The Books' Journal

Μια πρωτοβουλία για τη νέα ελληνική δραματουργία στο πλαίσιο της Εταιρικής Υπευθυνότητας EQUALL

Σήμερα, η νέα γενιά συγγραφέων και καλλιτεχνών διαθέτει ταλέντο, φαντασία και δημιουργική τόλμη. Εκείνο που συχνά της λείπει δεν είναι η έμπνευση, αλλά ο χώρος για να ακουστεί, να δοκιμαστεί και να εξελιχθεί. Η διαδρομή από το χειρόγραφο έως τη σκηνή παραμένει δύσκολη, ιδιαίτερα για όσους κάνουν τα πρώτα τους βήματα. Με αυτή την πεποίθηση, η Τράπεζα Πειραιώς δημιουργεί την «Πράξη Πρώτη», μια νέα πρωτοβουλία στο πλαίσιο της Εταιρικής Υπευθυνότητας EQUALL, αφιερωμένη στη νέα ελληνική δραματουργία και στη νέα γενιά δημιουργών. Ακολουθεί το κείμενο της Τράπεζας Πειραιώς, που εξηγεί το λόγο για τον οποίο προκηρύσσεται αυτός ο διαγωνισμός και τους όρους του.

[…] Πιστεύουμε ότι ο Πολιτισμός δεν διατηρείται μόνο μέσα από τη στήριξη του ήδη καταξιωμένου έργου. Ανανεώνεται όταν δημιουργούνται οι συνθήκες ώστε να γεννηθούν νέες φωνές. Η «Πράξη Πρώτη» δημιουργήθηκε ακριβώς γι' αυτό. Για να προσφέρει σε νέους/νέες συγγραφείς και δημιουργούς την πρώτη ουσιαστική ευκαιρία να μετατρέψουν μια ιδέα σε θεατρικό έργο και ένα θεατρικό έργο σε ζωντανή θεατρική εμπειρία.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στον πυλώνα του Πολιτισμού της Εταιρικής Υπευθυνότητας EQUALL, με την πεποίθηση ότι ο Πολιτισμός δεν αποτελεί μόνο δημόσιο αγαθό, αλλά βασική προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής, δημιουργικής έκφρασης και βιώσιμης ανάπτυξης.

H Τράπεζα Πειραιώς προσκαλεί νέους/νέες συγγραφείς και δημιουργούς να συμμετάσχουν στην «Πράξη Πρώτη», καταθέτοντας πρωτότυπα θεατρικά έργα και καλλιτεχνικές προτάσεις βασισμένα στην εξής θεματική:

«Πόλη του σήμερα

Αυθεντικότητα και αυθορμητισμός, συνύπαρξη και ελευθερία στις σύγχρονες ελληνικές πόλεις. Η ιδιαιτερότητα της πολυδιάστατης δυναμικής της Αθήνας και άλλων ελληνικών πόλεων ως ενός εναλλακτικού τρόπου ζωής και δημιουργικού μοντέλου, απέναντι σε εκδοχές άλλων πόλεων».

Η πρώτη διοργάνωση καλεί τους/τις νέους/νέες δημιουργούς να αφηγηθούν την πόλη όπως τη βιώνουν οι ίδιοι/ίδιες.

Την πόλη ως τόπο συνάντησης, διαφορετικότητας, δημιουργικής συνύπαρξης και ελευθερίας.

Την πόλη ως χώρο καθημερινών ιστοριών, μικρών προσωπικών διαδρομών, συγκρούσεων, ονείρων και νέων τρόπων ζωής.

Την Αθήνα, αλλά και κάθε ελληνική πόλη, όχι ως σκηνικό, αλλά ως ζωντανό οργανισμό που διαμορφώνει τις ζωές των ανθρώπων και εμπνέει νέες αφηγήσεις.

Η «Πράξη Πρώτη» δεν περιορίζεται στην απονομή ενός βραβείου.

Δημιουργεί μια ολοκληρωμένη διαδρομή υποστήριξης της νέας δραματουργίας.

Από τη συγγραφή...στη σκηνοθετική προσέγγιση...και από εκεί στην επαγγελματική θεατρική παραγωγή.

Η δράση αναπτύσσεται σε τρεις διαδοχικές φάσεις.

Φάση Α

Συγγραφή και Βράβευση

Σεπτέμβριος – Νοέμβριος 2026

Νέοι/νέες συγγραφείς έως 30 ετών καλούνται να υποβάλουν πρωτότυπα θεατρικά έργα εμπνευσμένα από τη θεματική της δράσης.

Η υποβολή των έργων θα πραγματοποιηθεί από τις 15 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 15 Νοεμβρίου 2026, σε ειδικά διαμορφωμένη σελίδα της Τράπεζας Πειραιώς, η οποία θα ανακοινωθεί προσεχώς.

Κάθε θεατρικό έργο θα πρέπει να πληροί τις εξής προδιαγραφές:

• να είναι απολύτως πρωτότυπο,

• να μην έχει δημιουργηθεί με τη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ),

• να μην έχει παρουσιαστεί δημόσια, εν όλω ή εν μέρει, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό,

• να μην έχει εκδοθεί ή δημοσιευθεί, εν όλω ή εν μέρει,

• να μην έχει υποβληθεί παράλληλα σε άλλο διαγωνισμό ή διαδικασία αξιολόγησης.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την έγκυρη υποβολή συμμετοχής αποτελεί η συμπλήρωση και αποδοχή υπεύθυνης δήλωσης περί πρωτοτυπίας του θεατρικού έργου.

Τα έργα θα αξιολογηθούν από ανεξάρτητη Ειδική Κριτική Επιτροπή, αποτελούμενη από προσωπικότητες εγνωσμένου κύρους από τον χώρο του Πολιτισμού και του Θεάτρου.

Οι συνεδριάσεις και οι αποφάσεις της Ειδικής Κριτικής Επιτροπής θα πραγματοποιηθούν κατά το διάστημα Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου 2026.

Τα τρία καλύτερα έργα θα βραβευθούν με χρηματικά έπαθλα:

• 1ο Βραβείο: 8.000 €

• 2ο Βραβείο: 5.000 €

• 3ο Βραβείο: 2.500 €

Τα τρία βραβευμένα έργα θα ανακοινωθούν τον Δεκέμβριο 2026.

Το έργο που θα διακριθεί με το πρώτο βραβείο, θα αποτελέσει το σημείο εκκίνησης της επόμενης φάσης.

Φάση Β

Σκηνοθετική Ανάπτυξη

Ιανουάριος – Μάρτιος 2027

Νέοι/νέες σκηνοθέτες και καλλιτεχνικές ομάδες έως 32 ετών θα κληθούν να καταθέσουν τις δημιουργικές τους προτάσεις για τη σκηνική παρουσίαση του έργου που απέσπασε το πρώτο βραβείο.

Η πρόταση που θα επιλεγεί από την Ειδική Κριτική Επιτροπή θα χρηματοδοτηθεί από την Τράπεζα Πειραιώς.

Η Τράπεζα Πειραιώς και η Ειδική Κριτική Επιτροπή διατηρούν την αποκλειστική αρμοδιότητα αξιολόγησης των υποψηφιοτήτων και στις δύο Φάσεις (Α και Β) και δεν υποχρεούνται σε αιτιολόγηση των αποφάσεών τους.

Φάση Γ

Η Πρώτη Παράσταση

Καλοκαίρι 2027

Το καλοκαίρι του 2027 η Τράπεζα Πειραιώς θα παρουσιάσει σε επαγγελματική θεατρική σκηνή την πρώτη ολοκληρωμένη παραγωγή του βραβευμένου έργου.

Έτσι, μια νέα θεατρική φωνή θα αποκτήσει τη δυνατότητα να συναντήσει για πρώτη φορά το κοινό της.

Αναλυτικές οδηγίες υποβολής των θεατρικών έργων θα ανακοινωθούν το προσεχές διάστημα μέσω των επίσημων καναλιών επικοινωνίας της Τράπεζας Πειραιώς.

*Η «Πράξη Πρώτη» έχει σχεδιασθεί για να αποτελέσει έναν σταθερό θεσμό για τη νέα ελληνική δραματουργία.

Να δημιουργεί κάθε χρόνο νέες ευκαιρίες. Να ενθαρρύνει τη σύγχρονη θεατρική δημιουργία.

Να υποστηρίζει  τους ανθρώπους που θα διαμορφώσουν το πολιτιστικό αποτύπωμα της επόμενης γενιάς.

Γιατί κάθε μεγάλη θεατρική διαδρομή ξεκινά από μια πρώτη πράξη. Και κάθε νέα φωνή αξίζει την πρώτη της ευκαιρία.

Επιλέγουν και προτείνουν:

ΜΑΤΙΝΑ-ΙΩΑΝΝΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΥ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΑΘΑΝΑΗΛ

ΗΛΙΑΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΟΥΜΠΟΥΛΗΣ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΜΠΑΚΟΛΟΥΚΑΣ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΠΑΣ

Οι επιλογές της συντακτικής ομάδας του Books’ Journal με αναγνώσματα-προτάσεις για το καλοκαίρι φέτος δημοσιεύονται αποκλειστικά στη διαδικτυακή έκδοση της επιθεώρησης.         

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Αλέξανδρος Κοτζιάς, Φανταστική Περιπέτεια, Πατάκη, 543 σελ.

Σε επανέκδοση το τελευταίο μυθιστόρημα του Αλέξανδρου Κοτζιά μαζί με υπομνηματισμό, εκτεταμένη ανθολογία κριτικών και επιλογικό σημείωμα της Ελένης Κεχαγιόγλου. Στο πρόσωπο του λογοτέχνη, κρατικού λειτουργού και πολιτικού παράγοντα Αλέξανδρου Καπάνταη σκιαγραφείται η δεκαετία του 1980. Είναι η δεκαετία των ανερχόμενων στρωμάτων: συνήθως αμοραλιστές, με όχημα καταξίωσης την προοδευτική φλυαρία.    Δ.Κ.

Χρήστος Α. Χωμενίδης, Δεκατρία, Πατάκη, 316 σελ.

Μετά τη Νίκη, στην οποία κεντρική ηρωίδα είναι η μητέρα του, ο Χωμενίδης επανέρχεται στην οικογενειακή αυτοβιογραφία με πρωταγωνιστή αυτήν την φορά τον ίδιο. Περιγράφει τα δεκατρία πρώτα χρόνια της ζωής του, μέχρι το 1979. Με μια σύντομη εισαγωγή των εννέα χρόνων που προηγήθηκαν από τη γνωριμία της Νίκης Νεφελούδη με τον Αλέξανδρο Χωμενίδη μέχρι τη γέννηση του συγγραφέα αλλά και μια επίσης σύντομη αναφορά του γενεαλογικού δέντρου των προγόνων. Με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής να συνυπάρχουν και να καθορίζουν τις ζωές των ανθρώπων.  Δ.Κ.

Ρούλα Γεωργακοπούλου, Εντευκτήριο μελαγχολικών πιθήκων, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 80 σελ.

Νιώθεις σα να βλέπεις τους Γορίλες στην Ομίχλη αλλά να κρατάει η ίδια η πρωταγωνίστρια την κάμερα. Μια ασυνήθιστη ιδέα – μπαίνεις σε έναν άλλο κόσμο. Είναι σίγουρα άλλος ο κόσμος των πρωτευόντων μη-ανθρώπων;  Μια γυναίκα, ένας άνθρωπος, σε μια μικροκοινωνία από γορίλες. Γραφή αμεσότητας που σε συνδυασμό με το πρωτότυπο της ιδέας και της θεώρησης σε καταλαμβάνει εξαπίνης. Και το σκέφτεσαι μετά, το ξανασκέφτεσαι, για όσα διακριτικά υποδηλώνει και σημαίνει. Γ.Π.

Απόστολος Δοξιάδης, Γαλανόσκυλος, Ψυχογιός, 688 σελ.

Δυο συγγραφείς: ένας διάσημος που προσπαθεί να μπει στην Ακαδημία, κι ένας άσημος. Ο κοινωνικός περίγυρός τους και οι συμπεριφορές του καλλιτεχνικού κόσμου. Φυσικά, πάντα, ο εμφύλιος, ως αφορμή για ρήξεις, ασφαλώς συμβολικές, ταυτοτικές – κι ένας σκύλος. Μεγαλοδικηγόροι που ενώ ζουν μέσα στην άνεση και την πολυτέλεια δηλώνουν κομμουνιστές, εισαγγελείς και δικαστίνες που στις προσωπικές τους σχέσεις ξεκατινιάζονται, εναλλακτικές σκηνοθέτιδες που οδηγούνται στην κορυφή περνώντας από τα κατάλληλα πολιτικά κρεβάτια, κριτικοί που αποθεώνουν ή κατακρημνίζουν καλλιτέχνες με κριτήριο όχι το ταλέντο αλλά τις προσωπικές τους συμπάθειες και εμπάθειες. Μια τοιχογραφία της εποχής, σαρκαστική και διαυγής – όχι ευχάριστη σε πολλούς. Η.Κ.

Ξενοφών Μπρουντζάκης, Η βιβλιοθήκη των ανήσυχων κόσμων, Οξύ, 160 σελ.

Ο Ξενοφών Μπρουντζάκης είναι συγγραφέας που, συχνά, οδηγείται από τη βιωμένη εμπειρία του. Το νέο μυθιστόρημά του είναι μια έντεχνη επιστροφή στα μυθιστορήματα που τον διαμόρφωσαν – που είναι τα μυθιστορήματα της μεταπολίτευσης, τακτοποιημένα σε μια προσωπική βιβλιοθήκη αναμνήσεων. Η βιβλιοθήκη αυτή είναι ο προσωπικός κόσμος του ήρωά του, του Βασίλη Σαραντηνού – αλλά οι αναμνήσεις της πλοκής, των προσώπων, των αισθημάτων, των συγκρούσεων είναι αποκλειστικές του συγγραφέα. Υποδειγματική ανάσυρση μιας βαθιάς σχέσης με βιβλία και συγγραφείς που μας έφτιαξαν ό,τι είμαστε.  Η.Κ.

Ελένη Γιαννακάκη, Κρητικό πιλάφι, Πατάκη, 200 σελ.

Το κυριακάτικο γεύμα και οι πλούσιες συνδηλώσεις του συνιστούν για τη συνταξιούχο λυκειάρχη πρώτης τάξεως αφορμή, ίσως και αιτία, για να ανακαλέσει στο παρελθόν της αναλογιζόμενη κυρίως ένα τραγικό συμβάν η τραγικότητα του οποίου την υποχρεώνει να κατασκευάζει υποθέσεις που θα μπορούσαν να το αποτρέψουν. Ο εσωτερικός μονόλογος της ηρωίδας βραχυκυκλώνει το προσωπικό της δράμα συμπλέκοντάς το με το κοινωνικό και το πολιτικό, όπως αυτά μορφοποιούνται στα τροχαία δυστυχήματα στην Κρήτη. Η συγγραφέας επιστρέφει στην τροφή και τα τροχαία δυστυχήματα διατηρώντας το εκλεπτυσμένο προφορικό ύφος των εσωτερικών μονολόγων της, ξεφλουδίζοντας τις επάλληλες στρώσεις της ανθρώπινης συνείδησης που αναζητά την ανακούφιση στα τελετουργικά της καθημερινότητας.  Σ.Μ.

Έλενα Μαρούτσου, Ο κήπος των φυγάδων, Ίκαρος, 112 σελ.

Η παράλληλη αφήγηση μιας σχολικής εκδρομής στην Πομπηία και της καταστροφής της αρχαίας πόλης από τον Βεζούβιο. Πέντε σύγχρονοι ήρωες (μια φιλόλογος, ένας μαθηματικός, μια μαθήτρια, μια γυμνάστρια και ένας ξεναγός) έρχονται αντιμέτωποι με τις προσωπικές τους επιθυμίες, τα τραύματα και τις υπαρξιακές τους αναζητήσεις: ημερολόγιο, ψυχαναλυτικός λόγος, αυτοβιογραφικό γράμμα και τριτοπρόσωπη αφήγηση. Ιδιαίτερη πρωτοτυπία προσδίδει η «ανιμιστική» οπτική των αρχαίων αντικειμένων (καρβέλι, νόμισμα, τοιχογραφία, κλίνη), τα οποία αποκτούν φωνή και λειτουργούν ως φορείς μνήμης της Πομπηίας. Άρτια δομή, αφηγηματική ακρίβεια, επιτυχημένη εναλλαγή επιπέδων χρόνου και φωνών.  Μ.-Ι.Κ.

Κώστας Μαυρουδής, Ο Χ. είπε, Κίχλη, 176 σελ.

Χρόνια μετά τις συζητήσεις του με έναν παλιό του φίλο, ο Κώστας Μαυρουδής συγκεντρώνει όσα εκείνος είπε ή του εμπιστεύθηκε, μετατρέποντάς τα σε ένα ιδιότυπο μωσαϊκό από μικρές ιστορίες, ποιήματα και αφορισμούς. Ο αινιγματικός Χ., άνθρωπος των γραμμάτων που απέφυγε συστηματικά τη δημοσιότητα, γίνεται η αφετηρία στοχασμών για τη λογοτεχνία, τη φιλία, τις αναγνωστικές μνήμες και τη δύναμη του παρελθόντος. Αποφεύγοντας τους διαλόγους και, γενικώς, την προφορικότητα, ο συγγραφέας επεξεργάζεται το υλικό με την αφηγηματική ευστροφία του, εμπλουτισμένη συχνά με λεπτή ειρωνεία. Ένα πυκνό και υπαινικτικό βιβλίο για τη μνήμη ως ανεξάντλητη πηγή της γραφής. Η.Κ.

Τίνα Σερβετά, Γκαστόν, Πνοή, 94 σελ.

Μικρό και πολύτιμο. Η Πολωνία του 1939-1940, ένα μικρό παιδί στις παρυφές του πολέμου, ένας σκύλος. Μια ευρύτερη οικογένεια, ο θάνατος, αναπόφευκτα θυμήθηκα τα Παιδικά Χρόνια του Ιβάν και το Έλα Να Δεις του Κλίμοφ, αλλά εδώ πρυτανεύει η αγάπη, είναι αγαθά τα αισθήματα στο επίκεντρο και όχι μόνο λόγω της ζωοφιλίας. Πρώτο της συγγραφέως, γραμμένο με αυστηρό αυτοέλεγχο γραφής.  Γ.Π.

Μιχάλης Αλμπάτης, Η νόσος των ουρητηρίων, Νήσος, 392 σελ.

Ένας ιός-αναμορφωτής εξαπλώνεται από τα ουρητήρια της Αθήνας και μετατρέπει σταδιακά όλους τους ανθρώπους σε καλλιτέχνες. Η αρχική αυτή «πανδημία δημιουργικότητας» οδηγεί σε μια ανεξέλεγκτη κοινωνική ανατροπή, όπου επαγγέλματα καταρρέουν και η παραγωγική ζωή αντικαθίσταται από μια χαοτική έκρηξη καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Μια τολμηρή δυστοπική αλληγορία που εξερευνά την υπερτροφία της τέχνης και τις αντιφάσεις της σύγχρονης κοινωνίας. Παρωδία, σαρκασμός, μαύρο χιούμορ.  Μ.-Ι.Κ.

Βασίλης Παπαθεοδώρου, Σπασμένος χρόνος. 343 μέρες στη φυλακή, Bell, 344 σελ.

Ο επιτυχημένος και καθ’ όλα άξιος συγγραφέας αφηγείται εν θερμώ την οδυνηρή του εμπειρία των 343 ημερών στη φυλακή και βέβαια ό,τι προηγήθηκε αυτής, με ύφος συνταρακτικά ψύχραιμο και αναλυτικό, μετουσιώνοντάς τη σε λογοτεχνικό κείμενο. Κατηγορήθηκε και  φυλακίστηκε για κατοχή υλικού παιδικής πορνογραφίας βιώνοντας τη δημόσια διαπόμπευση από την ψηφιακή αρένα και μεγάλο τμήμα του πνευματικού κόσμου, πριν ακολουθήσει η αμετάκλητη αθώωσή του. Η καταγραφή της προσωπικής του περιπέτειας είναι αποκαλυπτική της λεπτής γραμμής που χωρίζει την καθημερινότητα από τον εφιάλτη – και βέβαια του τέρατος που ελλοχεύει στα σπλάχνα μιας κοινωνίας η οποία έχει ανακαλύψει στα σόσιαλ μίντια ένα νέο μέσο για να προβάλλει σαδιστικά στους άλλους τα σκοτεινότερα αισθήματά της. Σ.Μ.

