Στήλες

Εκσυγχρονισμός και μεταρρυθμίσεις με «το σαθρό υλικό του ανθρώπου»

Η φιγούρα του Κώστα Σημίτη φάνταζε αταίριαστη μέσα στο κόμμα που σφράγισε με την παρουσία του ο Ανδρέας Παπανδρέου. Πράγματι, οι διαφορές του με το ανδρεϊκό ΠΑΣΟΚ ήταν από την αρχή ορατές σε όλους. Πολιτεύθηκε ως ευρωπαίος σοσιαλδημοκράτης σε ένα κόμμα (ή μάλλον «κίνημα») λαϊκιστικό και τριτοκοσμικό.

Γεώργιος Διονυσίου Κανάλες, Επιστολαί εξ Αμερικής Α’ έως ΜΗ’, εφημερίδα  Ιωνία Σμύρνης, 1874-1875

Τα γράμματα από την Αμερική που απαρτίζουν το σώμα τού, υπό έκδοση από την Ευώνυμο Οικολογική Βιβλιοθήκη, βιβλίου δημοσιεύονται στη ρουμπρίκα «Επιστολαί εξ Αμερικής» της εφημερίδας Ιωνία, που εκδιδόταν στην Σμύρνη. Εκδότες ήσαν ο Μ. Δ. Σεϊζάνης και ο Γ. Κ. Κωνσταντινίδης. Αποθησαυρίστηκαν από τα φύλλα της εφημερίδας αυτής. Το πρώτο δημοσιεύτηκε στο 2ο φύλλο της εφημερίδας στις 4/5/1874, ενώ το τελευταίο –που βρέθηκε– με αριθμό ΜΗ΄, στο φύλλο 134 στις 13/9/1875.

Διαβάζω:

«– Περιοδικό “Οι Νέοι” υπό την σκέπη και τον έλεγχο του πρωτοσύγκελου Ψαριανού. Μετέπειτα μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης.

– Κατηχητικό και τέτοια.

– Όχι ακριβώς. Ο Ψαριανός ήταν καλλιεργημένος παπάς. Ο αδελφός του Σωκράτης, συνομήλικός μας.

– Η δική σας εκτροπή;

– Είχε προηγηθεί, με άλλον τρόπο. “Οι Νέοι” μας μιμήθηκαν.»

Το χειμώνα του 2000, κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα του Θανάση Βαλτινού Συναξάρι Ανδρέα Κορδοπάτη. Βιβλίο Δεύτερο: Βαλκανικοί –’22. Αποφασίσαμε με την ανθρωπολόγο Πηνελόπη Παπαηλία, συνάδελφο στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, να το παρουσιάσουμε στο πλαίσιο των ανοιχτών συναντήσεων με συγγραφείς που τότε οργανώναμε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολόγιας. Στον Βόλο, το αμφιθέατρο ήταν γεμάτο τη βραδιά της εκδήλωσης. Μου έκανε, όμως, εντύπωση ότι ο Βαλτινός δεν ήθελε να μιλήσει για το «εργαστήρι» του. Στο στυλ των δύσκολων συγγραφέων του μοντερνισμού, έμεινε μυστηριώδης, ώς το τέλος. Εκ των υστέρων, έμαθα πως ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος, μέλος της προσωρινής γενικής συνέλευσης του τμήματος, τότε, δυσαρεστήθηκε με την εκδήλωση. Είχε βρει τον Βαλτινό «δεξιό».

Ο νεωτεριστής ζωγράφος Κωνσταντίνος Παρθένης (Αλεξάνδρεια 1878-Αθήνα 1967) τάραξε τα νερά του συντηρητικού ακαδημαϊσμού.

