Γνώμες

Η πραγματική γεωπολιτική ιστορία πίσω από τις αυταπάτες

Από τον 19ο αιώνα μέχρι και σήμερα, ένα μέρος της ελληνικής δημόσιας σφαίρας κινείται σαν να κουβαλά μέσα της μια κληρονομημένη έλξη προς «τη μεγάλη προστασία της Ανατολής». Η Ορθόδοξη Εκκλησία, με την οργανική της συνέχεια προς το Πατριαρχείο και την παλιά βυζαντινή οικουμένη, καλλιέργησε επί δεκαετίες ένα ήπιο αλλά σταθερό ρεύμα ρωσοφιλίας. Η Ρωσία, «η άλλη ορθόδοξη αυτοκρατορία», παρουσιάστηκε σαν φυσικός συγγενής, ένας αδελφός λαός που θα προστάτευε το Γένος. Αυτή η κουλτούρα διαχύθηκε από το εκκλησιαστικό σώμα προς την κοινωνία και στο φαντασιακό πολλών ταύτισε την πίστη με μια ασαφή γεωπολιτική προσμονή. Έτσι, σταθεροποιήθηκε ένα υπόστρωμα ευνοϊκό για κάθε μελλοντική φιλορωσική αφήγηση.

Εκδόθηκε και το πολυαναμενόμενο βιβλίο του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, το οποίο από τον Μανώλη Όθωνα του ΠΑΣΟΚ πολύ σωστά χαρακτηρίστηκε ιστορικό μυθιστόρημα, με την ορθότατη παρατήρηση: «Στα ιστορικά μυθιστορήματα πράγματι συνηθίζεται, για λογοτεχνικούς λόγους, να χρησιμοποιούνται στοιχεία μυθοπλασίας. Μόνο που επιβάλλεται αυτό να αναφέρεται ρητά στο προοίμιο». Ένα πολιτικό (θα πρόσθετα εγώ) ιστορικό μυθιστόρημα, το οποίο όπως αναμενόταν (για τον Αλέξη Τσίπρα μιλάμε) γράφτηκε όχι για να αναδείξει την αντικειμενική αλήθεια των πολιτικών γεγονότων (όσο αυτή είναι δυνατή), ούτε καν για να αποδείξει την υποκειμενική ούτως ή άλλως «αλήθεια» του συγγραφέα του και πολιτικού (όσο αυτή είναι επίσης δυνατή), αλλά για να εξυπηρετήσει απλώς το πολιτικό ριμπράντιγκ του Τσίπρα στην ενεργό πολιτική.

Σε παλαιότερες εποχές, ο Ιούλιος και ο Αύγουστος ήταν μήνες «κενοί» για τους ποδοσφαιρόφιλους στην Ελλάδα, καθώς διεξάγονταν μόνο φιλικά παιχνίδια προετοιμασίας των ομάδων, με την αναμονή του φθινοπώρου, οπότε ξεκινούσαν το εθνικό πρωτάθλημα και οι ευρωπαϊκές –αν υπήρχαν– υποχρεώσεις. Το ενδιαφέρον των φιλάθλων, λοιπόν, περιορίζονταν στα φιλικά και στις μεταγραφές των ποδοσφαιριστών. Σήμερα, με τη χωρίς όρια εμπορευματοποίηση του θεάματος που προσφέρει το επαγγελματικό ποδόσφαιρο, οι προκριματικοί αγώνες για τους τρίτους ευρωπαϊκούς θεσμούς, το UEFA Champions League, το UEFA Europa League και το UEFA Conference League, αρχίζουν από τον Ιούλιο.

Το πρόσφατο περιστατικό με την εκπαιδευτικό εικαστικών που προσέφυγε στην αστυνομία καταγγέλλοντας ότι ένας μαθητής έξι ετών την εθώπευσε ανέδειξε ένα βαθύ και χρόνιο πρόβλημα της ελληνικής εκπαίδευσης. Αντί η δημόσια συζήτηση να στραφεί στην ουσία, είδαμε ξανά τη γνωστή τηλεοπτική και διαδικτυακή ανθρωποφαγία: ετικέτες, υπερβολές, απαιτήσεις για απολύσεις, δημόσιος διασυρμός. Και έτσι χάθηκε η ευκαιρία να εξετάσουμε το πραγματικό ζήτημα.

Τα πρόσφατα γεγονότα που μας απασχόλησαν γύρω από τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά αναφορικά με τις δικαστικές αποφάσεις, τα εσωτερικά προβλήματα εντός της αδελφότητας και εντέλει την εκλογή νέου ηγουμένου δεν αφορούν απλά ένα ελληνορθόδοξο μοναστήρι εντός της αιγυπτιακής επικράτειας. Αναδεικνύουν το ζήτημα της παρουσίας της ελληνόφωνης Ορθοδοξίας στην Εγγύς Ανατολή και θέτουν ενώπιόν μας θεμελιώδη ερωτήματα για το μέλλον των πρεσβυγενών Πατριαρχείων καθώς και των ιστορικών εστιών της ελληνορθόδοξης παράδοσης στην ευρύτερη περιοχή.

Τα οικονομικά του ΚΚΕ παραμένουν, εδώ και δεκαετίες, ένα από τα πιο αδιαφανή πεδία της ελληνικής πολιτικής ζωής. Παρότι το κόμμα επιμένει να προβάλλεται ως η ηθική φωνή της χώρας, η σχέση του με τη διαφάνεια είναι αντιστρόφως ανάλογη της ρητορικής του.

