Σύνδεση συνδρομητών

Φιλοσοφία

Ο Μισέλ Φουκώ.

Paul Veyne, Φουκώ. Η σκέψη του, η προσωπικότητά του, μετάφραση από τα γαλλικά: Γιώργος Καράμπελας, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2011, 276 σελ.

Δεν μπορώ να κρύψω την χαρά μου για την πρωτοβουλία της Εστίας να προσφέρει στο ελληνόφωνο κοινό αυτό το καταπληκτικό βιβλίο που, μαζί με το έργο του Μισέλ Φουκώ, ανατέμνει σημαντικά ζητήματα της φιλοσοφίας και της επιστημολογίας της ιστορίας. Αναδημοσίευση από το τεύχος 18 του Books' Journal, Απρίλιος 2012, με αφορμή το θάνατο του ιστορικού Πωλ Βεν.

01 Οκτωβρίου 2022
O καθηγητής Πασχάλης Κιτρομηλίδης από τον Αλέκο Παπαδάτο. Σχέδιο για το εξώφυλλο του τεύχους 134 του Books' Journal.

Πασχάλης Κιτρομηλίδης, Θρησκεία και πολιτική στον ορθόδοξο κόσμο.Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και οι προκλήσεις της νεωτερικότητας, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2021, 256 σελ.

Αν με τον όρο μετανεωτερικότητα εννοούμε την επιστροφή στη θρησκεία, για όσους πιστεύουν στη δυναμική του Διαφωτισμού το νέο βιβλίο του καθηγητή Πασχάλη Κιτρομηλίδη, που μεταφράστηκε από τα αγγλικά, αποπειράται να ανοίξει διάλογος και στη χώρα μας μεταξύ θρησκείας και νεωτερικότητας. Οι δεδηλωμένοι πολέμιοι ένθεν και ένθεν της μεθορίου της νεωτερικότητας, στο παρελθόν, φάνηκε ότι μάλλον δεν τον επιθυμούσαν. Σήμερα; (Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 130 του Books' Journal. Συνέντευξη με τον Πασχάλη Κιτρομηλίδη φιλοξενείται στο τχ. 134, που κυκλοφορεί)

26 Σεπτεμβρίου 2022
Η Χάννα Άρεντ το 1958.

Βάνα Νικολαΐδου-Κυριανίδου, Hannah Arendt. O νόμος της γης και η λησμονημένη παράδοση, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2021, 408 σελ.

 Εκκινώντας από τη Χάννα Άρεντ, η Βάνα Νικολαΐδου-Κυριανίδου γράφει ένα βιβλίο που αποτελεί πλούσια πηγή κινήτρων και ερεθισμάτων που μας ωθούν να ενδιαφερθούμε εκ νέου για ό,τι συμβαίνει στο πεδίο της πράξης και να επανεξετάσουμε τις δικές μας αντιλήψεις για τον ανθρώπινο κόσμο.

19 Σεπτεμβρίου 2022
Ο Κορνήλιος Καστοριάδης από τον Αλέκο Παπαδάτο. Σχέδιο εξωφύλλου για το τεύχος 131 του Books' Journal.

Κορνήλιος Καστοριάδης, Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας, μετάφραση από τα γαλλικά: Σωτήρης Χαλικιάς, Γιούλη Σπαντιδάκη, Κώστας Σπαντιδάκης, Κέδρος, τελευταία επανέκδοση: Αθήνα 2010, 543 σελ.

