Γνώμες

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ελλάδα και ταράζει τον μακάριο ύπνο της εγχώριας «δημόσιας διανόησης»: η woke culture!

Σκαλίζοντας κανείς πρόχειρα τη μνήμη του, θα μπορούσε εύκολα να βρει πάμπολλα επεισόδια υποκρισίας και παρόμοιας αθλιότητας σαν αυτής που επιτελέστηκε στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου εναντίον εκδήλωσης για τους ορίζοντες της ισραηλινής λογοτεχνίας. Ήταν μια πράξη καθαρά στοχευόμενου και υποκινούμενου αντισημιτισμού και, ταυτόχρονα, μια ακόμα μελαγχολική απόδειξη του πόσο αγράμματα και αξιολύπητα άτομα συνωστίζονται και στον εκδοτικό βιβλιοπωλικό χώρο. Η  λογοτεχνία του Ισραήλ, μιας χώρας αδιανόητα προοδευμένης και αξιοθαύμαστης, παίζει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία μιας βιώσιμης και δίκαιης λύσης και για τους δύο λαούς. πράγμα που θα το ήξεραν αν δεν ήταν προβοκάτορες ή  αν άνοιγαν να διαβάσουν και κανένα βιβλίο πού και πού.

Στις 10 Μαΐου 2025, στη Θεσσαλονίκη, την «πόλη των φαντασμάτων» κατά την έκφραση του Μαρκ Μαζάουερ, διαδηλωτές με παλαιστινιακές σημαίες εισέβαλαν στους χώρους της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και διέκοψαν, με κραυγές και συνθήματα, εκδήλωση της Ισραηλινής Πρεσβείας στην Ελλάδα με ομιλητή τον κριτικό λογοτεχνίας, μεταφραστή και συγγραφέα Οντέτ Βολκστάιν, στέλεχος του Ισραηλινού Ινστιτούτου Λογοτεχνίας. Το θέμα της εκδήλωσης ήταν «Μεταβαλλόμενα τοπία της εβραϊκής λογοτεχνίας» και αντικείμενο της συζήτησης, η νέα γενιά ισραηλινών συγγραφέων, η θεματολογία της εποχής και η σχέση της με τη λεγόμενη «γενιά του 1960».

Καθισμένο σε καφεκίτρινο μωσαϊκό με μαύρες στίξεις (θα μπορούσε να είναι χαλί, κουρελού ή χώμα) το torso δεσπόζει σαν κορμός δέντρου. Με τον κόκκινο όγκο τους και τον τρόπο που τα γόνατα είναι το ένα πάνω στο άλλο, θυμίζουν εγκάρσια διατομή καρδιακών κοιλοτήτων όπως θα τις έδειχνε μια έγχρωμη αξονική τομογραφία. Αυτή ήταν η πρώτη μου σκέψη όταν είδα πριν από χρόνια το Mom Hand της Jordan Casteel στις σελίδες του Artforum^[1].

Τα περιστατικά έμφυλης βίας δεν έχουν πολιτικό  χρώμα, δεν υπόκεινται σε υπολογισμούς πολιτικού κόστους-οφέλους. Είναι άδικες πράξεις, παραβατικές συμπεριφορές, τις οποίες οφείλουμε να προλαμβάνουμε, να τις καταδικάζουμε όταν συμβαίνουν και, τελικά, τέτοια περιστατικά πρέπει να  παραπέμπονται  στη δικαιοσύνη. Ωστόσο, θα περίμενε κανείς ότι σε ορισμένους χώρους, οι οποίοι είναι οι κατεξοχήν χώροι της ελεύθερης έκφρασης και της διακίνησης ιδεών, η έμφυλη βία θα αντιμετωπιζόταν με ιδιαίτερη ευαισθησία και ενσυναίσθηση. Η ζωή συχνά μας διαψεύδει.

9 Μαΐου, Ημέρα της Ευρώπης

Παραμονή της 9ης Μαΐου, αναπόφευκτα η σκέψη πηγαίνει στους μεγάλους πολιτικούς άνδρες που πάνω στα ερείπια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου (ευρωπαϊκού εμφυλίου εν πολλοίς στην πράξη) θεμελίωσαν μια «αλλαγή παραδείγματος», βάζοντας στη θέση των εθνικών εγωισμών και του μιλιταρισμού αυτό που σήμερα αποκαλούμε Κοινό μας Ευρωπαϊκό Σπίτι, και το θεωρούμε αναπόσπαστο πλαίσιο του παρόντος και του μέλλοντός μας.

