Θα ήξεραν για παράδειγμα ότι ο Άμος Οζ, ο γνωστός ισραηλινός συγγραφέας, ήταν ένας από τους πρώτους που υποστήριξε ήδη μετά το τέλος του Πολέμου των Έξι Ημερών, στον οποίο είχε λάβει μέρος, τη δημιουργία δύο κρατών στην Παλαιστίνη: ενός εβραϊκού και ενός παλαιστινιακού, ως την μόνη λύση για την ισραηλινο-παλαιστινιακή διαμάχη. Και γι’ αυτό το ρόλο που παίζει η λογοτεχνία θα μιλούσε ο Οντέντ Βολκστάιν, o ισραηλινός διανοούμενος που εμπόδισε να μιλήσει στην έκθεση βιβλίου το υποκινούμενο ασκέρι των νεοΝεάντερνταλ συνδικαλιστών εκδοτών-βιβλιοπωλών. Και μάλιστα θα ακούγονταν πολύ σημαντικά πράγματα, όπως αυτά που ευτυχώς πρόλαβε και είπε στην συνέντευξη του στην Κρυστάλλη Γλινιαδάκη στην Athens Voice:
Με ποιον τρόπο αισθάνεστε πως η 7η Οκτωβρίου έχει ίσως επηρεάσει το έργο των Ισραηλινών συγγραφέων;
Είναι πράγματι πολύ νωρίς για να πούμε. Μου φαίνεται ότι η αρχική λογοτεχνική αντίδραση εκδηλώνεται με τη μορφή της πιο στοιχειώδους και ζωτικής μετάδοσης: της μαρτυρίας. Και αυτό είναι μια φυσική αντίδραση: απέναντι στην ακραία φύση των γεγονότων, γεννιέται μια ηθική αμφιβολία σχετικά με την ίδια τη νομιμότητα της αισθητικής μεταποίησης – μια κρίση πίστης απέναντι στα συνήθη εργαλεία της τέχνης. Μπροστά σε τέτοια γεγονότα, η παρόρμηση είναι να σπάσεις το τζάμι και να αγγίξεις την πραγματικότητα άμεσα, αδιαμεσολάβητα. Μα φυσικά, αυτή είναι μια αφελής επιθυμία.
Είναι καθημερινά πλέον τα επεισόδια μισαλλοδοξίας που εκτρέφει ο πολιτισμός της βαρβαρότητας και βρίσκουν ευνοϊκό περιβάλλον για το οικοσύστημα των ολοκληρωτικών ιδεολογιών, που δεν μας προκαλούν πλέον εντύπωση. Η αποδοχή της υποκρισίας τους μάς έγινε δεύτερη φύση. Πλέον δεν έχουμε αντανακλαστικά απέναντι στην υποκρισία και στον καθρέφτη μας. Πριν λίγο καιρό, ένας γελοίος βουλευτής της Νίκης μπούκαρε και τα έκανε λαμπόγυαλο στην Εθνική Πινακοθήκη γιατί δεν του άρεσαν κάποια έργα. Δεν υπήρξε αριστερός διανοούμενος που να μη διαρρήξει τα σινιέ του ιμάτια, να διαμαρτυρηθεί ή να σχολιάσει το γεγονός.
Και τι δεν θα έδινα να μπορούσα να αντικαταστήσω τον ακροδεξιό με έναν ακροαριστερό στο ίδιο επεισόδιο και να φανερώσω τη σιωπή των (αμνών) διανοουμένων! Αλλά και αυτό να γινόταν, δεν θα ίδρωνε το αυτί κανενός. Αν ψωνίζεις από το καλάθι της αλληλεγγύης των λαών, σπαταλάς δωρεάν από την κάρτα της συνείδησής σου. Συνήθως, στις περιπτώσεις που ο παλαιστίνιος μαχητής της Χαμάς παίρνει το ισραηλινό βρέφος και το σκοτώνει σαν κοτόπουλο στρίβοντάς του το λαιμό, ο σωστός «προοδευτικός» πάντα αποδίδει με επαγγελματική ευσυνειδησία την ηθική διάσωση των ανασκολοπισμών, βιασμών και των ξεκοιλιασμάτων.
Σχεδόν μισόν αιώνα τώρα, παρατηρώ να επαναλαμβάνεται μονότονα, σαν τη νομοτελειακή διαδικασία ανατολής και δύσης του ηλίου, αυτό το σκηνικό ως μια άνωθεν αδιαμφισβήτητη θεολογική αλήθεια που κανείς, πιστός ή άπιστος, δεν διανοείται να αμφισβητήσει. Στη χώρα μας, για διάφορους λόγους, δεν υπήρξε κοινωνική συναίνεση διαλόγου με βάση τα αυτονόητα. Η πραγματικότητα είχε ιδεολογικές ερμηνείες. Η σωστή ήταν η αριστερή ιδεολογία όπου έβλεπε τη Σοβιετία και όλα τα (υπό σκληρή κατοχή) δορυφορικά κράτη ως παραδείσους και τις δυτικές κοινωνίες της πλήρους ελευθερίας και των δικαιωμάτων ως διεφθαρμένες.
