Κριτικές

Γκυστάβ Φλωμπέρ, Η αισθηματική αγωγή, μετάφραση από τα γαλλικά: Παναγιώτης Μουλλάς, Οδυσσέας, Αθήνα 2013, 544 σελ.

Γκιστάβ Φλομπέρ, Η αισθηματική αγωγή, μετάφραση από τα γαλλικά: Αριστέα Κομνηνέλλη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2021, 632 σελ.

Με εργαλεία του, ως συνήθως, την κοινότοπη πλευρά της ζωής, ο Γκυστάβ Φλωμπέρ, σε αυτό το μυθιστόρημά του του 1869, περιγράφει τις ερωτικές περιπέτειες ενός νεαρού άνδρα την περίοδο της επανάστασης του 1848, μιας ταραγμένης εποχής για τη Γαλλία. Σε μια εποχή βαθιάς κοινωνικής αλλαγής, όπως παρατηρούσε ο Παναγιώτης Μουλάς, «ο Φλωμπέρ επισημαίνει την αδράνεια, διαπιστώνει τη χρεοκοπία, εικονογραφεί τη διάλυση προσώπων και ιδεών, απομυθοποιεί τις αυταπάτες του και τις αυταπάτες τις γενιάς του». [ΤΒJ]

Hervé Georgelin, Η Σμύρνη σε κλοιό πολέμου (1914-1922), μετάφραση από τα γαλλικά: Ιωάννης Σ. Παπαχρήστου, Ηρόδοτος, Αθήνα 2023, 259 σελ. 

Στην ελληνική ιστοριογραφία η Σμύρνη είναι ένα μάλλον αγαπημένο θέμα. Παρ’ όλα αυτά, η νοσταλγία από την απώλειά της ή η ωραιοποίηση του παρελθόντος της μάς εμποδίζουν να δούμε τη Σμύρνη όπως ήταν πραγματικά. Αυτό το θολό τοπίο επιχειρεί να διαλευκάνει μέσω του βιβλίου του Η Σμύρνη σε κλοιό πολέμου (1914-1922) ο καθηγητής ιστορίας του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, Hervé Georgelin.

Γιάννης Παπαθεοδώρου, Απατηλό παρελθόν. Ιστορίες της καβαφικής κριτικής (1933-1963), Άγρα, Αθήνα 2025, 280 σελ.

Την ίδια ώρα που ο Καβάφης αναγνωριζόταν στο Λονδίνο, έπαιρνε εγκωμιαστικές κριτικές, μεταφράζονταν ποιήματά του και έκανε καινούργιους φίλους, η Ελλάδα ήταν φειδωλή απέναντι στο ποιητικό του έργο. Το τοπίο της ελληνικής κριτικής άλλαξε μόλις το 1932, λίγους μήνες πριν από το θάνατό του. Ποιοι έγραψαν πρώτοι εγκωμιάζοντας την ποίησή του; Κι ακόμα, πώς τον αντιμετώπισε ο Σεφέρης. Και πώς συνέβαλε ο Στρατής Τσίρκας στη διαμόρφωση της εικόνας του Αλεξανδρινού ως «ισχυρού» πολιτικού ποιητή. Ο Γιάννης Παπαθεοδώρου ρίχνει φως στο παρελθόν της πρόσληψης του καβαφικού έργου από μια επιφυλακτική και δύσπιστη Ελλάδα. [ΤΒJ]

Ντάνιελ Κέλμαν, Ασπρόμαυρο. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα γερμανικά: Κώστας Κοσμάς, Καστανιώτη, Αθήνα 2025, 418 σελ. 

Η πολυτάραχη σταδιοδρομία ενός σημαντικού σκηνοθέτη της ιστορίας, ένας προικισμένος συγγραφέας που δεν ξέρει πότε να σταματήσει να αυθαιρετεί και μια προβληματική μετάφραση.

Εύη Βουτσινά, Γεύση ελληνική, Καστανιώτη, β΄ έκδοση Αθήνα 2007, τέσσερις τόμοι: 162 σελ. + 154 σελ. + 154 σελ. + 142 σελ.

