, 2002

«Ι am old, I am tired, I am very pleased to have met you, Kate Walker».

Helena Romanski

Οι άνθρωποι αποτελούμε εν πολλοίς ένα άθροισμα από τυχαίες και συχνά αντιπαραθετικές μεταξύ τους προσλαμβάνουσες που μας επηρεάζουν καθοριστικά στα χρόνια της διαμόρφωσης, δομώντας μέσα μας ένα υπόστρωμα που μας καθορίζει στο διηνεκές, η διαφυγή από το οποίο προϋποθέτει σχεδόν πάντα μεγάλες αυτοϋπερβάσεις. Η τυχαιότητα των βιβλίων που διαβάσαμε, των τραγουδιών που ακούσαμε, των ταινιών που παρακολουθήσαμε, καθώς και των προσώπων που συναπαντήσαμε, με τα οποία αλληλεπιδράσαμε κι ερωτευτήκαμε συναπαρτίζουν ένα ψηφιδωτό εντός της ψυχής μας, πάνω στο οποίο χτίζεται έπειτα ο υπόλοιπος εαυτός μας. Σίγουρα οι αξίες και οι ιδεολογίες μας έρχονται εν συνεχεία να μας σφυρηλατήσουν, το υπόστρωμα ωστόσο δύσκολα μεταβάλλεται, όση προσπάθεια κι αν καταβληθεί. Στα δε άτομα που γεννηθήκαμε στον λεγόμενο «δυτικό κόσμο» κατά το τελευταίο τέταρτο του παρελθόντος αιώνα, ένας ακόμα κομβικός –και συχνότατα παρασιωπημένος από την «υψηλή» έρευνα– παράγοντας διαμόρφωσης στην προαναφερθείσα εξίσωση είναι και τα video games που αποτέλεσαν σημαντικό τμήμα της παιδικής και νεανικής μας ηλικίας (και σε ορισμένα άτομα από εμάς κι ολόκληρου του υπόλοιπου ενήλικου βίου τους).

Κρίνω εξαιρετικά σημαντική, επομένως, την ανάγκη να τιμηθούν, μάλιστα από ένα περιοδικό που ασχολείται και με τη λογοτεχνία, τόσο η εγγενής ποιητικότητα που φέρει μέσα του το ηλεκτρονικό παιχνίδι Syberia, το οποίο γιόρτασε πρόπερσι τα 20 χρόνια από την πρώτη κυκλοφορία του, όσο και ο ευρηματικός και πρόωρα χαμένος δημιουργός του, Benoît Sokal, που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή, νικημένος από τον καρκίνο. Το Syberia σαφέστατα ούτε κόμισε ένα νέο είδος (βασίστηκε επάνω στις συμβάσεις του είδους των παιχνιδιών adventure) ούτε άλλαξε για πάντα τον κόσμο του video game franchise στην παγκοσμιότητα (παρά τις αρκετές επιγονικές σ’ εκείνο προσπάθειες). Απέδειξε, ωστόσο, και στον πιο άπιστο πως μπορεί να υπάρξει σύγχρονο ευρωπαϊκό ηλεκτρονικό παιχνίδι εφάμιλλο των σινεφίλ και ποιοτικών ταινιών που συγκινεί και προβληματίζει, θέτοντας παράλληλα καίρια ερωτήματα για την πορεία της ζωής των ανθρώπων και τα ιδεολογήματα της ευρωπαϊκής ηπείρου. Και κατέδειξε, επίσης, την αδήριτη ανάγκη ενός μεγάλου τμήματος του κοινού για την ύπαρξη στρωτής και συνεκτικής αφήγησης, κάτι που έχει στερηθεί «από τα πάνω» βάναυσα υπό την επικράτεια του νεωτερικού (και μετανεωτερικού) καλλιτεχνικού παραδείγματος. Αν δεν μπορεί η λογοτεχνία να καλύψει με τις ψευδαισθήσεις των μοντερνισμών αυτή την ανάγκη, θα έρθουν προφανώς οι σειρές, οι ταινίες και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια για να το πράξουν οργανικά – η φύση απεχθάνεται το κενό.