Το 1975, ο Καστοριάδης δημοσίευσε το opus magnum του, τη Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας. Έργο κλασικό της σύγχρονης σκέψης, συνιστά μια επιστημολογική τομή. Ολοκληρώνοντας τη ρήξη με τον Μαρξ, προσφέρει ένα εντελώς νέο φιλοσοφικό και διανοητικό σύμπαν, οικοδομημένο στη βάση ριζικά νέων, αποκλειστικά δικών του, οντολογικών φιλοσοφικών κατηγοριών, με ανάφορό τους την κοινωνία, την ετερότητα του χρόνου, τον άνθρωπο, την ψυχή, τον κόσμο, το είναι/ον. Έργο με το οποίο ταυτοχρόνως καταθέτει και μιαν άλλη, βαθύτερη και διαφορετική, κατανόηση του πεδίου και των στόχων της πολιτικής. Ποια είναι τα βασικά στοιχεία της σκέψης του κορυφαίου στοχαστή της αυτονομίας; Και ποια η περιπετειώδης διαδρομή του στη ζωή και στο χώρο των ιδεών; [TBJ]

01 Σεπτεμβρίου 2022
Ο καθηγητής Θάνος Λίποβατς. Φωτογραφία του Κωνσταντίνου Πίττα.

Θάνος Λίποβατς, Κριτική του μετανεωτερικού Λόγου. Τα παράδοξα του ατομικισμού, Αρμός, Αθήνα 2021, 330 σελ.

Όπως πάντα με δύσκολες διατυπώσεις, διάσπαρτες με επιγραμματικές  παραθέσεις σκέψεων, ο Θάνος Λίποβατς με το τελευταίο του βιβλίο δημιουργεί ένα πολύπλευρο τοπίο αναστοχασμού. Χωρίς αμφιβολία αποτελεί μια πολύ σημαντική συμβολή στη συζήτηση για τα πνευματικά αδιέξοδα της εποχής μας. Ως πηγή αυτών των αδιεξόδων εντοπίζεται ο  μετανεωτερικός Λόγος περί ταυτότητας. (Τεύχος 129)

22 Ιουλίου 2022
H Ντόρα Σόφι Κέλνερ, σύζυγος του Βάλτερ Μπένγιαμιν, περ. 1920.

Eva Weissweiler, Das Echo Deiner Frage. Dora und Walter Benjamin. Biographie einer Beziehung, Hoffmann und Campe, Hamburg 2020, 364 σελ. 

Βάλτερ Μπένγαμιν, Η «Δεσμίδα Ν» της εργασίας περί Στοών. Γνωσιοθεωρητικά, Θεωρία της προόδου. Εισαγωγή - μετάφραση από τα γερμανικά: Μανώλης Αθανασάκης, επιστημονική επιμέλεια, επίμετρο: Γεράσιμος Κουζέλης, Νήσος, Αθήνα 2021, 166 σελ.

Sergio Tischler, Χρόνος και Χειραφέτηση. Ο Μιχαήλ Μπαχτίν και ο Βάλτερ Μπένγιαμιν στη Ζούγκλα Λακαντάνα, πρόλογος: John Holloway, μετάφραση: Άννα Χόλογουεη, futura, Αθήνα 2011, 80 σελ.

Το πνεύμα του Walter Bendix Schönflies Benjamin (1842-1940) θα συνεχίσει να «στοιχειώνει» και στον 21ο αιώνα, με τη φασματική παρουσία του συγγραφέα του Μονόδρομου στις σύγχρονες μεγα-πόλεις, που αντικατέστησαν τις Μητροπόλεις του προηγούμενου αιώνα, κινούμενος, με τις ιδιότητες του υδράργυρου, ανάμεσα στις «γυναίκες της ζωής του», τις Στοές και στη ζούγκλα των Ζαπατίστας. Σε μια φαινομενικά αταίριαστη συμπόρευση, τρία βιβλία, δύο πρόσφατα και ένα παλαιότερο, πιστοποιούν πόσο επίκαιρος παραμένει αυτός ο στοχαστής της νεωτερικότητας. Πιστοποιούν ακόμα τις αντιφάσεις του καθώς και τη ριζωματικότητα του έργου του. (τεύχος 127)

27 Απριλίου 2022
Edvard Munch  (1863-1944), Φρήντριχ Νίτσε, 1905, λάδι σε καμβά,  201 x 160 εκ.

