Σύνδεση συνδρομητών

To καφέ σαν γραφείο: Ο Γιόζεφ Ροτ (στο κέντρο) και ο εβραιοουκρανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Σόμα Μόργκενστερν (δεξιά), με έναν καλεσμένο τους, στο Café Le Tournon, στο Παρίσι, γύρω στο 1938.

Joseph Roth / Stefan Zweig, Αλληλογραφία 1927-1938, μετάφραση από τα γερμανικά: Μαρία Αγγελίδου - Άγγελος Αγγελίδης, εισαγωγή: Pierre Deshusses, επίμετρο: Παναγιώτης Κ. Τσούκας, Άγρα, Αθήνα 2021, 557 σελ. 

Joseph Roth / Stefan Zweig, Jede Freundschaft mit mir ist verderblich. Briefwechsel 1927-1938, Diogenes, Zürich 2014 (Wallenstein V., Göttingen 2011), 624 σελ.

S. Michel, L. K. Ostmann, E. Wichelhaus (επιμ.), Unterwegs mit Stefan Zweig (ταξιδιωτικά κείμενα), Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt a. M. 2010, 255 σελ.

Η Αλληλογραφία ανάμεσα στον Γιόζεφ Ροτ και τον Στέφαν Τσβάιχ αποτελεί ακόμα ένα εκδοτικό τόλμημα για τα ελληνικά δεδομένα, κυρίως όμως ένα σημαντικό τεκμήριο που αποτυπώνει τον «ψυχισμό του αιώνα» των επαναστάσεων και των καταστροφών στα «χρόνια των ξενοδοχείων» και, πρωτίστως, της εξορίας. Μέσα από τα γράμματα και τις καρτ-ποστάλ ξεδιπλώνεται μια στενή αλλά δύσκολη φιλία, με φόντο τους «σκοτεινούς καιρούς», ανάμεσα στις προσδοκίες και την απόγνωση που διακατέχουν δύο εξέχουσες προσωπικότητες του ευρωπαϊκού πνεύματος. Ένα οιονεί «επιστολικό μυθιστόρημα», συναρπαστικό και ψυχοφθόρο συνάμα, γραμμένο με το μελάνι της ψυχής των συγγραφέων του. (τεύχος 126)

01 Μαρτίου 2022
O Στέφαν Τσβάιχ και ο Γιόζεφ Ροτ στο ιταλικό εστιατόριο Almondo  στην Οστάνδη, το καλοκαίρι του 1936. Είναι η μοναδική φωτογραφία που οι δύο φίλοι συγγραφείς εμφανίζονται μαζί και είναι σχεδόν βέβαιο ότι τραβήχτηκε από τη γραμματέα και ερωμένη του Τσβάιχ, Λότε Άλτμαν – μετέπειτα Λότε Τσβάιχ.

Joseph Roth / Stefan Zweig, Αλληλογραφία 1927-1938, μετάφραση από τα γερμανικά: Μαρία Αγγελίδου - Άγγελος Αγγελίδης, εισαγωγή: Pierre Deshusses, επίμετρο: Παναγιώτης Κ. Τσούκας, Άγρα, Αθήνα 2021, 557 σελ. 

Αλληλογραφία με τα συνεχή σκαμπανεβάσματα μιας σχέσης στα πρόθυρα του πολέμου, με εντάσεις, πίκρες, απρόοπτα, και μαζί η αγωνία της οικονομικής αλλά και της λογοτεχνικής επιβίωσης δυο εξόριστων φίλων. Ο φτωχός και ανασφαλής Ροτ συνομιλεί με επιστολές με τον πετυχημένο και αυτάρκη Τσβάιχ, με φόντο την άνοδο του ναζισμού, τις διώξεις των Εβραίων και τη βεβαιότητα ότι η Ευρώπη θα καταστραφεί. (τεύχος 126)

26 Φεβρουαρίου 2022
Τούρκος γενίτσαρος, σχέδιο με μολύβι και μαύρο μελάνι του Gentile Bellini, 1479-81.

Noel Malcolm, ‘Useful Enemies’:  Islam and the Ottoman Empire in Western Political Thought, 1450-1750, Oxford University Press, 2019, 512 σελ.

