Σύνδεση συνδρομητών

Πήρα το γράμμα σου

To ξύλινο κτίριο του ξενοδοχείου Χάλκη Παλάς πριν από την ανακατασκευή του 1891.

Το σημερινό σημείωμα περιέχει ένα μόνο εκτεταμένο γράμμα του Σωκράτη προς τη μητέρα του στο Αϊβαλί. Εκλιπαρεί να του δώσει την ευχή της για το γάμο του με την Ορτανσία. Για να υπερβεί την κύρια αντίρρησή της, η οποία είχε υπόβαθρο τη μη λήψη προίκας, κάνει μια ιστορική αναδρομή σχετικά με την προηγηθείσα μοναξιά και την ακόλουθη ανάπτυξη τού έρωτά του· αρχικά δι’ ανταλλαγής επιστολών· στη συνέχεια διά της συναντήσεώς τους στη Γαλλία.

10 Σεπτεμβρίου 2021
Ποτάμι στο Μικρό Τζιπνί που αναφέρεται στην 3η Επιστολή.

Στο τέλος του 1909, ο πατέρας του Σωκράτη αποφάσισε να εργαστεί. Βρήκε δουλειά στο χωριό Κιουτσούκ Κουγιού στην, απέναντι από το Αϊβαλί, βόρεια ακτή του κόλπου του Αδραμυτιού. [Αξίζει να σημειωθεί ότι το Κιουτσούκ Kουγιού είναι η ακτή από την οποία γίνεται τα τελευταία χρόνια η προώθηση τω μεταναστών προς την Μυτιλήνη]. Ο πατέρας του έμεινε εκεί δύο και μισό μήνες, από τον Δεκέμβριο του 1909 μέχρι τον Φεβρουάριο του 1910. Έγραψε δεκαεπτά γράμματα προς το σπίτι του, τα περισσότερα με αιτήματα, παράπονα και γκρίνιες.

31 Αυγούστου 2021
Δρόμος του St. Liouis της Σενεγάλης, αρχές του 20ού αιώνα, στον οποίο κατοικούσε η Ορτάνς.

Από τον Μάιο του 1907 ώς  τον Αύγουστο του 1909 δεν σώζονται γράμματα στην αλληλογραφία του Σωκράτη από το Αϊβαλί. Θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε αν το κίνημα των Νεότουρκων (Ιούλιος 1908) πέρασε και πώς σ’ αυτήν, αν και σπανίως περιέχει αναφορές σε πολιτικά γεγονότα, ιδιαιτέρως όταν αυτά αφορούν την οθωμανική αυτοκρατορία. Αλλά από το 1909 σώζονται δεκαπέντε γράμματα…

16 Αυγούστου 2021
Η πρώτη σελίδα του Αφηγήματος του Σωκράτη με την πένθιμη μπορντούρα.

Αρχές του φθινοπώρου του 1906 πεθαίνει από λοιμώδες νόσημα  (μάλλον από φυματίωση)  η αδελφή του Σωκράτη, Δέσποινα. Ώς τον Μάιο του 1907 δεν υπάρχουν γράμματα. Το γεγονός διασώζεται σε ένα αφήγημα που έγραψε ο Σωκράτης και το οποίο συνόδευε τα δύο γράμματά του, ένα προς τη Μαριάνθη, και ένα με ευχές για το Πάσχα προς την οικογένεια,  Τα επιστολόχαρτα και οι φάκελοι, εννέα μήνες μετά, φέρουν σε ένδειξη πένθους  μαύρη μπορντούρα. Είναι και τα μόνα που διασώζονται το έτος 1907. 

06 Αυγούστου 2021
Το Αλεξαντρόφσκ στις αρχές του 20ού αιώνα.

Μετά από το επεισόδιο της φωτιάς της Ελληνικής Εμπορικής Σχολής Χάλκης τον Ιανουάριο του 1905, η αλληλογραφία του Σωκράτη από το Αϊβαλί ασχολείται στην αρχή με εύρεση εργασίας της Μαριάνθης και ακολούθως μέχρι το τέλος του 1906 με την εγκατάστασή της ως οικοδιδασκάλου στην ελληνική οικογένεια του Μ. Ρίζου στο Αλεξαντρόφσκ της Ρωσίας επί του ποταμού Δνείπερου (σήμερα Ουκρανία, πόλη Ζαπορίζια).

22 Ιουλίου 2021
H Σχολή Εμπορίου της Χάλκης.

Το ξεκίνημα του 1905 ήταν οδυνηρό για τον Σωκράτη. Η Ελληνική Σχολή του Εμπορίου, της Χάλκης, στην οποία εργαζόταν κατά τη διάρκεια των διακοπών, πήρε φωτιά και το ένα τρίτο της αποτεφρώθηκε.

15 Ιουλίου 2021
Η «Νέα Εφημερίς», που δημοσίευσε το αντι-ψυχαρικό άρθρο του διευθυντού της  Σ.Σ. Καραγιαννίδη, έναυσμα για τη γλωσσική μεταστροφή του Σωκράτη.

Ο Σωκράτης γοητεύεται από τον Ψυχάρη και υιοθετεί τις θέσεις του για τη γλώσσα. Γίνεται δηλαδή ακραίος δημοτικιστής, μαλλιαρός. Αρχίζει μάλιστα και γράφει στη "μαλλιαρή" και τα γράμματά του...

