Γνώμες

Δεν είμαι με το Ισραήλ επειδή ποτέ δεν υπήρξε κυρίαρχο κράτος με το όνομα Παλαιστίνη εκεί που είναι σήμερα το κράτος του Ισραήλ.

Διάβασα αρκετούς λίβελλους κατά του Συμβουλίου της Επικρατείας από νομομαθείς με ακαδημαϊκές περγαμηνές σε σχέση με την απόφασή του για συνταγματικότητα του νόμου που δίνει την δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών ΑΕΙ. Απ’ ό,τι κατάλαβα, οι νομομαθείς καταλογίζουν στο ανώτατο δικαστήριο αυθαίρετη ερμηνεία και έλλειμμα νομικού ερείσματος της απόφασής του.

Έχοντας επίγνωση ότι δεν έχω βαθιές νομικές γνώσεις, όμως με βάση ότι κάτι σκαμπάζω από πολιτική φιλοσοφία, θα ήθελα να σημειώσω τα εξής από τη σκοπιά ενός κριτικού παρατηρητή – αυτή είναι στο κάτω κάτω της γραφής και η δουλειά μου:

α) Οι παράγραφοι 5 και 8 του άρθρου 16 του συντάγματος της Ελλάδος αντιφάσκουν ως προς την παράγραφο 1 του ιδίου άρθρου και θέτουν αυθαίρετους περιορισμούς στην ελεύθερη άσκηση του δικαιώματος που κατοχυρώνεται σε αυτήν: Η τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες, η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους.

Ως αυθαίρετοι περιορισμοί της ελεύθερης άσκησης ενός δικαιώματος αντιφάσκουν κατά τη γνώμη μου και ως προς το άρθρο 2§1: Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας.

β) Το ότι διατάξεις ενός συντάγματος αναιρούνται ή παρακάμπτονται από διατάξεις ενός ιεραρχικά ανώτερου καταστατικού χάρτη, π.χ. ενός ομοσπονδιακού συντάγματος, ή από διατάξεις που απορρέουν από διεθνείς συμβάσεις ή από διεθνείς κανόνες που με τη σειρά τους απορρέουν από τη μεταφορά αρμοδιοτήτων σε υπερεθνικούς οργανισμούς όπως η ΕΕ είναι μέρος του διεθνούς δικαίου, είναι κατοχυρωμένο στο σύνταγμα της Ελλάδος (άρθρο 28) και αποτελεί τη βάση της διεθνούς συνεργασίας και, στην περίπτωση της ΕΕ, της ευρωπαϊκής σύγκλισης σε έναν ενιαίο χώρο δικαίου και οικονομικής και κοινωνικής ζωής.

γ) Η αναθεώρηση του άρθρου 16 θα επιφέρει την αρμονία ανάμεσα στο σύνταγμα της Ελλάδος και το νομικό πλαίσιο της ΕΕ, αλλά δεν αποτελεί προϋπόθεση για τη θέσπιση ενός νόμου που είναι από μόνος του συμβατός με αυτό το πλαίσιο. Με άλλα λόγια, δεν υφίσταται καμία «μεθοδική τάξη» ανάμεσα στην αναθεώρηση του άρθρου 16 και τη συνταγματικότητα της ίδρυσης μη κρατικών ΑΕΙ υπό τις συνθήκες που ορίζει ο νόμος και επιβεβαιώνει η απόφαση του ΣτΕ.

δ) Αυτό δεν σημαίνει ότι το σύνταγμα καθίσταται περιττό (το διάβασα κι αυτό). Το σύνταγμα περιέχει πολλές διατάξεις που καθορίζουν τη φύση της Ελληνικής Δημοκρατίας ως κυρίαρχου κράτους, ως προσώπου του διεθνούς δικαίου και ως μέλους της ΕΕ, οι οποίες δεν μπορούν να αντικατασταθούν από υπερεθνικές διατάξεις ούτε να μεταφερθούν σε υπερεθνικούς οργανισμούς.

