Κριτικές

Η μεγάλη αξία της Μαρίας Λαϊνά ήταν και παραμένει, για μένα, σαφής: μοναδική στην ποιητική πύκνωση – σαγηνευτική και στο άπλωμα του λόγου της.

A Complete Unknown. Αμερικανική δραματική μουσική ταινία για τον Μπομπ Ντύλαν, σε σκηνοθεσία James Mangold. Σενάριο: James Mangold, Jay Cocks, βασισμένο στο βιβλίο του Elijah Wald, Dylan Goes Electric! Παίζουν: Timothée Chalamet, Edward Norton, Elle Fanning, Monica Barbaro, Boyd Holbrook, Scoot McNairy. Διεύθυνση φωτογραφίας: Phedon Papamichael. Διανομή: Searchlight Pictures. Ημέρα κυκλοφορίας: 10/12/2024. Διάρκεια: 141΄

Από τις ταινίες που έχουν γυριστεί για τον Μπομπ Ντύλαν ξεχωρίζουν τα ντοκιμαντέρ No direction home του Μάρτιν  Σκορσέζε  και Don’t Look back του Ντ. Α. Πένεμπεϊκερ, μαζί με την ευφάνταστη μυθοπλασία  I'm Not There  του Τοντ Χέινς. Το A Completely unknown, μια ταινία μυθοπλασίας στηριγμένη στο τεκμηριωμένο βιβλίο του Ελάιτζα Γουόλντ, Dylan Goes Electric!, στέκει ισάξια ανάμεσά τους, αποκαλύπτοντας  επιπλέον έναν εξαιρετικό ηθοποιό (και τραγουδιστή) που υποδύεται τον νομπελίστα σήμερα καλλιτέχνη στα πρώτα καλλιτεχνικά του βήματα: τον Τιμοτέ Σαλαμέ.

Η Όλγα Κατσιαρδή-Hering, με πλούσιο συγγραφικό και ερευνητικό έργο, ποικίλη δράση της στην επιστημονική κοινότητα και την πολύπλευρη και τόσο γόνιμη διδασκαλία της στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, από το 1976 συνεισέφερε όσο λίγες/οι στην ανανέωση της ελληνικής ιστοριογραφίας. Η συμβολή της, η οποία πρέπει να ιδωθεί στο πλαίσιο της δυναμικής ανάπτυξης των ιστορικών και ευρύτερα των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, καταρχάς συνέβαλε στην αναθεώρηση βαθιά καθιερωμένων, αλλά συχνά και εξαιρετικά περιοριστικών, απόψεων για την ελληνική διασπορά, που αποτέλεσε το αντικείμενο της πρώτης της μονογραφίας.^[1]

^[1]

Jean-Jacques Rousseau, Ιουλία ή Η νέα Ελοΐζα, μετάφραση από τα γαλλικά: Έφη Κορομηλά, Gutenberg, Αθήνα 2024, δύο τόμοι, σελ. 607 (α’ τόμος) και σελ. 594 (β’ τόμος)

Αναγνώστες και συγγραφείς, από τον 13ο αιώνα μέχρι τον Γκαίτε, συγκινούνταν, δάκρυζαν και ονειρεύονταν πάνω στο μοτίβο της αναπαράστασης του αιώνιου έρωτα, των ερωτευμένων που αγαπήθηκαν μοιραία και έμειναν ενωμένοι ακόμα και μετά το θάνατο. Έτσι και ο Ρουσσώ συγκίνησε τους πολυάριθμους αναγνώστες του με την αφήγηση του έρωτα της Ζυλί (Ιουλίας) ντ’ Ετάνζ, της Νέας Ελοΐζας, με τον ιππότη Σεν-Πρε

Φωτεινή Παπαδημητρίου, Η Πρώτη Έποικος. Ιστορικό μυθιστόρημα, Πηγή,  Αθήνα 2025, 482 σελ. 

Η περιπέτεια μιας γυναίκας που γεννήθηκε στα Ιωάννινα, το 1809, και τελείωσε τη ζωή της έπειτα από μια περιπετειώδη ζωή στη μακρινή Αυστραλία. Είχε προλάβει να ζήσει στο Μεσολόγγι το διάστημα πριν από την Έξοδο και να συγχρωτιστεί με τον Μάρκο Μπότσαρη αλλά και τον Λόρδο Μπάυρον

«Ποτέ δεν σκεφτόμουν ποδήλατα διαβάζοντας τα ποιήματα της Μαρίας Λαϊνά, κι όμως. Η στήλη επιφυλλίδων που διατηρούσε, το περίφημο «Πεντάλ», με προκαλεί να το κάνω. Αναζητώ δυο ποιήματα». Ο συγγραφέας επιλέγει ένα της Μαρίας Λαϊνά κι ένα του Σέρβου/Γιουγκοσλάβου ποιητή Βάσκο Πόπα, που η Λαϊνά έχει μεταφράσει.

A thing of beauty. Ποιήματα και επιστολές του Τζων Κητς, επιλογή - μετάφραση - σχόλια: Ασπασία Λαμπρινίδου, Κίχλη, Αθήνα 2023, 208 σελ.