Γεννημένη στη Λευκάδα το 1950, η Εύη Boυτσινά ασχολήθηκε αργά με τη μαγειρική, και έβγαλε το πρώτο της βιβλίο για το ψωμί το 1995. Ο τρόπος της ήταν απλός: αναζητούσε στα χωριά της Ελλάδας παραδοσιακές συνταγές που γίνονταν με φρέσκες πρώτες ύλες και τις πρότεινε ως πρόταση υγιεινής και νόστιμης διατροφής. Η συγκρότησή της και η στάση της απέναντι στο φαγητό την ανέδειξαν πολύ σύντομα. Και η περιπλάνησή της στην ελληνική ύπαιθρο την έφερε μέχρι το Ψάρι Γορτυνίας, συνδιοργανώτρια μιας πετυχημένης γαστριμαργικής γιορτής για τις «Νοστιμιές των γιαγιάδων». [ΤΒJ]

Δημήτρης Καράμπελας, Το πνεύμα και το τέρας. Δοκίμιο, Δώμα, Αθήνα 2025, 174 σελ.

Διαβάζοντας το Πνεύμα και το τέρας, δεν μπορείς να μη θαυμάσεις την εξαιρετική γραφή του Δημήτρη Καράμπελα, ενός απ’ τους καλλιεπέστερους δοκιμιογράφους μας. Ο λόγος του Καράμπελα είναι, χωρίς υπερβολή, σαγηνευτικός. Παρασύρει τον αναγνώστη σ’ έναν πυκνό λυρικό στοχασμό για το πνευματικό, για τη σφαίρα εκείνη που μετέχει εξίσου στην αιώνια αλήθεια όσο και στην παροδική ζωή, στο υπερβατικό όσο και στο σαρκικό, στο ιδεατό όσο και στο υλικό. Ο στοχασμός αυτός όμως δεν είναι απλώς καλολογική άσκηση, αλλά συνομιλεί με τα πιο πρόσφατα ρεύματα της θεωρίας, αρθρώνοντας τελικά με τόλμη μια πρωτότυπη φιλοσοφική αντίληψη.

László Krasznahorkai,  Το τανγκό του Σατανά. Νουβέλα, μετάφραση από τα γαλλικά: Ιωάννα Αβραμίδου (πρωτότυπη γλώσσα: ουγγρικά), Πόλις, Αθήνα 2018, 432 σελ.

László Krasznahorkai, Η μελαγχολία της αντίστασης. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα γαλλικά: Ιωάννα Αβραμίδου (πρωτότυπη γλώσσα: ουγγρικά), Πόλις, Αθήνα 2016, 416 σελ.

László Krasznahorkai, Πόλεμος και πόλεμος, μετάφραση από τα γαλλικά: Ιωάννα Αβραμίδου (πρωτότυπη γλώσσα: ουγγρικά), Πόλις, Αθήνα 2015, 376 σελ.

23 χρόνια μετά τη βράβευση με το Νόμπελ ενός εκπροσώπου της στρατοπεδικής λογοτεχνίας, του υπέροχου Ίμρε Κέρτες, το βραβείο απονέμεται εκ νέου σε έναν άλλο εκπρόσωπο της μεγάλης παράδοσης της ουγγρικής μυθοπλασίας και της μοναχικής αυτής γλώσσας: τον Λάσλο Κρασναχορκάι. Η γραφή του είναι δύσκολη, μακροπερίοδη και πολύσημη. Αλλά εμμένοντας στη λεπτομέρεια, στον εσωτερικό ρυθμό και στον αναπαλμό της πρότασης, στις πολυσημίες και στα ρητορικά σχήματα, στα υφέρποντα ερωτήματα, κατασκευάζει ένα προσωπικό ύφος, μέσω του οποίου αναδεικνύει τα σκοτεινά και ζοφερά θέματά του.

Γιώργης Παυλόπουλος, Ποιήματα 1943-2008, Κίχλη, Αθήνα 2017, 293 σελ.

