Σύνδεση συνδρομητών

Σπύρος Πρ.,  ένας αθηναίος χημικός τον μεσοπόλεμο (3)

Σάββατο, 18 Δεκεμβρίου 2021 18:40
Το πρώτο τεύχος, 1913, του γαλλικού επιστημονικού περιοδικού Science et Vie, στο οποίο αναφέρεται στην επιστολή του ο Σπύρος.
Αρχείο Science et Vie
Το πρώτο τεύχος, 1913, του γαλλικού επιστημονικού περιοδικού Science et Vie, στο οποίο αναφέρεται στην επιστολή του ο Σπύρος.

Μετά την απόλυσή του από το στρατό, το 1923, ο Σπύρος συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών για να πάρει το πτυχίο του χημικού. Το 1927, τον βρίσκουμε πτυχιούχο πια να εξετάζει ερώτημα φίλου του από τη Μυτιλήνη, όπως φαίνεται από την απαντητική του επιστολή, σχετικά με την δημιουργία βιομηχανίας επεξεργασίας ρητίνης πεύκων.

Είναι γνωστό ότι υπήρξε έντονη βιομηχανική ανάπτυξη μετά την έλευση των προσφύγων της Μικράς Ασίας. Είναι όμως άγνωστο αν τα σχέδια γι’ αυτή τη βιομηχανία ευοδώθηκαν ολικώς ή ακόμη και μερικώς. Πάντως, ο Σπύρος θεωρούσε ότι θα του είναι χρήσιμα στο μέλλον.

Στις 10 Νοεμβρίου του 1928 διορίζεται φυσικός «εις το εν Λεχαινοίς Ελλην. Σχολείον», ενώ δύο σωζόμενα σημειώματα δείχνουν ότι ανέλαβε αυτή τη θέση. Το πρώτο, σταλμένο στις 28 Νοεμβρίου 1828, είναι θησαυρισμένη επιστολή του διευθυντή του εξωτερικού Αρσακείου Χαρ. Σκαλισιάνου προς όλους του εκπαιδευτικούς του Ελλην. Σχολείου Ανδραβίδας σχετικά με τα «παιδαγωγικά και φιλοσοφικά έργα» που εξέδωσε, ενώ το δεύτερο είναι χειρόγραφο σημείωμα του Σπύρου όπου φαίνεται ότι ο, ανασφαλής απέναντι στους μαθητές του, Σπύρος οργανώνει και προδιαγράφει λεπτομερώς την λεκτική αντίδρασή του σε περίπτωση «ταραχών» ή «οργής» που θα έχουν προκληθεί απ’ αυτούς. Είναι η εποχή που μαθητές μπορεί να συνετίζονται με την απειλή της κακής διαγωγής; Ίσως και όχι. Είναι η εποχή που οι μαθητές θα αλλάξουν συμπεριφορά για να μη γίνουν «είλωτες του κεφαλαίου»; Χλωμό μού φαίνεται.

Εκτός από τα καθηγητικά του καθήκοντα, φαίνεται ότι, παράλληλα, ο Σπύρος διατηρεί στην Αθήνα εταιρεία παραγγελιοδόχων χημικών προϊόντων, όπως δείχνει επιστολή του τον Ιανουάριο του 1929.

Είναι άγνωστο πόσο έμεινε καθηγητής στη Δημόσια Μέση Εκπαίδευση. Πάντως, τον Μάιο του 1933 τον βρίσκουμε υπάλληλο του Πυριτιδοποιείου – για την καριέρα του σ’ αυτό θα μιλήσουμε στο επόμενο σημείωμα.

 

Παρακάτω, δύο τεκμήρια απ’ τα κατάλοιπα του Σπύρου, το επαγγελματικό γράμμα και το σημείωμα συμπεριφοράς.

 

 

Επιστολή προς τον Απόστολο, Μυτιλήνη (αποσπάσματα)

Αγαπητέ Απόστολε

Έλαβα εδώ και δώδεκα μέρες το γραμματάκι σου και δεν σου απήντησα, σαν καλός φίλος που σου είμαι, γρήγορα. Πίστευσε ότι δεν έγινε από αμέλεια· εφρόντιζα ο κακομοίρης να μπορέσω να μαζεύσω τις πιο σωστές πληροφορίες για να σου στείλω. Είναι αλήθεια ότι καθώς μου το θέτεις το ζήτημα είναι λίγο μπερδεμένο. Παρά ταύτα όμως άκου:

Έχω κάποιον γνώριμον ο οποίος ασχολείται με την ρητινοσυλλογήν και ρητινοαπόσταξιν. Του εζήτησα πληροφορίες με βάσιν τα γραφόμενά σου. Μου είπεν ότι μόνον ο αριθμός των οκάδων της παραγόμενης ρητίνης μπορούν να μας οδηγήσουν σε καλά συμπεράσματα. Έπειτα 100.000 στρέμματα δάση πεύκων για την Μυτιλήνη του φανήκαν σαν πολλά. Είπεν αν υποθέσωμεν ότι πράγματι υπάρχει αυτή η έκταση με πεύκη πόσα τοις εκατό εκ τούτων δεν αποδίδουν, εάν πάλι υποθέσωμεν ότι όλα αποδίδουν, δεν είναι δυνατό να αποδίδουν πλέον των δύο οκάδων ρητίνης κατά μέσο όρο κάθε πεύκο. Εάν βάλουμε ότι σε κάθε στρέμμα είναι 30 πεύκα, στις 100.000 στρέμματα θάναι 3.000.000 πεύκα δηλ. 6.000.000 οκάδες ρητίνης κατά μέσον όρον ετησίως, πράγμα που απαιτεί αφ’ ενός κολοσσιαίες αποθήκες του βιομηχανικού σου υπό σκέψιν εργοστασίου, αφ’ ετέρου εργοστάσιο συνεχούς λειτουργία και όχι περιοδικής! Κατά την γνώμη του μπορεί να στηθεί μεγάλη βιομηχανία και όχι μικρή. Τώρα – είπε – αν θέλεις ν’ αποστάζεις ρητίνες από κρασιά (συμφέρει τούτο πολύ γιατί το λαμβανόμενον οινόπνευμα και τρυγικόν ασβέστιον αποδίδουν το 15% των εξόδων του εργοστασίου) πρέπει να μελετήσεις καλύτερα το ζήτημα και από οικονομικής απόψεως, και από βιομηχανικής, και από αποδοτικής, και από συνεταιριστικής. Με συμβούλευσε δε εν τέλει ότι το φρονιμότερο όλων είναι να μελετήσεις πιστά (για νάχεις σωστούς αριθμούς): 1) πόσα πραγματικά στρέμματα πεύκων είναι. 2) κάθε πόσα μέτρα κατά μέσο όρο είναι αό ένα πεύκο. 3) Ποίαν απόδοσιν μπορούν νάχουν. 4)Αν θέλεις να συναποστάζεις την ρητίνην οινολάσπην. [...]

[ακολούθως γράφει ποιες θα είναι οι αναμενόμενες αποδόσεις, αν κάνει επένδυση 500.000 δρχ., που οδηγεί σε μικρή και παλαιάς τεχνολογίας βιομηχανία ή επένδυση 1-1.500.000 δρχ. εξελιγμένης τεχνολογίας. Συνεχίζει με την κοστολόγηση των απαιτούμενων εγκαταστάσεων και μηχανημάτων αν αποστάζει και οινολάσπη καθώς και τις αποδόσεις. Αυτό το τεχνικό τμήμα της επιστολής παραλείπεται.]

Την παρούσαν μου επιστολήν σε παρακαλώ να την φυλάξεις ή αν θέλεις αντίγραψέ την και στείλε μου την πάλι, γιατί οι πληροφορίες αυτές μα ενδιαφέρουν κάπως και εμένα ως ασχοληθέντα κάποτε με «την ρητίνην και τα εξ αυτής προϊόντα», μελέτην ην θα ιδής το καλοκαιράκι.

Έχω –πίστευσε– για σένα, προς χάριν σου, συναρμολογήσει αρκετά καλά τας πληροφορίας που ζήτησα σ’ αυτήν την επιστολήν. Επειδή όμως βαρύνομαι να την ξαναγράψω κι επειδή επείγομαι να στην στείλω για να μην λες πως σε ξέχασα, γι’ αυτό ακριβώς σου γράφω να την φυλάξεις να μου την φέρεις το καλοκαίρι ή να μου την στείλεις αφού την αντιγράψεις.

Ως για το ρομαντικόν μου μέρος θα στα γράψω εις άλλην. Είναι ο έρως μου μια ιστορία γεμάτη ιδανισμόν και πάθος.

Την Science et Vie του Απριλίου θα στην στείλω αργότερα γιατί δεν πρόλαβα να την πάρω, εξηντλήθη κι έκαμα παραγγελίαν να μου την στείλουν

Καλό Πάσχα

Υγίαινε

Σπύρος

17/4/1927

 

 

Σημείωμα συμπεριφοράς έναντι των μαθητών

Επί ταραχών

Έχω το ευτύχημα να έχω γαϊδουρινήν υπομονήν, αλλά μέχρις ενός ορίου. Όταν το όριον τούτον υπερπληρωθή θ’ αρχίση η υπομονή μου να ξεσπά επί της κεφαλής του ταραχοποιού. Και η εποχή αυτή θάναι Ιούνιος. Δεν θέλω να σχηματίσω κακήν εντύπωσιν διά το ποιόν εκάστου εξ υμών. Δι’ αυτό λίαν εγκαίρως σας κάμω σύστασιν να φροντίσητε να μεταβάλλητε τα ευφυολογήματα, το πνεύμα και τα σχετικά εις ζήλον προς τα μαθήματά μου. Άλλως πολύ θα βαρύνει η απόφασίς μου του μέλλοντος.

Επί οργής

Πρέπει να αισχύνεσθε διά την τοιαύτην διαγωγήν σας. Τούτο δεικνύει έλλειψιν ανατροφής. Εάν ενομίσατε ότι θα με ζημιώσετε απατάσθε, δι’ εμέ ο χρόνος που παρέρχεται αποκομίζει χρήμα. Εάν όμως εσείς θορυβήτε και προκαλείτε επεισόδια δια την βράδυνσιν της δικής σας διδασκαλίας, ζημιώνεσθε σεις εις βαθμόν που η παιδική σας απερισκεψία αδυνατεί να υπολογίση. Εξερχόμενοι όμως εντεύθεν αμαθείς κινδυνεύετε να γίνετε είλωτες του κεφαλαίου και χειρώνακτες του πρώτου τυχόντος εξυπνωτέρου υμών.

Λάκης Δόλγερας

Συγγραφέας. Βιβλία του: τα διηγήματα Ξεχασμένες Ιστορίες (2006) και τα μυθιστορήματα Μια σκοτεινή υπόθεση (2010), Η δεύτερη συνάντηση της Ελεωνόρας και του Νίκου (2012), Νικητές και νικημένοι (2013), Νεκρός στον ήλιο του Ιουλίου (2015)

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.