Γνώμες

Η βρετανική εμπειρία και οι μεταβολές της δημοκρατικής κουλτούρας

Το άρθρο εξετάζει τη μεταβολή της αντίληψης περί πολιτικής ακεραιότητας στο Ηνωμένο Βασίλειο μέσα από το πρίσμα του Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς της Transparency International. Η χώρα έλαβε βαθμολογία 70/100 το 2025, τη χαμηλότερη από το 2012, παραμένοντας στην 20ή θέση παγκοσμίως, σε αντίθεση με το 2017, όταν βρισκόταν στην πρώτη δεκάδα με βαθμολογία περίπου 82. Μακροχρόνια η μέση επίδοσή της κινείται γύρω στους 79 βαθμούς, με ιστορικά υψηλότερες επιδόσεις άνω των 85, γεγονός που καθιστά τη σημερινή υποχώρηση ενδεικτική μεταβολής αντίληψης και όχι απλώς συγκυριακής διακύμανσης. Το κείμενο ερμηνεύει την εξέλιξη αυτή ως στοιχείο ευρύτερης αλλαγής στη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και θεσμών στις ώριμες δημοκρατίες, εξετάζοντας τη διαφθορά όχι μόνο ως διοικητική παθολογία αλλά ως ένδειξη μεταβολής πολιτικής κουλτούρας.

Όχι, δεν πρόκειται για απλή συνωνυμία. Το καντούνι που χώριζε το σπίτι του από το δικό μου ήταν τόσο στενό που αν άπλωνες το χέρι σου θα μπορούσες να αγγίξεις τα ασπρόρουχα που είχε απλώσει η υπηρέτρια του κόντε για να στεγνώσουν. Αλλά αυτά συνέβησαν αρκετά αργότερα.

Η δημόσια συζήτηση γύρω από τα αρχεία της υπόθεσης Τζέφρι Έπστιν επανήλθε με ένταση, συνοδευόμενη από τον γνώριμο θόρυβο της πολιτικής σκανδαλολογίας. Εφημερίδες και σχολιαστές επικεντρώνονται σε πρόσωπα, καριέρες και πιθανές «καταρρεύσεις» — ποιος πλήττεται, ποιος εκτίθεται, ποιος ενδέχεται να πληρώσει πολιτικό τίμημα. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζουν ορισμένες παρεμβάσεις στον βρετανικό δημόσιο λόγο, η πραγματική σημασία του φακέλου δεν έγκειται στη φθορά μεμονωμένων προσωπικοτήτων, αλλά στη δομική εικόνα που αποκαλύπτει: ένα δίκτυο ισχυρών ανδρών που προσέφεραν νομιμοποίηση, συμβουλές ή απλή κοινωνική αλληλεγγύη σε έναν καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα εις βάρος ανηλίκων. Το ερώτημα που τίθεται δεν είναι απλώς πολιτικό. Είναι βαθιά κοινωνικό και πολιτισμικό — και αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονες κοινωνίες κατανοούν την εξουσία, το φύλο και την ευθύνη.

Η Ελλάδα και η Ευρώπη σε έναν κόσμο όπου οι κανόνες δοκιμάζονται. Με αφορμή τη συνέντευξη του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στο Foreign Policy

Αν κάτι ξεχωρίζει, τριάντα τέσσερα χρόνια μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, είναι ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο η επέτειος αυτή δεν προσφέρεται ούτε για εορτασμό ούτε για ήρεμη νοσταλγία. Για πολλούς Βρετανούς, το Μάαστριχτ δεν υπήρξε η θεμελιακή πράξη μιας κοινής ευρωπαϊκής πορείας, αλλά η αρχή ενός μακρού κύκλου πολιτικής διάρρηξης, ο οποίος θα κατέληγε, σχεδόν μοιραία, στο δημοψήφισμα του 2016 και στο Brexit. Η συνθήκη που δημιούργησε την Ευρωπαϊκή Ένωση, έθεσε τα θεμέλια του κοινού νομίσματος, εισήγαγε την «ευρωπαϊκή ιθαγένεια» και εμβάθυνε τις κοινές πολιτικές, στη Βρετανία έγινε το σημείο όπου η συζήτηση για την Ευρώπη μετατράπηκε σε ανοιχτή πληγή.