Η συνέντευξη που ακολουθεί, δόθηκε στον δημοσιογράφο Ν. Γιοκαρίνη και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πρωία, στις 27 Ιανουαρίου 1930:

Τον καιρό που κυκλοφόρησαν, Μάρτιος 1993, τα διηγήματα Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν και Φτερά μπεκάτσας (το δεύτερο μάλιστα ανέβηκε τότε στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης) και τέσσερα χρόνια μετά την έκδοση του βραβευμένου μυθιστορήματός του Στοιχεία από τη δεκαετία του ’60, ο Θανάσης Βαλτινός συζήτησε στο ραδιόφωνο του Τρίτου Προγράμματος με τον Μιχάλη Μήτρα. Είχαν προηγηθεί και ακολούθησαν και άλλες συνεντεύξεις του συγγραφέα. Τις ξανάκουσα με αφορμή τον πρόσφατο θάνατό του. Ο λόγος που ξεχώρισα αυτή τη συνέντευξη είναι γιατί περιστρέφεται αποκλειστικά στα διηγήματά του και δίνει απαντήσεις για το περιεχόμενο, τους ήρωες και τα ερεθίσματα που τον παρακίνησαν. Μιλάει για τους «μοναχικούς δρόμους που χαράζουν καινούργιες πορείες» και αποκαλύπτει ποια είναι τα πραγματικά πρόσωπα που περνούν στα αφηγήματά του.

Την τελευταία νύχτα του Ιανουαρίου 2025, πέθανε η ποιήτρια (και λογοθεραπεύτρια) Γιολάντα Σακελλαρίου. Γεννημένη το 1948 στην Αθήνα, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στον γενέθλιο τόπο της. Είχε σπουδάσει ελληνική και γαλλική φιλολογία στην Αθήνα, παθολογία λόγου-φωνής-ομιλίας και επικοινωνίας στο Παρίσι και ήταν διδάκτωρ του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης.

Πέθανε, στις 30 Ιανουαρίου 2025, ο Γιάννης Η. Χάρης, επιμελητής εκδόσεων, επιφυλλιδογράφος πρωτίστως για γλωσσικά θέματα, συνεργάτης και επιμελητής του έργου του Οδυσσέα Ελύτη και μεταφραστής κυρίως του συνόλου του έργου του Μίλαν Κούντερα. Μεταξύ άλλων, επιμελήθηκε την έκδοση του κειμένου Οράματα και θαύματα, που τη φιλολογική έκδοσή του είχε αναλάβει για λογαριασμό του ΜΙΕΤ ο Λίνος Πολίτης.

Πέθανε η γεννημένη το 1939 Μαίρη Κουκουλέ, λαογράφος, γνωστή κυρίως για ένα μνημειώδες έργο: τη Νεοελληνική Αθυροστομία, μια τρίτομη συλλογή λαογραφικού υλικού απ’ όλη την Ελλάδα που περιλαμβάνει βωμολοχίες, σεξουαλικά υπονοούμενα, σκωπτικές παραλλαγές τραγουδιών και βωμολοχικές παροιμίες. Η Μαίρη Κουκουλέ ήταν σύντροφος του Ηλία Πετρόπουλου.

Στις παλιές κοινωνίες, για να μην έχουν πολλούς θανάτους στις  πολεμικές συγκρούσεις, οι στρατοί αποφάσιζαν να μονομαχούν οι δυο γενναιότεροι πολεμιστές τους.  Στον απόηχο αυτού του αρχέγονου πολεμικού ήθους, ο σύγχρονος φίλαθλος –τι κι αν μιλάμε για  ομαδικό άθλημα– στρέφει το βλέμμα του μέσα στον αγωνιστικό χώρο για να εντοπίσει τον έναν: τον μεγάλο μπαλαδόρο, τον τύπο που θα παραβεί τους κανόνες, τη μονοτονία, θα ανατρέψει την τάξη, θα εκπλήξει και θα καταπλήξει.  Αυτόν που θα πάρει τον αγώνα πάνω του. Έτσι πίσω από την ομάδα κρούσης καιροφυλακτεί το δέκα το καλό που καθαρίζει τον αγώνα και, αν χρειαστεί, θα πάρει το παιχνίδι μόνος του! Αυτόν τον τύπο του ποδοσφαιριστή-μαχητή-ήρωα  ενσάρκωνε ο Δομάζος... Αυτός έβαζε την σφραγίδα και την υπογραφή του στις καρδιές των φιλάθλων.