Sue Prideaux, Φρίντριχ Νίτσε «Δεν είμαι άνθρωπος, είμαι δυναμίτης». Η βιογραφία, μετάφραση από τα αγγλικά: Νίνα Μπούρη,  Πατάκη, Αθήνα 2021, 456 σελ.

Ο Νίτσε (1844-1900) είναι ένας φιλόσοφος που ακόμα λατρεύεται. Ιδέες του όπως ο θάνατος του Θεού, ο υπεράνθρωπος και η ηθική του δούλου έχουν ορίσει τη δυτική κουλτούρα. Αλλ’ εκείνος είναι ένας από τους πιο παρεξηγημένους φιλοσόφους. Το έργο του συνδυάστηκε με τον ναζισμό – παρά τη θέλησή του, από παρεξηγήσεις κι από μεθοδεύσεις άλλων, κυρίως μάλιστα της αδελφής του. Η Σου Πριντό γράφει τη βιογραφία του με στόχο να διαλύσει τις εδραιωμένες παρεξηγήσεις για τον φιλόσοφο. Και παραδίδει ένα γοητευτικό κείμενο. [τεύχος 126]

23 Μαρτίου 2022
O φιλόσοφος των επιστημών Thomas Kuhn (1922-1996). Υποστήριξε ότι δεν χρειάζεται να υπάρχει κάτι κοινό ανάμεσα στους ανθρώπους του παρόντος και του παρελθόντος για να μπορούμε να έχουμε πρόσβαση στον κόσμο και στην ιστορία τους, διότι οι έννοιες είναι ρευστές.

Βάσω Κιντή, Φιλοσοφία της ιστορίας, Πόλις, Αθήνα 2021, 512 σελ.

Η φιλοσοφία της ιστορίας δεν είναι ένα αντικείμενο που ασχολείται απλώς με την έννοια της ιστορίας, με τις αρχές της ιστοριογραφίας και τις διάφορες μεθόδους ιστορικής συγγραφής και κριτικής. Είναι ένα αντικείμενο που για να το φέρεις σε πέρας πρέπει να αναμετρηθείς με έννοιες όπως ο χρόνος, το παρελθόν, η αντικειμενικότητα, η πραγματικότητα, η γλώσσα, το αφήγημα, το γεγονός, το συμβάν, η επιστήμη –έννοιες περίπλοκες και απαιτητικές. Η Κιντή νομίζω ότι σε αυτή την αναμέτρηση τα κατάφερε.

20 Νοεμβρίου 2021
O Ρενέ Ντεκάρτ (1596-1650) –ή Καρτέσιος– σε χαρακτικό του Balthasar Moncornet. Ο Αλέξης Παπάζογλου στηρίζεται στις παρατηρήσεις για τον ρόλο της λειτουργίας των αισθήσεων στον στοχασμό του ρασιοναλιστή Ντεκάρτ για να καταδείξει ότι εμπειρία και ορθός λόγος  φανερώνουν την ένδεια των θεωριών συνωμοσίας.

Αλέξη Παπάζογλου, Καθημερινή φιλοσοφία. 5 μαθήματα από την εποχή μας, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2020, 136 σελ. 

Όταν διδάσκει κανείς φιλοσοφία, τον ρωτούν συχνά αν και σε ποιο βαθμό οι αφηρημένες έννοιες, οι περίπλοκες θεωρίες και τα τεχνικά επιχειρήματα που θέλει να μεταδώσει έχουν κάποιο πρακτικό αντίκρισμα. Τα τελευταία χρόνια, πολλές εισαγωγές στη φιλοσοφία, απευθυνόμενες στο ευρύτερο κοινό, επιδιώκουν να αναδείξουν τη δυνατότητα αξιοποίησης του φιλοσοφικού στοχασμού για τη βαθύτερη κατανόηση ζητημάτων που μας απασχολούν σε διάφορες περιστάσεις του ιδιωτικού και του δημόσιου βίου. Σε αυτήν την κατεύθυνση κινείται και το  πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Αλέξη Παπάζογλου, Καθημερινή φιλοσοφία. 5 μαθήματα από την εποχή μας, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.[1]

14 Σεπτεμβρίου 2021
Παραλλαγμένη λεπτομέρεια του γνωστού έργου του Μιχαήλ Άγγελου, «Η δημιουργία του Αδάμ» (το χέρι του Αδάμ έχει αντικατασταθεί από το χέρι ενός ρομπότ).