Γιάννης Λασκαράκης, Τα νήματα της ιστορίας, Επίκεντρο, 570 σελ.

Παρεμβατικός δημοσιογράφος με έδρα την Αλεξανδρούπολη, ο Γιάννης Λασκαράκης αποδεικνύεται γοητευτικός συγγραφέας ενός δύσκολου είδους, του ιστορικού μυθιστορήματος. Στο δεύτερο βιβλίο του, παρακολουθεί τις ζωές ανθρώπων που παρασύρονται από τις μεγάλες ανατροπές της περιόδου 1922-1943. Πρόσφυγες, πολιτικοί, στρατιωτικοί και απλοί πολίτες συναντιούνται σε μια αφήγηση όπου ο εθνικός διχασμός, η παρουσία του Βενιζέλου, η κοινωνία του Μεσοπολέμου και οι πληγές της Μικρασιατικής Καταστροφής και της κατάρρευσης της Μεγάλης Ιδέας δεν λειτουργούν ως απλό ιστορικό σκηνικό αλλά ως δυνάμεις που καθορίζουν τις προσωπικές μοίρες των ηρώων του. Πολυπρόσωπο μυθιστόρημα, βασισμένο σε αυθεντικές μαρτυρίες, συνδυάζει την ιστορική τεκμηρίωση με τη μυθοπλασία, χωρίς να θυσιάζει τον αφηγηματικό ρυθμό. Το ενδιαφέρον του συγγραφέα δεν περιορίζεται στην ανασύσταση μιας εποχής· αναζητεί τους δεσμούς που ενώνουν τις επιλογές του χθες με τα ανοιχτά ερωτήματα του σήμερα.  Η.Κ.

Παναγιώτα Δημοπούλου, Είναι όμορφα εδώ, Εντευκτήριο, 124 σελ.

Ένας νεαρός άνδρας, εξαιτίας ατυχήματος, βρίσκεται καθηλωμένος στο δωμάτιο ενός νοσοκομείου. Στο μεταίχμιο ύπνου και ξύπνιου, υπό το καθεστώς της ανησυχίας και της αγωνίας, ανακαλεί το παρελθόν του, προσπαθώντας μέσω της μνήμης να επανενώσει και να συμφιλιωθεί με αυτό που έχει διαλυθεί. Η επιλεκτική λειτουργία της μνήμης μεταβάλλει ταυτόχρονα την ταυτότητα των μελών της διαλυμένης παρέας αναδεικνύοντας την πολύτιμη αξία της αλλά και την ευάλωτη φύση της. Ο τίτλος λειτουργεί μάλλον αμφίσημα. Η μνημονική ανάκληση λειτουργεί θεραπευτικά ή το τραύμα παραμένει ανεπούλωτο; Κείμενο ατμόσφαιρας και εσωτερικότητας. Σ.Μ.

Ελισάβετ Χρονοπούλου, επί σκοπώ πλουτισμού, Πόλις, 208 σελ.

Το ιστορικό μυθιστόρημα της Ελισάβετ Χρονοπούλου αρχίζει με ένα τηλεφώνημα από ένα δημόσιο νοσοκομείο, έναν άγνωστο νεκρό και την απρόσμενη κληρονομιά ενός ημερολογίου στον Γιώργο Ασλανίδη, τον αφηγητή της ιστορίας, ο οποίος οδηγείται στην αποκάλυψη ενός σκοτεινού εγκλήματος από τα χρόνια της Κατοχής. Η εξιστόρηση εξελίσσεται σε δύο χρονικά επίπεδα, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν και αναδεικνύοντας τις συνέπειες της λήθης και της μεταβίβασης της ιστορικής μνήμης στις επόμενες γενιές. Η συγγραφέας φωτίζει την πρακτική του δωσιλογισμού και θέτει εύστοχα το ερώτημα αν οι απόγονοι φέρουν ευθύνη για τα εγκλήματα των προγόνων τους. Ένα από τα βιβλία που διαβάστηκαν και συζητήθηκαν πολύ τους τελευταίους μήνες.  Μ.-Ι.Κ.

Γιώργος Συμπάρδης, Νύχτες με την Κάλλη, Μεταίχμιο, 120 σελ.

Ο Γιώργος Συμπάρδης δεν ενδιαφέρεται τόσο για την έκπληξη της πλοκής όσο για την ανάδειξη των αδιόρατων μεταβολών της ψυχής. Με τη χαμηλόφωνη γραφή του, μετατρέπει τα ασήμαντα περιστατικά σε φορείς συγκίνησης υπενθυμίζοντας ότι οι σημαντικότερες ιστορίες γεννιούνται από όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ. Ο αφηγητής γοητεύεται από μια γυναίκα που παραμένει αίνιγμα. Συναντιούνται τέσσερις φορές και κάθε συνάντησή τους, αντί να τη φωτίζει, κάνει το μυστήριό της πυκνότερο. Ο ίδιος ο Συμπάρδης έχει πει ότι «η γνώση μας για τον “άλλο”, ακόμα και για τον άνθρωπο που κοιμάται στο ίδιο κρεβάτι δίπλα μας, είναι πάντα ελλιπής»· αυτή είναι μια από τις βασικές ιδέες της νουβέλας.  Η.Κ.

ΞΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Ίαν ΜακΓιούαν, Τι μπορούμε να γνωρίζουμε, μετάφραση: Κατερίνα Σχινά, Πατάκη, 462 σελ.

Το 2119 η Αγγλία έχει μισοβυθιστεί από ασαφή αιτία (την κλιματική αλλαγή, αλλά όχι μόνον αυτήν) και ένας καθηγητής πανεπιστημίου, ο Τομ Μέτκαλφ, αναζητά ένα ποίημα που ακούστηκε μια μόνο φορά, σε ένα πάρτι γενεθλίων του 2014, κι έπειτα χάθηκε. Πάνω σε αυτόν τον ισχνό μίτο ο ΜακΓιούαν στήνει το πιο φιλόδοξο βιβλίο του εδώ και χρόνια: επιστημονική φαντασία «χωρίς την επιστήμη», όπως τη θέλει ο ίδιος, που στο βάθος της στοχάζεται τι απομένει από μια εποχή όταν τη διαβάζει το μέλλον. Οι μεταγενέστεροι βαφτίζουν το πρώτο μισό του αιώνα μας «εποχή της παραφροσύνης»: όλοι ήξεραν, ουδείς έπραξε.   Γ.Ν.

Ντέιβιντ Λοτζ, Νέα από τον παράδεισο, μετάφραση: Γιώργος Μπαρουξής, Κυψέλη, 384 σελ.

Ο Μπέρναρντ Γουόλς, καθηγητής θεολογίας και πρώην ιερέας, έχει χάσει όχι μόνο την πίστη στον Θεό αλλά και στον εαυτό του. Η Χαβάη, όπου πηγαίνει οικογενειακώς, αντί να λειτουργήσει ως εξωτικός παράδεισος, μετατρέπεται σε τόπο δοκιμασίας και αυτογνωσίας, όπου οι οικογενειακές συγκρούσεις, οι απρόσμενες γνωριμίες και οι προσωπικές αποκαλύψεις εξαναγκάζουν σε αναθεωρήσεις. Η ειρωνεία του Ντέιβιντ Λοτζ δεν γίνεται ποτέ κυνική· αντίθετα, φωτίζει τις ανθρώπινες αδυναμίες με τρυφερότητα και κατανόηση. Κι η καυστική ματιά του στον μαζικό τουρισμό και στην εμπορευματοποίηση της ευτυχίας αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα.  Μ.-Ι.Κ.

Τζούλιαν Μπαρνς, Αναχωρήσεις, μετάφραση: Κατερίνα Σχινά, Μεταίχμιο, 240 σελ.

Ο Μπαρνς έχει δηλώσει ότι είναι το τελευταίο του βιβλίο, και το βιβλίο το ξέρει. Ο Στίβεν και η Τζιν ερωτεύονται νέοι, χωρίζουν, ξαναβρίσκονται γέροι. Είναι πραγματικοί ή είναι μυθοπλασία; Γύρω τους ο Προυστ, ο Έλιοτ, ο Λε Καρέ, ένας σκύλος ονόματι Τζίμι και το ερώτημα που συνέχει το βιβλίο: πώς βρίσκει κανείς την ευτυχία σε αυτή τη ζωή και πότε είναι η ώρα να πει αντίο. Δεν είναι ακριβώς μυθιστόρημα. Είναι το γνώριμο υβρίδιο κατά Μπαρνς, απομνημονεύματα και δοκίμιο και μυθοπλασία με σύνορα ασαφή, μόνο που εδώ τα σύνορα σχεδόν εξαφανίζονται. Η ευφυΐα μένει αμείωτη, το χιούμορ επίσης, και η στάση του απολογισμού, γαλήνια και όχι μαχητική, συγκινεί περισσότερο απ’ όσο θα ήθελε ο ίδιος. Γ.Ν.

Tomasz Jędrowski, Κολυμπώντας στο σκοτάδι, μετάφραση: Μαρία Παπανδρέου, Bell, 224 σελ.

Στην Πολωνία του 1980, σε μια φοιτητική θερινή κατασκήνωση, ο Λούντβικ γνωρίζει τον  Γιάνους. Αναπτύσσεται μια θυελλώδης ερωτική θερινή σχέση,  που μετά την επιστροφή  στην Βαρσοβία προσγειώνεται στην πραγματικότητα. Η ομοφυλοφιλία είναι στίγμα για το κομμουνιστικό καθεστώς. Ο Γιάνους, ως μέλος του κόμματος, ακολουθεί τη «βιολογική νομιμότητα»· και ο Λούντβικ, με τη μεσολάβηση μιας ερωτικής φίλης, εξασφαλίζει το πολυπόθητο διαβατήριο για την Αμερική. Εκεί ξεκινάει η αφήγηση, όταν ξυπνάει ακούγοντας την είδηση του πραξικοπήματος από τον στρατηγό Γιαρουζέλσκι και της ανάληψης εκ μέρους του της εξουσίας. Δ.Κ.

Κόλιν Μπάρετ, Αγριόσπιτα, μετάφραση: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Στερέωμα, 294 σελ.

Με αφετηρία μια φαινομενικά γνώριμη ιστορία απαγωγής, ο Μπάρετ συνθέτει ένα ρεαλιστικό, ζωντανό πορτρέτο της επαρχιακής Ιρλανδίας, όπου η φτώχεια, η μοναξιά, η βία και η έλλειψη προοπτικής καθορίζουν τις ζωές των ανθρώπων. Η μεγαλύτερη αρετή του βιβλίου εντοπίζεται στη σκιαγράφηση των χαρακτήρων. Κανείς δεν είναι μονοδιάστατος· ακόμη και οι πιο βίαιες ή περιθωριακές μορφές αποκτούν βάθος μέσα από προσεκτικά δομημένες αναδρομές και μια αφήγηση που ισορροπεί ιδανικά ανάμεσα στην ένταση και την ψυχογραφία. Τα Αγριόσπιτα είναι ένα σκοτεινό, καθηλωτικό και βαθιά ανθρώπινο μυθιστόρημα, που δικαιολογεί απόλυτα τη διεθνή αναγνώριση του συγγραφέα. Μ.-Ι.Κ.

Φέρντια Λέννον, Ένδοξα κατορθώματα, μετάφραση: Νατάσα Σίδερη, Γεννήτρια, 398 σελ.

Ξεχωριστό μυθιστόρημα που φωτίζει μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες του Πελοποννησιακού Πολέμου. Δύο κεραμοποιοί, ο Γέλων και ο Λάμπων, αποφασίζουν να ανεβάσουν τη Μήδεια με Αθηναίους που αιχμαλωτίστηκαν μετά την ήττα των Αθηναίων στις Συρακούσες, το 412 π.Χ. Η αφήγηση ισορροπεί ιδανικά ανάμεσα στο χιούμορ, τη συγκίνηση και την τραγικότητα, ενώ οι διάλογοι διαθέτουν ζωντάνια και θεατρικό ρυθμό που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον. Ένα μυθιστόρημα που υπενθυμίζει πως, ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές της ιστορίας, η τέχνη μπορεί να γίνει καταφύγιο, πράξη ελευθερίας και γλώσσα επικοινωνίας.  Μ.-Ι.Κ.

Πατρίσια Χάισμιθ, Ο πρόεδρος Μπακ Τζόουνς ανασυντάσσεται και ανεμίζει τη σημαία, μετάφραση: Ανδρέας Αποστολίδης, Άγρα, 62 σελ.

Το 1987, η Πατρίσια Χάισμιθ δημοσιεύει τη συλλογή διηγημάτων, Ιστορίες φυσικών και αφύσικων καταστροφών. Ένα από τα διηγήματα εκείνα, «Ο πρόεδρος Μπακ Τζόουνς ανασυντάσσεται και ανεμίζει την σημαία», στις μέρες μας θεωρήθηκε προφητικό, καθώς παραπέμπει στον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ. Αν και η συλλογή διηγημάτων είχε εκδοθεί το 2015 από την Άγρα, η επικαιρότητα οδήγησε στην απόφαση της νέας, αυτόνομης έκδοσης του διηγήματος.  Δ.Κ.

Τζιάκομο Λεοπάρντι, Μικρά ηθικά έργα, προλεγόμενα - μετάφραση – σημειώσεις: Παναγιώτης Τσιαμούρας, Ευρασία, 444 σελ.

Το κορυφαίο πεζογραφικό έργο του Τζιάκομο Λεοπάρντι, ένα από τα πιο πρωτότυπα βιβλία της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα, κυκλοφορεί (απ’ όσο ξέρω) πρώτη φορά στα ελληνικά. Μέσα από σύντομους φιλοσοφικούς διαλόγους, αλληγορίες και σατιρικές αφηγήσεις, ο ιταλός ποιητής στοχάζεται πάνω στην ανθρώπινη ευτυχία, τη φύση, το χρόνο, την πρόοδο και τις αναγκαίες ψευδαισθήσεις που κάνουν τη ζωή υποφερτή. Η ειρωνεία συνυπάρχει με τη μεταφυσική αγωνία και η λογοτεχνική επινόηση υπηρετεί μια βαθιά φιλοσοφική αναζήτηση. Πρόκειται για ένα βιβλίο που, σχεδόν δύο αιώνες μετά την πρώτη του έκδοση, εξακολουθεί να συνομιλεί με τα πιο επίμονα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Μπράβο στον μεταφραστή, μπράβο και στον εκδότη. Η.Κ.

Λουίζ Γκλικ, Μάριγκολντ και Ρόουζ, μετάφραση: Χάρης Βλαβιανός, Στερέωμα, 72 σελ.

Στο μοναδικό πεζό κείμενο της νομπελίστριας Λουίζ Γκλικ, δύο δίδυμα κορίτσια διανύουν τον πρώτο χρόνο της ζωής τους, παρατηρώντας τον κόσμο με βλέμμα που συνδυάζει την παιδική αθωότητα με μια σχεδόν μεταφυσική διαύγεια. Η Μάριγκολντ, εσωστρεφής και στοχαστική, και η εξωστρεφής Ρόουζ γίνονται οι φορείς ενός στοχασμού πάνω στη γλώσσα, τον χρόνο και τη διαμόρφωση της συνείδησης. Η πρόζα της Γκλικ παραμένει βαθιά ποιητική, λιτή και υπαινικτική, αποφεύγοντας κάθε συναισθηματική ευκολία. Μικρό σε έκταση αλλά εξαιρετικά πυκνό βιβλίο, όπου η αφήγηση λειτουργεί ως συνέχεια της ποιητικής της και διερευνά, με σπάνια λεπτότητα, το μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης. Η.Κ.

Μάργκαρετ Άτγουντ, Πολλές ζωές σε μία, μετάφραση: Αύγουστος Κορτώ, Ψυχογιός

Στα 86 της η Άτγουντ γράφει τα απομνημονεύματά της όπως έγραφε πάντα τα μυθιστορήματά της: με λοξή ματιά στον κόσμο, με κοφτερό χιούμορ. Από τα παιδικά χρόνια στα δάση του βόρειου Κεμπέκ, όπου ο εντομολόγος πατέρας της κουβαλούσε την οικογένεια σε καλύβες χωρίς ρεύμα, ώς τη νοικιασμένη γραφομηχανή του Δυτικού Βερολίνου, στην οποία γράφτηκε η Ιστορία της Θεραπαινίδας, μια ζωή που διασχίζει τον αιώνα και τώρα βρίσκει τον χρόνο να τον σχολιάσει. Είναι, βεβαίως, και θρήνος: για τον Γκρέιαμ Γκίμπσον, 48 χρόνια σύντροφό της, που πέθανε το 2019. Η Άτγουντ τον ξαναζωντανεύει με λεπτομέρειες αντί για ελεγείες, όπως με τα πουλιά που παρατηρούσαν μαζί. Και όσο πλησιάζει στο παρόν, τόσο καθαρότερα φαίνεται γιατί τα δυστοπικά της βιβλία ποτέ δεν υπήρξαν προφητείες: ήταν αποδελτίωση. Γ.Ν.

Andrei Bitov, Οίκος Πούσκιν, μετάφραση: Βιργινία Γαλανοπούλου, Gutenberg, 765 σελ.

Το 1978 κυκλοφόρησε επίσημα στην Αμερική, για πρώτη φορά από έναν εκδοτικό οίκο της Νέας Υόρκης, ο Οίκος Πούσκιν, που την ίδια εποχή  διαδιδόταν μυστικά από χέρι σε χέρι στην τότε Σοβιετική Ένωση. Τη δεκαετία του 1960 βρίσκεται νεκρός ένας φιλόλογος στο Οίκο Πούσκιν της Ακαδημίας Επιστημών, με δυο πιστόλια μονομαχίας του Πούσκιν δίπλα του. Με αφορμή αυτό το γεγονός, ο Μπίτοφ ανατέμνει τη ζωή του Λιόβα που δεν είναι παρά η αγωνία  και οι αναζητήσεις ενός διανοούμενου στο ασφυκτικό πλαίσιο της κομμουνιστικής Σοβιετικής Ένωσης. Δ.Κ.

Rodrigo Rey Rosa, Σεβερίνα, μετάφραση: Καλυψώ Αγγελοπούλου, Μικρή Κυψέλη, 148 σελ.

Ένας βιβλιοπώλης μικρής πόλης που φιλοδοξεί να γίνει συγγραφέας, Μια μυστηριώδης γοητευτική κλέφτρα βιβλίων, μια «άπιαστη γυναίκα». «Αδύνατον να είσαι σοφός και την ίδια στιγμή να αγαπάς». Μια ιστορία εμμονής ή ερωτικού παραληρήματος, από το μαθητή (και διαχειριστή του συγγραφικού έργου πλέον) του Πολ Μπόουλς, με την ίδια αίσθηση παράξενου ταξιδιού που αφήνουν ο Σαμπάτο και ο Κασάρες. «Ο καινούριος έρωτας, ο ιδιαίτερος έρωτας του 21ου αιώνα», αλλά και η ανάγνωση ως υπαρξιακό ζήτημα: «υπάρχουμε μόνο χάρη στα βιβλία». Γ.Π.

Ίντιθ Γουόρτον, Οι παραδόσεις της χώρας, μετάφραση: Έφη Τσιρώνη, Μεταίχμιο, 728 σελ.

Το οξύ και αμείλικτο βλέμμα της συγγραφέα στρέφεται στην αμερικανική και την ευρωπαϊκή υψηλή κοινωνία των αρχών του 20ού αιώνα και δημιουργεί την Αντίν Σπραγκ, μια από τις πιο συναρπαστικές αντιηρωίδες της παγκόσμιας λογοτεχνίας: όμορφη, αδίστακτη, φιλοχρήματη και μονίμως ανικανοποίητη, που αντιμετωπίζει το γάμο, τον έρωτα και τις ανθρώπινες σχέσεις ως μέσα κοινωνικής ανέλιξης, πλούτου και αναγνώρισης. Η Γουόρτον δεν δημιουργεί όμως απλώς έναν αντιπαθητικό χαρακτήρα. Αποκαλύπτει την υποκρισία ενός κόσμου όπου οι ανθρώπινες σχέσεις μετατρέπονται σε συναλλαγές. Ένα μυθιστόρημα για την απληστία. Μ.-Ι.Κ.

