Herman Broch, Βιργιλίου Θάνατος, μετάφραση από τα γερμανικά: Σοφία Αυγερινού, Έρμα, Αθήνα 2025, 532 σελ.
Χάρη στην ακάματη Σοφία Αυγερινού έχουμε πλέον σε νέα, ωραία μετάφραση το μείζον έργο του Χέρμαν Μπροχ Ο θάνατος του Βιργιλίου. Το βιβλίο που ο μεγάλος αυστριακός συγγραφέας έγραψε μεταξύ των ετών 1936 και 1945 είναι ένα πολυσέλιδο ποιητικό μυθιστόρημα, ένα απ’ τα σπουδαιότερα επιτεύγματα του λογοτεχνικού μοντερνισμού. Πρόκειται για ένα απολαυστικό αριστούργημα, που στέκεται επάξια πλάι στο Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο του Προυστ και στον Οδυσσέα του Τζόυς, και το οποίο καλεί τον αναγνώστη να βυθιστεί στην ανάγνωσή του, να το διαβάσει ξανά και ξανά, να ρουφήξει κάθε σελίδα του, κάθε αράδα του, κάθε λέξη του.
Lilia Hassaine, Πανόραμα, μετάφραση από τα γαλλικά: Μαριάννα Μαντά, Πόλις, Αθήνα 2025, 226 σελ.
Ελένη Στελλάτου, Καιρός των Κρυστάλλων, Πόλις, Αθήνα 2025, 392 σελ.
Δυο διαφορετικοί δυστοπικοί κόσμοι, δυο διαφορετικοί άνθρωποι που πρέπει να πλοηγήσουν τον εαυτό τους, και ίσως τον κόσμο ολόκληρο και την αλήθεια, μέσα σε σκοτεινούς λαβυρίνθους, απαγορεύσεις, προκαταλήψεις, διακρίσεις. Δυο διαφορετικές νέες γυναικείες φωνές με κοινό τους το όραμα (και τη επίτευξη) μιας σύνθετης γραφής και μιας ελπίδας, της αντοχής.
Ανδρέας Πανταζόπουλος, Η πολιτική της αντιπροσώπευσης. Ντοστογιέφσκι, Παπαδιαμάντης, Κόντογλου, Αρμός, Αθήνα 2024, 192 σελ.
Ανδρέας Πανταζόπουλος, Ο Ντοστογιέφσκι και ο λαϊκισμός, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2024, 200 σελ.
Ανδρέας Πανταζόπουλος, Ο Ντοστογιέφσκι και το πολιτικό κακό. Ο Μεγάλος Ιεροεξεταστής, ο εγωισμός, το αυτεξούσιο, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2025, 136 σελ.
Tα τρία βιβλία του Ανδρέα Πανταζόπουλου για τον πολιτικό Ντοστογιέφσκι συνιστούν ένα εκδοτικό γεγονός, όχι μόνο για την ελληνική βιβλιογραφία αλλά και για τη διεθνή, όχι με αυστηρά ποσοτικούς μόνο όρους αλλά και ουσιαστικούς. O συγγραφέας δεν παρουσιάζει απλά τις πολιτικές ιδέες του Ντοστογιέφσκι, αλλά προσπαθεί να ψηλαφήσει σ’ αυτές μια εναλλακτική πρόταση της κρίσης του ίδιου του φιλελευθερισμού, που κρυσταλλώνεται στις μέρες μας ως κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης.
Κωνσταντίνος Τσεκλένης, Βάθος πεδίου. Ποιήματα και ιστορίες, Το Ροδακιό< Αθήνα 2025, 198 σελ.
Η αλλοίωση του καθημερινού βίου από μια βίαιη μεγέθυνση των πάντων, η υπαγωγή του πολιτισμού σε έναν μόνιμο κανόνα χρυσής χρησιμοθηρίας και η ραγδαία υποχώρηση των ζωτικών πόρων που πρόλαβαν να θρέψουν μια γενιά δεν έχουν πάψει να εγείρουν κατά το παραμικρό τη συντεταγμένη αντίδραση μιας ποίησης η οποία στρέφεται τώρα περισσότερο στον εσώτερο εαυτό της και στον λυρισμό.