Αν η στάση της χριστιανικής Ευρώπης απέναντι στο Ισλάμ υπήρξε παραδοσιακά εχθρική, η θέση της, ιδεολογική και πολιτική, απέναντι στους Μωαμεθανούς Τούρκους και το κράτος τους πέρασε, στα νεότερα χρόνια, από διάφορες φάσεις, απώθησης βασικά, σύγκρουσης και δυσπιστίας, αλλά ταυτόχρονα και θαυμασμού, τουλάχιστον τους πρώτους αιώνες. Κι ενώ η αντιπαράθεση με το Ισλάμ πηγαίνει πίσω στον Μεσαίωνα, απ’ όπου η νεότερη χριστιανική πολεμική εξακολούθησε να αντλεί μεγάλο μέρος του θεωρητικού υλικού και των επιχειρημάτων της, η άμεση επαφή και αντιπαράθεση των Δυτικοευρωπαίων με τους Οθωμανούς-Τούρκους οριοθετείται χρονολογικά την περίοδο των ευρωπαϊκών «νεότερων χρόνων» και, ως εκ τούτου, συνόδευσε και αντιστικτικά συνδιαμόρφωσε πολλές από τις ιδεολογικές και τις πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη της νεωτερικότητας. 

24 Φεβρουαρίου 2022
Henri Motte, Ο καρδινάλιος Ρισελιέ στην πολιορκία της Λα Ροσέλ (1881). Ο γάλλος ευγενής Αρμάν Ζαν ντυ Πλεσσί ντε Ρισελιέ (1585-1642) κατέκτησε και εκκλησιαστικό και πολιτικό αξίωμα: το 1622 έγινε καρδινάλιος και το 1624 πρωθυπουργός του Λουδοβίκου ΙΓ', θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το θάνατό του. Η εξωτερική πολιτική του είχε σκοπό να αποκαταστήσει την επιρροή και τη δύναμη της Γαλλίας στην Ευρώπη και κυρίως στην Αυστρία και την Ισπανία.

Christopher Hill, Η εξωτερική πολιτική τον 21ο αιώνα, μετάφραση από τα αγγλικά: Παναγιώτης Σουλτάνης, Γιώργος Κυριακόπουλος, επιστημονική επιμέλεια Γ. Λ. Ευαγγελόπουλος, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2018, 488 σελ.

Η εξωτερική πολιτική πρέπει να αντιμετωπίζεται περισσότερο ως ένα πολύ ιδιαίτερο, σύνθετο και κρίσιμο πεδίο δημόσιας πολιτικής παρά ως ένα εξωτικό τερραίν διπλωματικής δράσης επίδοξων συνεχιστών του Ρισελιέ και του Μαζαρίνου. Αντί να υποκύπτει σε μια ειδική, διπλωματική νομιμοποίηση αποστρέφοντας το βλέμμα από τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό, η προσέγγιση στην εξωτερική πολιτική οφείλει να διατηρεί συνεχώς στην εποπτεία της τις σχέσεις, τις εντάσεις και τις τριβές ανάμεσα στο κράτος και το διεθνές περιβάλλον αλλά και ανάμεσα στο κράτος και την κοινωνία. Το έργο αναφοράς ενός από τους κορυφαίους διεθνολόγους στην Ευρώπη. [AΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ BOOKS' JOURNAL - τχ. 96, Φεβρουάριος 2019]

24 Φεβρουαρίου 2022
Adam Friedel, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, 1827, λιθογραφία επιχρωματισμένη στο χέρι, 43x33,5 εκ.   

Αριστείδης Ν. Χατζής, Ο Ενδοξότερος Αγώνας. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2021, 648 σελ. 

Βλέποντας το πολυσέλιδο βιβλίο του Αριστείδη Χατζή και διαβάζοντας τον σαφέστατο τίτλο του, Ο Ενδοξότερος Αγώνας. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, είναι προφανές ότι περιμένεις να διαβάσεις μια ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, γραμμένη βέβαια με σύγχρονο τρόπο και σε σύγχρονη γλώσσα. Και αυτό συμβαίνει πράγματι, κατά έναν τρόπο όμως κάπως αντισυμβατικό – και γι’ αυτό συναρπαστικό.*

20 Φεβρουαρίου 2022
Ο ρώσος ποιητής Όσιπ Αιμίλιεβιτς Μαντελστάμ (1891-1938). Τον συνέλαβε το σταλινικό καθεστώς τη δεκαετία του 1930 εξαιτίας ενός ποιήματός του και τιμωρήθηκε με εξορία, μαζί με τη σύζυγό του. Μετά από ένα είδος αναστολής, μετακόμισαν στο Βορόνεζ. Αλλά ο Μαντελστάμ συνελήφθη εκ νέου και καταδικάστηκε σε παραμονή σε στρατόπεδο. Πέθανε κατά τη διάρκεια μεταγωγής του, στη Σιβηρία.