Πατρίκ Μοντιανό, Η πατίνα του χρόνου, μετάφραση: Μίνα Πατεράκη-Γαρέφη, Ελληνικά Γράμματα, 400 σελ.

Οι τρεις νουβέλες της παρούσας έκδοσης, αν και γράφτηκαν και κυκλοφόρησαν αυτόνομα, συνθέτουν ένα ενιαίο λογοτεχνικό σύμπαν, όπου τα όρια ανάμεσα στην αυτοβιογραφία, τη μυθοπλασία και την ιστορική μνήμη παραμένουν διαρκώς ρευστά. Το Παρίσι δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνικό, αλλά ως ζωντανός οργανισμός που κουβαλά τα ίχνη της ναζιστικής Κατοχής και των ανθρώπων που χάθηκαν μέσα στον χρόνο. Ο Μοντιανό δεν ενδιαφέρεται για την εξέλιξη της πλοκής όσο για την ανάκληση της ατμόσφαιρας. Με λιτή, υπαινικτική και βαθιά ποιητική γραφή δημιουργεί έναν κόσμο όπου οι σκιές, οι τυχαίες συναντήσεις, οι απόντες γονείς και οι ξεχασμένοι έρωτες αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από τις ίδιες τις βεβαιότητες. Μ.-Ι.Κ.

Χαν Γκανγκ, Ανθρώπινες πράξεις, μετάφραση: Μαρίνα Αγαθαγγελίδου, Καστανιώτη, 208 σελ.

Η δολοφονία από τη στρατιωτική δικτατορία του δεκαπεντάχρονου ΝτόνγκΧο κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης φοιτητών και εργατών, τον Μάιο του 1980 στη Νότια Κορέα, δίνει το έναυσμα στην νομπελίστρια συγγραφέα να αφηγηθεί την ατομική και συλλογική οδύνη. Το πένθος που στοιχειώνει τη ζωή των ανθρώπων αναζητώντας λύτρωση. Η ιστορία ενσαρκωμένη σε πολιτική, λαμβάνοντας τη μορφή της θηριωδίας, συντρίβει τα ανθρώπινα υποκείμενα και τα μετατρέπει σε μάρτυρες της καταστροφής τους. Μέσα από μια πολυφωνική αφήγηση, η συγγραφέας εξακτινώνει το ανεπούλωτο τραύμα και, ταυτόχρονα, το εξατομικεύει αναδεικνύοντας την τραγικότητά του στις επιμέρους ζωές, χωρίς να τους επιτρέπει περιθώρια διαφυγής. Βίαιο και χαμηλότονα ποιητικό, συνομιλεί υπαινικτικά με την αρχαία ελληνική τραγωδία. Σ.Μ.

Ρομαίν Γκαρύ, Η ζωή μπροστά, μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης, Δώμα, 216 σελ.

Στο βιβλίο που υπέγραψε ως Εμίλ Αζάρ, ο Γκαρύ αφηγείται μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία για την αγάπη, την αξιοπρέπεια και την ανάγκη του ανήκειν. Αφηγητής είναι ο Μομό, ένα παιδί αραβικής καταγωγής που μεγαλώνει στο Παρίσι, υπό τη φροντίδα της ηλικιωμένης Εβραίας Μαντάμ Ροζά, επιζησάσης του Ολοκαυτώματος. Η ιδιαίτερη, ατελής και συχνά ανορθόδοξη γλώσσα του Μομό, είναι το μεγάλο ατού του βιβλίου. Η παιδική ματιά του απογυμνώνει την πραγματικότητα από προκαταλήψεις και εύκολους ηθικούς διαχωρισμούς και φωτίζει με χιούμορ, τρυφερότητα και απροσδόκητη σοφία, έναν κόσμο περιθωριοποιημένων ψυχών. Η εξαιρετική μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη αποδίδει με ζωηράδα το ιδιότυπο γλωσσικό σύμπαν του Μομό. Μ.-Ι.Κ.

Γιεν Λιένκε, Το όνειρο του χωριού Τινγκ, μετάφραση: Σωτήρης Χαλικιάς, Αλεξάνδρεια, 327 σελ.

Μυθιστόρημα βασισμένο σε ένα πραγματικό γεγονός που συνέβη σε ένα χωριό της Ανατολικής Κίνας, τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ένα χωριό το οποίο καταστράφηκε, όταν ο πληθυσμός του μολύνθηκε κατά λάθος από τον ιό του AIDS, έπειτα από μια συλλογική εκστρατεία αιμοδοσίας που είχε απώτερο στόχο την έξοδο των κατοίκων του χωριού από τη φτώχεια. Κεντρικοί ήρωες, οι δύο γιοι μιας οικογένειας. Ο ένας εκμεταλλεύεται την κατάσταση και κάνει καριέρα στο κόμμα, αντίθετα με τον άλλο που μολύνεται και πεθαίνει. Μια υποδόρια κριτική στην ξέφρενη ανάπτυξη της Κίνας.  Δ.Κ.

Sheena Patel, Είμαι φαν, μετάφραση: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Αλεξάνδρεια, 280 σελ.

Από τα σύγχρονα μυθιστορήματα που θεματοποιούν αφηγηματικά τη σχέση του σύγχρονου υποκειμένου με το διαδίκτυο. Η πρωταγωνίστρια, γυναίκα, μαύρη, οικονομικά ευάλωτη, περιγράφει την εμμονή της για μία άλλη γυναίκα με τα ακριβώς αντίθετα χαρακτηριστικά της, την οποία θεωρεί ανταγωνίστρια στη διεκδίκηση ενός άνδρα. Το διαδίκτυο της προσφέρει την κερκόπορτα να μπει στη ζωή της λευκής, πλούσιας γυναίκας και να προεκτείνει με τη φαντασία της τα προνόμια που εκείνη απολαμβάνει. Η ειρωνική αντίστιξη ανάμεσα στην ψευδαίσθηση της κοινής απόλαυσης που προσφέρει ο ψηφιακός κόσμος και της κραυγαλέας ανισότητας που επαναφέρει ο πραγματικός καταυγάζει το κοινό υπόβαθρο των προσώπων: τη δημιουργία ρηχών, επιφανειακών σχέσεων. Του διαρκούς ανικανοποίητου και των ψυχικών καταρρεύσεων που ακολουθούν. Σ.Μ.

QNTM, Δεν Υπάρχει Υποδιεύθυνση Αντιμιμιδίων, μετάφραση: Δέσποινα Κανελλοπούλου, Δώμα, 320 σελ.

Μια εναλλακτική θεώρηση του κόσμου όπου «οι ιδέες είναι πράγματα ζωντανά. Μεταλλάσσονται, πολλαπλασιάζονται, θηρεύουν άλλες ιδέες... κι επίσης, κρύβονται». Τα αντιμιμίδια είναι ιδέες που οδηγούν στη λησμονιά, ορισμένα από αυτά μπορούν ακόμη και να μας καταπιούν ως ανθρωπότητα. Μια υπηρεσία έχει αναλάβει να τα αναζητά και να περιορίζει τα πλέον επικίνδυνα, αρκεί τα μέλη της να θυμούνται ότι ανήκουν στην υπηρεσία. «Το εκθαμβωτικό οικοσύστημα του ιδεοχώρου, ένας σπειροειδής γαλαξίας και δίπλα του ένας δίδυμος όπου κάθε σημείο αντιστοιχεί σε αυτό που σημαίνει κάθε άνθρωπος για κάθε άλλον άνθρωπο». Αναφορές στη νοόσφαιρα του Βερνάντσι. Μπορεί και να το έχουμε ξαναδιαβάσει, αλλά να το έχουμε λησμονήσει. Αλλά δεν έχω ξαναδιαβάσει κάτι σαν κι αυτό. Γ.Π.

Ουίλιαμ Φόκνερ, Ένας μύθος, μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Gutenberg, 671 σελ.

Στο σπουδαίο αυτό μυθιστόρημα ο Φόκνερ μεταφέρει τη δράση στα χαρακώματα της Γαλλίας, τις τελευταίες ημέρες του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Το αποτέλεσμα είναι ένα από τα πιο φιλόδοξα, αινιγματικά και απαιτητικά έργα του, μια βαθιά φιλοσοφική αλληγορία για τον πόλεμο, την εξουσία και την ανθρώπινη συνείδηση. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας γάλλος δεκανέας που, μαζί με δώδεκα στρατιώτες, αρνείται να επιτεθεί. Η ανυπακοή τους προκαλεί μια απροσδόκητη κατάπαυση του πυρός και αποκτά σταδιακά βιβλικές διαστάσεις. Η πρόζα του Φόκνερ είναι πυκνή, ποιητική και σε σημεία δυσπρόσιτη. Βραβευμένο με Πούλιτζερ, το αριστούργημα αυτό του Φόκνερ είναι μια σκοτεινή αναμέτρηση με το παράλογο της βίας και το δισυπόστατο της ανθρώπινης φύσης: την ικανότητά της για εξύψωση αλλά και για αβυσσαλέα φρίκη.  Μ.-Ι.Κ.

Τόμας Μαν, Τόνιο Κραίγκερ, μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Δώμα, 120 σελ.

Τόμας Μαν, Τόνιο Κρέγκερ, μετάφραση: Έμη Βαϊκούση, Μεταίχμιο, 120 σελ.

Βαθιά στοχαστική νουβέλα για τη μοναξιά του δημιουργού και την αέναη σύγκρουση ανάμεσα στην τέχνη και τη ζωή.. Ο ήρωας αγαπά, επιθυμεί και φθονεί όσους μπορούν να ζουν με φυσικότητα, ενώ ο ίδιος μοιάζει εγκλωβισμένος στη γνώση και την αμφιβολία. Η τέχνη γίνεται ταυτόχρονα καταφύγιο και κατάρα, ένας δρόμος που τον απομακρύνει από την απλή ανθρώπινη ευτυχία. Περισσότερο από έναν αιώνα μετά τη συγγραφή του, ο Τόνιο Κραίγκερ παραμένει συγκλονιστικά επίκαιρος. Είναι ένα βιβλίο για όλους εκείνους που νιώθουν «ανάμεσα σε δύο κόσμους» και αναζητούν στη λογοτεχνία μια πιθανή πατρίδα. Μ.-Ι.Κ.

Τόμας Μαν, Οι Μπούντενμπροκ, μετάφραση: Έμη Βαϊκούση, Μεταίχμιο, 784 σελ.

Δεν είναι απλώς η ιστορία της παρακμής μιας εύπορης εμπορικής οικογένειας. Είναι ένα μεγαλειώδες μυθιστόρημα για τη φθορά, το χρόνο και τη σύγκρουση ανάμεσα στο οικογενειακό καθήκον και την προσωπική επιθυμία. Παρακολουθώντας διαδοχικές γενιές των Μπούντενμπροκ στον ταραγμένο 19ο αιώνα, ο Μαν αποτυπώνει με εντυπωσιακή ακρίβεια έναν κόσμο που αλλάζει και μια αστική τάξη που αδυνατεί να ακολουθήσει τις εξελίξεις. Ο ευαίσθητος, καλλιτεχνικός Χάνο γίνεται ίσως η πιο συγκινητική μορφή του έργου, καθώς ασφυκτιά κάτω από το βάρος των προσδοκιών και βρίσκει στη μουσική το μοναδικό καταφύγιο. Η πυκνή πρόζα του Μαν απαιτεί χρόνο και συγκέντρωση, αλλά ανταμείβει γενναιόδωρα. Μ.-Ι.Κ.

Αρκάντι και Μπορίς Στρουγκάτσκι, Πικνίκ στο πλάι του δρόμου, μετάφραση: Γιώργος Πινακούλας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 292 σελ.

«Θεέ μου τι άλλο μας περιμένει; τι άλλο πρέπει να συμβεί για ν’ αφυπνιστούμε επιτέλους; Στ’ αλήθεια, δεν είναι αρκετά όλα αυτά; Ήξερε ότι δεν ήταν. Ήξερε ότι εκατομμύρια άνθρωποι δεν ξέρουν τίποτα κι ούτε θέλουν να ξέρουν, κι αν μάθουν, θα φρίξουν για δέκα λεπτά κι έπειτα θα επιστρέψουν πάλι στην καθημερινότητά τους». Ένα σπουδαίο βιβλίο επιστημονικής φαντασίας από τους αδελφούς Στρουγκάτσι, που χρησίμευσε ως σεναριακή βάση για το Στάλκερ του Ταρκόφσκι, σε μια μετάφραση-άθλο.  Γ.Π.

Φραντς Βέρφελ, Ο άνθρωπος που νίκησε τον θάνατο, μετάφραση: Απόστολος Στραγαλινός, Κριτική, 104 σελ.

Ο Καρλ Φιάλα είναι συνταξιούχος, αντιμέτωπος με σοβαρή ασθένεια, που αγωνίζεται να παραμείνει στη ζωή προκειμένου να εξασφαλίσει οικονομικά την οικογένειά του μέσω ενός συμβολαίου ασφάλειας ζωής. Η αγωνιώδης αυτή συνθήκη μετατρέπει τη ζωή του σε υπαρξιακό και κοινωνικό εφιάλτη. Ο Τσέχος Φραντς Βέρφελ αποδίδει με ακρίβεια το κλειστοφοβικό κλίμα μιας κοινωνίας σε οικονομική και ηθική κρίση, αναδεικνύοντας την ανθρώπινη απόγνωση και τις αντιφάσεις της επιβίωσης. Μ.-Ι.Κ.

Κριστίν ντε Πίζα, Το βιβλίο της πολιτείας των κυριών, μετάφραση: Νίκος Καραπιδάκης - Νίκος Κοκκομέλης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 309 σελ.

Παρότι γράφτηκε στις αρχές του 15ου αιώνα, το έργο της ντε Πιζάν οργανώνεται γύρω από τη συγκρότηση μιας ιδανικής «πολιτείας» γυναικών και την ανάδειξη ιστορικών, μυθολογικών και θρησκευτικών μορφών που λειτουργούν ως παραδείγματα αρετής, γνώσης και δύναμης. Σε αυτό το πρώιμα φεμινιστικό κείμενο η συγγραφέας υπερασπίζεται τη γυναικεία φύση απέναντι σε μισογυνιστικές αντιλήψεις της εποχής της, αξιοποιώντας την παράδοση των exempla για να αποδομήσει προκαταλήψεις και να προτείνει μια πνευματική «αριστοκρατία» των ικανοτήτων. Η εξαιρετική μετάφρασή του από τα μεσαιωνικά γαλλικά της εποχής και η εισαγωγή των μεταφραστών, επιτρέπουν τη σημερινή κατανόησή του. Μ.-Ι.Κ.

Πιερ Ζαν Ζουβ, Εκάτη, μετάφραση: Σοφία Λεωνίδη, Άγρα, 224 σελ.

Η Κατρίν Κρασά, μια γυναίκα του Μεσοπολέμου, εμπλέκεται σε έναν παθιασμένο και ισοπεδωτικό έρωτα με τον Πιερ, έναν άνδρα που σταδιακά γίνεται το απόλυτο αντικείμενο επιθυμίας και το αίτιο της ψυχικής υποταγής της. Γύρω τους αναπτύσσεται ένα δίκτυο ζήλιας, εξουσίας και συναισθηματικής χειραγώγησης, με χαρακτηριστική την αμφίσημη παρουσία της Φαννύ Φελίσιτας. Αυτό που διαβάζουμε δεν είναι απλώς το χρονικό ενός ερωτικού δράματος, αλλά μιας υπαρξιακής πτώσης, όπου ο έρωτας μετατρέπεται σε μηχανισμό αυτοκαταστροφής. Ένα εξαιρετικά γραμμένο, απαιτητικό αλλά βαθιά στοχαστικό έργο, που διερευνά τα όρια ανάμεσα στην επιθυμία και την υποταγή, φωτίζοντας τον έρωτα ως δύναμη απελευθερωτική και συνάμα ολέθρια. Μ.-Ι.Κ.

Andrés Montero, Η χρονιά που μιλήσαμε με τη θάλασσα, μετάφραση: Μαρία Παλαιολόγου, Διόπτρα, 270 σελ.

Το να λέμε ιστορίες σημαίνει να συντηρούμε συνεκτικούς μύθους ή συλλογικές τελετουργίες όπου ακόμη και η θλίψη μπορεί να μετασχηματιστεί με ένα τραγούδι. «Εφήμερα όντα που πρέπει να αποφασίσουν τι ιστορίες θα αφηγηθούν προτού πεθάνουν και τι ιστορίες θα ακούσουν προτού πεθάνουν». Ένα κοιμητήριο ανέστιων ψυχών, αυτών που θα έπρεπε να είναι θαμμένες εδώ αλλά δεν είναι. Μια επιστροφή, μια αναμέτρηση με το παρελθόν σε έναν τόπο εκτός γεωγραφίας. Ένα «ζούδι» που πανδημεί πέρα από τον τόπο αυτό, αλλά δεν φτάνει ποτέ εκεί, επειδή ίσως ο τόπος αυτός να είναι το καθαρτήριο. Πρωτότυπο, ονειρικό - αν το όνειρο έβγαζε αγκάθια. Γ.Π.

Καρολίνε Βαλ, 22 Διαδρομές, μετάφραση: Μαριάννα Χάλαρη, Κλειδάριθμος, 296 σελ.

Το λογοτεχνικό ντεμπούτο της γερμανίδας συγγραφέα είναι ένα σύγχρονο μυθιστόρημα ενηλικίωσης που κερδίζει τον αναγνώστη κυρίως χάρη στην αμεσότητα και την ειλικρίνειά του. Η Τίλντα, εγκλωβισμένη σε μια μικρή επαρχιακή πόλη και σε μια δύσκολη οικογενειακή πραγματικότητα, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις σπουδές, την εργασία και τη φροντίδα της μικρής της αδερφής, έχοντας να αντιμετωπίσει τον αλκοολισμό της μητέρας τους. Μοναδική σταθερή διέξοδος είναι η κολύμβηση και οι 22 διαδρομές της στην πισίνα. Η γραφή της Βαλ είναι κοφτή, λιτή και σχεδόν μαθηματικά ακριβής. Χωρίς περιττούς συναισθηματισμούς, αποδίδει με δύναμη τη σκληρότητα της καθημερινότητας, ενώ οι σύντομοι διάλογοι και η κινηματογραφική αφήγηση δίνουν στο βιβλίο γρήγορο ρυθμό. Μ.-Ι.Κ.

Γκιγιέρμο Αριάγα, Να σώσουμε τη φωτιά, μετάφραση: Άννα Παπανικολάου, Ίκαρος, 992 σελ.

Ο μεξικανός συγγραφέας και σεναριογράφος Γκιγιέρμο Αριάγα συνθέτει μια ογκώδη, σκοτεινή και καταιγιστική αφήγηση για τον έρωτα, τη βία και τις βαθιές κοινωνικές ανισότητες στο σύγχρονο Μεξικό. Στο επίκεντρο της αφήγησης βρίσκεται ο παράφορος έρωτας της προνομιούχας χορογράφου Μαρίνας με τον φυλακισμένο Χοσέ Κουαουτέμοκ Ουίστλικ. Η σχέση τους φέρνει αντιμέτωπους δύο κόσμους: εκείνον της οικονομικής ασφάλειας και της κοινωνικής αποδοχής και εκείνον των αποκλεισμένων, για τους οποίους η βία και το έγκλημα μοιάζουν συχνά μονόδρομος. Φιλόδοξο, πληθωρικό και βαθιά σκοτεινό. Μ.-Ι.Κ.

Μαίρη Γουέμπ, Ακριβό φαρμάκι, μετάφραση: Άννα Σικελιανού, Έποψ, 368 σελ.

Στο σκληρό τοπίο του Σροπσάιρ των αρχών του 19ου αιώνα, η Προύντενς Σαρν, μεγαλώνει στιγματισμένη από το λαγώχειλο, έρχεται αντιμέτωπη όχι μόνο με την προκατάληψη της κοινότητας αλλά και με τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης ψυχής. Η συγγραφέας αντιπαραθέτει τη δεισιδαιμονία και την απληστία στην ταπεινότητα και την αντοχή, χωρίς να γίνεται διδακτική. Η μεγάλη δύναμη του έργου βρίσκεται στη λυρική του γλώσσα και στη μοναδική σχέση που οικοδομεί ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση. Το φυσικό τοπίο δεν λειτουργεί ως απλό σκηνικό, αλλά ως ζωντανός οργανισμός. Η ιστορική μετάφραση της Άννας Σικελιανού διατηρεί αναλλοίωτο τον ποιητικό ρυθμό και την ατμόσφαιρα του πρωτοτύπου. Μ.-Ι.Κ.