Επέλεξα ένα θέμα που το βιώνει έντονα η κοινωνία τον τελευταίο καιρό, κάτι που αφορά τις σχέσεις μας και τη συνύπαρξή μας. Σίγουρα το έχετε νιώσει κι εσείς. Με απασχολεί η εχθρότητα, η εχθροπάθεια που εκδηλώνεται διαρκώς στις μεταξύ μας σχέσεις, τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό και σε πολιτικό επίπεδο. Ζούμε κάθε μέρα και μια μάχη, γινόμαστε θύματα ή και θύτες σε ποικίλες επιθέσεις.

Oδηγός επιβίωσης σε παράλληλο σύμπαν

Δεν θέλουμε έργα με πινακίδες. Θέλουμε έργα από παρθένες πηγές χρηματοδότησης. Για παράδειγμα φωτοσύνθεση, μάντρα των θαυμάτων, το ταμείο «Όπως έρθει», ή τυπώνουμε τίμιο αγνό ρούβλι Μόσχας. Στο ιδανικό μέλλον, τα σχολεία στην Πάτρα θα ανακαινίζονται από τη θετική ενέργεια του λαού. Προσώρας, θα μπαίνει ο μάστορας, θα κάθεται οκλαδόν, θα κάνει «ωωωμμμμμ» σε αγωνιστικό κνίτικο ρυθμό και θα εμφανίζεται η νέα στέγη.

Η νίκη του Ισραήλ ως προϋπόθεση για μια μεταμορφωμένη Γάζα

Οι ιστορικοί των μελλοντικών χρόνων, και ο ιστορικός που γράφει σήμερα εδώ, θα σχολιάσουν την πρωτοφανή και πολιτικά ανερμάτιστη ιδέα ότι –μετά τη δολοφονική τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023– το κράτος του Ισραήλ όφειλε να συγκατατεθεί στη δημιουργία ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους. Κανένα από τα πολυάριθμα κράτη σε όλο τον κόσμο που ζήτησαν τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους δεν θα άντεχε να ζει δίπλα σε μια χώρα που έχει έμπρακτα εκδηλώσει την πρόθεσή της να της κηρύξει πόλεμο και να την τρομοκρατεί. Ωστόσο, λίγες εβδομάδες μετά την επίθεση της Χαμάς το 2023, σε όλο τον κόσμο, ακούστηκαν εκκλήσεις για την εφαρμογή της «λύσης των δύο κρατών». Αυτές οι εκκλήσεις, τότε και έκτοτε, παρέβλεπαν και παραβλέπουν το ζήτημα του πώς θα δημιουργηθεί ένα παλαιστινιακό κράτος που θα είναι πρόθυμο να ζήσει ειρηνικά με το υφιστάμενο κράτος του Ισραήλ. Παραβλέπουν επίσης τις νόμιμες απαιτήσεις του κράτους του Ισραήλ να μην υποστεί στο μέλλον, για πολλοστή φορά, τρομοκρατία και δολοφονίες από φανατικούς ισλαμιστές που είναι αποφασισμένοι να «απελευθερώσουν την Παλαιστίνη από το ποτάμι μέχρι τη θάλασσα».

Τετραϋδροκαναβιννόλη
Το 2014, το Κολοράντο ήταν η πρώτη πολιτεία που νομιμοποίησε την recreational χρήση μαριχουάνας. Σήμερα η κατανάλωση κάναβης για μη ιατρικούς λόγους είναι νόμιμη σε 24 πολιτείες. Η ξαφνική μαζική και εν πολλοίς ανεξέλεγκτη πρόσβαση εκατομμυρίων ανθρώπων σε μία τεράστια γκάμα και ποικιλία μειγμάτων τετραϋδροκαναβιννόλης (THC) και κανναβιδιόλης (CBD) για χαλάρωση, απόλαυση, ευεξία και αναζήτηση ευτυχίας είναι κοινωνιολογικό πείραμα με πρωταγωνιστές μιλένιαλς και τζένζερς. Το weed γεμίζει το κενό που δημιούργησε η σχεδόν ολοσχερής εξαφάνιση του καπνίσματος στους σημερινούς εικοσάρηδες και διαπλέκεται με προσωπική ελευθερία.

Καίτοι το επιδίωξε, δεν το πέτυχε. Ο κόσμος έτρεξε αρχικά  για να συμπαρασταθεί στους φοιτητές, όχι για να ρίξει τη χούντα. Και δεν ήταν τόσο πολύς. Όταν άρχισε να πυκνώνει, η χούντα πήρε τα μέτρα της. Αποτελεσματικά.

 Όταν στη σημερινή εποχή της σχεδόν απόλυτης τεχνολογικής επικράτησης η λογοτεχνία εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις, έστω και πιο περιορισμένου πεδίου,  αυτό δεν μπορεί παρά να μας γεμίζει αισιοδοξία και ελπίδα. Το άρθρο της λογοτεχνικής κριτικού Λίνας Πανταλέων «Γυναικεία υπόθεση ή μήοως ανδρική;» (Η Καθημερινή, 9/11/2025, https://www.kathimerini.gr/culture/563909149/gynaikeia-ypothesi-i-mipos-andriki/) , έδωσε ξανά αφορμή αναπτυχθεί η συζήτηση γύρω από την κατάσταση της σύγχρονης νεοελληνικής λογοτεχνίας σε επίπεδο δημιουργών και φύλου.