Γνώμες

Στο μυθιστόρημα Η Πόλη και η Πόλη (The City and The City, αγγλική έκδοση 2009, ελληνική μετάφραση από τον Γιώργο Καρατζήμα, εκδόσεις Anubis 2011), ο βρετανός συγγραφέας China Miéville περιγράφει τις περιπέτειες ενός αστυνομικού, ο χαρακτήρας του οποίου είναι πλασμένος κατά το πρότυπο των κλασικών μυθιστορημάτων νουάρ του 20ού αιώνα, καθώς προσπαθεί να εξιχνιάσει τον φόνο μιας αμερικανίδας φοιτήτριας της αρχαιολογίας που εργαζόταν σε μια ανασκαφή. Αυτό που μαγνητίζει τον αναγνώστη και δίνει στην ιστορία μια αναπάντεχη τροπή είναι ο τόπος στον οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία: Πρόκειται για μια φανταστική πόλη-κράτος, την Μπεσέλ, που βρίσκεται κάπου στη Βαλκανική χερσόνησο και μοιράζεται την ίδια επικράτεια με μια άλλη πόλη-κράτος, την Ουλ Κόμα, που κατοικείται από έναν διαφορετικό λαό, με διαφορετική γλώσσα και άλλα ήθη και έθιμα.

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, που συχνά αυτοαποκαλείται θεματοφύλακας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχει εξελιχθεί σε πεδίο κυριαρχίας από ισλαμικά καθεστώτα και αυταρχικές κυβερνήσεις. Αντί να καταδικάζουν ευθέως την τρομοκρατία της Χαμάς, οι ίδιες χώρες σπεύδουν να υιοθετήσουν ρητορική που καθιστά το Ισραήλ υπεύθυνο για κάθε ανάφλεξη στη Γάζα. Στον ίδιο δρόμο βαδίζουν και δυτικές δυνάμεις όπως η Αγγλία και η Γαλλία που, ενώ γνωρίζουν τα στοιχεία, προτιμούν τη «συμβολική διπλωματία» από την πραγματική στήριξη στην ασφάλεια του Ισραήλ.

Την 12η Σεπτεμβρίου 2025, η γενική συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε με 142 ψήφους υπέρ, 10 κατά και 12 αποχές τη «Διακήρυξη της Νέας Υόρκης για την Ειρηνική Επίλυση του Ζητήματος της Παλαιστίνης και την Εφαρμογή της Λύσης των Δύο Κρατών», η οποία συντάχθηκε με πρωτοβουλία της Γαλλίας και της Σαουδικής Αραβίας.

Πρόσφατα, ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε: «Το Smithsonian [ένας όμιλος μουσείων, εκπαιδευτικών και ερευνητικών κέντρων που ιδρύθηκε από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών με σκοπό την ανάπτυξη και τη διάχυση της γνώσης] είναι ΕΚΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ, όπου το μόνο που συζητείται είναι πόσο φρικτή είναι η χώρα μας, πόσο κακή ήταν η δουλεία και πόσο αποτυχημένοι ήταν οι καταπιεσμένοι —τίποτα για την επιτυχία, τίποτα για τη λαμπρότητα, τίποτα για το μέλλον».

Η σχέση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας με τον κοινοβουλευτισμό υπήρξε από την αρχή μια σχέση υποκρισίας: το κόμμα χρησιμοποιεί τη Βουλή, αλλά απορρίπτει το θεσμό. Η στάση αυτή δεν είναι απλώς θεωρητική. Είναι μια πρακτική που αποτυπώθηκε συστηματικά σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές, όταν το ΚΚΕ βρέθηκε απέναντι όχι απλώς σε κυβερνητικές επιλογές, αλλά στην ίδια την εθνική υπόσταση της χώρας.

Αυτή την στιγμή οι στρατιωτικές δυνάμεις του Ισραήλ επιχειρούν ακόμα μια φορά στη λωρίδα της Γάζας –και πιο συγκεκριμένα στην πόλη της Γάζας–, στην προσπάθειά τους να εντοπίσουν τους εναπομείναντες ομήρους της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου 2023, ζωντανούς και νεκρούς, ώστε να απελευθερώσουν τους επιζώντες και να αποδώσουν τους νεκρούς στους συγγενείς τους.

Βαθιά χωμένοι στη γη, σε ορύγματα στην  Μοντάνα, τη Βόρεια Ντακότα και το Γουαιόμινγκ,  ανάμεσα στα  στάχυα και τα σπαρτά, εγκαταβιούν οι διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι των ΗΠΑ, εξοπλισμένοι με πυρηνικές κεφαλές. Αποτελούν το χερσαίο σκέλος της αμερικανικής στρατηγικής τριάδας – τα άλλα δύο είναι τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια και τα βομβαρδιστικά Β-52 και Β-2 που εξαπολύουν πυραύλους Κρουζ με πυρηνική γόμωση κατά του εχθρού. Η τριάδα πραγματώνει την παλαβή ισορροπία του πυρηνικού τρόμου, αυτήν της Βεβαίας Αμοιβαίας Καταστροφής (Mutual Assured Destruction) με το μακάβρια ταιριαστό ακρωνύμιο MAD. Οποίος  ξεκινήσει τον πυρηνικό πόλεμο είναι βέβαιο ότι –επειδή περισσεύουν πάρα πολλά όπλα για αντεπίθεση, τα οποία δεν μπορούν να εξουδετερωθούν διαμιάς– θα καταστραφεί και ο ίδιος. Εγγυημένα. Γι΄ αυτόν τον λόγο (υποτίθεται) τα όπλα αυτά λειτουργούν αποτρεπτικά για έναν πυρηνικό πόλεμο που δεν πρέπει να γίνει ποτέ επειδή θα σβήσει τον πολιτισμό μας.