ε) Η επιμονή στην τυπολατρική εφαρμογή του συντάγματος μέχρι την αναθεώρησή του από τη Βουλή είναι απλά ένα ακόμα δείγμα του φαινομένου ότι στην Ελλάδα το συνταγματικό πλαίσιο και ο νόμος εν γένει χρησιμοποιούνται κυρίως ως όπλα, τόσο σε πολιτικές όσο και σε ιδιωτικές αντιπαραθέσεις, και όχι ως μέσα ορθολογικής και πραγματιστικής οργάνωσης του κράτους και της κοινωνίας.

Όπως είναι γνωστό, το ΚΚΕ υπερκαθορίζει την Αριστερά. Δεν είναι τυχαίο ότι από το ΚΚΕ αναμένουν όλοι αναγνώριση για την «προοδευτική» τους ταυτότητα και σ’ αυτό απολογούνται για τυχόν παρεκκλίσεις. Έτσι το ΚΚΕ ορίζει το νόημα των λέξεων σε όλη την Αριστερά. Αλλά και το ήθος της.

Θα είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον να διεξαγόταν ένα συνέδριο πολιτικής ψυχανάλυσης – όχι για κάποιον ηγέτη, ούτε για ένα λαό εν συνόλω, αλλά για μια ιδεολογική υποκατηγορία: τον εγχώριο «προοδευτικό  χώρο». Αυτόν τον τύπο που διαμορφώθηκε στα πανεπιστήμια μετά τη μεταπολίτευση, αυτοπροσδιορίστηκε ως ηθικός εκπρόσωπος της αριστερής ιστορίας και απέκτησε από νωρίς ισχύ πάνω στον δημόσιο λόγο και τη διανοητική παραγωγή της χώρας. Η Ελλάδα του «προοδευτιστάν» –ένας ιδεολογικός χώρος εθισμένος στα έτοιμα αφηγήματα– ίσως αξίζει ν’ αναλυθεί.

Η χθεσινή μέρα ήταν μια μέρα υψηλού ακτιβιστικού συμβολισμού. Από τη διεθνή επικαιρότητα στα νερά της Νοτιοανατολικής Μεσoγείου έπλεε το ιστιοφόρο Madleen, προκειμένου να μεταφέρει ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα υπό το καπετανάτο της Γκρέτα Τούνμπεργκ, μέχρι που χάθηκε από το χάρτη... η Γάζα!

Ταυτόχρονα, στα καθ’ ημάς, το ρηξικέλευθο, νέο ΔΣ της Εταιρείας Συγγραφέων  καλούσε  σε ανοιχτή συνεδρίαση-συζήτηση για το κλείσιμο του βιβλιοπωλείου Επί Λέξει στην Οδό Ακαδημίας, στο χώρο του βιβλιοπωλείου. Και εδώ, κατά έναν μεταφυσικό εναλλακτικό λόγο, χάθηκε η βιβλιοπώλης μαζί με το αγωνιστικό μελόδραμα.

Στο μεταξύ, η θερμοκρασία στο κέντρο των Αθηνών έφτανε τους 40 βαθμούς Κελσίου. Θερμοκρασίες Γάζας...  και συντροφικοί εναλλακτικοί διάλογοι: 

...όταν αποφασίζεις να κάνεις έμπρακτη δήλωση συμπαράστασης και βρίσκεσαι στους 40 βαθμούς Κελσίου να κοιτάς σαν ηλίθιος την κλειστή πόρτα ενός βιβλιοπωλείου»

«Όλη την εβδομάδα η Μαρία τους δήλωνε ότι για πολλούς λόγους δεν ήθελε να γίνει αυτή η εκδήλωση. Χωρίς σεβασμό, χωρίς ενσυναισθηση, εμμονικα επέμεναν να κάνουν την εκδήλωση. Το βιβλιοπωλείο έκανε ανακοίνωση ότι θα μείνει κλειστό»

Η πρόταση που συζητούσα χθες το βράδυ με συνάδελφο συγγραφέα για να βγούμε από το αδιέξοδο, είναι η εξής: Με το σκεπτικό «η ισχύς εν τη ενώσει», προτείνουμε στην Γκρέτα και την Εταιρεία Ελλήνων Συγγραφέων να ενώσουν τις δυνάμεις τους στον κοινό αγώνα, ο καθένας από το μετερίζι του, προβάλλοντας τους συμβολισμούς του. Πρόκειται για μια ελληνικής πατέντας κλασική πολιτιστική συνταγή επιτυχίας.