Ένας ποιητής που ανήκει και δεν ανήκει στο πνεύμα της γενιάς του. Στην αρχή είναι ο αχός της Κατοχής και του Εμφυλίου που πλήττει ανεπανόρθωτα τους ανθρώπους, τόσο στο υπαρξιακό όσο και στο σωματικό-βιολογικό επίπεδο. Εν συνεχεία, η εξωτερική πραγματικότητα σπεύδει να απομακρυνθεί, δίνοντας τη θέση της σε έναν κόσμο όπου οι χαρές του έρωτα συναντούν το παιχνίδι των λογοτεχνικών μορφών και της ποιητολογίας.       

Το «σπίτι» στη συλλογή διηγημάτων Το κουμπί της Τασούλας Τσιλιμένη^[1]: Θεματικές πτυχές και διαστάσεις

Τασούλα Τσιλιμένη, Το κουμπί και άλλες ιστορίες, Καστανιώτη, Αθήνα 2017, 122 σελ.

To 2017 κυκλοφόρησε η συλλογή διηγημάτων της Τασούλας Τσιλιμένη, Το κουμπί και άλλες ιστορίες από τις εκδόσεις Καστανιώτη.^[2] Μία συλλογή από δεκατρία σύντομα κείμενα, που έχουν χαρακτηριστεί από την κριτική και ως ιστορίες βραχείας φόρμας.^[3]

Πλάτων, Πολιτικός, εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια: Στέφανος Δημητρίου, επιμ. Αναστασία Καραστάθη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2024, σ. 427.

Η πολιτική είναι μια τέχνη «επιμελητική», για την οποία ο πολιτικός άνδρας πρέπει να έχει εξασφαλίσει τη συγκατάθεση της κοινότητας αλλά και να γνωρίζει τις τεχνικές της ύφανσης μεταξύ όμοιων και ανόμοιων στοιχείων, τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου βίου. Πρέπει να συνοδεύεται από ορθή κρίση, μετριοπάθεια αλλά και με τον συνυπολογισμό της συγκυρίας. Ο Πολιτικός του Πλάτωνα είναι, επομένως, σύμφωνα και με την προσέγγιση του Στέφανου Δημητρίου, μια άσκηση γύρω από την αυτονομία της πολιτικής σκέψης και πράξης.^[1]

Χόρχε Κομενσάλ, Οι μεταλλάξεις, μετάφραση από τα ισπανικά: Χριστίνα Φιλήμονος, Carnivora, Αθήνα 2025, 200 σελ.

Δικηγόρος, κοντεύει τα πενήντα και διαγιγνώσκεται με «κάτι» στη γλώσσα. Δεν είναι κάτι αμελητέο. Είναι καρκίνος. Για να σωθεί, δηλαδή για να πάρει παράταση, πρέπει να ακρωτηριαστεί. Να αλλάξει συνολικά τη ζωή του, με τις βεβαιότητες να έχουν καταρρεύσει και με την τάξη μιας ρυθμισμένης καθημερινότητας να έχει δώσει τη θέση της στη διαταραχή και στο χάος της. Ο Μεξικανός Χόρχε Κομενσάλ μιλάει ωμά – κι Οι μεταλλάξεις είναι μόλις το πρώτο του βιβλίο. [ΤΒJ]

Τάσος Γιαννίτσης, Ελλάδα, 1953–2024. Χρόνος και Πολιτική Οικονομία, Πατάκη, Αθήνα 2025, 398 σελ.

Πώς από την περίοδο της ραγδαίας εκβιομηχάνισης μετά τον πόλεμο η χώρα οδηγήθηκε στη χρεοκοπία και στην οικονομική επιτήρηση. Πού και γιατί το κράτος ήταν ανακόλουθο. Γιατί η Ελλάδα δεν μπόρεσε να επωφεληθεί από την ένταξή της στον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης; Γιατί ακόμα και σήμερα υπάρχουν διαρθρωτικές υστερήσεις που βάζουν εμπόδια στην πορεία μας. Στο νέο βιβλίο του Τάσου Γιαννίτση αποτιμάται μια πορεία όχι και τόσο αισιόδοξη, ενώ εκφράζεται αβεβαιότητα και για το εθνικό μας μέλλον.