Ο δολοφόνος του Τσάρλι Κερκ πρέπει να διωχθεί από την ποινική δικαιοσύνη και να τιμωρηθεί με την πιο αυστηρή προβλεπόμενη ποινή.  Σε μια δυτική κοινωνία, κανείς δεν μπορεί να αποτελεί στόχο βίας επειδή οι απόψεις που εκφράζει είναι «απαράδεκτες», «εμετικές», «μισαλλόδοξες» κ.λπ.  Αυτή είναι μια αδιαπραγμάτευτη θέση.  Όσο και να μου ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι ακούγοντας αυτά που λες, έχεις το αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα να τα λες.

Στον ακαδημαϊκό χώρο, ο μήνας Αύγουστος είναι –όπως για πολλούς άλλους τομείς της κοινωνικής ζωής– μια περίοδος ηρεμίας. Όμως τη θερινή ραστώνη του Αυγούστου του 2025 ήρθε να ταράξει η έκδοση της απόφασης της επιτροπής αξιολόγησης για το πρόγραμμα χρηματοδοτήσεων ερευνητικών προγραμμάτων «Trust you stars», το οποίο χρηματοδοτήθηκε με 300 εκατομμύρια ευρώ από το ταμείο ανάκαμψης της ΕΕ και οργανώθηκε από το υπουργείο Παιδείας.

Γιατί δεν υπάρχει παλαιστινιακό κράτος

Η σύγκρουση Ισραήλ - Παλαιστινίων παρουσιάζεται συχνά σαν ένα περίπλοκο παζλ, γεμάτο λεπτομέρειες, ερμηνείες και αλληλοκατηγορίες. Όμως, πίσω από τις συγκυρίες υπάρχει μια σταθερά που δεν αλλάζει εδώ και σχεδόν έναν αιώνα. Και δεν είναι άλλη από την  πλήρη και απόλυτη άρνηση της αραβικής και παλαιστινιακής ηγεσίας να αποδεχθεί την ύπαρξη ενός εβραϊκού κράτους στην περιοχή. Η ιστορική διαδρομή δείχνει ότι σε κάθε κρίσιμη καμπή, οι Άραβες ηγέτες επέλεξαν το «όχι»  και αυτό το «όχι» εξηγεί γιατί οι Παλαιστίνιοι παραμένουν μέχρι σήμερα χωρίς κράτος.

Κοσμογονικές αλλαγές συμβαίνουν σε παγκόσμιο επίπεδο και σε όλους τους τομείς: νέος ψυχρός πόλεμος επιβάλλεται, ίσως τρίτος παγκόσμιος πόλεμος αναδύεται, τρίτες οικονομικές και στρατιωτικές δυνάμεις απειλούν τη μέχρι σήμερα αναμφισβήτητη πρωτοκαθεδρία της Δύσης. Η Ευρώπη φαίνεται να απειλείται σοβαρά, κυρίως στρατιωτικά αλλά και οικονομικά, για πρώτη φορά μετά το 1945 και έως σήμερα. Κοσμογονικές αλλαγές, όχι μόνο στο παγκόσμιο στερέωμα αλλά και στη γειτονιά μας, με τον τουρκικό αναθεωρητισμό, τα όσα φοβερά και τρομερά συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή κ.λπ. Η Τεχνητή Νοημοσύνη επιπλέον «απειλεί» να φέρει τόσες και τέτοιες αλλαγές στις κοινωνίες μας, που ποτέ δεν είχαμε φανταστεί – και τόσα άλλα ων ουκ έστιν αριθμός.

Το μάθημα του Πούτιν και η «Γαλάζια Πατρίδα»

Όταν ακούς δικτάτορες να κάνουν μαθήματα ιστορίας, πρέπει να ανησυχείς. Έτσι κι εμείς ανησυχήσαμε βαθιά όταν ο Πούτιν, λίγο πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, «εξήγησε» τις ιστορικές παραμέτρους που, υποτίθεται, τον ανάγκασαν να επιτεθεί. Δεν υπήρχε εφιαλτικότερη στιγμή: η ρητορική του θύμιζε λέξη προς λέξη τον Ερντογάν που μιλά για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Ο πρώτος αμφισβητούσε τα σύνορα της Ουκρανίας, ο δεύτερος την κυριαρχία της Ελλάδας.