Πρώτον, θα αναθέσουν το καλλιτεχνικό μάνατζμεντ των δρώμενων στον Δημήτρη Κουτσούμπα και τις δημόσιες σχέσεις στη Δέσποινα Κουτσούμπα.

Η Γκρέτα θα διαθέσει το ιστιοφόρο που θα μεταφέρει μια έκθεση ελληνικού αγωνιστικού προοδευτικού βιβλίου: διοργάνωση στη λωρίδα της Γάζας από το Σύλλογο Ελλήνων Εκδοτών Βιβλιοπωλών. Εννοείται ότι, πριν, θα έχει συσταθεί ειδική επιτροπή κριτικών προοδευτικών αγωνιστικά  ψυχωφελών αναγνωσμάτων.

Την εκδήλωση θα ανοίξει συναυλία ελλήνων προοδευτικών καλλιτεχνών στην οποία δεν θα συμμετέχει η Γλυκερία. Από ελληνικής πλευράς θα αναγνωστεί στα παλαιστινιακά μήνυμα συμπαράστασης της Ζωής Κωνσταντοπούλου και της Μαρίας Καρυστιανού. Δεν θα παραλείψουν να εκφράσουν τη λύπη τους για τη μη φυσική τους παρουσία υπογραμμίζοντας ότι  είναι δοσμένες στον αγώνα για την απόδειξη της ενοχής για εσχάτη προδοσία του σιωνιστή Κυριάκου  Μητσοτάκη. Χαιρετισμό  στην Έκθεση Ελληνικού Βιβλίου της Γάζας θα απευθύνουν διεθνείς  πνευματικές προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών:  

Ενδεικτικά αναφέρουμε την  εξ απαλών ονύχων ακτιβίστρια  Γκρέτα Τούνμπεργκ,  τον επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (MIT) Ιμπραήμ Καλίν, τον  Σουδανό δικτάτορα Ομάρ αλ Μπασίρ, τον  εκπρόσωπο των Χούθι, Μαχντί αλ-Μασάτ, τον Κώστα Αρβανίτη από το Ευρωκοινοβούλιο, την αντιπροσωπεία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και άλλες προοδευτικές δυνάμεις του πολιτισμού, φανατικούς εκπροσώπους της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών. 

Ποιήματα θα διαβάσουν γνωστοί μετα-αντιστασιακοί ποιητές ενώ οι έλληνες συγγραφείς και πανεπιστημιακοί  θα υπογράφουν τα βιβλία τους υπό τη μουσική υπόκρουση τραγουδιών της Νατάσας Μποφίλιου και της Μαρίνας Σάτι (που στην πατρίδα της, το Σουδάν, σφαγιάζονται από το 2003 οι συμπατριώτες της, αλλά εκείνη χασμουριέται για τους Παλαιστινίους). Τα συνθήματα που θα ακουστούν περισσότερο αναμένεται να είναι: Λευτεριά στην Παλαιστίνη και στα μικρά βιβλιοπωλεία !

Η έκθεση βιβλίου θα φέρει τον τίτλο Lorida BookAid !

Η είδηση μυρίζει μούχλα και αίμα: η ΕΛΜΕ Κερκύρας ετοιμάζει  εκδήλωση  κατά Εβραίων, με αφετηρία το αεροδρόμιο της Κέρκυρας στις 9/6/2025.