Αλμπέρτο Σαβίνιο, Ο κύριος Μίνστερ, μετάφραση: Δήμητρα Δότση, Loggia, 94 σελ.

Μια από τις πιο ιδιαίτερες νουβέλες της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας, όπου η μεταφυσική αγωνία συναντά το γκροτέσκο χιούμορ και την ειρωνεία. Με φόντο τη Ρώμη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, ο Σαβίνιο δεν ενδιαφέρεται να αφηγηθεί μια συμβατική ιστορία, αλλά να εξερευνήσει τα όρια της συνείδησης, της ταυτότητας και της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο κύριος Μίνστερ, πεπεισμένος ότι έχει πεθάνει ενώ εξακολουθεί να σκέφτεται και να παρατηρεί τον κόσμο, μετατρέπεται σε όχημα ενός υπαρξιακού στοχασμού που ισορροπεί ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα. Ογδόντα και πλέον χρόνια μετά τη συγγραφή της, η νουβέλα κερδίζει τους αναγνώστες γιατί είναι ένα απαιτητικό αλλά γοητευτικό ανάγνωσμα, που ανταμείβει όσους αγαπούν τη φιλοσοφική και υπαρξιακή λογοτεχνία. Μ.-Ι.Κ.

Χέρμαν Μέλβιλ, Πιέρ ή οι αμφισημίες, μετάφραση: Σοφία Αυγερινού, Μάγμα, 608 σελ.

Ένα από τα πιο ριζοσπαστικά και προφητικά έργα του Μέλβιλ, ένα από τα πλέον απαιτητικά και τολμηρά έργα της αμερικανικής λογοτεχνίας, ένα μυθιστόρημα που αμφισβητεί διαρκώς τις βεβαιότητες του αναγνώστη. Ξεκινώντας ως ειδυλλιακή ιστορία ενηλικίωσης, μετατρέπεται σταδιακά σε μια σκοτεινή εξερεύνηση της ταυτότητας, της ηθικής και της αλήθειας. Η μυστηριώδης εμφάνιση της Ίζαμπελ ανατρέπει τον κόσμο του Πιέρ, οδηγώντας τον σε μια πορεία αυτοθυσίας και εσωτερικής σύγκρουσης, όπου τα όρια ανάμεσα στο καθήκον, την επιθυμία και την αυταπάτη παραμένουν διαρκώς ρευστά. Η γραφή του Μέλβιλ συνδυάζει τον ρομαντισμό με το γοτθικό στοιχείο και τη φιλοσοφική αναζήτηση, δημιουργώντας ένα έργο πυκνό, συμβολικό και βαθιά υπαρξιακό. Η πρώτη ελληνική μετάφραση από τη Σοφία Αυγερινού αποδίδει με αξιοθαύμαστη ακρίβεια τη γλωσσική πολυπλοκότητα και τη λυρική ένταση του πρωτοτύπου, καθιστώντας προσιτό ένα έργο που άλλοτε είχε θεωρηθεί ακατανόητο.  Μ.-Ι.Κ.

Αλμπέρτο Μοράβια, Ο κονφορμίστας, μετάφραση: Σταύρος Παπασταύρου, Ελληνικά Γράμματα, 296 σελ.

Ο Μαρτσέλο Κλέριτσι δεν είναι ένας φανατικός ιδεολόγος· είναι ένας βαθιά τραυματισμένος άνθρωπος που αναζητά απεγνωσμένα την αποδοχή, ακόμη κι αν το τίμημα είναι η συνενοχή στο κακό. Ο Μοράβια συνθέτει ένα υποδειγματικό ψυχογράφημα (κάποιοι το θυμούνται στην κινηματογραφική μεταφορά του, το 1970, από τον Μπερνάρντο Μπερτολούτσι), όπου η προσωπική ενοχή, η αυτοεξαπάτηση και ο φόβος της διαφορετικότητας συνδέονται άρρηκτα με το πολιτικό περιβάλλον της Ιταλίας του Μουσολίνι. Και αναδεικνύει ότι ο ολοκληρωτισμός δεν τρέφεται μόνο από τους φανατικούς αλλά και από τους ανθρώπους που παραιτούνται από την ευθύνη της προσωπικής επιλογής. Παρότι γράφτηκε το 1951, το μυθιστόρημα παραμένει εντυπωσιακά επίκαιρο. Η εξαιρετική μετάφραση του Σταύρου Παπασταύρου διατηρεί τη διαύγεια και την ένταση του πρωτοτύπου. Μ.-Ι.Κ.

Ilarie Voronca, Η εξομολόγηση μιας πλαστής ψυχής, μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης, Ποταμός, 80 σελ.

Ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής ενθέτει στο σώμα του την πλαστή ψυχή ενός νεκρού πολεμιστή, η οποία βαθμιαία επηρεάζει τον πρότερο βίο του. Αναζητά την αγαπημένη του, και το ρομαντικό πάθος χαρίζει πρόσκαιρο νόημα και ενδιαφέρον στην επίπεδη υπαλληλική του ζωή. Ποια όμως είναι εντέλει η αυθεντική και ποια η πλαστή ψυχή; Για πόσο μπορεί ένας άνθρωπος να είναι κάποιος άλλος; Υβριδικό κείμενο με υποβλητικά κεφάλαια και γραφή διάσπαρτη από ειρωνικό λυρισμό. Ο χώρος του φανταστικού αποδεικνύεται μάλλον ο προσφορότερος για να δραματοποιηθεί το αίνιγμα της ανθρώπινης ψυχής, καθώς η συναίρεση του οικείου με το ανοίκειο εκλαμβάνεται ως αβίαστη καταστατική συνθήκη. Σ.Μ.

ΠΟΙΗΣΗ

Άρης Αλεξάνδρου, Ποιήματα 1941-1974, Πατάκη, 188 σελ.

Πολλά χρόνια πριν καταπιαστεί με το Κιβώτιο, ο Άρης Αλεξάνδρου έγραφε ποιήματα, ήδη από το 1946. Στην πορεία, το προσωπικό ποιητικό του ιδίωμα ενσωμάτωσε τις ιδέες του και τη ζωή του, που ήταν συνυφασμένη με την πορεία της Αριστεράς και, ιδίως, με τις μετεμφυλιακές εξορίες. Εκεί, καταγράφεται η πολιτική διαφωνία του, εκεί καταγράφονται και οι συνέπειές της: «Επιταγές και δέματα / τα κανονίζεις όπως-όπως. / Τριάντα τα εκατό, / πενήντα τα εκατό, / μα ποιος θα πάρει τη μισή μου ξενιτειά, / ποιος θα δεχτεί να πάρει / τριάντα τα εκατό / απ’ τη δική μου ξενιτειά». Ποιητής που αγαπήθηκε τα χρόνια της μεταπολίτευσης, μελοποιήθηκε μάλιστα και από τον Μιχάλη Γρηγορίου, περιμένει και τους νεότερους αναγνώστες να τον γνωρίσουν, χάρη στην άρτια επιμελημένη επανέκδοση του ποιητικού έργου του από την Ελένη Κεχαγιόγλου. Η.Κ.

Τσαρλς Σίμικ, Καμιά στεριά στον ορίζοντα, μετάφραση: Χάρης Βλαβιανός, Πατάκη, 176 σελ.

Είναι η τελευταία ποιητική συλλογή του Τσαρλς Σίμικ, που στην Αμερική εκδόθηκε το 2022, ένα χρόνο πριν από το θάνατό του. Χωρίς να εγκαταλείπει το γνώριμο ειρωνικό και υπαινικτικό του ύφος, ο Σίμικ επιστρέφει στα σταθερά θέματα της ποίησής του: τον θάνατο, τη μνήμη, τη μοναξιά και το παράλογο της ανθρώπινης ύπαρξης. Τα καθημερινά αντικείμενα μεταμορφώνονται σε φορείς μεταφυσικής αγωνίας, ενώ το χιούμορ συνυπάρχει με τη σκοτεινή επίγνωση του τέλους. Οι τελευταίοι στίχοι της συλλογής, από τους οποίους προέρχεται και ο τίτλος της, αποκτούν σχεδόν αποχαιρετιστήριο χαρακτήρα: «Μικρό μου καράβι, / Να προσέχεις. / Δεν υπάρχει / Στεριά στον ορίζοντα». Μια λιτή αλλά βαθιά συγκινητική κατάθεση ενός από τους σημαντικότερους ποιητές της σύγχρονης αμερικανικής ποίησης.  Η.Κ.

Γιάννης Στίγκας, Ποιήματα 2004-2017. Συγκεντρωτική έκδοση, Άγρα, 260 σελ.

Οι έξι ποιητικές συλλογές του Γιάννη Στίγκα, πριν το πολυσυζητημένο Sonderkommando (Άγρα, 2023). Νευρολόγος στο επάγγελμα, ο Γιάννης Στίγκας ξεχωρίζει για τον τρόπο με τον οποίο συνδυάζει το καθημερινό με το ανοίκειο. Η γλώσσα του είναι πυκνή, γεμάτη απροσδόκητες εικόνες και λεκτικές μετατοπίσεις, χωρίς να γίνεται ερμητική για λόγους εντυπωσιασμού. Στα ποιήματά του συνυπάρχουν το χιούμορ, η ειρωνεία, η σωματικότητα, η επιστημονική ματιά του γιατρού και μια βαθιά επίγνωση της ιστορίας και της βίας.  Η.Κ.

Δήμητρα Χ. Χριστοδούλου, Ποιήματα (Α) 1974-2010, Ποιήματα (Β) 2011-2014, Θράκα, 648 + 472 σελ.

Όλο το ποιητικό έργο της Δήμητρας Χ. Χριστοδούλου σε δύο τόμους. Έκδοση που επιτρέπει σε όποιον ενδιαφέρεται να παρακολουθήσει τη σπάνια συνέπεια μιας ποιητικής φωνής που, χωρίς να ακολουθεί λογοτεχνικές μόδες, οικοδομεί έναν κόσμο αυστηρό και στοχαστικό. Η ιστορία, ο χρόνος και η ανθρώπινη ευθύνη αποτελούν τους σταθερούς άξονες ενός βαθιά προσωπικού έργου. Δείγμα γραφής: «Μη μου κοιμάσαι, αρνάκι του δειλού. / Μη μου ντρέπεσαι, πάτημα του πόνου. /  Όταν φυσούσε μέσα μας ο Θεός / (Γέρικοι πνεύμονες, μπορεί και φθίση πλήξης...), / Ε, τι να γίνει, πήραμε όλοι από λίγο.»  Η.Κ.

Παντελής Μπουκάλας, Είκοσι, Άγρα, 76 σελ.

Πριν από χρόνια, ο γιος του Παντελή Μπουκάλα, Σπύρος, σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Ο άρρητος πόνος βρήκε, επιτέλους, λόγο να εκφραστεί: Ο ποιητής μετατρέπει το πένθος σε λόγο, χωρίς να υποκύπτει στην εξομολόγηση ή στον θρήνο. Με τη γνωστή γλωσσική του ακρίβεια και τη βαθιά συνομιλία του με την ελληνική ποιητική παράδοση, αναζητεί λέξεις για την απουσία, τη μνήμη και την επιβίωση των ζωντανών. Μια συλλογή που υπερβαίνει το προσωπικό βίωμα και γίνεται στοχασμός πάνω στην απώλεια, τον χρόνο, την αγάπη και τη μόνη ανθρώπινη μορφή αθανασίας: τη μνήμη. Η.Κ.

ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Γιάννης Μαρής, Έγκλημα στα παρασκήνια, Άγρα, 286 σελ.

Ξεκίνησε να δημοσιεύεται σε συνέχειες, όπως συνηθιζόταν τότε, στις 22 Νοεμβρίου 1954 στην εφημερίδα Απογευματινή και ολοκληρώθηκε στις 25 Μαρτίου 1955. Το 1960 μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Ντίνο Κατσουρίδη, με πρωταγωνιστή τον Αλέκο Αλεξανδράκη. Αποτελεί δε, σύμφωνα με τον Ανδρέα Αποστολίδη, που υπογράφει το εισαγωγικό σημείωμα, την καλύτερη ασπρόμαυρη ελληνική νουάρ ταινία. Κλασικό ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα. Δ.Κ.

Howard Fast, Σύλβια, μετάφραση: Χρήστος Οικονόμου, Πόλις,  404 σελ.

Και την ομώνυμη ταινία την αγαπώ, όπως όλα αυτά τα μεταγενέστερα παρακμιακά νουάρ (1965) που είναι προβληματικά λίγο (ή και περισσότερο)· και οι πρωταγωνίστριές τους δεν είναι θρυλικές (αλλά είχε κάτι μοιραίο εδώ η Κάρολ Μπέικερ – όχι βέβαια όσο είχε παντοτινά η Λωρίν Μπακόλ του εξωφύλλου). Το βιβλίο (που είχε γράψει με ψευδώνυμο ο, τότε, πολιτικά μη αποδεκτός Φαστ) είναι ένα λαμπρό νουάρ, με μυστηριώδεις γυναίκες με σκοτεινό παρελθόν και ντετέκτιβ που ζαλίζονται από την αύρα και τις σκοτεινές πτυχές τους. Ο Φαστ ήταν πάντα κινηματογραφικός στον τρόπο που σκεφτόταν και έγραφε – ξεκινάς και δεν σταματάς παρά μόνο στο δακρυσμένο φιλί της τελευταίας σελίδας. Γ.Π.

Λεονάρντο Σάσα, Στον καθένα αυτό που του αξίζει, μετάφραση Δήμητρα Δότση, Διόπτρα, 152 σελ.

Γραμμένη το 1966, η πολιτική αλληγορία του Σάσα αποτελεί ένα από τα κορυφαία έργα της ιταλικής αστυνομικής λογοτεχνίας που μας ξανασυστήνει η προσεγμένη μετάφραση της Δήμητρας Δότση. Με αφετηρία μια διπλή δολοφονία σε μια μικρή πόλη της Σικελίας, ο συγγραφέας αξιοποιεί τα γνώριμα στοιχεία του αστυνομικού μυθιστορήματος για να φωτίσει έναν κόσμο όπου η μαφία, η διαφθορά και η ομερτά διαμορφώνουν την καθημερινότητα. Ο καθηγητής Λαουράνα, ερασιτέχνης ερευνητής που αρνείται να συμβιβαστεί με τις εύκολες εξηγήσεις, συγκρούεται με μια κοινωνία που προτιμά τη σιωπή από την αλήθεια. Η μεγάλη δύναμη του βιβλίου βρίσκεται στην απέριττη, ειρωνική γραφή του Σάσα και στην ικανότητά του να δημιουργεί ατμόσφαιρα διαρκούς έντασης, χωρίς εντυπωσιασμούς. Μ.-Ι.Κ.

Jo Nesbø, Η ώρα του λύκου, μετάφραση: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Μεταίχμιο, 470 σελ.

Για πρώτη φορά ο Νέσμπο μεταφέρει τη δράση στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού, στις μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ και, πιο συγκεκριμένα, στη Μινεσότα, όπως είναι και ο πρωτότυπος τίτλος του μυθιστορήματος. Ταυτόχρονα, καταθέτει την αμερικανική εκδοχή του νορβηγού κεντρικού ήρωά του, Χάρι Χόλε: τον αντικομφορμιστή ντετέκτιβ Μπομπ Οζ, τον οποίο καλούν οι αρχές να βοηθήσει στην ανακάλυψη του μοναχικού λύκου, ενός ελεύθερου σκοπευτή που πυροβολεί και εξαφανίζεται. Δ.Κ.

Samuel Bjørk, Ο βομβιστής, μετάφραση: Δέσπω Παπαγρηγοράκη, Διόπτρα, 510 σελ.

Στο μετρό του Όσλο μια γυναίκα ταξιδεύει με γιλέκο αυτοκτονίας. Την επόμενη μέρα, στο πάρκο της πόλης, εντοπίζεται σε μια αναπηρική καρέκλα ένας άντρας με μια βόμβα δεμένη πάνω του. Η πόλη, που ζει κάτω από την απειλή μιας ακόμα έκρηξης, ερημώνει. Η επίλεκτη ομάδα του Χόλγκερ Μουνκ στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών αναλαμβάνει την υπόθεση. Μαζί του, όπως και στον Παγωμένο Άγγελο, η νεαρή Μία Κρούγκερ. Ένα κλασικό σκανδιναβικό νουάρ, ένα nordic. Δ.Κ.

Søren Sveistrup, Το κρυφτό, μετάφραση: Βαγγέλης Γιαννίσης, Διόπτρα, 682 σελ.

Μετά την τεράστια επιτυχία του Καστανάνθρωπου, που ενσωμάτωσε θριαμβευτικά και τη Δανία στον κόσμο του δημοφιλούς σκανδιναβικού νουάρ, ο Sveistrup επανέρχεται με μια άτυπη συνέχεια. Με την ίδια κλασική συνταγή. Ένας σίριαλ κίλερ στέλνει ανώνυμα μηνύματα με ένα γνωστό τραγουδάκι από το παιδικό παιχνίδι «κρυφτό», πριν από τις απαγωγές και τις δολοφονίες. Το ζευγάρι που ερευνά την υπόθεση και αναζητά το δολοφόνο θα βρει τη λύση σε ένα γεγονός που συνέβη τριάντα χρόνια πριν. Δ.Κ.

Τζέισον Ρέκουλακ, Ας σωπάσει για πάντα, μετάφραση Γιώργος Μαραγκός, Μεταίχμιο, 432 σελ.

O Φρανκ, ένας πατέρας που προς μεγάλη του λύπη έχει αποξενωθεί από την κόρη του, δέχεται με χαρά τα νέα του επικείμενου γάμου της και την πρόσκλησή της να τη συνοδεύσει στην εκκλησία. Ο μέλλων γαμπρός του ανήκει σε μια ισχυρή οικογένεια δισεκατομμυριούχων που, όπως αποδεικνύεται, δεν είναι ιδιαίτερα αγαπητή στην περιοχή. Γαμπρός και νύφη φέρονται παράξενα και ο προβληματισμένος πατέρας αναλαμβάνει να ανακαλύψει τι κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά τους. Ψυχολογικό θρίλερ και οικογενειακό δράμα με γρήγορη εξέλιξη, απουσία κλισέ και κενών, διαρκείς ανατροπές και έναν αξιολάτρευτα αντιπαθητικό κεντρικό ήρωα. Μ.-Ι.Κ.

John Connolly, Τα παιδιά της Εύας, μετάφραση: Χριστίνα Ριζοπούλου, Bell, 421 σελ.

Τα παιδιά της Εύας, τρία κορίτσια κι ένα αγόρι, είναι τέσσερα πτώματα-μούμιες, τοτέμ μιας θρησκευτικής δοξασίας, που ανήκουν στον Μπλας Ουρέα, αρχηγό ενός καρτέλ στο Μεξικό. Στο πλαίσιο μιας σύγκρουσης, ένας άλλος ναρκέμπορος, για να τον εκδικηθεί, θα τα κλέψει. Εξοργισμένος, ο Ουρέα στέλνει τους ανθρώπους του να τα βρουν και να τιμωρήσουν αυτούς που διέπραξαν την κλοπή. Ένα road novel κανονικής σφαγής. Δ.Κ.

Αντρέα Καμιλέρι, Η κίνηση του ίππου, μετάφραση: Φωτεινή Ζερβού, Πατάκη, 320 σελ.

Το φθινόπωρο του 1877, ο επιθεωρητής μύλων Τζοβάννι Μποβάρα, νεοφερμένος στη Μοντελούζα, αποκαλύπτει ένα πλέγμα διαφθοράς και απληστίας που πιθανότατα οδήγησε στη δολοφονία των δύο προκατόχων του. Στο μεταξύ, η πόλη συγκλονίζεται από τη δολοφονία του τοπικού ιερέα, που φημολογείται πως ήταν άνθρωπος «χαλαρής ηθικής». Ο Καμιλέρι ξεκινά από ένα ιστορικά καταγεγραμμένο γεγονός και ακολουθεί αριστοτεχνικά τα βήματα μιας ελικοειδούς πορείας μεταξύ παραλογισμού και θλιβερής πραγματικότητας, σε μια καμπή της ιταλικής ιστορίας. Μ.-Ι.Κ.

