Κοινωνία

Elena Granaglia, Uguaglianza di opportunità. Si, ma quale?, Laterza, 2022, 176 σελ.

Όποιος νοιάζεται για την ισότητα ευκαιριών που μπορούν να δίνουν οι κοινωνίες στα νεότερα μέλη τους είναι ανήσυχος. Ακόμα κι αν, θεωρητικά, εξασφαλιζόταν η ίδια γραμμή αφετηρίας για όλους, στη συνέχεια η απόκλιση των ατομικών επιλογών που θα μπορούσε να οδηγήσει σε θεμιτές ανισότητες μοιάζει εύλογη, επειδή θα την υπονομεύσουν δύο πανίσχυροι μηχανισμούς παραγωγής ανισοτήτων: η αγορά και η οικογένεια. Η καθηγήτρια Έλενα Γκρανάλια επιμένει στη σημασία της ισότητας ευκαιριών και αναλύει τρεις τρόπους προς την επίτευξή της, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα καθενός απ’ αυτούς. Τεύχος 150 [ΤΒJ]

Γκόφας, Ανδρέας (επιμ.), Ο κόσμος και η απειλή της τρομοκρατίας μετά την 11η Σεπτεμβρίου, Πεδίο, Αθήνα 2023, 331 σελ.

Μια πρωτότυπη και άκρως επίκαιρη συνεισφορά στη μελέτη της τρομοκρατίας, με την αξιοποίηση της αρχής της διεπιστημονικότητας και διαθεματικότητας. Ο τόμος προσφέρει στον αναγνώστη πλήρη επισκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφικής έρευνας για την τρομοκρατία, ιστορική και εννοιολογική ανάλυση της τρομοκρατίας ως εσωτερικού και διεθνούς φαινομένου και πολλαπλές πρωτότυπες οπτικές από σημαντικούς έλληνες μελετητές του. Τεύχος 150

Πέτερ Χάντκε, Δοκίμιο για το αποχωρητήριο, μετάφραση από τα γερμανικά: Σπύρος Μοσκόβου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2023, 74 σελ.   

Πέντε δοκιμιακά κείμενα έχει γράψει ο Πέτερ Χάντκε για ορισμένες από τις προσωπικές «μανίες» του. Είναι κείμενα συμπυκνωμένα, ιδιότυπα, περιέχουν μια δική τους ποίηση, αφού δεν καταφεύγουν σε συστηματική βιβλιογραφία και, τελικά, είναι το συμπύκνωμα των  προσωπικών του παρατηρήσεων στο πέρασμα του χρόνου. Τα βιβλία αυτά είναι το Δοκίμιο για το τζουκμπόξ, το Δοκίμιο για τον μανιταρομανή (και τα δύο σε μετάφραση Σπύρου Μοσκόβου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2022), τα Περί κοπώσεως, Περί ευτυχισμένης  μέρας, που θα εκδοθούν από τον ίδιο εκδοτικό οίκο και, βέβαια, το Δοκίμιο για το αποχωρητήριο. [ΤΒJ]

Στους δρόμους των Ελλήνων. Σειρά ντοκιμαντέρ για την ομογένεια της Αμερικής, σε σκηνοθεσία Χρόνη Πεχλιβανίδη. Σενάριο-παρουσίαση: Μάγια Τσόκλη. 10 επεισόδια παραγωγής 2023. Προβολή: ERTflix

Στους δρόμους των Ελλήνων: ένα οδοιπορικό, όπως αυτό που παρουσιάζεται στην ΕΡΤ, εξυμνεί μεν την καινοτομία, ωστόσο δεν αποζητά να την εφαρμόσει στον τρόπο θεώρησης του κεντρικού του θέματος, της διασποράς. Η αφηγηματική του ματιά καθοδηγείται από το άκρως αντίθετο της πρωτοπορίας, από τους κοινούς τόπους του εντοπισμού του εθνικού στη διασπορά. Ο ενθουσιασμός για την καινοτομία εξανεμίζεται όταν πρόκειται να περιφρουρηθεί η ιδεολογία της «ομογένειας», η οποία προσφέρεται προς κατανάλωση στην εθνική τηλεόραση. Πού είναι το λάθος; (αναδημοσίευση από το τχ. 147, με την ευκαιρία της συζήτησης για την επιστολική ψήφο -και- των Ελλήνων της Διασποράς)

Kenneth J. Gergen, Η σχεσιακή ύπαρξη. Πέρα από τον εαυτό και την κοινότητα, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Καλομοίρης, επιμέλεια: Φιλία Ίσαρη, Όλγα Κωνσταντίνου, Πεδίο, Αθήνα 2021, 528 σελ.