Λένια Ζαφειροπούλου, Αίθουσα των χαμένων βημάτων. 26 ασκεπείς λυγμοί, Πόλις, Αθήνα 2019, 56 σελ.

 «Δεν περπατάς εσύ. Σ’ έχει πάρει αγκαλιά και σε πάει». Στην αγκαλιά του Όσιπ [Μάντελσταμ] η Λένια, στα ανήσυχα ποιητικά χέρια της Λένιας ο Όσιπ. Να πώς, μέσα από τον αντιδανεισμό των ποιητικών μορφών, μπορεί και λειτουργεί, σπάνια (και γι’ αυτό ιδιαιτέρως αξιοθαύμαστα) η τέχνη που τραγουδάει την τέχνη της. (τεύχος 126)

19 Φεβρουαρίου 2022

Ένας τυχερός άνθρωπος

Λούση Κιουσοπούλου
10 Μαρτίου 2018, Ιλίσια, Αθήνα. Ο Σταύρος Τσακυράκης στο πάρκο κοντά στην κατοικία του. Ανέκδοτη φωτογραφία.

Σκέφτομαι πως ο Σταύρος Τσακυράκης ήταν ένας τυχερός άνθρωπος. Όχι μόνο γιατί υπήρξε μέντορας πολλών νέων και μεγαλύτερων που συνεχίζουν να εμπνέονται από τη σκέψη του ούτε  γιατί είχε σε όλη τη ζωή του πιστούς και ανιδιοτελείς φίλους –όπως άλλωστε υπήρξε και ο ίδιος για τους άλλους–, αλλά γιατί άφησε ισχυρό αποτύπωμα τόσο στην πνευματική και στην πολιτική ζωή της χώρας όσο και στην προσωπική ζωή όσων τον γνώρισαν.

15 Φεβρουαρίου 2022

Ένας δίκαιος άνθρωπος

Παναγιώτης Γ. Βογιατζής
Ο Σταύρος Τσακυράκης. Κατ' αυτόν, η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί εγγενή αξία του πολιτεύματος συμβάλλοντας, μέσω της αναζήτησης της αλήθειας, στη σταθερότητα, την εξέλιξη και τον συμμετοχικό χαρακτήρα της δημοκρατίας.

Παναγιώτης Βογιατζής, Λούση Κιουσοπούλου, Μαριαλένα Τσίρλη (επιμ.), Ανθρώπινα δικαιώματα σε καιρούς ανελεύθερων δημοκρατιών. Human rights in times of illiberal democracies. Τιμητικός Τόμος Σταύρος Τσακυράκης, δίγλωσση έκδοση (ελληνικά - αγγλικά), Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2021, 408 σελ.

Θα ήθελα να πω δυο λόγια για τη σχέση του Σταύρου Τσακυράκη με την ελευθερία της έκφρασης. Σκοπός μου δεν είναι να αναφερθώ γενικά στην αξία της ελευθερίας της έκφρασης ως δικαιώματος, αλλά να αποπειραθώ να εξηγήσω τη σημασία της για τον ίδιο τον Τσακυράκη. Για ποιο λόγο το συγκεκριμένο δικαίωμα τον απασχόλησε τόσο εκτεταμένα στη διδασκαλία και το έργο του; (τεύχος 126)

15 Φεβρουαρίου 2022

Εν αρχή ην ο ελεύθερος λόγος

Αντώνης Καραμπατζός
Ο Σταύρος Τσακυράκης από τον Αλέκο Παπαδάτο.

Σταύρος Τσακυράκης, Η ελευθερία του λόγου στις ΗΠΑ, πρόλογος: Πάσχος Μανδραβέλης, επίμετρο: Ιωάννα Τουρκοχωρίτη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2021, 448 σελ. 

Το βιβλίο Η ελευθερία του λόγου στις ΗΠΑ του Σταύρου Τσακυράκη είναι ένα βιβλίο-ορόσημο, όχι μόνο για την ελληνική θεωρία του συνταγματικού δικαίου αλλά και γενικότερα για την ελληνική νομική επιστήμη. Σκοπός του είναι να αναδειχθεί η κεντρική θέση της ελευθερίας του λόγου σε μια φιλελεύθερη, δημοκρατική κοινωνία, να εξαρθεί η αναγκαιότητα ύπαρξής της, ακόμη και όταν ο εκφερόμενος λόγος είναι απεχθής ή εξόχως ενοχλητικός.