Κλαούδια Πινιέιρο, Ο χρόνος των μυγών, μετάφραση: Ασπασία Καμπύλη – Χριστίνα Φιλήμονος, Carnivora, 382 σελ.

Η Ινές, ηρωίδα τού Δική σου για πάντα, αποφυλακίζεται μετά από δεκαπέντε χρόνια για τη δολοφονία της ερωμένης του πρώην συζύγου της. Με νέο όνομα και συνεταίρο μια φίλη από τη φυλακή, την Κουλή, η οποία ταυτόχρονα κάνει ιδιωτικές έρευνες, ανοίγει μια επιχείρηση οικολογικής απεντόμωσης. Ώς την ημέρα που μια πελάτισσά της την ωθεί πάλι στα όρια του κόσμου της παρανομίας. Η Πινιέιρο θεωρείται η βασίλισσα του noir στην Αργεντινή, δικαιολογημένα. Δ.Κ.

S. A. Cosby, Ο βασιλιάς της στάχτης, μετάφραση: Γιώργος Μαραγκός, Gutenberg, 429 σελ.

Ο Ρόμαν, πετυχημένος οικονομικός σύμβουλος στην Ατλάντα, επιστρέφει στη μικρή, βυθισμένη στη βία πόλη όπου γεννήθηκε, για να σώσει την οικογένειά του, καθώς αυτή βρίσκεται στο στόχαστρο των γκάνγκστερ εξαιτίας των χρεών του αδελφού του. Μάλιστα, ο πατέρας του χαροπαλεύει έπειτα από ένα προειδοποιητικό χτύπημα. Ακόμα ένα συναρπαστικό αστυνομικό θρίλερ από τον σύγχρονο πια μετρ του είδους, τον γεννημένο στη Βιρτζίνια, παιδί του Νότου, Σ. Α. Κόσμπι. Δ.Κ.

Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε, Το τελευταίο πρόβλημα, μετάφραση: Τιτίνα Σπερελάκη, Πατάκη, 378 σελ.

Τον Ιούνιο του 1960, ένοικοι ενός ξενοδοχείου σε ένα μικρό νησί των Διαποντίων, απέναντι από την Κέρκυρα, αποκλείονται εξαιτίας μιας καταιγίδας. Μια Αγγλίδα βρίσκεται νεκρή στο περίπτερο της παραλίας. Σε χιτσκοκική ατμόσφαιρα κλειστού δωματίου, όπου όλοι είναι ύποπτοι (ή μήπως σε ένα περιβάλλον που θυμίζει Αγκάθα Κρίστι;), αναζητείται η αλήθεια. Ένας παλαίμαχος ηθοποιός, γνωστός από το ρόλο του Σέρλοκ Χολμς που είχε υποδυθεί στην οθόνη, εφαρμόζει στην πράξη τις συμπερασματικές ικανότητες του διάσημου ντετέκτιβ. Δ.Κ.

Άντονι Χόροβιτς, Οι φόνοι του Μαρμπλ Χολ, μετάφραση: Χριστιάννα Σακελλαροπούλου, Διόπτρα,  632 σελ.

Ο Χόροβιτς επιστρέφει με την τρίτη περιπέτεια της Σούζαν Ράιλαντ. Η εκδότρια που εξελίχθηκε σε ερασιτέχνη ιδιωτική ερευνήτρια έχει εγκαταλείψει την Ελλάδα και έχει επιστρέψει στην Αγγλία, όπου επιμελείται το χειρόγραφο του τελευταίου μυθιστορήματος με ήρωα τον αγαπημένο Άττικους Πυντ, γραμμένο όχι από το δημιουργό του, Άλαν Κόνγουεϊ, αλλά από τον διάδοχό του, ονόματι Έλιοτ Κρέις. Ο νεαρός λογοτέχνης έχει εμπνευστεί από το φόνο της γιαγιάς του και η δαιμόνια εκδότρια συνειδητοποιεί πως η αλήθεια γι’ αυτό το φόνο βρίσκεται κρυμμένη στις σελίδες του βιβλίου. Με αφηγηματικό όχημα την αγαπημένη του τεχνική «ιστορία μέσα στην ιστορία», ο Χορόβιτς στήνει μια πολύπλοκη υπόθεση όπου κάθε πρόσωπο φαίνεται να κρύβει μυστικά και κίνητρα. Καθώς η πλοκή εξελίσσεται, νέα στοιχεία και απρόβλεπτες αποκαλύψεις διατηρούν αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι το απρόσμενο τέλος.  Μ.-Ι.Κ.

Χρήστος Μαρκογιαννάκης, Όλα τα μάτια πάνω μου, Ψυχογιός, 307 σελ.

Ένας δολοφόνος κυκλοφορεί στην Αθήνα, αφήνοντας πίσω του τα πτώματα τριών θεωρητικά άσχετων μεταξύ τους θυμάτων. Ένας άστεγος γέρος, μια νεαρή Ελληνογαλλίδα και ένας ντελιβεράς από το Μπαγκλαντές. Το μόνο κοινό στοιχείο είναι ότι έχουν αφαιρεθεί και από τους τρεις τα μάτια. Την υπόθεση αναλαμβάνουν πάλι οι συνήθεις ύποπτοι. Ο αστυνόμος Μάρκου, με νωπή την απώλεια της φίλης του Βέρας, την οποία αντικαθιστά στην εξέλιξη της έρευνας η προφάιλερ Ρουμπίνη, και ο νεαρός συνάδελφός του, αστυνόμος Μανιάς. Δ.Κ.

Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, Το κρυφό τετράδιο, Κύφαντα, 98 σελ.

Ο Περικλής εισβάλλει στο σχολείο όπου εργάζεται δασκάλα η πρώην σύζυγός του. Αλλά το σχολείο είναι σχεδόν άδειο από παιδιά και δασκάλους, που έχουν πάει εκδρομή. Απογοητευμένος, συλλαμβάνει ως όμηρο τον μοναδικό δάσκαλο που έχει μείνει πίσω. Τηλεοπτικές κάμερες, περιπολικά και αναστατωμένοι γονείς φτάνουν έξω από το σχολείο. Ο επικεφαλής αστυνόμος τον πείθει, μετά από διαπραγματεύσεις, να παραδοθεί. Όταν, ξαφνικά, μια σφαίρα βρίσκει τον Περικλή στο κεφάλι. Ένας αγανακτισμένος πολίτης, ψυχικό ερείπιο, έχει πάρει τον νόμο στα χέρια του... Δ.Κ.

Τζένι Γκόντφρεϊ, Η λίστα με τα ύποπτα πράγματα, μετάφραση Σοφία Τρουλλινού, Μεταίχμιο, 540 σελ.

Γιορκσάιρ, 1979. Μια σειρά δολοφονίες τρομάζουν την τοπική κοινωνία. Η δωδεκάχρονη Μιβ πιστεύει πως αν καταφέρει να ανακαλύψει τον δράστη, όλα θα επιστρέψουν στην κανονικότητα. Μαζί με την καλύτερη φίλη της, Σάρον, δημιουργεί μια λίστα με όλα τα «ύποπτα» πρόσωπα και γεγονότα της γειτονιάς, όμως η αναζήτηση της αλήθειας αποκαλύπτει οικογενειακά μυστικά και κρυμμένες πληγές. Οι χαρακτήρες είναι ζωντανοί και πειστικοί, η αφήγηση διατηρεί σταθερή ένταση και το μυθιστόρημα καταφέρνει να συγκινήσει, χωρίς να χάνει σε μυστήριο και αγωνία. Μ.-Ι.Κ.

Αντώνης Ζερβός, Η τρίτη γυναίκα, Bell, 416 σελ.

Ο Άλκης Βρεττός, ξεχασμένος αλκοολικός συγγραφέας, αρχίζει να λαμβάνει επιστολές από τον Βαλτάσαρ, το πνευματικό του δημιούργημα, με φωτογραφίες νεκρών γυναικών και το τελεσίγραφο εννέα μηνών για να παραδώσει νέο έργο, αν δεν θέλει να θρηνήσει την αγαπημένη του ανιψιά. Η απειλή φέρνει αποτέλεσμα, τα έργα που ακολουθούν γίνονται ανάρπαστα το ένα μετά το άλλο. Πέντε χρόνια μετά, λαμβάνει τη φωτογραφία μιας άγνωστης γυναίκας και βρίσκεται ύποπτος για τη δολοφονία της. Στο δεύτερο μυθιστόρημά του, ο Ζερβός δημιουργεί ένα ατμοσφαιρικό, δαιδαλώδες ψυχολογικό θρίλερ. Μ.-Ι.Κ.

Νίκι Φρεντς, Τι συνέβη εκείνη τη νύχτα;, μετάφραση: Κίκα Κραμβουσάνου, Διόπτρα, 504 σελ.

Στο τρίτο και τελευταίο μυθιστόρημα της σειράς με ηρωίδα την επιθεωρήτρια Μοντ O’Κόνορ, το επιτυχημένο συγγραφικό δίδυμο που υπογράφει ως Νίκι Φρεντς συνθέτει ένα καθηλωτικό ψυχολογικό θρίλερ. 29 χρόνια πριν, ο Τάιλερ Γκριν, φοιτητής ιατρικής, καταδικάστηκε για τη δολοφονία του Λίου Μπάουερ, παρότι δήλωνε αθώος. Μετά την αποφυλάκισή του, η παρέα των φοιτητικών του χρόνων οργανώνει μια συνάντηση που θα έχει ακριβώς την ίδια κατάληξη με εκείνη που οδήγησε τον Τάιλερ στη φυλακή: το μόνο που διαφέρει είναι το θύμα.  Ποιος όμως είναι ο ένοχος; Μ.-Ι.Κ.

Πιερτζιόρτζιο Πούλισι, Το βιβλιοπωλείο με τις μαύρες γάτες, μετάφραση Δήμητρα Δότση, Μεταίχμιο, 292 σελ.

Σε ένα βιβλιοπωλείο αφιερωμένο στο αστυνομικό μυθιστόρημα που χρωστά το όνομά του στις δυο μαύρες γάτες του ιδιοκτήτη του, Μάρτσιο Μοντεκρίστο, οι οποίες ακούν στα ονόματα Πουαρό και Μις Μαρπλ, πραγματοποιεί τις συναντήσεις της η λέσχη ανάγνωσης Οι Ντετέκτιβ της Τρίτης.. Η αστυνόμος Άντζελα Ντιμάζε ζητά τη βοήθεια της ετερόκλητης αυτής ομάδας που αγαπά το μυστήριο. Ο Πούλισι αξιοποιεί με δεξιοτεχνία την αγάπη για τα κλασικά αριστουργήματα της αστυνομικής λογοτεχνίας. Ένα απολαυστικό cozy crime. Μ.-Ι.Κ.

Ευτυχία Γιαννάκη, Θάλασσα σώσε με, Ίκαρος, 341 σελ.

Λίγα χιλιόμετρα μακριά από το Ναύπλιο, στο Τολό όπου έχει μετατεθεί ο Αλμπάνης, ο υφιστάμενος του Χάρη Κόκκινου, βρίσκεται δολοφονημένη μια γυναίκα – δικηγόρος, πρώην σύζυγος του εισαγγελέα Ναυπλίου που την είχε εγκαταλείψει για μια νεότερή της. Ο Κόκκινος βοηθά τον Αλμπάνη στη διαλεύκανση του εγκλήματος. Λεπτή ειρωνεία, καλοδουλεμένοι, σύνθετοι χαρακτήρες και διάλογοι, αιχμηρά κοινωνικοπολιτικά σχόλια και οξυδερκής εμβάθυνση στην ανθρώπινη ψυχολογία συγκαταλέγονται στα βασικά χαρακτηριστικά της γραφής της Ευτυχίας Γιαννάκη, που συναντάμε και σε αυτό το προσεκτικά δομημένο βιβλίο.  Μ.-Ι.Κ.

Τσάρλι Ντόνλι, Είκοσι χρόνια μετά, μετάφραση Κέλλυ Κρητικού, Κλειδάριθμος, 464 σελ.

Μια γυναίκα που σκοτώθηκε την 11η Σεπτεμβρίου ήταν κατηγορούμενη για το φόνο του εραστή της που είχε βρεθεί κρεμασμένος δυο μήνες πριν από το τρομοκρατικό χτύπημα με το οποίο εισήχθη ο 21ος αιώνας. Η Έιβερι Μέισον, δημοφιλής τηλεπαρουσιάστρια, διερευνά την υπόθεση είκοσι χρόνια μετά, ενώ προσπαθεί να κρατήσει καλά κρυμμένα και τα δικά της μυστικά. Η σύνθετη πλοκή περιλαμβάνει αναδρομές στο παρελθόν ενώ ο Τσάρλι Ντόνλι, που κατέχει τη συνταγή των μπεστ σέλερ δίνει έμφαση στην ακριβή αποτύπωση της δημοσιογραφικής έρευνας με ρυθμό που κλιμακώνεται σταδιακά και οδηγεί σε ένα αγωνιώδες τελευταίο μέρος και σε ένα συναρπαστικό και απρόσμενο τέλος. Μ.-Ι.Κ.

Χαβιέρ Θέρκας, Η ανεξαρτησία, μετάφραση Γεωργία Ζακοπούλου,  Πατάκη, 448 σελ.

Ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που υπερβαίνει τα όρια του είδους, μετατρέποντας την αστυνομική έρευνα σε αφορμή για μια διεισδυτική ανάλυση της σύγχρονης ισπανικής κοινωνίας. Με πρωταγωνιστή τον αστυνομικό και φανατικό αναγνώστη του Βίκτωρος Ουγκώ, Μελτσόρ Μαρίν, που γνωρίσαμε στο Τέρρα Άλτα, ο Θέρκας συνθέτει μια ιστορία εκβιασμού, πολιτικής διαπλοκής και προσωπικών διλημμάτων, όπου η αναζήτηση της αλήθειας συγκρούεται διαρκώς με την πολιτικο-οικονομική εξουσία και οργανωμένα συμφέροντα. Χάρη στο ύφος του, τη δημιουργία σύνθετων, αντιφατικών χαρακτήρων και την οργανική ένταξη των ανατροπών στην εξέλιξη της πλοκής, ο συγγραφέας επιτυγχάνει ισορροπία ανάμεσα στη δράση και στον πολιτικό και φιλοσοφικό προβληματισμό. Μ.-Ι.Κ.

ΙΣΤΟΡΙΑ – ΔΟΚΙΜΙΟ – ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

Θεοδόσης Π. Τάσιος, Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία. Μια σύντομη ιστορική επισκόπηση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 232 σελ.

Πολύ περισσότερο από συνοπτική ιστορία της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας, το βιβλίο αυτό είναι μια γοητευτική περιήγηση στον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι Έλληνες αντιλαμβάνονταν τη σχέση της τεχνικής με τον πολιτισμό και την ανθρώπινη πρόοδο. Ο Θεοδόσης Τάσιος, με τη γνωστή του ευρυμάθεια και τη σπάνια αφηγηματική άνεση, συνδυάζει τη φιλοσοφία, την ιστορία και τη μηχανική, παρουσιάζοντας τα μεγάλα τεχνικά επιτεύγματα, από τη μυκηναϊκή έως την ελληνιστική εποχή. Από την αποξήρανση της Κωπαΐδας και τα πλοία του Οδυσσέα έως τα αυτόματα της Αλεξάνδρειας, κάθε κεφάλαιο αποδεικνύει ότι η τεχνολογία υπήρξε οργανικό στοιχείο του ελληνικού κόσμου. Η.Κ.

Θεοδόσης Π. Τάσιος, Αρχαία Ελληνική Στρατιωτική Τεχνολογία, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 560 σελ.

Πίσω από τις μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες των αρχαίων Ελλήνων κρύβεται ένας κόσμος τεχνικής γνώσης, εφευρετικότητας και μαθηματικής ακρίβειας. Ο Θεοδόσης Τάσιος εξετάζει τη στρατιωτική τεχνολογία από τη μυκηναϊκή έως την ελληνιστική εποχή, φωτίζοντας όχι μόνο τα όπλα, τις οχυρώσεις και τις πολιορκητικές μηχανές, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονταν και λειτουργούσαν. Με αφετηρία τις αρχαίες πηγές και αξιοποιώντας τη γνώση του ως μηχανικός, ανασυνθέτει με σαφήνεια τις τεχνολογικές δυνατότητες μιας ολόκληρης εποχής, απαντώντας σε ερωτήματα που εξακολουθούν να προκαλούν το ενδιαφέρον του σύγχρονου αναγνώστη. Πλούσια εικονογραφημένο και τεκμηριωμένο, το βιβλίο αποτελεί σημείο αναφοράς για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία της τεχνολογίας, του πολέμου και του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.  Η.Κ.

Ανδρέας Πανταζόπουλος, Το Κάλεσμα του Ντοστογιέφσκι. Το Ένα και η πίστη, η ομορφιά και η ταυτότητα, Επίκεντρο, 192 σελ.

Ο Ανδρέας Πανταζόπουλος προσεγγίζει τον Ντοστογιέφσκι μέσα από τις έννοιες της πίστης, της ομορφιάς, της ταυτότητας και της υπεροχής του Ενός απέναντι στον αξιακό πλουραλισμό της νεωτερικότητας. Στο κέντρο της μελέτης βρίσκεται η ντοστογιεφσκική αντίληψη της εκούσιας παράδοσης της ατομικής θέλησης σε μια ανώτερη πνευματική αρχή, καθώς και η σύγκρουσή της με την ιδεολογία της προόδου, με τον μηδενισμό και με τις πολιτικές διαιρέσεις. Το βιβλίο διαβάζει τον ρώσο συγγραφέα όχι απλώς ως λογοτέχνη αλλά ως φορέα μιας συνεκτικής θρησκευτικής και αντι-ιδεολογικής κοσμοθεωρίας, εχθρό δηλαδή του παπισμού αλλά και του αναρχοκομμουνιστικού μηδενισμού και του φιλελεέθερου σοσιαλισμού. Ένα απαιτητικό δοκίμιο για αναγνώστες που ενδιαφέρονται για τη σχέση λογοτεχνίας, πίστης και πολιτικής σκέψης.  Η.Κ.

Εμίλ Ζολά, Το «Κατηγορώ...!» και άλλα κείμενα για την Υπόθεση Ντρέυφους, μετάφραση: Μαίρη Καιρίδη, Πατάκη, 160 σελ.

Το περίφημο Κατηγορώ…! του Ζολά, η απολογία του συγγραφέα στο δικαστήριο όταν διώχθηκε για την παρέμβαση εκείνη και σχετικά κείμενα του Ανατόλ Φρανς και του Ζαν Ζορές, σε μετάφραση της Μαίρης Καιρίδη, η οποία υπογράφει την εισαγωγή και επιμελήθηκε το χρονολόγιο που συνοδεύουν τα κείμενα. Με το κείμενο αυτό ο Ζολά χρησιμοποίησε τη φήμη του και το κύρος του και, ως ενεργός διανοούμενος, παρενέβη δυναμικά εναντίον της κρατικής συνωμοσίας που στόχο είχε να καταδικαστεί ένας αθώος, ο εβραίος λοχαγός Άλφρεντ Ντρέυφους, αποκαλύπτοντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα σκάνδαλα δικαστικής πλάνης και αντισημιτισμού στη Γαλλία του τέλους του 19ου αιώνα. Μ.-Ι.Κ.

Σωτήρης Ριζάς, Ο Ξενοφών Ζολώτας και η oικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας, Τράπεζα της Ελλάδος, 364 σελ.

Η πορεία του κορυφαίου τεχνοκράτη, από την πρώιμη υποστήριξη της εκβιομηχάνισης της χώρας κατά τον Μεσοπόλεμο έως τη μακρά θητεία του στο τιμόνι της Τράπεζας της Ελλάδος και την πρωθυπουργία του στην οικουμενική κυβέρνηση του 1989-1990. Μέσα από το έργο φωτίζεται η διαρκής σύγκρουση μεταξύ της ανάγκης για δημοσιονομική πειθαρχία και των αιτημάτων κοινωνικής αναδιανομής, καθώς και ο κρίσιμος ρόλος του Ζολώτα στη συνειδητοποίηση της ανάγκης για στροφή προς την ευρωπαϊκή νομισματική σύγκλιση. Υποδειγματικά τεκμηριωμένο σύγγραμμα, απαραίτητο για την κατανόηση της σύγχρονης οικονομικής και πολιτικής μας ιστορίας. Β.Κ.