Άμνετ (Ηamnet). Έγχρωμη δραματική ταινία αμερικανικής παραγωγής 2025 σε σκηνοθεσία Chloé Zhao. Σενάριο: Chloé Zhao, Maggie O'Farrell από το ομώνυμο μυθιστόρημα της Maggie O'Farrell. Πρωταγωνιστούν: Jessie Buckley, Paul Mescal, Zac Wishart. Διάρκεια 125΄
Ο κινηματογράφος, όπως και κάθε μορφή τέχνης, εγκύπτει συχνά στο έργο του άγγλου βάρδου Ουίλλιαμ Σαίξπηρ για ανανέωση της έμπνευσης και ως αφορμή για δημιουργία. Η κινεζοαμερικανίδα σκηνοθέτρια Κλόι Ζάο μετέφερε πρόσφατα στον κινηματογράφο το μυθιστόρημα της ιρλανδής συγγραφέα Μάγκι Ο’Φάρελ, Άμνετ (Hamnet), το οποίο απέσπασε πολλά λογοτεχνικά βραβεία και προκάλεσε γενικότερη αίσθηση με την κυκλοφορία του το 2020. Η υπόθεση του μυθιστορήματος αναφέρεται στο γάμο του Σαίξπηρ με την Anne (ή Ανιές). Ελάχιστα γνωρίζουμε για τη ζωή του άγγλου δραματουργού. Ένα από τα βέβαια γεγονότα που ξέρουμε είναι ότι έχασε το γιο του, σε ηλικία 11 ετών, από ασθένεια.
Φιοντόρ Ντοστογιέβσκη, Οι Δαιμονισμένοι, μετάφραση από τα ρωσικά: Άρης Αλεξάνδρου, Γκοβόστης, Αθήνα 2014, 784 σελ.
Φιοντόρ Ντοστογέφσκι, Οι Δαιμονισμένοι, μετάφραση από τα ρωσικά: Ελένη Μπακοπούλου, Άγρα, Αθήνα 2023, 968 σελ.
Φιοντόρ Ντοστογιέβσκη, Αδελφοί Καραμάζοβ, μετάφραση από τα ρωσικά: Άρης Αλεξάνδρου, Γκοβόστης, Αθήνα 2014, 896 σελ.
«Δεν είναι στον κομμουνισμό, δεν είναι στις μηχανικές μορφές ο σοσιαλισμός του ρωσικού λαού. Αυτός πιστεύει ότι τελικά σώζεται μόνο με την παγκόσμια ενότητα στο όνομα του Χριστού». Κατά τον Μπερντιάεφ, ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι είναι ένας «μεταφυσικός συμβολιστής» και, έτσι, πολέμιος του υλόφρονος σοσιαλισμού και της υποχθόνιας μνησίκακης ανταρσίας του. Όντως, η ασκητική αποδόμηση του σοσιαλισμού εκ μέρους του διαθέτει ευαγγελική θεμελίωση, συνιστά την ουσία της χριστιανο-ορθόδοξης αντίληψης του, από την οποία είναι διαποτισμένο το σύνολο του έργου του, ακόμα και οι «ψυχολογικές» πλευρές του.
Αντρέι Μπίτοφ, Οίκος Πούσκιν, μετάφραση από τα ρωσικά: Βιργινία Γαλανοπούλου, Gutenberg, Αθήνα 2025, 767 σελ.
Ένα διαμάντι της ρωσικής λογοτεχνίας, τον Οίκο Πούσκιν του Αντρέι Μπίτοφ, έχουμε επιτέλους στα ελληνικά, σε εξαιρετική μετάφραση της Βιργινίας Γαλανοπούλου. Το βιβλίο του Μπίτοφ, ένα απ’ τα βασικά έργα της μεταμοντέρνας ρωσικής λογοτεχνίας, είχε ολοκληρωθεί το 1971, αλλά στάθηκε αδύνατο να εκδοθεί στη Σοβιετική Ένωση. Πρωτοεκδόθηκε τελικά στην Αμερική το 1978 και μόλις το 1987 στη Ρωσία.
Αλέξης Τσίπρας, Ιθάκη, Gutenberg, Αθήνα 2025, 762 σελ.
Το βιβλίο που υπογράφει ο Αλέξης Τσίπρας είναι αριστοτεχνική συσκευασία πολιτικής εξαπάτησης, ένα μνημείο θράσους που επιδιώκει να νομιμοποιήσει εκ των υστέρων μια ολόκληρη περίοδο πολιτικού τυχοδιωκτισμού, αυταπάτης, ανευθυνότητας και περιφρόνησης των θεσμών. Το βιβλίο αυτό ο πρώην πρωθυπουργός που προσπαθεί να επιστρέψει απλώς το υπέγραψε, όπως υπέγραψε και το πραγματικό, άγραφο μνημόνιο αυτού του τόμου: το μνημόνιο της απάτης, της σκηνοθετημένης αθωότητας και της ιδεολογικής υποκρισίας.