08 Ιουλίου 2021
Ελλ. Εμπορική Σχολή Χάλκης: Αναλυτικόν πρόγραμμα. Οι διατάξεις περί εξετάσεων.

Το 1904, λοιπόν, ήταν δύσκολο για τον Σωκράτη και την πατρική του οικογένεια. Η αδελφή του Μαριάνθη χάνει ακόμη και τη θέση οικοδιδασκάλου που την είχε τόσο κουράσει και ενοχλήσει· οι εκκλήσεις προς τις εκκλησιαστικές αρχές  του πατέρα για αποστιγματισμό και την κοινωνική επανένταξη, τόσο του ίδιου όσο και της οικογένειάς του, μένουν αναπάντητες. Η οικογένεια συνειδητοποιεί ότι το χρέος της κατάχρησης είναι τόσο μεγάλο που ουδέποτε θα μπορέσει να αποπληρώσει, ενώ τα εισοδήματά της παραμένουν περιορισμένα.

01 Ιουλίου 2021
Άνθρωποι που κατά την Μαριάνθη «ημπορούν ανέτως και αμερίμνως ν’ απολαμβάνουν των καλλονών της φύσεως». Κάρτα πλήθους στη Χάλκη στις αρχές του 20oύ αιώνα.

Στην υπό εξέταση αλληλογραφία του Σωκράτη και της οικογένειάς του το 1904 είναι πυκνό σε επιστολές, διασώζονται συνολικά 28. Μέχρι το καλοκαίρι κυρίως από ή προς την Μαριάνθη (15), η οποία εξακολουθεί να είναι οικοδιδάσκαλος στην οικογένεια Κρητικού στην Χάλκη, προς την αδελφή της Άρτα στο Αϊβαλί.

26 Ιουνίου 2021
Ταχυδρόμος Κωνσταντινούπολης, Φύλλο της 8ης Ιανουαρίου 1904. Σ' αυτό άρχισε σειρά άρθρων του γιατρού Κ. Ελευθεριάδη για την Κατάσταση των Σχολείων στις Κυδωνίες. Στις 15 Ιανουαρίου 1904, δημοσιεύτηκε δεύτερο άρθρο του γιατρού Ελευθεριάδη για τη διαχείριση των οικονομικών της  Εφορείας των Σχολείων  από τον πατέρα του Σωκράτη.

Τα πράγματα στην οικογένεια του Σωκράτη δεν πάνε καλά, τα εισοδήματά έχουν περιοριστεί καθώς πρέπει να αποπληρωθεί το χρέος του ελλείματος της διαχείρισης του πατέρα στην Εφορεία των Σχολείων. Η Μαριάνθη έχασε τη θέση της διευθύντριας στο Παρθεναγωγείο του Αϊβαλιού. Τα χρήματα που στέλνει ο Σωκράτης από το μισθό του είναι ανεπαρκή. Δημιουργούνται χρέη.

21 Ιουνίου 2021
Αριστερά, ο Πατριάρχης Ιωακείμ Γ', ο οποίος παύτηκε το 1884. Τον διαδέχτηκε ο εικονιζόμενος δεξιά Κωνσταντίνος Ε', που το 1901 παύτηκε κι αυτός, για να επανέλθει στον αρχιεπισκοπικό θώκο ο Ιωακείμ Γ'.

Το πρόβλημα της Δέσποινας κράτησε έξι χρόνια δίχως το επιθυμητό τέλος του. Παράλληλα, ένα άλλο σοβαρότερο ζήτημα εξελισσόταν,  που μια πρώτη ένδειξή του εμφανίζεται σε γράμμα του Δημητρού προς τον Σωκράτη στις 4 Μαΐου 1901: «Είδον τα περί του πατρός σου· μη με λέγεις τοιαύτα διότι πολύ με λυπούν».

10 Ιουνίου 2021
Η νέα προκυμαία της Μυτιλήνης στις αρχές του 20ού αιώνα.

Η Δέσποινα υπαγορεύει νέα επιστολή στον Σωκράτη προς τον Δημητρό. Αντιλαμβάνεται ότι το ζήτημα του πατέρα τους (στο οποίο η στήλη θα αναφερθεί απ’ το επόμενο σημείωμα), είναι αυτό που εμποδίζει την ευόδωση της σχέσης. Προσπαθεί να απαντήσει και να το απαλύνει. Κάνει μια απελπισμένη προσπάθεια επανασύνδεσης απευθυνόμενη στα παλιά συναισθήματα και τις υποσχέσεις του Δημητρού.

Νομίζω ότι αυτός αντιλαμβάνεται ότι οι επιστολές είναι γραμμένες από εκείνη. Δεν έχει παρά ν’ αλλάξει το όνομα του Σωκράτη με εκείνο της Δέσποινας ώστε όλα τα γραφόμενα ν’ αποκτήσουν νόημα.

Είναι η τελευταία πράξη της οποιασδήποτε σχέσης. Έκτοτε δεν αναφέρεται στην αλληλογραφία καμία άλλη επαφή με τον Δημητρό.

04 Ιουνίου 2021
Σελίδα 1 από 3