Γνώμες

Τα οικονομικά του ΚΚΕ παραμένουν, εδώ και δεκαετίες, ένα από τα πιο αδιαφανή πεδία της ελληνικής πολιτικής ζωής. Παρότι το κόμμα επιμένει να προβάλλεται ως η ηθική φωνή της χώρας, η σχέση του με τη διαφάνεια είναι αντιστρόφως ανάλογη της ρητορικής του.

Επέλεξα ένα θέμα που το βιώνει έντονα η κοινωνία τον τελευταίο καιρό, κάτι που αφορά τις σχέσεις μας και τη συνύπαρξή μας. Σίγουρα το έχετε νιώσει κι εσείς. Με απασχολεί η εχθρότητα, η εχθροπάθεια που εκδηλώνεται διαρκώς στις μεταξύ μας σχέσεις, τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό και σε πολιτικό επίπεδο. Ζούμε κάθε μέρα και μια μάχη, γινόμαστε θύματα ή και θύτες σε ποικίλες επιθέσεις.

Oδηγός επιβίωσης σε παράλληλο σύμπαν

Δεν θέλουμε έργα με πινακίδες. Θέλουμε έργα από παρθένες πηγές χρηματοδότησης. Για παράδειγμα φωτοσύνθεση, μάντρα των θαυμάτων, το ταμείο «Όπως έρθει», ή τυπώνουμε τίμιο αγνό ρούβλι Μόσχας. Στο ιδανικό μέλλον, τα σχολεία στην Πάτρα θα ανακαινίζονται από τη θετική ενέργεια του λαού. Προσώρας, θα μπαίνει ο μάστορας, θα κάθεται οκλαδόν, θα κάνει «ωωωμμμμμ» σε αγωνιστικό κνίτικο ρυθμό και θα εμφανίζεται η νέα στέγη.

Η νίκη του Ισραήλ ως προϋπόθεση για μια μεταμορφωμένη Γάζα

Οι ιστορικοί των μελλοντικών χρόνων, και ο ιστορικός που γράφει σήμερα εδώ, θα σχολιάσουν την πρωτοφανή και πολιτικά ανερμάτιστη ιδέα ότι –μετά τη δολοφονική τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023– το κράτος του Ισραήλ όφειλε να συγκατατεθεί στη δημιουργία ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους. Κανένα από τα πολυάριθμα κράτη σε όλο τον κόσμο που ζήτησαν τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους δεν θα άντεχε να ζει δίπλα σε μια χώρα που έχει έμπρακτα εκδηλώσει την πρόθεσή της να της κηρύξει πόλεμο και να την τρομοκρατεί. Ωστόσο, λίγες εβδομάδες μετά την επίθεση της Χαμάς το 2023, σε όλο τον κόσμο, ακούστηκαν εκκλήσεις για την εφαρμογή της «λύσης των δύο κρατών». Αυτές οι εκκλήσεις, τότε και έκτοτε, παρέβλεπαν και παραβλέπουν το ζήτημα του πώς θα δημιουργηθεί ένα παλαιστινιακό κράτος που θα είναι πρόθυμο να ζήσει ειρηνικά με το υφιστάμενο κράτος του Ισραήλ. Παραβλέπουν επίσης τις νόμιμες απαιτήσεις του κράτους του Ισραήλ να μην υποστεί στο μέλλον, για πολλοστή φορά, τρομοκρατία και δολοφονίες από φανατικούς ισλαμιστές που είναι αποφασισμένοι να «απελευθερώσουν την Παλαιστίνη από το ποτάμι μέχρι τη θάλασσα».

Τετραϋδροκαναβιννόλη
Το 2014, το Κολοράντο ήταν η πρώτη πολιτεία που νομιμοποίησε την recreational χρήση μαριχουάνας. Σήμερα η κατανάλωση κάναβης για μη ιατρικούς λόγους είναι νόμιμη σε 24 πολιτείες. Η ξαφνική μαζική και εν πολλοίς ανεξέλεγκτη πρόσβαση εκατομμυρίων ανθρώπων σε μία τεράστια γκάμα και ποικιλία μειγμάτων τετραϋδροκαναβιννόλης (THC) και κανναβιδιόλης (CBD) για χαλάρωση, απόλαυση, ευεξία και αναζήτηση ευτυχίας είναι κοινωνιολογικό πείραμα με πρωταγωνιστές μιλένιαλς και τζένζερς. Το weed γεμίζει το κενό που δημιούργησε η σχεδόν ολοσχερής εξαφάνιση του καπνίσματος στους σημερινούς εικοσάρηδες και διαπλέκεται με προσωπική ελευθερία.

Καίτοι το επιδίωξε, δεν το πέτυχε. Ο κόσμος έτρεξε αρχικά  για να συμπαρασταθεί στους φοιτητές, όχι για να ρίξει τη χούντα. Και δεν ήταν τόσο πολύς. Όταν άρχισε να πυκνώνει, η χούντα πήρε τα μέτρα της. Αποτελεσματικά.

 Όταν στη σημερινή εποχή της σχεδόν απόλυτης τεχνολογικής επικράτησης η λογοτεχνία εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις, έστω και πιο περιορισμένου πεδίου,  αυτό δεν μπορεί παρά να μας γεμίζει αισιοδοξία και ελπίδα. Το άρθρο της λογοτεχνικής κριτικού Λίνας Πανταλέων «Γυναικεία υπόθεση ή μήοως ανδρική;» (Η Καθημερινή, 9/11/2025, https://www.kathimerini.gr/culture/563909149/gynaikeia-ypothesi-i-mipos-andriki/) , έδωσε ξανά αφορμή αναπτυχθεί η συζήτηση γύρω από την κατάσταση της σύγχρονης νεοελληνικής λογοτεχνίας σε επίπεδο δημιουργών και φύλου.