Το Syberia, λοιπόν, ακολουθεί την περιπέτεια μιας νεαρής Νεοϋορκέζας δικηγόρου στην Ευρώπη, καθώς και τη σταδιακή της μετάλλαξη. Η Kate Walker, με το σχεδόν κωμικό όνομα και το γιάπικο τουπέ, φτάνει γεμάτη εκνευρισμό στις αρχές του 21ου αιώνα σ’ ένα χωριό των γαλλικών Άλπεων για μια υπόθεση μεταβίβασης ενός εργοστασίου που φαντάζει απλώς τυπική αγγαρεία και ρουτίνα. Η κατάσταση πάντως δείχνει να περιπλέκεται νομικά, όταν η δικηγόρος πληροφορείται πως ο αδερφός της εκλιπούσης ιδιοκτήτριας που θεωρούνταν για δεκαετίες νεκρός έπειτα από ένα νεανικό δυστύχημα βρίσκεται ακόμα στη ζωή και η μεταβίβαση δεν μπορεί να λάβει χώρα δίχως τη σύμφωνη γνώμη του. Η δικηγόρος αποφασίζει να κυνηγήσει η ίδια το κλείσιμο της υπόθεσης και ξεκινά, έτσι, ένα ταξίδι στην ιστορία της νεότερης Ευρώπης, ακολουθώντας τα βήματά του μέσα στις ταραγμένες μεταπολεμικές δεκαετίες και, πίσω απ’ αυτά, ψηλαφώντας την ίδια την πορεία του διχασμένου μεταπολεμικού ευρωπαϊκού κόσμου.

Η έρευνα που η Walker πραγματοποιεί φέρνει στην επιφάνεια το τεράστιο πάθος του προαναφερθέντος, Hans Voralberg, για την ανθρωπόμορφη ρομποτική τεχνολογία (η ύψιστη δημιουργία του, το «αυτόματο» Oscar, θα συνοδεύσει τη Walker σ’ ένα κουρδιστό τρένο, έχοντας ιδιαίτερη, μάλιστα, συνείδηση και ενίοτε και ένα ιδιότυπο φλέγμα), καθώς και το μεγάλο όνειρο του βιομήχανου και εφευρέτη που αρνήθηκε τα πάντα και κατέστη πλάνητας για την τελευταία φυλή που δεν άλωσαν ο εκβιομηχανισμός και η νεωτερικότητα, τους μυθικούς Youkols που φέρονται να  κατοικούν πλάι σε ζωντανά μαμούθ στο υποτιθέμενο «υπερβόρειο» νησί της Syberia, πέρα από τις σιβηρικές εκτάσεις.

Το ταξίδι της Walker στην Ευρώπη κρατά εντέλει μήνες και η πρωταγωνίστρια διέρχεται μέσω ενός παρηκμασμένου πανεπιστημίου στη Γερμανία με ένα τείχος που συμβολίζει το διαχωρισμό της μεταπολεμικής Ευρώπης, εν συνεχεία μέσω ενός εγκαταλειμμένου τέως σοβιετικού εργοστασίου και σταθμού κοσμοναυτών, για να καταλήξει σε μια ξεχασμένη και πλέον μολυσμένη παραλίμνια ρωσική λουτρόπολη. Η ηρωίδα έρχεται σε επαφή με δεκάδες ήρωες μιας Ευρώπης που χάθηκε, με ορισμένους εξ αυτών να φαντάζουν εφάμιλλοι κλασικών μορφών της λογοτεχνίας, όπως η τέως τραγουδίστρια της όπερας Helena Romanski που καλείται να δώσει για τις ανάγκες ενός φανατικού θαυμαστή της την τελευταία της συναυλία. Τα προαναφερθέντα πρόσωπα εμφανίζονται ως φορείς των αξιών μιας άλλης εποχής, ως εκφραστές φοβιών και διαψεύσεων, όσο, παράλληλα, παρατηρούμε το πέρασμα του Voralberg ολοένα και πιο ανατολικά (ένα μικρό cameo στο παιχνίδι πραγματοποιεί, μάλιστα, και η μορφή του «πατερούλη» Στάλιν). Χαρακτηριστικό είναι πως τις εξελίξεις και τις ενημερώσεις για τη ζωή του τις πληροφορούμαστε μέσω αυτοσχέδιων (και ιδιαίτερα καλαίσθητων, ομολογουμένως) κυλίνδρων ήχου και εικόνας που ο εφευρέτης και πρωτοπόρος έστελνε κατά το πέρασμα των δεκαετιών στην αδερφή του που είχε επιλέξει να ζήσει συμβατικά μένοντας στη Γαλλία και διευθύνοντας την οικογενειακή επιχείρηση. Το πολύμηνο ταξίδι της Walker καταλήγει να την απομακρύνει από τους εργοδότες της, τη μητέρα της, το σύντροφό της και την προηγούμενη συμβατική ζωή της και να τη μεταλλάξει καθοριστικά, ενώνοντας εντέλει το όραμά της μ’ εκείνο του εφευρέτη και πραγματοποιώντας στο τέλος του παιχνιδιού μια τεράστια προσωπική αυτοϋπέρβαση. Στο ταξίδι αυτό, συνοδός για τον παίκτη είναι τα υπέροχα χρώματα και σχέδια των περιοχών που έγιναν με προψηφιακά μέσα, οι διάλογοι που ενίοτε φτάνουν σε τεράστιο σημείο εσωτερικής ενδοσκόπησης, πολιτικοκοινωνικού σχεδιασμού και υπαρξιακού βάθους, αλλά και η μουσική επένδυση που ντύνει καθοριστικά κομβικές στιγμές του παιχνιδιού, δημιουργώντας μια αίσθηση εφάμιλλη της καλής λογοτεχνίας και του ποιοτικού κινηματογράφου.