Το συμπέρασμα είναι ότι η λογική της προόδου και των συλλογικών συνδικαλιστικών της φορέων του πολιτισμού γενικά που αποτρέπουν αντιδραστικές εκδηλώσεις στο χώρο του βιβλίου προκειμένου να διατηρηθεί η ιδεολογική καθαρότητα (του χώρου), είναι πράξη ηρωισμού και καθήκοντος, είναι πράξη αντίστασης και πάλης: «Συνάδελφοι τα καταφέραμε!»
Φανταστείτε τον κακό χαμό που θα ξεσηκωνόταν αν κάποιοι άλλοι «συνάδελφοι» τα κατάφερναν εισβάλλοντας σε μια αντίστοιχη εκδήλωση της Παλαιστινιακής Αρχής φωνάζοντας «Απελευθερώστε τους ομήρους!», «Κάτω οι σφαγείς της Χαμάς!» (την οποία υποστηρίζουν το Ιράν και η Τουρκία). Ο εδώ πρέσβης της Παλαιστινιακής Αρχής απειλεί ευθέως τη χώρα μας, διότι με τη στάση της ελληνικής κυβέρνησης δεν πρέπει να αισθανόμαστε πλέον ασφαλείς! Φαντάζομαι την εντύπωση που θα δημιουργούσε στον Δημήτρη Κουτσούμπα και στη διαπρεπή αρχαιολόγο Δέσποινα Κουτσούμπα αυτή η δήλωση αν γινόταν από την πλευρά των Ισραηλινών! Των Κουτσουμπαίων το κάγκελο!
Από την άλλη, όταν ένας κατ’ επανάληψη –από ό,τι διαβάζουμε– συλληφθείς ακροαριστερός... διδακτορικός φοιτητής χαστουκίζει μια εργαζομένη, στα δικαστήρια της Ευελπίδων συγκεντρώνεται το Πανελλαδικό Σωματείο Εργαζομένων στην Έρευνα και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, εκδίδοντας μιαν ακόμα ηρωική αγωνιστική ανακοίνωση με την οποία δηλώνει «αδιαπραγμάτευτα στο πλευρό των κατηγορουμένων». Δηλαδή, τα προοδευτικά διδακτορικά μπάχαλα μπορούν να χαστουκίζουν γυναίκες υπό την προστατευτική αλληλεγγύη των προοδευτικών φορέων της χώρας. Γνωρίζω κάμποσες σιωπηλές φεμινίστριες οι οποίες γίνονται λαλίστατες σε θέματα που αφορούν τη βία κατά των γυναικών σε λέσχες ανάγνωσης και σε πάνελ «κατά της βίας απ’ όπου κι αν αυτή προέρχεται». Επίσης, μπορούν να χαστουκίζουν αντιδραστικές εργαζόμενες που παρακωλύουν την ελεύθερη αφισοκόλληση, καθώς δεν διαθέτουν τα απαραίτητα αγωνιστικά ένσημα για να απολαμβάνουν την ασφαλιστική κάλυψη του ΠΑΜΕ... Ενίοτε, μάλιστα, μπορούν να πυρπολούν εργαζόμενους που δουλεύουν σε απεργία προς γνώση και συμμόρφωση. Ατιμώρητα και σε αυτή την περίπτωση.
Ο άντρακλας («ματσό» τον αποκαλούν οι φεμινίστριες) φοιτητής οφείλει, στο πλαίσια των αγωνιστικών - ιδεολογικών του υποχρεώσεων, να δέρνει ασυνείδητες γυναίκες που δεν διαθέτουν ταξική συνείδηση.
Κλείνοντας ομολογώ ότι αυτή τη φορά ένιωσα μια βαθύτερη θλίψη γιατί τη Θεσσαλονίκη την βαραίνουν αποτρόπαιες μνήμες του ναζιστικού αντισημιτισμού – και αυτή η ελεεινή αντισημιτική ενέργεια στην Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη καταγράφεται σαν ένα ακόμα γεγονός που επιβαρύνει την ιστορική συνείδηση της πόλης.
Μερικές φορές, για να αντέξουμε, αναγκαζόμαστε να επωμιστούμε την αδιάθετη ντροπή των «συντρόφων».
ΥΓ. Θα ήθελα να επισημάνω ιδιαίτερα ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι δειλοί και ιδιοτελείς. Απλά ενεργούν έτσι καθώς τη θρασυδειλία τους την τροφοδοτεί η μέχρι πρότινος ανοχή, οι μηδενικές ή αδύναμες δημόσιες αντιδράσεις (που τραμπουκάρονται ή καταστέλλονται αρμοδίως) και η εξασφαλισμένη ατιμωρησία τους η οποία μετατρέπεται σε επιβράβευση και σε «προοδευτική» επαγγελματική καριέρα. Κυρίως, όμως, τη στάση τους την τροφοδοτεί η ακατανόητη ανοχή και δειλία των μεταπολιτευτικών κυβερνήσεων απέναντι στην επικράτηση του επαναστατικού αληταριάτου, που καταδυναστεύει κυρίως το χώρο του πολιτισμού και των πανεπιστημίων.