Υπάρχει μια παλιά ελληνική ιδιοτροπία: να μικραίνουμε ό,τι πετυχαίνουμε και να μεγαλώνουμε ό,τι μας πληγώνει. Η ιδιοτροπία αυτή δεν είναι απλώς μια ψυχολογική συνήθεια· είναι ένα ιστορικό μοτίβο που επανέρχεται σε κρίσιμες στιγμές. Το είδαμε ξανά στον πόλεμο της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας, μια εισβολή δίχως καμία νομιμοποίηση, ένα πλήγμα που ξεκίνησε αποκλειστικά από την αυθαίρετη βούληση ενός αυταρχικού ηγέτη. Στην περίπτωση Πούτιν, η αυθαιρεσία παρουσιάστηκε ως στρατηγική, αλλά η πραγματικότητα αποκάλυψε ένα σφάλμα ολκής: την κίνηση ενός ηγέτη που πιστεύει πως η ιστορία υπακούει στα προσωπικά του οράματα.

Στο ψήφισμα του αγροτικού και κτηνοτροφικού συλλαλητηρίου της 11ης Νοεμβρίου, μεταξύ των άλλων αιτημάτων που το συντονιστικό διαβίβασε στον υπουργό, διαβάζουμε: «Άμεση καταβολή των ενισχύσεων και αποζημιώσεων (1,2 δισ. ευρώ) που εκκρεμούν σε ΟΠΕΚΕΠΕ και ΕΛΓΑ […] - Τα προβλήματα λειτουργίας, ειδικά στον ΟΠΕΚΕΠΕ, εξοντώνουν κυριολεκτικά τους αγρότες…».

Όλα τα τέρατα του Ολοκληρωτισμού, επιδίωκαν πάντοτε έναν κόσμο "tabula rasa". «Ξυρισμένο» δηλαδή από ανθρώπους, από ανθρώπινες πράξεις, από ανθρώπινη σκέψη και ανθρώπινη παρουσία. Ακόμη και από ανθρώπινες φωνές.

Στο διήγημα «Conroy’s public» που δημοσιεύτηκε το 1952 στο  τρίτο τεύχος του Magazine of Fantasy and Science Fiction, ο συγγραφέας Ron Goulart (1933-2022) μας διηγείται την ιστορία ενός αποτυχημένου συγγραφέα, του Ted Conroy, που αποφασίζει να αποτραβηχτεί σ’ έναν κόσμο φτιαγμένο στα μέτρα του. Αγοράζει έναν πλανήτη και τον εποικίζει με αντίγραφα του εαυτού του –σήμερα θα τους λέγαμε κλώνους– σε όλες τις βαθμίδες και τους ρόλους μιας κοινωνίας, αντίγραφα που δημιουργεί με τη δύναμη της σκέψης του – μια τεχνική που του δίδαξε ένας σαμάνος της Αφροδίτης και που φυσικά φέρουν όλα το όνομά του: Ted Conroy. Οι κλώνοι αυτοί –υπάκουοι υπηρέτες– ικανοποιούν κυρίως την επιθυμία του για αναγνώριση, καθώς το μοναδικό λογοτεχνικό περιοδικό του κόσμου του, το Weird Conroy Tales, τα δημοσιεύει αμέσως και βρίσκουν τρομερή απήχηση στο αναγνωστικό κοινό, το οποίο τον κατακλύζει με επαινετικά γράμματα και διθυραμβικά σχόλια στην τοπική εβδομαδιαία εφημερίδα The Saturday Review of Conroy. Όσο για τα μυθιστορήματα και τις νουβέλες του, εκδίδονται σε αστρονομικά τιράζ και του αποφέρουν εκατομμύρια (δολάρια Conroy, φυσικά).

Στις 5 Δεκεμβρίου 2014 δολοφονήθηκε άγρια ένας άνθρωπος. Χωρίς λόγο. Δολοφόνοι του ήταν δύο νεαροί Ρουμάνοι. Κίνητρό τους ήταν η επιθυμία τους να αποσπάσουν χρήματα από το θύμα: όταν το θύμα αρνήθηκε να τους τα δώσει, τον σκότωσαν. Συνελήφθησαν ένα μήνα μετά. Προφυλακίστηκαν. Ο εισαγγελέας πρότεινε την καταδίκη χωρίς ελαφρυντικά των δύο Ρουμάνων και οι ένορκοι υιοθέτησαν την πρόταση. Οι Ματασαρεάνου και Γκαϊτάν τιμωρήθηκαν με την ποινή της ισόβιας κάθειρξης και με επιπλέον τέσσερα χρόνια φυλάκιση για απόπειρα ληστείας. Οι συνήγοροι υπεράσπισης των δύο καταδικασθέντων άσκησαν έφεση και η υπόθεση εκδικάστηκε σε δεύτερο βαθμό στο Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών. Το Μάρτιο του 2021, οι καταδικασθέντες κηρύχθηκαν ξανά ένοχοι, αλλά τους αναγνωρίστηκε το ελαφρυντικό του πρότερου σύννομου βίου, παρά την αντίθετη εισαγγελική πρόταση. Η αρχική ποινή των ισοβίων μειώθηκε σε 15 έτη κάθειρξη και τα 4 χρόνια φυλάκιση για απόπειρα ληστείας ελαττώθηκαν στους 18 μήνες. Το 2022 οι δύο νεαροί αποφυλακίζονται υπό όρους.