Γιατί όμως στο αεροδρόμιο; Επειδή εκεί θα αποβιβαστούν πολίτες, προερχόμενοι από το Ισραήλ!

Έχουν περάσει είκοσι χρόνια από την εποχή που αποφοιτούσα από το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης φιλοδοξώντας οι μελλοντικοί μαθητές μου, ανεξαρτήτως κοινωνικής προέλευσης, να ξεδιπλώσουν κάθε ικανότητά τους. Θα πρόσφερα σε όλους εκπαίδευση ανωτάτου επιπέδου, που θα τους επέτρεπε να προχωρήσουν στις σπουδές τους όσο το επιθυμούσαν και να επιλέξουν αργότερα το επάγγελμα που θα τους ταίριαζε, ακόμα κι αν οι γονείς τους δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα ή τη μόρφωση να τους βοηθήσουν όσο θα ήθελαν. Αυτή η φιλοδοξία με τα χρόνια πραγματοποιείται όλο και δυσκολότερα.

Όταν έρθει η ώρα μου δεν θέλω να «φύγω», με η χωρίς εισαγωγικά. Θέλω να πεθάνω και να το γοδέρω, να το φχαριστηθώ, όπως λένε οι υπόλοιποι Έλληνες πλην Επτανήσου. Θέλω να την κάμω, όπως λέμε στην ίδια ιδιόλεκτο – είτε με ένα σάλτο μορτάλε (το προτιμώ ασυζητητί, αλλά δεν το ορίζω) είτε με μικρά πηδηματάκια (πολύ λιγότερο ελκυστικό, διότι κατά πάσα βεβαιότητα  θα  αρχίζω να διαβρώνομαι σταδιακά, ίσως θα πάψω να είμαι πλέον εγώ ή και  να ξέρω ποιος είμαι, οπότ  τα αγαπημένα μου πρόσωπα θα  μου προκαλούν το ίδιο ενδιαφέρον με μία ανθοστήλη).

Ξαφνικά και από το πουθενά, την άνοιξη του 2016 ο Έντι με ρώτησε ποια ήταν η γνώμη μου για τον Τραμπ. Οι προκριματικές είχαν φτάσει στο σημείο μη επιστροφής και αυτό που το καλοκαίρι του 2015 το είχαμε προσπεράσει με χιουμοριστική διάθεση σαν φτηνό κόλπο δημοσιότητας, τώρα ήταν τετελεσμένο. Έχοντας αλώσει με ανεξήγητη ευκολία το ρεπουμπλικανικό κόμμα και τσαλαπατήσει δυναστείες, επετηρίδες και καθωσπρεπεισμούς ο Τραμπ ήταν υποψήφιος πρόεδρος.

Η λογοκρισία δεν φορά πια στολή. Κυκλοφορεί με «πολιτισμικό» ύφος, κρατά παλαιστινιακές σημαίες και αποφασίζει τι θα τραγουδήσουμε, τι θα δούμε, τι θα διαβάσουμε. Θα σταθούμε στο τελευταίο καθώς, εκτός από γνωστούς τραγουδιστές και καλλιτέχνες, υπάρχουν και κάποιοι συγγραφείς που αποκλείονται όχι τόσο για το τι γράφουν αλλά για το ποιοι τολμούν να είναι.

Ο πρόσφατος βομβαρδισμός στις εσχατιές της ρωσικής επικράτειας, χτύπημα τόσο στρατηγικό όσο και συμβολικό, σηματοδοτεί μια νέα καμπή στον πόλεμο της Ουκρανίας. Δεν ήταν μόνο η απώλεια υποδομών και οι υλικές ζημιές που συγκλόνισαν τις ρωσικές αρχές· ήταν η συνειδητοποίηση ότι η ίδια η καρδιά της Ρωσίας δεν είναι πλέον ασφαλής. Ένα ηχηρό μήνυμα από τη Δύση και το Κίεβο, πως η Ρωσία δεν είναι πια η αδιαπέραστη και φοβιστική δύναμη που επιχειρεί να παρουσιάζει.