Γιάννης Πριόβολος, 1949 Γράμμος. «Ηυτοκτόνησαν ίνα μη αιχμαλωτισθώσι», Ψυχογιός, 182 σελ.

Στην αξιοσημείωτη σειρά των εκδόσεων Ψυχογιός, στην οποία συγγραφείς μετατρέπουν σε αφηγήσεις πραγματικά πολεμικά γεγονότα, ανήκει και αυτή που περιγράφει τη ζωή του ταγματάρχη Ιωάννη Βαλάση, με αφορμή το μοιραίο τέλος του, όταν αυτοκτόνησε τον Απρίλιο του 1949 στον Γράμμο για να μη συλληφθεί, μερικούς μήνες πριν από το τέλος των μαχών και του εμφυλίου. Η διαδρομή του έλληνα αξιωματικού από τη Μικρά Ασία και την Ευελπίδων στην μάχη των Οχυρών, την Κατοχή, τα Δεκεμβριανά και τις λυσσώδεις μάχες στον Εμφύλιο το 1946-1949.  Δ. Κ.

Shaun Walker, Οι Παράνομοι. Οι πιο παράτολμοι κατάσκοποι της Ρωσίας και η εδώ και έναν αιώνα αποστολή τους να διεισδύσουν στη Δύση, μετάφραση: Ελένη Κοτσυφού, Επίκεντρο, 416 σελ.

Από τα πιο φιλόδοξα και μακράς διάρκειας προγράμματα κατασκοπείας του 20ού και του 21ου αιώνα είναι η δράση των «παράνομων», των σοβιετικών και αργότερα ρώσων πρακτόρων που εκπαιδεύονταν επί χρόνια για να ζήσουν στο εξωτερικό με πλαστές ταυτότητες προκειμένου να διεισδύσουν βαθιά στις δυτικές κοινωνίες. Ο Τζον Γουόκερ βεσίζεται σε αρχειακή έρευνα και σε εκατοντάδες ώρες συνεντεύξεων για να φωτίσει και τις θεαματικές επιτυχίες αλλά και τις αποτυχίες, τις ψυχολογικές πιέσεις και το προσωπικό κόστος αυτής της διπλής ζωής. Συναρπαστική πολιτική και κατασκοπευτική ιστορία, που βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα όχι μόνο την παράδοση της KGB αλλά και τη σημερινή Ρωσία του Πούτιν. Διαβάζεται και ως θρίλερ. Η.Κ.

Ρόδης Ρούφος (Ο Αθηναίος), Στην Ελλάδα των συνταγματαρχών, μετάφραση Αλέξανδρος Μπαζούκης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 332 σελ.

Ένα σημαντικό ιστορικό και πολιτικό ντοκουμέντο του Ρόδη Ρούφου. Γράφτηκε στα γαλλικά κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1970 στην Ελβετία, με τίτλο Vérité sur la Grèce, με το ψευδώνυμο «Ο Αθηναίος». Στόχος του συγγραφέα ήταν να ενημερώσει τη διεθνή κοινή γνώμη για την κατάλυση της δημοκρατίας και τις συνθήκες που επικρατούσαν στην Ελλάδα, μετατρέποντας το έργο σε μια πράξη πολιτικής αντίστασης. Η ελληνική έκδοση κυκλοφορεί για πρώτη φορά και περιλαμβάνει επίμετρο του μεταφραστή, Αλέξανδρου Μπαζούκη, εισαγωγή του Πάνου Λουκάκου, καθώς και νεότερη βιβλιογραφία σχετικά με τη δικτατορία. Μ.-Ι.Κ.

Μαρία Αθανασοπούλου, Νεοελληνικά Μελετήματα: Varia (Δημαράς, Σαββίδης, Καβάφης, Σεφέρης, Καζαντζάκης, Σαίξπηρ), Επίκεντρο, 248 σελ.

Περιήγηση στη νεοελληνική γραμματεία, με αφετηρία δύο μεγάλες μορφές της φιλολογικίας, τον Κ. Θ. Δημαρά και τον Γ. Π. Σαββίδη. Η Μαρία Αθανασοπούλου συγκεντρώνει μελέτες για τον Καβάφη, τον Σεφέρη και τον Καζαντζάκη, εξετάζοντας τη σχέση της λογοτεχνίας με τις εικαστικές τέχνες, την ιστοριογραφία, τη μετάφραση, την πολιτική και την εκδοτική πράξη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναγνώσεις της αλληλογραφίας του Καβάφη, των ημερολογίων του Σεφέρη και της πρόσληψης του Ζορμπά, καθώς και η συγκριτική προσέγγιση ελληνικών μεταφράσεων των σονέτων του Σαίξπηρ. Ένας τόμος που αναδεικνύει τη λογοτεχνία ως ανοιχτό πεδίο διαλόγου, επιρροών και διαρκών επανερμηνειών.  Η.Κ.

Ιωάννης Β. Δασκαρόλης, Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το εσωτερικό μέτωπο (1917-1920), Α΄ τόμος: Η αντιβενιζελική εμπειρία (1917-1919), Επίκεντρο, 256 σελ.

Τεκμηριωμένη μελέτη για μία από τις πλέον οξείες και λιγότερο φωτισμένες όψεις του Εθνικού Διχασμού. Χαλκέντερος ερευνητής, ο Ιωάννης Β. Δασκαρόλης εξετάζει την εμπειρία των αντιβενιζελικών τα πρώτα χρόνια της βενιζελικής κυριαρχίας, εστιάζοντας στις πιέσεις, στους αποκλεισμούς και στις διώξεις που διαμόρφωσαν το εσωτερικό πολιτικό μέτωπο. Αξιοποιώντας αρχειακές πηγές, Τύπο, απομνημονεύματα και σπάνια τεκμήρια, ανασυνθέτει το κλίμα της εποχής χωρίς αγιογραφικές απλουστεύσεις και αναδεικνύει το ρόλο του κράτους, των τοπικών μηχανισμών εξουσίας και της πολεμικής συγκυρίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά όχι μόνο στην κατανόηση της περιόδου όσο και των λόγων της μακράς επιβίωσης του διχασμού στη συλλογική μνήμη. Η.Κ.

Paolo Fonzi, Η ιταλική κατοχή της Ελλάδας (1941- 1943), μετάφραση: Αχιλλέας Καλαμάρας, πρόλογος: Χάγκεν Φλάισερ, Ασίνη, 464 σελ.

Οι στρατιωτικές, πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις της ιταλικής παρουσίας στην Ελλάδα, τα χρόνια της Κατοχής, και οι επεκτατικές βλέψεις του φασισμού και οι αντιπαλότητες των δυνάμεων του Άξονα. Μια πρωτότυπη ερμηνεία για την πείνα του 1941-1942, που κατά το συγγραφέα χρησιμοποιήθηκε ως μέσο επιβολής των αποικιοκρατικών οικονομικών πολιτικών των κατακτητών, έγινε όμως ο αποφασιστικός κοινωνικός καταλύτης για τη μαζική ανάδυση της ελληνικής αντίστασης στην ύπαιθρο. Επιπλέον, αποδομείται ο μύθος των «καλών Ιταλών», καθώς τεκμηριώνονται οι σκληρές κατασταλτικές πρακτικές, οι εκτοπίσεις και οι σφαγές αμάχων, που κλιμακώθηκαν στην πολιτική «καμένης γης» το 1943. Εκτεταμένη παρουσίαση και μορφών μη ένοπλης, σατιρικής αντίστασης του πληθυσμού. Β.Κ.

Τάσος Τέλλογλου, Πατριδογνωσία. Ιστορίες ενός εμμονικού, Μεταίχμιο, 408 σελ.

Δεν είναι που σε κάποιες ιστορίες, εκεί στην αλβανική αναταραχή της άνοιξης του 1997, πρέπει κάπου να συναντηθήκαμε στο φυλάκιο της Κακαβιάς. Ούτε οι ατομικές μνήμες του. Ούτε καν αυτές οι απίθανες κατασκοπικές ιστορίες που πραγματικά εκτυλίχθηκαν αθόρυβα εδώ, στη γειτονιά μου. Είναι οι επίμονες ερωτήσεις επί παντός επιστητού. Οι ιστορίες, η έρευνα καλύτερα, όπως για την αιγαιοπελαγίτικη αλλοτρίωση και την εδραίωση παρανομιών. Μια χώρα πoυ προοδευτικά βυθίζεται σε συμπεριφορές ισοπέδωσης, αλλά και απρόσμενα πρόσωπα ελπίδας. Δεν φτάνουν, αλλά ο Τέλλογλου υπενθυμίζει ότι πρέπει να τα αναζητούμε.  Γ.Π.

Eustace Palmer, Αφρική. Μια εισαγωγή, μετάφραση: Νεκτάριος Καλαϊτζής, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 656 σελ.

Εξαιρετικά κατατοπιστικό βιβλίο που επιχειρεί να απαλλάξει την Αφρική από τα στερεότυπα με τα οποία εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται στη Δύση. Η γεωγραφία, η ιστορία, η αποικιοκρατία, οι κοινωνίες, οι οικονομίες, οι θρησκείες και οι πολιτισμοί της αφρικανικής ηπείρου, χωρίς απλουστεύσεις και εύκολες γενικεύσεις. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη εισαγωγή που αναδεικνύει την πολυμορφία και τη δυναμική μιας ηπείρου η οποία διαδραματίζει ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στον σύγχρονο κόσμο. Η Αφρική πέρα από προκαταλήψεις.  Η.Κ.

Odd Arne Westad, Η επερχόμενη καταιγίδα, μετάφραση: Νίκος Λίγγρης, Αλεξάνδρεια, 282 σελ.

Ο Οντ Άρνε Γουέσταντ, εξέχων ιστορικός, μεταξύ άλλων και της νεότερης Κίνας, παρακάμπτει την εσχάτως πολυσυζητημένη «Παγίδα του Θουκυδίδη» ως απειλή του παρόντος και καταθέτει το δικό του παράδειγμα. Τις ομοιότητες με το τέλος του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού, όταν η ηγεμονία της Βρετανίας, στη θέση της Αθήνας και σήμερα των ΗΠΑ, έβλεπε την ανερχόμενη Γερμανία, στη θέση της Σπάρτης και σήμερα της Κίνας, να αναζητεί μια θέση στον ήλιο. Δ.Κ.

Βόλφραμ Αϊλενμπέργκερ, Η φλόγα της ελευθερίας - Άρεντ, Μποβουάρ, Ραντ, Βέιλ. Η δύναμη της φιλοσοφίας σε σκοτεινούς καιρούς, μετάφραση: Ειρήνη Γεουργά, Διόπτρα, 456 σελ.

Η ζωή και οι στοχαστικές διαδρομές τεσσάρων από τις σημαντικότερες φιλοσόφους του 20ού αιώνα: της Χάνα Άρεντ, της Σιμόν ντε Μποβουάρ, της Άιν Ραντ και της Σιμόν Βέιλ. Τεσσάρων γυναικών, ιδεολογικά διαφορετικών, που θέτουν και επιχειρούν να απαντήσουν θεμελιώδη ερωτήματα για την ελευθερία, την ευθύνη, τη δικαιοσύνη και τον ρόλο του ανθρώπου απέναντι στην Ιστορία. Ο συγγραφέας συνδυάζει τη βιογραφική αφήγηση με τη φιλοσοφική ανάλυση, παρουσιάζοντας τις ιδέες των φιλοσόφων με τρόπο κατανοητό και ζωντανό. Μ.-Ι.Κ.

Margaret Atwood, Άλλοι κόσμοι. Φαντασία και επιστημονική μυθοπλασία, μετάφραση: Βασιλική Σχίζα, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 288 σελ.

Τι είναι τελικά η επιστημονική φαντασία και γιατί εξακολουθεί να μας γοητεύει; Η Μάργκαρετ Άτγουντ απαντά συνδυάζοντας προσωπικές αναμνήσεις, λογοτεχνική κριτική και δοκιμιακό στοχασμό. Με το γνώριμο χιούμορ και την οξυδέρκειά της, παρακολουθεί την ιστορία του είδους από τους μύθους έως τη σύγχρονη λογοτεχνία, σχολιάζει κορυφαίους συγγραφείς και εξηγεί πώς η φαντασία συνομιλεί διαρκώς με την πραγματικότητα. Ένα βιβλίο που λειτουργεί ταυτόχρονα ως εισαγωγή στην επιστημονική φαντασία και ως προσωπική εξομολόγηση μιας από τις σημαντικότερες εκπροσώπους της. Η.Κ.

Άγγελος Συρίγος, Ελλάδα και Τουρκία. 50 Ερωτήματα και Απαντήσεις, Πατάκη, 390 σελ.

Το σύνολο των διμερών αντιθέσεων της Ελλάδας με την Τουρκία, το ιστορικό βάθος της αντιπαράθεσης και οι σύγχρονες γεωπολιτικές προκλήσεις. Ο συγγραφέας αναλύει τη φύση της τουρκικής απειλής, τεκμηριώνοντας ότι η διένεξη δεν οφείλεται σε ψυχολογικά σύνδρομα του παρελθόντος, αλλά σε υπαρκτές, συγκρουόμενες στρατηγικές επιλογές στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. Στο βιβλίο υπογραμμίζεται η ανάγκη για μια συγκροτημένη εθνική στρατηγική αποτροπής, η οποία βασίζεται στην αμυντική ετοιμότητα, την ανάπτυξη εγχώριας πολεμικής βιομηχανίας και τη σύναψη ισχυρών συμμαχιών. Παράλληλα, αναδεικνύεται ο κομβικός ρόλος της Κύπρου για τη γεωπολιτική ισχύ του ελληνισμού, ενώ ανατέμνονται οι ποιοτικές αναβαθμίσεις του τουρκικού αναθεωρητισμού, όπως το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».  Β.Κ.

Ιόλη Βιγγοπούλου - Αλίκη Ασβεστά, Με τους Ευρωπαίους περιηγητές στα χαμάμ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 368 σελ.

Μέσα από τις μαρτυρίες περισσότερων από εκατό ευρωπαίων περιηγητών, το βιβλίο ανασυνθέτει έναν κόσμο ταυτόχρονα καθημερινό και εξωτικό για το δυτικό βλέμμα: τον κόσμο των οθωμανικών χαμάμ. Οι συγγραφείς αξιοποιούν ταξιδιωτικά χρονικά, εικόνες και σπάνιες πηγές για να φωτίσουν όχι μόνο την αρχιτεκτονική και τη λειτουργία των λουτρών, αλλά και τον κοινωνικό τους ρόλο, τις θρησκευτικές τους διαστάσεις και, κυρίως, την ιδιαίτερη θέση που κατείχαν στη ζωή των γυναικών. Μια πρωτότυπη μελέτη που συνδυάζει την ιστορία, την περιηγητική γραμματεία και την ιστορία της καθημερινότητας, προσφέροντας τη συναρπαστική εικόνα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέσα από τα μάτια των ταξιδιωτών που έρχονται στην Ανατολή από την Ευρώπη.  Η.Κ.

Steven Shaviro, Διαγνωσία. Νόηση και αισθητικότητα, μετάφραση: Βαρβάρα Σπυροπούλου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 288 σελ.

Πού τελειώνει η ανθρώπινη νόηση και πού αρχίζει η τεχνητή; Μπορούν να σκεφτούν τα ζώα, τα φυτά ή οι μηχανές; Ο Steven Shaviro αξιοποιεί τη φιλοσοφία και την επιστημονική φαντασία για να διερευνήσει μερικά από τα πιο απαιτητικά ερωτήματα της εποχής μας. Με αφετηρία τη σκέψη του Άλαν Τιούρινγκ αλλά και σύγχρονες θεωρίες για τη συνείδηση και την αισθητικότητα, προτείνει έναν διαφορετικό τρόπο κατανόησης της νοημοσύνης, πέρα από τα αυστηρά ανθρώπινα όριά της. Ένα απαιτητικό αλλά ιδιαίτερα γόνιμο δοκίμιο που ανοίγει νέους δρόμους στο διάλογο ανάμεσα στη φιλοσοφία, την τεχνολογία και τη λογοτεχνία.  Η.Κ.

Φρίντα Κάλο, Η τελευταία συνέντευξη και άλλες συζητήσεις, μετάφραση: Ιωάννης Σ. Καψόπουλος, Key Books, 114 σελ.

Το πιο πρόσφατο βιβλίο με συνεντεύξεις σπουδαίων προσωπικοτήτων της τέχνης και της δημόσιας ζωής είναι αφιερωμένο στη δημοφιλή ζωγράφο Φρίντα Κάλο (1907-1954), μια γυναίκα που μεταστοιχείωσε σε προσωπικό ιδίωμα τον πόνο από τα σωματικά και ψυχικά της τραύματα. Μέσα από τα λόγια της αναδύεται μια προσωπικότητα πολύ πιο σύνθετη από τον μύθο που τη συνοδεύει: ευφυής, αιχμηρή, πολιτικοποιημένη, με χιούμορ και απόλυτη επίγνωση της καλλιτεχνικής της ταυτότητας. Οι συνεντεύξεις δείχνουν πώς η Κάλο διεκδίκησε τη δική της θέση πέρα από τη σκιά του Ντιέγκο Ριβέρα και πώς οικοδόμησε η ίδια τη δημόσια εικόνα της. Με την εισαγωγή της βιογράφου Χέιντεν Ερέρα, ο τόμος αποτελεί ιδανική γνωριμία με τη γυναίκα πίσω από το διαχρονικό της σύμβολο. Η.Κ.

Ο θάνατος είναι πάντα σκληρό πράγμα. Τρομερό, ιδίως για όσους χάνουν τη ζωή τους απροσδόκητα – κι ακόμα πιο τρομερό για όσους πεθαίνουν για ζητήματα που κατά βάθος δεν τους αφορούν. Όπως, π.χ., η Βάγια Νέστορα, η οποία έπεσε θύμα αυτών που έβαλαν φωτιά με γκαζάκια στην πολυκατοικία όπου έμενε μαζί με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς της.

Αλλά ενώ όλες οι πολιτικές δυνάμεις καταδίκασαν τη δολοφονία, δεν αντιμετωπίζουν όλες με τον ίδιο ενθουσιασμό τη σύλληψη των κατηγορουμένων ως δραστών του φονικού εμπρησμού. Ακόμα χειρότερα, η ανακοίνωση από την Αντιτρομοκρατική της σύλληψης προσώπων που κατηγορούνται για τον φονικό εμπρησμό της Μαρφίν, δημιούργησε ένα δημόσιο αίσθημα αμφιβολίας για την αποτελεσματικότητα των αρχών και για την ορθότητα της απόδοσης κατηγοριών στους συλληφθέντες, ενώ πολλή συζήτηση γίνεται για το σεβασμό του τεκμηρίου αθωότητας των συλληφθέντων. Πολλοί πιθανολογούν ότι η ανακοίνωση των συλλήψεων προσώπων που κατηγορούνται για τους τρεις φόνους είναι πολιτικό τέχνασμα της κυβέρνησης, που επιδιώκει να κερδίσει τις εντυπώσεις ενόψει των επερχόμενων εκλογών. Ήδη, μάλιστα, έχει αρχίσει το διαδικτυακό λιντσάρισμα, κατά προσώπων που συγχαίρουν τις αρχές ασφαλείας – με προτίμηση καλλιτέχνες, που τόλμησαν να εκφράσουν δημοσίως την ευαρέσκειά τους.

Η δημόσια συζήτηση γύρω από την τρομοκρατία και την τρομοκρατική βία, παρά το θάνατο της Βάγιας Νέστορα, που αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει «χαμηλή βία» αλλά ότι η χρήση βίας μπορεί να οδηγήσει σε οδυνηρές συνέπειες, γίνεται προσπάθεια ακόμα μια φορά να συσχετιστεί με την καταστολή που είναι εργαλείο δεξιών κυβερνήσεων και να αποσυνδεθεί από τη δραστηριότητα της Αριστεράς. Στη δημόσια συζήτηση διατυπώνεται με ιδιαίτερη έμφαση η άποψη ότι η κυβέρνηση θεωρεί χρήσιμη την ακροαριστερή βία, επειδή έτσι επιτίθεται στην Αριστερά, και ιδίως στον Αλέξη Τσίπρα, που στο παρελθόν κολάκευε την αριστερή τρομοκρατία. Γι’ αυτό, λέει η άποψη αυτή, η κυβέρνηση διστάζει να απονομιμοποιήσει την αριστερή βία, επειδή από καιρού εις καιρόν τη συμφέρει να την επικαλείται.