Patrick Modiano, Η χορεύτρια, μετάφραση από τα γαλλικά: Αχιλλέας Κυριακίδης, Πόλις, Αθήνα 2025, 112 σελ.
Μια χορεύτρια ξεφεύγει από το κοινωνικό περιθώριο χάρη στην τέχνη της. Όπως ο αφηγητής της ιστορίας της, ο Πατρίκ Μοντιανό, χρησιμοποιεί τη γραφή ως σανίδα σωτηρίας, ως όχημα για την κατάδυση στο παρελθόν και την κατανόηση του εαυτού του και της έως τώρα πορείας του, για να βάλει σε τάξη τις μνήμες από το παρελθόν και να αντιμετωπίσει το παρόν του: βρίσκει μια τέχνη γιατί, όπως ο χορός, το γράψιμο επίσης είναι μια «τέχνη που σου επιτρέπει να επιβιώσεις».
Jean Lacouture, Ιησουίτες. Οι κατακτητές (1540-1773), μετάφραση από τα γαλλικά: Στέφανος Καβαλλιεράκης, θεώρηση μετάφρασης: π. Θεόδωρος Κοντίδης, π. Σεβαστιανός Φρέρης, Πόλις, Αθήνα 2022, 720 σελ.
Ο γάλλος δημοσιογράφος και βιογράφος Ζαν Λακουτύρ (Jean Lacouture), γνωστός για τα πολιτικά πορτρέτα του 20ού αιώνα, αφιέρωσε αυτή τη φορά το έργο του σε μια λιγότερο προσωποκεντρική, αλλά θεσμικά και πνευματικά συγκλονιστική ιστορία: αυτή του Τάγματος των Ιησουιτών. Μέσα από μια συλλογική βιογραφία των σημαντικότερων μορφών του Τάγματος, ο Λακουτύρ συνθέτει ένα πυκνό αφήγημα όπου πίστη, εξουσία, μαρτυρία και πνευματική αναζήτηση διαπλέκονται με τις διακυμάνσεις της ιστορίας των νεότερων χρόνων.
Charmian Clift, Το τραγούδι της γοργόνας, μετάφραση από τα αγγλικά: Φωτεινή Πίπη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 368 σελ.
Charmian Clift, Καθάρισέ μου έναν λωτό, μετάφραση από τα αγγλικά: Φωτεινή Πίπη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2023, 352 σελ.
Πετυχημένοι αυστραλοί δημοσιογράφοι, έρχονται στην Ευρώπη επειδή η Αυστραλία δεν τους χωράει – και επειδή θέλουν να ζήσουν επαγγελματικά όχι από τη δημοσιογραφία αλλά από το λογοτεχνικό γράψιμο. Πρώτα στο Λονδίνο, μετά στην Ελάδα – στην Κάλυμνο και για πολύ καιρό στην Ύδρα, τα χρόνια που το νησί του Αργοσαρωνικού προσελκύει ξένους καλλιτέχνες και, γενικώς, μια χρυσή μποεμία. Τι έμεινε απ’ όλα αυτά; Σίγουρα, κάποια ωραία βιβλία, στην αιχμή του μύθου και της απομυθοποίησης – δυο από τα οποία, της Τσάρμιαν Κλιφτ, κυκλοφορούν και στα ελληνικά. [ΤΒJ]
Κρίτων Ωραιόπουλος (Ηλίας Κανέλλης), Duck Soup. Στην κουζίνα της ανάγνωσης, The Books’ Journal, Αθήνα 2025, 144 σελ.
Ενημέρωση-προειδοποίηση (disclaimer): Το κείμενο αυτό έχει γραφτεί από το Gemini, εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης της Google. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, εξασφαλίζεται όχι μόνον η αντικειμενικότητά του, αλλά και η ποιότητά του, μια και –γιατί όχι;– μπορεί να είναι εφάμιλλο με το κείμενο ενός καλού βιβλιοκριτικού. Ο κ. Ναθαναήλ, που παρήγγειλε τη δημιουργία του, ζήτησε να υιοθετηθεί ένα παιγνιώδες και ελαφρά σκωπτικό ύφος. Διαβάζοντάς το, διαπιστώνεται ότι σε κάποια σημεία η εντολή του εκτελέστηκε με υπερβάλλοντα ζήλο. Ας είναι ο αναγνώστης επιεικής.