Αυτό το πλήγμα, πέρα από την επιχειρησιακή του σημασία, φέρει και μια άλλη βαρύτητα, αυτή του σοκ που προκάλεσε στον ρωσικό λαό, που αντιλαμβάνεται όλο και περισσότερο ότι ο Πούτιν δεν είναι ούτε ο αλάνθαστος ούτε ο ισχυρός πατερούλης, όπως αρέσκεται  να αυτοπαρουσιάζεται. Η εμπιστοσύνη προς το καθεστώς τραυματίζεται, όσο και αν η προπαγάνδα προσπαθεί να συντηρήσει το αφήγημα του «απόρθητου φρουρίου». Η Ρωσία μοιάζει παγιδευμένη – τόσο στο στρατιωτικό όσο και στο πολιτικό της αφήγημα.

Η Ρωσία του 2025 είναι ένα κράτος-παρίας. Ένα αυταρχικό καθεστώς που έχει επενδύσει σε μυστικοπάθεια, σε έλεγχο της πληροφορίας και σε τεχνητές επιδείξεις ισχύος. Ωστόσο, όσο και αν επιχειρεί να αποκρύψει την αλήθεια, η πραγματικότητα εισχωρεί από τις ρωγμές της αυτολογοκρισίας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποδείχθηκε ακριβός: σε ανθρώπινες ζωές, σε διεθνές κύρος, σε οικονομική ισχύ.

Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, λακές του Κρεμλίνου και υπερασπιστής μιας ρητορικής πυρηνικού τρόμου, ενσαρκώνει την απελπισία ενός καθεστώτος που απειλεί αντί να πείθει, που φωνάζει γιατί δεν ακούγεται. Οι απειλές δεν έχουν πλέον το βάρος που είχαν· η Δύση έχει μάθει να τις αποκωδικοποιεί ως σημάδια αδυναμίας και όχι ισχύος.

Από την έναρξη της εισβολής το 2022 ώς σήμερα, η Ρωσία πληρώνει ένα κόστος που δεν είναι ακόμη πλήρως ορατό ούτε στους ίδιους τους πολίτες της. Οι κυρώσεις έχουν πλήξει καίρια τη ρωσική οικονομία, απομονώνοντάς την από τα παγκόσμια δίκτυα. Η υποκατάσταση του δυτικού εμπορίου από κινεζικά και ινδικά εμπορεύματα δεν είναι ισοδύναμη – ούτε σε τεχνογνωσία ούτε σε πολιτική σταθερότητα.

Η Ρωσία βιώνει έναν αργό μαρασμό. Η εκροή ανθρώπινου κεφαλαίου, οι εσωτερικές διώξεις, η κατάρρευση της εμπιστοσύνης στις αγορές, η εξάρτηση από ελεγχόμενες αγορές ενεργειακών προϊόντων – όλα συνθέτουν ένα εφιαλτικό τοπίο. Και το πιο ανησυχητικό: το καθεστώς δεν έχει σχέδιο εξόδου.

Η Ευρώπη μαθαίνει από το σοκ

Η πιο καθοριστική αλλαγή δεν συνέβη όμως στη Ρωσία, αλλά στη Γερμανία. Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αναγκάστηκε να επαναπροσδιορίσει την ενεργειακή και στρατηγική της πολιτική. Το σοκ της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο προκάλεσε μια ιστορική στροφή: αποθήκευση, απεξάρτηση, επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ,ενίσχυση του ΝΑΤΟ και ένα κολοσσιαίο γερμανικό εξοπλιστικό πρόγραμμα.

Η Ευρώπη, με τη Γερμανία στο τιμόνι, έπαψε να βλέπει τη Ρωσία ως οικονομικό εταίρο και την αντιμετωπίζει πλέον ως γεωπολιτικό αντίπαλο. Ο ίδιος ο Πούτιν, με την επιθετικότητά του, κατάφερε το αδιανόητο: να ενώσει ένα διχασμένο δυτικό μέτωπο, να ενισχύσει τη στρατιωτική ισχύ της Ευρώπης, να επαναφέρει τις ΗΠΑ στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών ισορροπιών.