Κι όμως. Αυτή που εργάζεται για τη μη απονομιμοποίηση της βίας στο όνομα της πολιτικής ή της ιδεολογίας είναι η Αριστερά. Επειδή, στο τέλος, ό,τι κι αν έχει συμβεί, πάντα κάποιοι από το χώρο θα υπερασπιστούν τα στειλιάρια στις διαδηλώσεις ή τις βόμβες μολότοφ ως συμβολισμό ταξικών συγκρούσεων. Πάντα κάποιοι είναι έτοιμοι να μιλήσουν για αστυνομική αυθαιρεσία όταν συλλαμβάνονται θύτες της βίας, πάντα κάποιοι επικροτούν τα συνθήματα τύπου «Λευτεριά στον αγωνιστή τάδε».

Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή η αριστερή βία είναι συστατικό της ιδεολογίας όσων την επικαλούνται. Από το ΚΚΕ που γιορτάζει το εμφύλιο μίσος με γιορτές στο Βίτσι μέχρι τον αναρχικό χώρο που καίει με γκαζάκια ή μολότοφ αυτούς που θεωρεί υπηρέτες του συστήματος. Από τις διάφορες κινήσεις στα πανεπιστήμια που πλακώνουν στο ξύλο συμφοιτητές τους με τους οποίους διαφωνούν ή καθηγητές τους που επιδιώκουν να εφαρμόσουν τη νομιμότητα μέχρι τους αντισημίτες και καλά «φρι Παλεστάιν» που ψάχνουν εβραίους στα λιμάνια και τις πλατείες. Η κυβέρνηση, με αστυνομικά μέτρα, δεν μπορεί να την απονομιμοποιήσει, επειδή αμέσως όλος ο συγγενής ιδεολογικός χώρος των εραστών της βίας εξεγείρεται κατηγορώντας αυταρχικές μεθοδεύσεις και πολιτικές διώξεις – και απειλώντας με βίαιη κλιμάκωση. Θυμάται κανείς τις τεράστιες συγκεντρώσεις στο Σύνταγμα για τον σίριαλ κίλερ της 17 Νοέμβρη, Δημήτρη Κουφοντίνα;

Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση, δηλαδή το κράτος, παρεμβαίνει ουσιαστικά μόνο σε πολύ ακραία συμβάντα – εσχάτως, όταν έσκασε η βόμβα στα χέρια του κατασκευαστή της τρομοκράτη στους Αμπελόκηπους, στην περίπτωση της εμπρηστικής επίθεσης στη Θεσσαλονίκη λόγω του θανάτου της Βάγιας Νέστορα και κατά του Ρουβίκωνα που βγήκε περιπολία για εβραίους επειδή όλη αυτή η επιχείρηση θύμιζε τη Χρυσή Αυγή. Η σύλληψη και η παραπομπή στη δικαιοσύνη των πρωταιτίων του δολοφονικού εμπρησμού στη Μαρφίν είναι ένα τραύμα, του οποίου την επούλωση απαιτεί κατά σύστημα η ελληνική κοινωνία.

Κατά τα άλλα, όσο η βία δεν εκτρέπεται, είναι αποδεκτή από την Αριστερά – στο κάτω κάτω, όπως έλεγε ένας παλιός συριζαίος, όσοι την ασκούν έχουν ένα ιδεώδες υπέρ του ανθρώπου. Αν άλλωστε δεν ήταν αποδεκτή, δεν θα έβγαιναν στις συγκεντρώσεις κρατώντας σημαίες-στειλιάρια.

Η ιδέα της σύγκρουσης είναι μονίμως στο μυαλό των ανθρώπων αυτών των χώρων. Διαβάζω τη δήλωση του συζύγου της Βάγιας Νέστορα. Καμία μνησικακία. Καμία πρόσκληση για εκδίκηση. Τίποτα πέραν του νόμου: «Εγώ απλώς τους εύχομαι [των βομβιστών] να μην πάθουν οι δικές τους οικογένειες κάτι το αντίστοιχο. Να τους έχει καλά ο Θεός, να τους προσέχει αλλά να τους προσέχει από την καλή πλευρά κι όχι σ’ αυτό που κάνουν».

Είναι μια δήλωση στον αντίποδα της μνησικακίας της Αριστεράς, που συγκρούεται «με το σύστημα», με τους εκπροσώπους του, με τους πολιτικούς του, με τους αστυνόμους τους, με την παιδεία του. Μια δήλωση πολιτισμού. Δήλωση συγχώρεσης, έκκληση μετάνοιας, κατανόησης του άλλου που δεν τους μοιάζει αλλά δεν είναι εχθρός τους.

Δήλωση στον αντίποδα του λόγου της Αριστεράς, που τους νεκρούς της από πολιτικές συγκρούσεις τους παρουσιάζει με το φωτοστέφανο του μάρτυρα, ζητώντας εκδίκηση και φανατίζοντας το κοινό της να συμμετάσχουν στην αέναη σύγκρουση. Χάθηκαν κι οι λίγες δυνάμεις της δημοκρατικής Αριστεράς που αντιτάσσονταν, έχοντας την αυτοσυνειδησία να παραδεχτούν ότι ο πόλεμος τελείωσε.

LINK

Πλήρες χρονικό και φωτογραφίες όσων συνέβησαν πριν και μετά την πυρπόληση της Μαρφίν, από τον Ηλία Προβόπουλο, η αφήγηση του οποίου και οι φωτογραφίες του είχαν δημοσιευτεί στο Books' Journal στις 5 Μαΐου 2018: https://booksjournal.gr/blog/2721-marfin-2010-to-xroniko-enos-egklimatos 

Κυκλοφόρησε το τεύχος 178 του Books' Journal, Ιούλιος-Αύγουστος 2026 (θα μείνει στα περίπτερα και στα βιβλιοπωλεία ώς τις 15 Σεπτεμβρίου). Τα πλήρη περιεχόμενα:

Editorial

To τέλος της μνησικακίας

Της σύνταξης

Ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος των εκδηλώσεων «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα». Με τον Λεωνίδα Καβάκο στο Ωδείο Αθηνών. Τι θα γίνει την επόμενη σεζόν

Διάλογος

ΕΙΡΗΝΗ ΚΙΤΣΙΟΥ – Η ευρύτητα του Τόμας Μαν

ΚΩΣΤΑΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ – Η σωτηρία του λαού: μια διόρθωση

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΛΗΡΙΔΗΣ – Σχετικοποιώντας το έγκλημα!

Διήγημα

PRIMO LEVI – Αόρατος κόσμος (μετάφραση: Θάνος Καψάλης)

Παρεμβάσεις

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΙΟΒΑΣ – Νεοελληνικές σπουδές και το μέλλον της φιλολογίας

ΠΕΡΙΚΛΗΣ Φ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ – Η αιτία της δικτατορίας του Μεταξά

PIERRE-ANDRÉ TAGUIEFF – Από τον «Εβραϊκό Αιώνα» στον αντιεβραϊκό αιώνα;

ΣΠΎΡΟΣ ΤΣΟΥΤΣΟΥΜΠΉΣ – Το κόκκινο και το μαύρο. Σκέψεις πάνω στην πολιτική βία

Εις μνήμην

ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΕΜΕΝΟΣ – Κάρλο Γκίνζμπουργκ (1939-2026): κατανοώντας το περιθώριο

Ράινερ Μαρία Ρίλκε

ΜΑΡΙΑ ΤΟΠΑΛΗ – Μεταφράζοντας τον Ρίλκε (Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Οι ελεγείες του Ντουίνο (Δίγλωσση έκδοση, Ελληνικά - Γερμανικά), μετάφραση από τα γερμανικά - σχόλια - επίμετρο: Μαρία Τοπάλη, Αθήνα 2011, 152 σελ. - Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Τα σονέτα στον Ορφέα (Δίγλωσση έκδοση, Ελληνικά - Γερμανικά), εισαγωγή - μετάφραση από τα γερμανικά: Μαρία Τοπάλη, Πατάκη, Αθήνα 2025, 150 σελ.)

ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΤΟΥΛΑ – «Καρποφορούσε το εκστατικό» (Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Τα σονέτα στον Ορφέα (Δίγλωσση έκδοση, Ελληνικά - Γερμανικά), εισαγωγή - μετάφραση από τα γερμανικά: Μαρία Τοπάλη, Πατάκη, Αθήνα 2025, 150 σελ.)

ΑΡΙΕΛΛΑ ΑΣΕΡ – Ρίλκε και Φρόυντ (Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Τα σονέτα στον Ορφέα (Δίγλωσση έκδοση, Ελληνικά - Γερμανικά), εισαγωγή - μετάφραση από τα γερμανικά: Μαρία Τοπάλη, Πατάκη, Αθήνα 2025, 150 σελ.)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΙΘΥΜΗΤΡΗΣ – Ακούγοντας και τραγουδώντας (Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Τα σονέτα στον Ορφέα (Δίγλωσση έκδοση, Ελληνικά - Γερμανικά), εισαγωγή - μετάφραση από τα γερμανικά: Μαρία Τοπάλη, Πατάκη, Αθήνα 2025, 150 σελ.)

Κριτικές

ΕΛΕΝΑ ΑΝΑΣΤΑΣΑΚΗ – Στο όνομα της «πικρής αλήθειας» (Σταντάλ, Το κόκκινο και το μαύρο, μετάφραση από τα γαλλικά: Σωτήρης Παρασχάς - Κώστας Σπαθαράκης, επίμετρο: Σωτήρης Παρασχάς, Αντίποδες, Αθήνα 2025, 814 σελ.)

ΘΑΝΑΣΗΣ ΑΓΑΘΟΣ – Ποιους Έλληνες διαβάζουμε και γιατί (Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Τα χρώματα του κύβου. Σταθμοί της ελληνικής πεζογραφίας 1866-2023, Πατάκη, Αθήνα 2025, 424 σελ.)

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΜΑΣ – Τις έπταιεν διά την οικονομικήν καχεξίαν (Νίκος Χριστοδουλάκης, Δεν είν’ εύκολες οι θύρες... Κρίσεις και χρεοκοπίες στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, πρόλογος: Σοφία Λαζαρέτου, Κριτική, Αθήνα 2026, 200 σελ.)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΥΒΑΝΙΟΣ – Ο πολυθρησκευτικός Λίβανος (Δημήτρης Κούρκουλας, Λίβανος. Μια ξεχωριστή χώρα, Μεταίχμιο, Αθήνα 2026, 160 σελ.)

ΗΛΙΑΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ – Η ιστορία «από τα κάτω» (Σπύρος Τσουτσουμπής, ΕΔΕΣ και ΕΛΑΣ. Οι λαϊκοί στρατοί της Αντίστασης, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2026, 424 σελ.)

ΣΠΥΡΟΣ ΚΑΡΕΛΑΣ – Το τίμημα της γνώσης (Άννα Γρίβα, Η αλχημίστρια. Μυθιστόρημα, Μελάνι, Αθήνα 2026, 160 σελ.)

ΜΙΧΑΛΗΣ Γ. ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ – Η κριτική για τον Μανόλη Αναγνωστάκη (Δημήτρης Κόκορης (επιμ.), Εισαγωγή στην ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη. Επιλογή κριτικών κειμένων, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2025, 510 σελ.)

ΧΑΡΗΣ ΕΞΕΡΤΖΟΓΛΟΥ – Η αντίστροφη πολιτικοποίηση του Ολοκαυτώματος (Omer Bartov, Ισραήλ. Τι πήγε λάθος;, μετάφραση από τα αγγλικά: Στέφανος Καβαλλιεράκης, πρόλογος: Σταύρος Ζουμπουλάκης, Μεταίχμιο, Αθήνα 2026, 346 σελ.)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΠΑΣ – Διασώζοντας τον Ευριπίδη – ή μήπως τον εαυτό μας; (Φέρντια Λέννον, Ένδοξα κατορθώματα. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα αγγλικά: Νατάσα Σίδερη, Γεννήτρια, Αθήνα 2026, 406 σελ.)

ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΜΠΑΚΟΛΟΥΚΑΣ – Το αίτημα της αυθεντικότητας (Ilarie Voronca, Η εξομολόγηση μιας πλαστής ψυχής, μετάφραση από τα γαλλικά: Αχιλλέας Κυριακίδης, Ποταμός, Αθήνα 2026, 80 σελ.)

ΜΑΤΙΝΑ-ΙΩΑΝΝΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΥ – To «λογοτεχνικό φαινόμενο» Νταβίντ Ουκλές (David Uclés, Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια, μετάφραση από τα ισπανικά: Αγγελική Βασιλάκου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2026, 832 σελ.)

ΞΕΝΟΦΩΝ ΜΠΡΟΥΝΤΖΑΚΗΣ – Η δεύτερη ζωή της Ιστορίας (Ελένη Βαρβιτσιώτη - Βικτωρία Δενδρινού, Η τελευταία μπλόφα. Νέα έκδοση, Πατάκη, Αθήνα 2026, 512 σελ.)

ΜΑΡΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ – Η Μάρη Θεοδοσοπούλου για τον Γιώργο Σεφέρη (Μάρη Θεοδοσοπούλου, Σεφερικά, πρόλογος: Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Οδός Πανός, Αθήνα 2025, 202 σελ.)

ΓΙΩΡΓΟΣ Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ – Ποιοι και γιατί αμφισβητούν την επιστήμη (Γιάννης Κτενάς, Η επιστημολογική στροφή στην πολιτική. Whataboutism, Γενεαλογική Υπονόμευση, Κατασκευασιοκρατία, Εκκρεμές, Αθήνα, 2026, 2 38 σελ.)

ΒΥΡΩΝ ΚΑΡΥΔΗΣ – Έλληνες Κύπριοι στην Αγγλία (Chrisoulla Pawlowska, A Man Called Harry: For my father with love, ιδιωτική έκδοση, London 2026, 248 σελ.)

Ποίηση

ΣΠΥΡΟΣ ΠΑΡΙΣΗΣ – Έξι ποιήματα (Άνευ υπερβολών άνευ ψευδαισθήσεων, Του κοριτσιού το τραγούδι, Δημήτρης Τ., Ο Μότσαρτ στη Πράγα, Η ώρα του Κλεισθένη, Διονύσης Σ.

Στήλες

ΣΑΚΗΣ ΚΟΥΡΟΥΖΙΔΗΣ: ΑΡΧΕΙΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΩΝ – Γιάννης Γρυπάρης: Βαρύ το μεταφραστικό του αποτύπωμα

ΝΙΚΟΣ ΨΑΡΡΟΣ: ΠΝΕΥΜΑ ΚΑΙ ΥΛΗ – Το πνεύμα ως διαμόρφωση της ύλης

BΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ: BREVIS IN LONGO – Ληστές και δημοτική παράδοση (Μάρκος Μέσκος, Ποιήματα Ι: 1958-1986, Ποιήματα ΙΙ: 1995-2018, επιμέλεια σειράς: Ιωάννα Καραμαλή, Μετρονόμος, Αθήνα 2026, 2 τόμοι, 334+443 σελ.)

ΘΑΝΟΣ Χ. ΚΑΨΑΛΗΣ: ΕΙΚΟΝΕΣ ΖΩΗΣ – Χάιγκας

ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΕΒΕΛΑΚΗΣ: ΣΥΜΠΤΩΣΕΙΣ – Κωστής Σκαλιόρας

Βιβλία για το καλοκαίρι

ΜΑΤΙΝΑ-ΙΩΑΝΝΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΑΘΑΝΑΗΛ, ΗΛΙΑΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ, ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΟΥΜΠΟΥΛΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΜΠΑΚΟΛΟΥΚΑΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΠΑΣ: Οι επιλογές από τα βιβλία της πρόσφατης παραγωγής

Από αυτόν τον Ιούλιο, οι σελίδες με τις επιλογές βιβλίων θα δημοσιεύονται αποκλειστικά στη διαδικτυακή έκδοσή μας, booksjournal.gr. Οι φετινές επιλογές θα αναρτηθούν, προσβάσιμες σε όλους, στις 18 Ιουλίου.

Από το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος εκδόθηκε η ανακοίνωση που ακολουθεί:

Ενενήντα πέντε χρόνια πριν, οι μελανοχίτωνες των «ταγμάτων εφόδου» στοχοποιούσαν και κυνηγούσαν Εβραίους. Στις 27 Ιουνίου 2026, ακριβώς 95 χρόνια μετά, μελανοχίτωνες με παλαιστινιακές σημαίες στις μπλούζες τους οργάνωσαν στη Θεσσαλονίκη τα νέα «τάγματα εφόδου» για να «περιπολούν» σε κεντρικούς δρόμους της πόλης απειλώντας και εκφοβίζοντας Εβραίους, Σιωνιστές, Ισραηλινούς, τουρίστες, καταστηματάρχες. Τότε, από το 1928 που ξεκίνησε η εκστρατεία μίσους, κάποιες πολιτικές δυνάμεις και κάποια μέσα ενημέρωσης συνδιαμόρφωσαν το αντισημιτικό κλίμα που κορυφώθηκε το βράδυ μεταξύ 29 και 30 Ιουνίου 1931, όπου οργανώθηκε επίθεση στους εβραϊκούς συνοικισμούς της Θεσσαλονίκης κατά την οποία πυρπολήθηκε ο συνοικισμός «Κάμπελ».

Και στις δύο περιπτώσεις –τότε και σήμερα– κυριαρχεί το μίσος εναντίον των Εβραίων. Και σήμερα διαμορφώνεται ένα νέο κλίμα εβραιοφοβίας που απειλεί όχι μόνο τους Έλληνες Εβραίους αλλά και την ευημερία του συνόλου των πολιτών. Διότι η ιστορία διδάσκει ότι ο αντισημιτισμός ξεκινάει την πορεία του με στόχο τους Εβραίους αλλά δεν σταματά ποτέ στους Εβραίους.             

Παρατηρούμε με θλίψη την ανοχή που δείχνουν οι αρχές της πολιτείας και οι κοινωνικοί φορείς απέναντι σε αυτό το νέο κύμα φανατισμού που εκδηλώνεται εναντίον Εβραίων πολιτών του Κράτους του Ισραήλ που επισκέπτονται τη χώρα μας, είτε επειδή αγαπούν τη φύση της και τους ανθρώπους της είτε επειδή θέλουν να επενδύσουν και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των οικονομικών συναλλαγών μεταξύ των δύο λαών. Αυτά τα «τάγματα εφόδου» και οι οπαδοί τους επιδιώκουν να υπονομεύσουν τις στρατηγικής σημασίας σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ σε μια περίοδο αστάθειας στην ανατολική Μεσόγειο που απειλεί την ασφάλεια και των δύο χωρών.   

Είμαστε βέβαιοι ότι τα «τάγματα εφόδου» του 2026 θα απομονωθούν και θα ηττηθούν, όπως ηττήθηκαν τα «τάγματα εφόδου» της Χρυσής Αυγής του 2012, και ότι τελικά η Ελληνική κοινωνία και η Ελληνική Πολιτεία του 2026 θα υπερασπιστούν τις αξίες της Δημοκρατίας και του πολιτισμού και δεν θα επιτρέψουν την υπονόμευσή τους από τους οπαδούς του μίσους και του φανατισμού.   

ASSAULT SQUADS IN THESSALONIKI ON JUNE 27, 2026!

Ninety-five years ago, the black-shirted members of the "assault squads" targeted and persecuted Jews. On June 27, 2026 —exactly 95 years later— black-shirted individuals wearing Palestinian flags on their T-shirts organized new "assault squads" in Thessaloniki to "patrol" the city's main streets, threatening and intimidating Jews, Zionists, Israelis, tourists, and business owners. Back then, following the launch of a campaign of hatred in 1928, certain political forces and media helped cultivate an antisemitic climate that culminated on the night of June 29–30, 1931, when organized attacks were carried out against the Jewish neighborhoods of Thessaloniki, resulting in the arson of the ‘Campbell’ Jewish quarter.