 

Μια ποιητική εξαίρεση

Το Syberia συνέπεσε με το προσωπικό μου πέρασμα στην εφηβική ηλικία και τις πρώτες ιδεολογικές και κοινωνικοπολιτικές μου αναζητήσεις, διαμορφώνοντας ένα καίριο υπόβαθρο που επηρέασε σημαντικά (και) την ποιητική μου ιδιότητα. Γι’ αυτό και η αγάπη μου για εκείνο θα παραμένει πάντα εφάμιλλη εκείνης της αίσθησης που αφήνει ο πρώτος έρωτας, όταν ο κόσμος φαντάζει ακόμα πεδίο ανεξερεύνητο και αχανές. Ανεξαρτήτως ημών ως ατομικοτήτων, ωστόσο, η αξία του παραμένει σημαντική και αποδεικνύεται περίτρανα από τις δεκάδες επανεκδόσεις του σε άλλες πλατφόρμες, την παγκόσμια επιτυχία του, καθώς και τα παιχνίδια που το ακολούθησαν είτε ως άμεσα sequel (με το Syberia 2 να είναι το μοναδικό που διασώζει κάποιες στιγμές την αίσθηση του αρχικού και το αυτόματο Oscar να πραγματοποιεί εκεί έναν πλήρη εξανθρωπισμό), είτε ως εμμέσως επηρεαζόμενα από αυτό στη φωτογραφία, τον τρόπο παιχνιδιού και στο βάθος της εν γένει ατμόσφαιρας.

Προβάλλοντας ανοιχτά τις αντιθέσεις Αμερικής-Ευρώπης και Δύσης-Ανατολής σ’ έναν αιώνα που η δυτική Ευρώπη τείνει να μιμηθεί την άλλη πλευρά του Ατλαντικού κι απομακρύνεται καίρια από την ανατολική της άκρη, σχολιάζοντας τα βιομηχανοποιημένα ανατολικά καθεστώτα δίχως την ηδονή του νικητή του «τέλους της Ιστορίας» αλλά με μια πραγματική ανθρώπινη ματιά στις ατομικότητες που έμειναν πίσω και φέρνοντας στο προσκήνιο την ανάγκη για διαφυγή από τον μοντέρνο διχασμένο βιομηχανικό κόσμο προς το χρονότοπο του μαγικού νησιού όπου το «θαύμα λειτουργεί ακόμη» (για να θυμηθούμε και τον Σεφέρη), το παιχνίδι του Sokal δομεί έναν κόσμο πειστικό και αυθύπαρκτο που συμπληρώνει την ευρωπαϊκή Ιστορία του τελευταίου αιώνα και τη σχολιάζει με δάκρυ, χιούμορ, αγωνία και αποφασιστικότητα. Το προτείνω, λοιπόν, ανεπιφύλακτα, έστω και είκοσι χρόνια αργότερα, ως συμπλήρωμα και επέκταση της λογοτεχνίας!

20 Φεβρουαρίου 2024
Σελίδα 7 από 76