Ο Πούτιν εγκλωβίστηκε σε έναν πόλεμο που ούτε μπορεί να κερδίσει ούτε να εγκαταλείψει. Μια «ειρηνική υποχώρηση» θα ισοδυναμούσε με παραδοχή ήττας – ανυπόφορη για ένα καθεστώς που έχει θεμελιώσει την εξουσία του πάνω στη ρητορική της ισχύος. Από την άλλη, η συνέχιση του πολέμου εξαντλεί τη χώρα, τόσο υλικά όσο και ηθικά.

Η εικόνα μιας μεγάλης Ρωσίας που επιβάλλει την ισχύ της διαλύεται. Το καθεστώς βρίσκεται σε μια φάση στασιμότητας, με περιορισμένα περιθώρια ελιγμών, χωρίς την υποστήριξη του λαού αλλά και χωρίς την πολυτέλεια της αλλαγής.

Μετά τον Πούτιν;

Το ερώτημα που αναδύεται έντονα είναι το εξής: τι έρχεται μετά; Η Δύση δεν επιδιώκει την κατάρρευση της Ρωσίας, αλλά ένα μετασχηματισμό που θα την εντάξει εκ νέου στο διεθνές σύστημα. Αυτό όμως προϋποθέτει το τέλος του πουτινισμού, ενός αυταρχικού μοντέλου που μοιάζει όλο και πιο παρωχημένο, όλο και πιο δυσλειτουργικό.

Ίσως, όπως έχει υποστηρίξει ο Γκάρι Κασπάροφ, η Ρωσία χρειάζεται μια ήττα – όχι στρατιωτική απαραίτητα, αλλά ηθική και πολιτική. Μια συνειδητοποίηση των ορίων της. Μόνο τότε θα υπάρξει χώρος για αλλαγή. Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι μόνο πεδίο μάχης· είναι πεδίο κρίσης για το ίδιο το μέλλον της Ρωσίας. Ο Πούτιν θέλησε να γράψει Ιστορία – και ενδεχομένως να την υπογράψει με την πολιτική του καταδίκη. Γιατί η Ιστορία, ακόμη και στις πιο αυταρχικές κοινωνίες, τελικά μιλά. Και δεν ξεχνά.

Τελικός Champions League, 31 Μαΐου 2025

Αν και ο ημιτελικός Παρί Σαιν Ζερμαίν - Άρσεναλ διαφημίστηκε σαν αναμέτρηση γιγάντων, η πραγματική τιτανομαχία ήταν Ίντερ - Μπαρτσελόνα. Σε 210 λεπτά είδαμε 13 γκολ, 4 ισοφαρίσεις και δύο 2-0 να εξανεμίζονται. Οι δυο ομάδες ήρθαν ισόπαλες 3-3 και στα δύο παιχνίδια και χρειάστηκε το νικητήριο γκολ του Φραντσέσκο Ασέρμπι στο 99o λεπτό για να αποτρέψει το εκτελεστικό απόσπασμα των πέναλτι. Αλλά εκτός από το δράμα των 13 γκολ, αυτό που έστειλε την Ίντερ στον τελικό ήταν η απόκρουση του Σόμμερ στην παράταση. Οι μεγάλες στιγμές του φούτμπολ γεννούν παρομοιώσεις και ρητορικές υπερβολές παρμένες από τις υψηλές τέχνες. Η απογείωση του Σόμμερ προκειμένου να αποκρούσει το αριστουργηματικά θανατηφόρο σουτ του Λαμίν Γιαμάλ που έστελνε την μπάλα στην πάνω αριστερή γωνία ήταν άρια ιταλικής όπερας. Μετέτρεψε το Σαν Σίρο σε Σκάλα του Μιλάνου.