15 Φεβρουαρίου 2022
Αθήνα, 5 Αυγούστου 1957. Η Μαρία Κάλλας στο καμαρίνι της, στο Ηρώδειο. Την ημέρα εκείνη, και έπειτα από μεγάλο θόρυβο στον Τύπο για το ύψος της αμοιβής της, η λυρική τραγουδίστρια ερμήνευσε άριες ιταλικών, γερμανικών και γαλλικών οπερατικών έργων, από τη Λουτσία ντι Λάμερμουρ του Ντονιτσέτι ως την Οφηλία του Άμλετ του Αμπρουάζ Τομά. Για την ερμηνεία της αποθεώθηκε από το αθηναϊκό κοινό. Ήταν μια βραδιά θριάμβου, στην οποία παραβρέθηκε σχεδόν σύσσωμο το υπουργικό συμβούλιο, ενώ το ρεσιτάλ είχε αναχθεί σε μείζον καλλιτεχνικό και κοσμικό γεγονός.   

Τομ Βολφ, Μαρία Κάλλας: Γράμματα και Αναμνήσεις, μετάφραση από τα γαλλικά: Ανδρέας Παππάς, Πατάκη, Αθήνα 2020, 496 σελ.

[1]

Η Μαρία Κάλλας γνώριζε σε βάθος τη μουσική που υπηρέτησε. Η ίδια αναγνώριζε τη σημασία της μαθητείας της και, κυρίως, την επίδραση που είχαν στη μουσική της πορεία δυο πρόσωπα. Η ισπανίδα δασκάλα φωνητικής Ελβίρα ντε Ιντάλγκο αργότερα, ο ιταλός μαέστρος Τούλιο Σεραφίν. «Η μαθητεία μου δίπλα στην Ιντάλγκο», έγραφε, «ήταν η θητεία μου στη μέση και ανώτερη παιδεία, δίπλα στον Σεραφίν έκανα τα μεταπτυχιακά μου». (τεύχος 125)

10 Φεβρουαρίου 2022
Η Μαρία Κάλλας με τον σύζυγό της Τζοβάννι Μπατίστα Μενεγκίνι, τον Τίτα, στο σπίτι τους στο Μιλάνο το 1957

Lyndsy Spence, Casta Diva. Μαρία Κάλλας – Η κρυφή ζωή της, μετάφραση από τα αγγλικά: Χρύσα Φραγκιαδάκη, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2021, 494 σελ.

Αστραφτερή θεά, μύθος της μουσικής, στην πραγματικότητα ήταν μια τσακισμένη γυναίκα, έτοιμη να πέσει θύμα των ανασφαλειών της και του συναισθηματικού κενού της. Μια προικισμένη γυναίκα που εργάστηκε πολύ για να νέμονται τη χάρη της η αδηφάγος μητέρα της Λίτσα, ο χυδαίος συμφεροντολόγος σύζυγός της Μενεγκίνι και ο εξουθενωτικός, εξουσιαστικός και βίαιος εραστής της Ωνάσης. Ένα βιβλίο για τη Μαρία Κάλλας, μια συντετριμμένη, μοναχική γυναίκα πίσω από το μύθο της. (τεύχος 125)

08 Φεβρουαρίου 2022
O Μέρμαν Μέλβιλ το 1885.

Χέρμαν Μέλβιλ, Μπίλλυ Μπαντ, Ναύτης, μετάφραση από τα αγγλικά: Παναγιώτης Κεχαγιάς, Κώστας Σπαθαράκης, επίμετρο: Θοδωρής Δρίτσας, Αντίποδες, Αθήνα 2021, 212 σελ.

Ο Χέρμαν Μέλβιλ (1819-1891), χρόνια μετά την έκδοση του Μόμπι Ντικ (1851), από το 1886 ώς το θάνατό του, το 1891, αφιερώθηκε στη συγγραφή της νουβέλας Billy Budd, the Sailor, η οποία δημοσιεύτηκε πολύ αργότερα, το 1924, ενώ στην χώρα μας μεταφράστηκε μόλις φέτος και θα πρέπει ως αναγνωστικό κοινό να ευχαριστήσουμε τους εκδότες γι’ αυτό το σπουδαίο δώρο.

08 Φεβρουαρίου 2022
Σελίδα 10 από 52