Σύνδεση συνδρομητών

Το δικαίωμα να χλευάζουμε το Θεό

Δευτέρα, 31 Μαρτίου 2025 23:49
Ένα από τα προκλητικά εξώφυλλα του Charlie Hebdo: ο Θεός ως τρομοκράτης,
Charlie Hebdo
Ένα από τα προκλητικά εξώφυλλα του Charlie Hebdo: ο Θεός ως τρομοκράτης,

Ρισάρ Μαλκά, Το δικαίωμα να χλευάζουμε τον Θεό, μετάφραση από τα γαλλικά: Αθηνά Πεντίδη, Athens Review of Books, Αθήνα 2024, 132 σελ.

Το βιβλίο του Ρισάρ Μαλκά Το δικαίωμα να χλευάζουμε τον Θεό (μτφρ. Αθηνά Πεντίδη, Athens Review of Books) περιέχει τη συγκλονιστική αγόρευση του συγγραφέα στη δίκη για τις δολοφονίες των σκιτσογράφων του Σαρλί Εμπντό. Πρόκειται για μια παθιασμένη υπεράσπιση του δικαιώματος της βλασφημίας, μιας από τις σπουδαιότερες φιλελεύθερες κατακτήσεις της ευρωπαϊκής Νεωτερικότητας. Όπως εξηγεί ο Μαλκά, μόνο το θάρρος και το δικαίωμα να χλευάζουμε τα θεία, δηλαδή ο ύψιστος βαθμός παρρησίας, μπορεί να μας προστατεύσει συλλογικά από τη μισαλλόδοξη φονικότητα των θρησκολήπτων και από την οικοδόμηση της κοινωνικής ζωής πάνω στο φόβο. Κάθε έκκληση για μετριοπαθή τάχα και συμβιβαστική υποστολή αυτής της ελευθερίας δεν μπορεί να οδηγήσει παρά στην εξαγρίωση των στενόμυαλων δογματικών.

Οι δολοφονίες των σκιτσογράφων από τους φανατικούς ισλαμιστές συνδέονται οργανικά με τις δολοφονίες Εβραίων από έναν συνεργάτη τους σ’ ένα σουπερμάρκετ δύο μέρες αργότερα. Αυτές οι δολοφονίες έχουν «μια σημασία, μια πολιτική, φιλοσοφική, μεταφυσική διάσταση. Οι διαπραχθείσες επιθέσεις […] συγκλίνουν στην ίδια ιδέα. Είναι αλληλένδετες, ενορχηστρωμένες, έχουν τον ίδιο στόχο. Όταν ο Κουλιμπαλύ σκοτώνει Εβραίους, δεν σκοτώνει μόνο Εβραίους, σκοτώνει τον Άλλο. Ο Εβραίος είναι ο Άλλος. Σε όλα τα μήκη και τα πλάτη, σε όλες τις περιόδους της ανθρωπότητας, από την αρχαία Αίγυπτο μέχρι τη ναζιστική Γερμανία, από τα γκέτο της Πολωνίας μέχρι τις αποκλεισμένες συνοικίες του Μαγκρέμπ περνώντας από τα στετλ της Βεσαραβίας, ο Εβραίος είναι αυτός που είναι διαφορετικός, που διατηρεί την ταυτότητά του μέσα στις χιλιετίες, που αρνείται να αναμιχθεί. Είναι η ιδέα της αδάμαστης μοναδικότητας, άρα της διαφορετικότητας. Και το Charlie Hebdo είναι ο Άλλος. Αυτός που είναι ελεύθερος, αναρχικός, που εκφράζεται χωρίς υπεκφυγές κι ακόμα χειρότερα αψηφά αυτούς των οποίων η ολοκληρωτική σκέψη αρνείται τη διαφορετικότητα. Το νόημα αυτών των εγκλημάτων είναι ο αφανισμός του Άλλου, της διαφορετικότητας» (σ. 24-25).

Πώς μπορούμε ν’ απαντήσουμε στη φονική μανία αυτών των ανθρώπων, που μισούν το διαφορετικό και τελικά τη ζωή μέσα στην ποικιλομορφία της; αναρωτιέται ο Μαλκά. Δεν έχουμε άλλο τρόπο παρά βιώνοντας και υπερασπιζόμενοι τις ελευθερίες μας: «Εναπόκειται σ’ εμάς να γελάσουμε, να σχεδιάσουμε, να απολαύσουμε τις ελευθερίες μας, να ζήσουμε με το κεφάλι ψηλά, απέναντι σε φανατικούς που θα ήθελαν να μας επιβάλουν έναν κόσμο νευρώσεων και απογοητεύσεων, σε συμπαραγωγή με τους τυφλωμένους από αγγλοσαξονικό κοινοτισμό πανεπιστημιακούς και τους λόγιους, κληρονόμους αυτών που υποστήριξαν κάποιους από τους χειρότερους δικτάτορες του εικοστού αιώνα, από τον Στάλιν μέχρι τον Πολ Ποτ» (σ. 27).

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.