Το βιβλίο της Ασπασίας Λαμπρινίδου, A thing of beauty. Ποιήματα και επιστολές του Τζων Κητς, επιδιώκει την εξοικείωση του ελληνικού αναγνωστικού κοινού με το έργο στου σημαντικού ρομαντικού ποιητή. Η ανθολογία φιλοδοξεί μέσα από τις μεταφράσεις επιλεγμένων ποιημάτων (σε δίγλωσση έκδοση) και επιστολών να παρουσιάσει αντιπροσωπευτικά δείγματα της ποιητικής τέχνης του Κητς και του θεωρητικού του προβληματισμού για τη σημασία και τη λειτουργία της ποίησης ενώ, επιπλέον, παρέχει τα απαραίτητα συμφραζόμενα για τη βαθύτερη κατανόηση του έργου του ποιητή.

Γιώργος Σιακαντάρης, Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2024, 320 σελ.^[1]

Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι ένας συνεπής και ενημερωμένος διανοούμενος με συνεχή δημόσια παρουσία. Στο νέο βιβλίο του επικεντρώνεται στις μεταλλάξεις των δημοκρατιών του δυτικού κόσμου που, ενώ διατηρούν το περίβλημα και τις διαδικασίες του δημοκρατικού πολιτεύματος, έχουν αλλοιωθεί στο εσωτερικό τους καθώς σταδιακά υπονομεύεται το αξιακό τους υπόβαθρο.

Βάσω Κιντή - Φιλήμων Παιονίδης (επιμ.), Τρόποι του φιλοσοφείν. Τιμητικός τόμος για τον Στέλιο Βιρβιδάκη, Εκκρεμές, Αθήνα 2024, 547 σελ.

Σαράντα ένας συγγραφείς με ισάριθμα άρθρα. Ο Στέλιος Βιρβιδάκης, που έχει προσφέρει στη φιλοσοφία σχεδόν σαράντα χρόνια πανεπιστημιακής διδασκαλίας, πρέπει να είναι ευτυχής που τόσοι άνθρωποι συνεισέφεραν τόσο καλά κείμενα σε αυτό τον τόμο για να τον τιμήσουν.

Η Μαρία Λαϊνά είναι μια από τις αγαπημένες μου ελληνίδες ποιήτριες. Δεν είχα την ευκαιρία να τη γνωρίσω ποτέ. Απεβίωσε την ημέρα που έκλεινα τα σαράντα μου. Το έργο της και η ύπαρξή της –όπως την έφτιαξα στο μυαλό μου– με τρομάζουν. Με την ευκαιρία αυτού του αφιερώματος, αποφάσισα να βρω έναν τρόπο απ’ αυτούς που η ίδια προτείνει που να με βοηθά να μην τη φοβάμαι.

Θάνος Σταθόπουλος - Χλόη Ακριθάκη (επιμ.), Αλέξης Ακριθάκης. Γράφοντας τη ζωγραφική (Ημερολόγια 1960-1990), Άγρα, Αθήνα 2024, 224 σελ.

Η έκδοση των Ημερολογίων 1960-1990 του Αλέξη Ακριθάκη περιέχει ανεκτίμητο υλικό που φωτίζει την προσωπικότητα, τη ζωή, το έργο του καλλιτέχνη και, φυσικά, την εποχή του, έχοντας κάτι από το λοξό βλέμμα του, καθώς δεν χωρά σε παγιωμένες κατηγοριοποιήσεις. Τα τετράδια αυτά –όσο χαοτικά, «λοξά» ή αντισυμβατικά κι αν είναι– δεν παύουν να εντάσσονται στο πλαίσιο μιας συνειδητής διαδικασίας και, ώς ένα βαθμό, κατασκευής μιας προσωπικής μυθολογίας. Όπως επισημαίνει η Χλόη Ακριθάκη, είναι πλέον σαφές ότι πολλά απ’ όσα υπάρχουν στα τετράδια γράφτηκαν με την πρόθεση να χρησιμοποιηθούν κάποτε και να εκδοθούν.

Επιτρέψτε μου να πω εξαρχής ότι οι σκέψεις που πρόκειται να καταθέσω έχουν περισσότερο το χαρακτήρα ελεύθερης εξερεύνησης, παρά συστηματικής χαρτογράφησης σχέσεων – κάτι που θα ήταν ούτως ή άλλως ανέφικτο στο πλαίσιο του παρόντος αφιερώματος, δεν νομίζω εξάλλου ότι ήταν και το ζητούμενο. Αφετηρία είναι τα ίδια τα ποιήματα, και προσωπικά θα ήμουν απόλυτα ευχαριστημένος αν απλώς τα άφηνα να μιλήσουν χωρίς να παρεμβάλλεται η δική μου φωνή και ματιά. Αναλαμβάνω την ευθύνη για τυχόν αυθαιρεσίες, ανακολουθίες και αναδιπλώσεις στο ξετύλιγμα των σκέψεών μου.