In both cases —then and now— the driving force has been hatred against Jews. Today, a new climate of Judeophobia is once again taking shape, threatening not only Greek Jews but also the well-being of society as a whole. History teaches us that antisemitism begins by targeting Jews, but it never ends with Jews.

It is with deep concern that we observe the tolerance shown by state authorities and civil society institutions toward this new wave of fanaticism directed against Jewish citizens of the State of Israel visiting our country —whether because they cherish its natural beauty and its people, or because they wish to invest and contribute to the development of economic cooperation between our two peoples. These “assault squads” and their followers seek to undermine the strategically important relationship between Greece and Israel at a time of instability in the Eastern Mediterranean that poses a threat to the security of both countries.

We are confident that the "assault squads" of 2026 will be isolated and defeated, just as the "assault squads" of Golden Dawn were defeated in 2012, and that, in the end, Greek society and the Greek State of 2026 will uphold the values of democracy and civilization and will not allow them to be undermined by the advocates of hatred and fanaticism.

Athens, June 29, 2026

Central Board of Jewish Communities in Greece

Σε μια εποχή όπου οι ψηφιακές υπηρεσίες μεταμορφώνουν την καθημερινότητα των πολιτών, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, σε συνεργασία με τον ΟΠΕΚΑ και τη ΔΥΠΑ και με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, από τις 15 Μαρτίου 2025 έχει θέσει σε εφαρμογή έναν νέο τρόπο καταβολής προνοιακών παροχών, επιδομάτων και οικονομικών ενισχύσεων, μέσω της Προπληρωμένης Κάρτας Κοινωνικών Παροχών.

Με στόχο την απλοποίηση, τη διαφάνεια και την καλύτερη εξυπηρέτηση των δικαιούχων, το νέο σύστημα δημιουργεί μια πιο άμεση και ασφαλή σχέση ανάμεσα στον πολίτη και το κράτος.

Η λογική είναι απλή: μία κάρτα για όλες τις παροχές!

Ο δικαιούχος κάθε επιδόματος αποκτά μία μοναδική προπληρωμένη κάρτα,  μέσω της οποίας λαμβάνει το σύνολο των ενισχύσεων που δικαιούται. Η κάρτα εκδίδεται από την τράπεζα όπου ήδη διατηρεί ενεργό λογαριασμό και αποστέλλεται απευθείας στον ίδιο, χωρίς χρέωση και χωρίς πρόσθετες πολύπλοκες διαδικασίες.

Το σύνολο κάθε παροχής πιστώνεται αυτόματα στην κάρτα, δίνοντας τη δυνατότητα στον κάτοχο να πραγματοποιεί αναλήψεις μετρητών έως και στο 50% του ποσού μέσω ΑΤΜ, ενώ το υπόλοιπο χρησιμοποιείται  σε καθημερινές αγορές και συναλλαγές σούπερ μάρκετ και φαρμακεία έως ηλεκτρονικές πληρωμές και υπηρεσίες. Η κάρτα μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο στην Ελλάδα όσο και σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με εξαίρεση συναλλαγές που αφορούν την αγορά όπλων και τα τυχερά παίγνια.

Η Προπληρωμένη Κάρτα δεν αποτελεί απλώς ένα νέο μέσο πληρωμής. Είναι ένα εργαλείο που έχει ως στόχο τον περιορισμό της γραφειοκρατίας, τη μείωση της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση της διαφάνειας στις καταβολές.

Η Προπληρωμένη Κάρτα είναι ένα εργαλείο που έχει ως στόχο τον περιορισμό της γραφειοκρατίας, τη μείωση της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση της διαφάνειας στις καταβολές.

Στο νέο σύστημα εντάσσονται συνολικά 19 κατηγορίες παροχών και ενισχύσεων που  καταβάλλονται από τον ΟΠΕΚΑ και τη ΔΥΠΑ — από το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, τα επιδόματα γέννησης και παιδιού, επιδότηση ανεργίας και παροχή προστασίας μητρότητας, έως μια σειρά από ενισχύσεις για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες(Επίδομα Γέννησης, Επίδομα Εργασίας, Ειδικό Επίδομα Ευάλωτων Ομάδων, Επίδομα Μακροχρονίως Ανέργων κλπ.)

Παράλληλα, η συμμετοχή πέντε συστημικών τραπεζών αλλά και συνεταιριστικών τραπεζών, εξασφαλίζει την ευρεία εφαρμογή και λειτουργικότητα του μέτρου σε ολόκληρη τη χώρα.

Η Προπληρωμένη Κάρτα Κοινωνικών Παροχών υλοποιείται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU. 

ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΣΤΟ YouTube:

https://www.youtube.com/watch?v=yvvx97G1pKY 

Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ) αποτελούν μεγάλο κίνδυνο για τις ελευθερίες μας και τη δημοκρατία. Όπως εξηγεί σε αναλυτικό και εμπεριστατωμένο άρθρο του στις σελίδες των Παρεμβάσεων του Βοοks’ Journal o Περικλής Φ. Κωνσταντινίδης, η απειλή τους οφείλεται σε τρία συστατικά στοιχεία τους, που αποτελούν μέρος της ταυτότητάς τους:

1.     Τα ΜΚΔ έχουν εξαλείψει το κόστος συνεύρεσης ανθρώπων που έχουν περιθωριακές και ακραίες ιδέες και έχουν διευκολύνει τη διάδοση θεωριών συνωμοσίας και ψεμάτων – με κόστος, συχνά, ανθρώπινες ζωές.

2.     Τα ΜΚΔ χρησιμοποιούνται κακόβουλα για τη χειραγώγηση ψηφοφόρων και γενικότερα της κοινής γνώμης από πολιτικούς οργανισμούς και ξένες μυστικές υπηρεσίες επειδή δεν υπάρχει τρόπος (ή διάθεση...) ελέγχου και αποκλεισμού λογαριασμών ψεύτικων χρηστών.

3.     Τα ΜΚΔ, συνειδητά, απομονώνουν τους χρήστες τους σε εικονικές αίθουσες ομοϊδεατών τους (echo chambers) και με τον τρόπο αυτό οξύνουν, συνειδητά, τις πολιτικές διαφορές και τις κοινωνικές εντάσεις. 

Δεν υπάρχει «συμβατικός» τρόπος αντιμετώπισης της απειλής που αποτελούν τα ΜΚΔ για τη δημοκρατία και τις ελευθερίες μας, όπως, π.χ. η επιβολή ρυθμιστικών κανόνων στη λειτουργία τους. Κι αυτό γιατί, ενώ είναι κερδοσκοπικές εταιρείες μέσων μαζικής ενημέρωσης που στηρίζονται στη διαφήμιση, έχουν μια σημαντική διαφορά με τα παραδοσιακά ΜΜΕ: είναι διαδραστικά μέσα, ο χρήστης δηλαδή συμμετέχει ενεργά στην επαφή του με το μέσον και το μέσον προσφέρει στον χρήστη περιεχόμενο που απευθύνεται αποκλειστικά στον ίδιο με βάση τις προτιμήσεις του.  Ο μόνος τρόπος για να διακοπεί αυτό το κύκλωμα ανατροφοδότησης (feedback loop) είναι να εκλείψει ο κερδοσκοπικός χαρακτήρας των ΜΚΔ. 

Η πρακτική λύση σε αυτό το τεράστιο υπαρξιακό πρόβλημα για τις δημοκρατίες μας είναι η απαγόρευση λειτουργίας των κερδοσκοπικών ΜΚΔ και η δημιουργία ενός ΜΚΔ, σαν το Facebook ή το X, το οποίο

(1) θα είναι κοινωφελής οργανισμός (utility) και όχι κερδοσκοπική εταιρεία,

(2) θα έχει έδρα στην ΕΕ,

(3) θα προσφέρει όλες τις λειτουργίες που προσφέρουν σήμερα τα ΜΚΔ,

(4) θα επιτρέπει τη δημιουργία μόνο ενός λογαριασμού χρήστη ανά άτομο και

(5) δεν θα χειραγωγεί τη ροή αναρτήσεων που βλέπει ο χρήστης με στόχο την παραμονή του όσο το δυνατόν περισσότερο στην πλατφόρμα.

Η δημιουργία και o έλεγχος του ΜΚΔ από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις 27 κυβερνήσεις που την αποτελούν λύνει μεμιάς τα τρία βασικά προβλήματα που θα έχει οποιαδήποτε ιδιωτική πρωτοβουλία αδρανοποίησης της απειλής που αποτελούν τα αμερικανικά ΜΚΔ:

·       Πρώτον, λύνεται το κρίσιμο πρόβλημα της ταυτοποίησης των χρηστών και η απαγόρευση δημιουργίας  ψεύτικων λογαριασμών.

·       Δεύτερον, με τον τρόπο αυτό λύνεται το πρόβλημα που έχουν οι ανταγωνιστές των εδραιωμένων ΜΚΔ να πείσουν πιθανούς χρήστες να ανοίξουν λογαριασμό σε μια νέα πλατφόρμα. 

·       Τρίτον, η απαγόρευση της λειτουργίας των κερδοσκοπικών ΜΚΔ παράλληλα με το λανσάρισμα του ευρωπαϊκού ΜΚΔ λύνει το πιο σημαντικό πρόβλημα που θα είχε μια τέτοια πρωτοβουλία:  αδρανοποιείται το συντριπτικό πλεονέκτημα του «network effect» που έχουν οι σημερινές κυρίαρχες εταιρείες. 

Σχετικά με το ποιος θα είναι ο ιδιοκτήτης και ο διαχειριστής του ευρωπαϊκού ΜΚΔ, η απάντηση είναι απλή:  ένας ευρωπαϊκός οργανισμός, στα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Φαρμάκων.  Ο  οργανισμός αυτός θα μπορούσε να εδρεύει στην Ελλάδα –γιατί όχι;– και να ωφεληθεί από την τεχνογνωσία που ανέπτυξε η χώρα μας μετά το 2020 στην ψηφιοποίηση αρχείων και στη δημιουργία μεγάλων βάσεων δεδομένων και στην ταυτόχρονη, ασφαλή πρόσβασή τους από εκατομμύρια χρήστες.

Εν κατακλείδι, η ΕΕ πρέπει να απαγορεύσει τη λειτουργία όλων των ιδιωτικών ΜΚΔ, για την προστασία των ευρωπαίων πολιτών και των ευρωπαϊκών δημοκρατιών από τη σαφή απειλή που αποτελούν τα κερδοσκοπικά ΜΚΔ. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναπτύξει μια μη κερδοσκοπική πλατφόρμα, που θα έχει έδρα στην ΕΕ και θα προσφέρει όλες τις λειτουργίες που προσφέρουν σήμερα τα ΜΚΔ. Αλλιώς, σε μερικά χρόνια θα προσπαθούμε να σώσουμε την Ευρώπη από τον νέο Χίτλερ που επωάζεται αυτή τη στιγμή στη «θαλπωρή» του «φακέλου Έπστιν» και των τρολ του Χ και του Facebook.

Κυκλοφόρησε το τεύχος 177 του Books' Journal, Ιούνιος 2026. Τα πλήρη περιεχόμενα:

Εditorial

Ζητείται ευρωπαϊκή απάντηση στη διαδικτυακή χειραγώγηση

Εις μνήμην

ΛΙΖΥ ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ – Δημήτρης Δασκαλόπουλος: Αποχαιρετισμός

Διάλογος

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ – Ο Μπρεχτ για τον Τόμας Μαν

ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΕΒΕΛΑΚΗΣ – Όταν ο Φώκνερ θεωρούνταν δύσκολος

ΣΠΥΡΟΣ ΣΟΥΡΛΑΣ – Λογοτεχνία που αφυπνίζει

ΙΑΣΩΝ ΝΕΣΤΟΡΙΔΗΣ – Η Αριστερά ως απάτη

Αστυνομικό διήγημα

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ – Στο μπαρ Ακρόπολις του Τόκιο

Συνέντευξη

ΜΑΡΙΑ ΚΟΥΛΟΥΡΗ – Δήμητρα Κωτούλα: ευσπλαχνία και ερήμωση (Δήμητρα Κωτούλα, Λάμια, Πατάκη, Αθήνα 2024, 88 σελ.)

Παρεμβάσεις

ΠΕΡΙΚΛΗΣ Φ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ – Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης ως Δημόσιοι Οργανισμοί Κοινής Ωφέλειας

ΒΑΝΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ-ΚΥΡΙΑΝΙΔΟΥ – Αντισιωνισμός εναντίον Ελλήνων

ΜΗΝΑΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ – Edgar Morin: ο θεωρητικός της πολυπλοκότητας

ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ – Λέων Μπατής: η αναγέννηση ενός προσώπου

ΒΥΡΩΝ ΚΑΡΥΔΗΣ – Ανάμεσα σε δύο κόσμους

THOMAS J. SPIEGEL – Η απάθεια του Κακού

ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΤΣΑΝΤΩΝΗΣ – Κοινωνιολογία και τέχνη: «Βίοι Παράλληλοι»

Λεωνίδας Καβάκος

ΠΑΡΙΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ – Λεωνίδας Καβάκος: Η εξαίρεση που αγάπησε τον κανόνα

ΝΤΟΡΑ ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – Ένα υπέρλαμπρο αστέρι

ΝΙΚΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ – Ποιος είναι και γιατί ξεχωρίζει

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΝΑΡΔΕΛΛΗΣ – Από τους πληρέστερους μουσικούς της γενιάς του

ΝΙΚΟΣ ΤΣΟΥΧΛΟΣ – Με προσήλωση στη διαρκή εξέλιξη

Κριτικές

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΟΥΜΠΟΥΛΗΣ – Η Μεγάλη Ιδέα (Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, Περί «της Μεγάλης εκείνης της πατρίδος Ιδέας». Η εθνική ιδεολογία των Ελλήνων τον 19ο αιώνα, Μίνωας, Αθήνα 2025, 240 σελ.)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΠΑΣ – Τίποτα δεν μοιάζει με αυτό που νομίζεις ότι άφησες πίσω (Kaouther Adimi, Η εχθρική χαρά. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα γαλλικά: Μυρτώ Ταπεινού, Πόλις, Αθήνα 2026, 224 σελ.)

HUSEYIN OYLUPINAR – Η σφαγή του Μαϊντάν: η αποτυχημένη αναθεώρηση (Ivan Katchanovski, The Maidan Massacre in Ukraine: The Mass Killing that Changed the World, Palgrave Macmillan, 2024, xix + 266 σελ.)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΡΘΑΛΙΤΗΣ – Κωνσταντίνος Τσάτσος, ο πιο κατάλληλος συνομιλητής (Γιώργος Σεφέρης - Κωνσταντίνος Τσάτσος, Ένας διάλογος για την ποίηση, επιμέλεια: Λουκάς Κούσουλας, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 1988, 208 σελ. (εξαντλημένο) - Κωνσταντίνος Τσάτσος, Διάλογοι σε μοναστήρι. Κείμενα προβληματισμού, Ευθύνη, τελευταία έκδοση Αθήνα 2011 (α΄έκδοση 1974), 255 σελ.)

ΜΑΤΙΝΑ-ΙΩΑΝΝΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΥ – Τον καιρό της αστακομακαρονάδας (Απόστολος Δοξιάδης, Γαλανόσκυλος. Μυθιστόρημα, Ψυχογιός, Αθήνα 2026, 688 σελ.)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΩΜΑΤΗΝΟΣ – Όταν καταλαβαίνεις το φως (Κωνσταντίνος Πίττας, Φωτογραφία, Κίχλη, Αθήνα 2026, 280 σελ.)

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΙΝΙΚΟΠΟΥΛΟΣ – Φρόυντ, ο αγνωστικιστής (Μάριος Μπέγζος, Θρησκεία και ψυχανάλυση, Οδός Πανός, Αθήνα 2023, 140 σελ.)

ΘΑΝΑΣΗΣ Σ. ΣΚΟΥΡΑΣ – Mε μια μαθηματική ιδιοφυΐα (Μιχαήλ Θ. Ρασσιάς, John Nash, Όταν μοιραστήκαμε την ίδια κιμωλία, Καστανιώτη, Αθήνα 2025, 189 σελ.)

ΟΝΤΕΤ ΒΑΡΩΝ-ΒΑΣΑΡ – Σμιλεύοντας τη μνήμη του παρελθόντος με τη μουσική (Jeremy Eichler, H ηχώ του χρόνου. Ο Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος, το Ολοκαύτωμα και η μουσική της μνήμης, μετάφραση από τα αγγλικά: Κατερίνα Σχινά, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2025, 430 σελ.)

ΣΠΥΡΟΣ ΚΑΡΕΛΑΣ – Το τίμημα της γνώσης (Άννα Γρίβα, Η αλχημίστρια. Μυθιστόρημα, Μελάνι, Αθήνα 2026, 160 σελ.)

ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ – Ένα βιβλίο - παγίδα (Ηλίας Κανέλλης, Κι αυτοί είναι η Ελλάδα. Συνεντεύξεις στο Books’ Journal, The Books’ Journal, Αθήνα 2025, 336 σελ.)

ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ ΜΠΙΛΙΑΝΗ – Όσα δεν ξέρουμε για τις Τρωάδες (Σταύρος Τσιτσιρίδης (επιμ.), Ευριπίδη Τρωάδες: Αναγνώσεις, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2025, 461 σελ.)

ΓΙΩΡΓΟΣ Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ – Ένας τσάρος που έμενε σε υπόγειο (Μελέτης Η. Μελετόπουλος, Παναγής Παπαληγούρας. Η μεταπολιτευτική ανάπτυξη και η ένταξη στην ενωμένη Ευρώπη, Καπόν, Αθήνα 2025, 616 σελ.)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΑΘΑΝΑΗΛ – Μεταμοντέρνες γενικότητες (Κέιτι Κιταμούρα, Οντισιόν. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα αγγλικά: Βάσια Τζανακάρη, Διόπτρα, Αθήνα 2025, 184 σελ.)

Στήλες

ΣΑΚΗΣ ΚΟΥΡΟΥΖΙΔΗΣ: ΑΡΧΕΙΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΩΝ – Γιάννης Χατζίνης: Ο ερωτισμός στην ελληνική πεζογραφία

ΝΙΚΟΣ ΨΑΡΡΟΣ: ΠΝΕΥΜΑ ΚΑΙ ΥΛΗ – Η φύση του πνεύματος και του έλλογου όντος (Α)

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ: BREVIS IN LONGO – Οι νεκροί δεν πεθαίνουν (Μάρω Κακαβέλα, Το καλοκαίρι του σκύλου. Νουβέλα, Στερέωμα, Αθήνα 2026, 192 σελ.)

ΘΑΝΟΣ Χ. ΚΑΨΑΛΗΣ: ΕΙΚΟΝΕΣ ΖΩΗΣ – Λήαρ, Σεφέρης, Beatles, Λινναίος και Δαρβίνος

ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΕΒΕΛΑΚΗΣ: ΣΥΜΠΤΩΣΕΙΣ – Γιάννης Χρήστου: Το «επέκεινα» της μουσικής

ΑΡΘΡΟ ΕΛΛΗΝΑ ΕΒΡΑΙΟΥ ΠΟΥ ΕΠΙΘΥΜΕΙ ΝΑ ΜΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΕΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ

Το κείμενο που ακολουθεί έχει γραφεί από διακεκριμένο Έλληνα Εβραίο (τα στοιχεία του στη διάθεση του περιοδικού), που προτιμά να κρατήσει την ανωνυμία του, για λόγους που θα καταλάβετε όταν το διαβάσετε. Το Books’ Journal, που έχει πολιτική να μη δημοσιεύει ανώνυμα κείμενα, παραβιάζει αυτή την αρχή επειδή, διαφορετικά, ο συντάκτης του κειμένου δεν θα μπορούσε να μιλήσει. Ως κοινωνία και ως πολιτεία, όμως, κάτι πρέπει να κάνουμε με το φόβο.

Η Δήμητρα Χαλικιά εξηγεί γιατί παρεμβαίνει στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ

Ένα επιστολικό σχόλιο της  πρώην αντιπροέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ Δήμητρας Χαλικιά στο Βοοks’ Journal, με αφορμή το κείμενο του Κώστα Κούρκουλου για την ενδεχόμενη σκευωρία με στόχο τη σταθερότητα της ελληνικής Δημοκρατίας.