Αυτό που συνέβη στον (ακόμα) υποψήφιο καγκελάριο της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς στις 6 Μαΐου θα μπορούσε να περιγραφεί με τη γερμανική έκφραση «Denkzettel» που σημαίνει κατά λέξη στα ελληνικά «φύλλο χαρτί για σκέψη» και μεταφορικά «μήνυμα για αναστοχασμό».

Πέρασαν κιόλας δεκαπέντε χρόνια. Ήταν 5 Μαΐου 2010 όταν τρεις συνάνθρωποί μας, τρεις υπάλληλοι της τράπεζας Marfin, η Αγγελική Παπαθανασοπούλου, η Παρασκευή Ζούλια και ο Επαμεινώνδας Τσάκαλης, έχασαν τη ζωή τους.

Η Κίνα, με ένα ασυνήθιστα φλογερό βίντεο εναντίον των ΗΠΑ, επικρίνει τους υπέρογκους δασμούς και τον εμπορικό πόλεμο που ξεκίνησε ο Ντόναλντ Τραμπ. Και υπενθυμίζει στους Κινέζους, αλλά και στην ανθρωπότητα, πώς η Αμερική διεξάγει τους οικονομικούς πολέμους.

Επειδή έχει ξεκινήσει μια έντονη και συχνά παραπλανητική αντίδραση από φιλοτραμπικούς κύκλους σχετικά με τον χαρακτηρισμό του AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία) ως επιβεβαιωμένα εξτρεμιστικής οργάνωσης από τη Γερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος (Bundesamt für Verfassungsschutz ή αλλιώς BfV), αξίζει να δούμε ψύχραιμα τη μεγάλη εικόνα – πριν καταλήξουμε σε πρόχειρα συμπεράσματα περί «αντιδημοκρατικής διολίσθησης».

Την Τετάρτη, 29 Ιανουαρίου 2025, διεξήχθη ο τελευταίος γύρος των αγώνων της «φάσης του πρωταθλήματος» (League Phase) του Champions League της περιόδου 2024-2025. Η Μάντσεστερ Σίτι φιλοξένησε στο Έτιχαντ την Μπριζ και έπρεπε οπωσδήποτε να νικήσει για να είναι βέβαιη ότι θα συνεχίσει την φετινή της πορεία στην κορυφαία διασυλλογική ποδοσφαιρική οργάνωση στην Ευρώπη. Όσοι παρακολούθησαν τον αγώνα, θα θυμούνται ότι η κάμερα συχνά εστίαζε πάνω στον ισπανό προπονητή της αγγλικής ομάδας, Πεπ Γκουαρντιόλα. Ο Πεπ ζει κάθε παιχνίδι με πολλή ένταση και ψυχική αγωνία κι αυτό αποτυπώνεται στις κινήσεις του σώματός του και κυρίως στην εικόνα του προσώπου του, στους μορφασμούς του. Από αυτή την άποψη, βρίσκεται στον αντίποδα του Κάρλο Αντσελότι, του ιταλού προπονητή της Ρεάλ Μαδρίτης, που παραμένει ψύχραιμος και ανέκφραστος ακόμη κι όταν η ομάδα του χάνει με ευρύ σκορ –όπως ήδη δύο φορές συνέβη φέτος– από την αιώνια αντίπαλό της στην Ισπανία, την Μπαρτσελόνα.

Τα όσα διαδραματίστηκαν το απόγευμα της 28ης Απριλίου στον Ιανό, όταν μια ομάδα ακροαριστερών τραμπούκων προσπάθησε να εμποδίσει τη διεξαγωγή της προγραμματισμένης εκδήλωσης, είναι ενδεικτικά τού πώς αντιλαμβάνονται τη δημοκρατία όχι μόνο τα εξωκοινοβουλευτικά, κοινοβουλευτικώς υποκινούμενα άκρα και σύσσωμη η αντιπολίτευση, αλλά και εκείνοι οι παρεμβαίνοντες για ψύλλου πήδημα αριστεροί διανοούμενοι για να στηλιτεύσουν τις αδυναμίες του συστήματος.