Σκέψεις με αφορμή το casting της Οδύσσειας του Christοpher Nolan

Ο πρωθυπουργός δημοσιοποίησε, στις αρχές Φεβρουαρίου, την πρότασή του για τα συνταγματικά πεδία που, κατά την κρίση του, χρήζουν αναθεώρησης. Αυτά είναι το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, το αρ. 16 περί ανώτατης παιδείας , το αρ. 103 που αφορά το καθεστώς μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, το άρ.30 περί θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας και το άρθρο 90 το σχετικό με τον τρόπο ανάδειξης της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Ετέθη επίσης το θέμα ενός συνταγματικού «φρένου χρέους», που  θα αποτρέπει δημοσιονομικούς εκτροχιασμούς.

Ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ προκάλεσε «πολιτικό σεισμό» με τις πρόσφατες δηλώσεις του για τα γεγονότα του 1922. Για πρώτη φορά,  επισήμως και δημόσια, ένας τόσο υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Κρεμλίνου παραδέχτηκε όχι απλά την ιστορική αλήθεια, αλλά την ενεργό συμμετοχή της Σοβιετικής Ρωσίας στην ενίσχυση του στρατού του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Όχι ότι δεν το γνωρίζαμε ή ότι εκπλαγήκαμε...

Στις 27 Ιανουαρίου 2026, στην Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, για την οποία έγινε εκδήλωση στον Ελληνικό Κόσμο της οδού Πειραιώς, κεντρικός ομιλητής ήταν ο εκδότης του Books' Journal, Ηλίας Κανέλλης. Δημοσιεύουμε σήμερα την ομιλία του.

Λίγα χρόνια πριν, η εικόνα ενός βρετανού πρωθυπουργού στο Πεκίνο θα τροφοδοτούσε εύκολα αφηγήσεις για «γέφυρες» ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή, για «χρυσές εποχές» επενδύσεων και για μια Βρετανία ικανή «να παίζει πάνω από το βάρος της». Σήμερα, η ίδια εικόνα λειτουργεί πιο πολύ ως υπενθύμιση του πόσο έχουν στενέψει τα περιθώρια ελιγμών.

Γενική παραδοχή είναι, πως  η  Αντιπολίτευση στην Ελλάδα πάσχει, κατακερματισμένη  σε μικρά αριστερά και δεξιά κόμματα και από το ΠΑΣΟΚ.

Πριν καμιά δεκαριά χρόνια βρέθηκα σε χωριό της ορεινής Αρκαδίας. Τη χρονιά εκείνη η παραγωγή κάστανων ήταν στα κάτω της. Κυκλοφορούσε η φήμη ότι ευθυνόταν κάποιος ιός που κατασκεύασαν, ποιοι άλλοι, οι Αμερικάνοι για να πλήξουν την παραγωγή κάστανων της Αρκαδίας! Τι κι αν εξηγούσα στους αγρότες της παρέας ότι η επιστήμη δεν έχει τη γνώση να σχεδιάσει ιούς με προβλέψιμες ιδιότητες. Τι κι αν τους εξηγούσα ότι ακόμη και αν μπορούσαμε να το κάνουμε οι δαπάνες θα ήταν τεράστιες με μη προφανές όφελος. Τι κι αν δεν ήταν σαφές στο μυαλό τους για ποιο λόγο έκαναν κάτι τέτοιο οι Αμερικάνοι. Η πεποίθησή τους για τον κατασκευασμένο ιό παρέμενε ακλόνητη. Και βεβαίως το γεγονός ότι ασχολούμαι επαγγελματικά με τη βιολογία και την έρευνα, τους άφηνε παγερά αδιάφορους. Εκνευρίστηκα, θύμωσα, μου χάλασε η διάθεση. Λάθος, μέγα λάθος!