Η παραδοσιακή αντίληψη του εαυτού τον θέλει ενιαίο, αρμονικό και συνεκτικό και το ζητούμενο είναι ένας πειθαρχημένος νους. Μήπως όμως πίσω από αυτή την αρραγή πρόσοψη καιροφυλακτεί η δυσαρμονία; Μήπως ο επιτυχημένος δεσμός προϋποθέτει μετασχηματισμό του τρόπου με τον οποίον αφηγούμαστε τον κόσμο; Μήπως χρειάζεται να αντικαταστήσουμε το «εγώ», που βρίσκεται στο κέντρο της αφήγησης, από το «εμείς»;

Γεωργία Πετράκη (επιμέλεια-μετάφραση), Κρίση(σεις) και κόσμοι της εργασίας, Πεδίο, Αθήνα 2023, 358 σελ.

Ένας συλλογικός τόμος που δεν αναπαράγει μια παρωχημένη ανάγνωση της εργασίας αλλά την αναδεικνύει ως πραγματικό κοινωνικό φαινόμενο, χαρτογραφεί τη διασπορά των εσωτερικών της εξελίξεων δίνοντας χώρο στη μελέτη όλων των επιμέρους παραμέτρων που προσδιορίζουν τη σημερινή της κρίση και τους μετασχηματισμούς της. Η προσέγγιση υπολογίζει τις εξελίξεις στην τεχνολογία, στην κοινωνία και στα εργασιακά δεδομένα. Το σύμπαν της δουλειάς για τους συγγραφείς αυτού του βιβλίου είναι ρευστό, αλλά μπορεί να χαρτογραφηθεί στην πολλαπλότητα των εντάσεων που προκαλεί και των σχέσεων εξουσίας που το συγκροτούν.

Martha C. Nussbaum, Δικαιοσύνη για τα ζώα. Η συλλογική μας ευθύνη, μετάφραση από τα αγγλικά: Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος, Νεφέλη Κατσαφούρου, επιστημονική επιμέλεια: Αζαρίας Καραμανλίδης, Αλέξανδρος Μάμαλης, Κάτοπτρο, Αθήνα 2023, 434 σελ.

Ο άνθρωπος, κύριος και κάτοχος της φύσης (σύμφωνα με τη διατύπωση του Μίλαν Κούντερα), διαπράττει ένα τεράστιας κλίμακας ηθικό έγκλημα εις βάρος των άλλων ζώων. Το ζωικό βασίλειο καταδυναστεύεται από την ανθρωπότητα. Η Μάρθα Νούσμπαουμ, επ’ αυτού, επιχειρεί μια ιδιαίτερη προσέγγιση των δικαιωμάτων, της ηθικής και του δικαίου των ζώων και προτείνει στους ανθρώπους να μην παραμείνουν εκμεταλλευτές ή χρήστες τους. [ΤΒJ]

Σπύρος Βλαχόπουλος, Το «εγωιστικό γονίδιο» του δικαίου και το δίκαιο της τεχνητής νοημοσύνης. Από τον ανθρωποκεντρισμό στον οικοκεντρισμό και τους έξυπνους αλγόριθμους, πρόλογος: Τασούλα Επτακοίλη, Ευρασία, Αθήνα 2023, 112 σελ.

Όλα τα στοιχεία της φύσης, η κοινωνία μας «τα έβλεπε σε σχέση με τον άνθρωπο και το κατά πόσο θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα σε αυτόν. Σημείο αναφοράς, μέτρο σύγκρισης και στοιχείο διαφοροποίησης ήταν ο άνθρωπος». Και από τον ανθρωποκεντρικό τρόπο ζωής, οι κοινωνίες μεταβαίνουν σε ένα οικοκεντρικό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης, «που προστατεύει τη φύση και βεβαίως και τον άνθρωπο ως ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της φύσης». Ο κόσμος μας αλλάζει και το ίδιο δεν μπορεί παρά να συμβεί και με το δίκαιο.