Σωτήρης Μητραλέξης, Paul Tyson, Peter Harrison (επιμ.), Πέρα από την Επιστήμη και τη Θρησκεία – Νέες φιλοσοφικές και ιστορικές προσεγγίσεις, επίμετρο: Αθανάσιος Σ. Φωκάς, Ροπή, Θεσσαλονίκη 2021, 256 σελ.


Η συλλογή δοκιμίων, Πέρα από την Επιστήμη και τη Θρησκεία: νέες φιλοσοφικές και ιστορικές προσεγγίσεις, είναι ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί σε πολλά επίπεδα. Ο επιστημολόγος, ο ιστορικός των ιδεών, ο ειδικός στη φιλοσοφία μπορούν να αλιεύσουν επιχειρήματα και παραπομπές που θα ικανοποιήσουν τον πιο απαιτητικό ανάμεσα τους.

14 Σεπτεμβρίου 2021
Ο Πλάτων στην Ακαδημία του. Μωσαϊκό από τη βίλα του T. Siminius Stephanus, στην Πομπηία. Μεταξύ του 1ου αι. π.Χ. και του 1ου αι. μ.Χ.

Πλάτωνος, Γοργίας, εισαγωγή - μετάφραση – σχόλια: Παύλος Καλλιγάς, στιγμή, Αθήνα 2020, 338 σελ.

Είναι ο Γοργίας μια πραγματεία περί ρητορικής; «Ήδη κατά την αρχαιότητα», σημειώνει ο καθηγητής και ο υπεύθυνος για την πρώτη άρτια μεταφορά του πλατωνικού διαλόγου στη νεοελληνική Παύλος Καλλιγάς, «είχε γίνει αντιληπτό ότι οι βλέψεις και η στόχευση του Γοργία εκτείνονται πολύ πέραν του θέματος της ρητορικής, η φύση της οποίας αποτελεί απλώς το έναυσμα που οδηγεί στην πραγμάτευση των βασικών προβλημάτων που απασχολούσαν τον συγγραφέα, και που δεν είναι άλλα από την ηθική θεμελίωση της πολιτικής πρακτικής και η με βάση αυτήν συγκρότηση του τρόπου ζωής του ατόμου έτσι ώστε τούτη να συνεισφέρει στην αληθινή του ευτυχία».

07 Ιουνίου 2021
Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος ο Αυτοκράτωρ των Ελληνορωμαίων εξέρχεται Άτρομος εις την μάχην το 1453 Μαΐου 29, ελαιογραφία σε χαρτόνι, 71 x 100 εκ. Έκτοτε, όπως σημειώνει ο Στέλιος Ράμφος, μαζί με τον «Μαρμαρωμένο Βασιλιά» επεβίωσε «το βυζαντινό παρελθόν, ορθώνοντας εμπόδια στο πνεύμα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, τον οποίον δεξιώθηκε αμφιθυμικά στα παραδόσιμα κοινωνικά πλαίσια χωρίς ειλικρινή διάθεσι να προχωρήσει σε ειλικρινή σύνθεσι».

Στέλιου Ράμφου, Η Ελλάδα των Ονείρων. Σπουδή στο συλλογικό μας φαντασιακό, Αρμός, Αθήνα 2020, 560 σελ.

Ένα έργο αναφοράς του φιλόσοφου και συγγραφέα Στέλιου Ράμφου για την άχρονη νεοελληνική ταυτότητα. Αναδημοσίευση από το τεύχος #114, Δεκέμβριος 2020, του Books' Journal 

22 Μαϊος 2021
Σελίδα 1 από 3