Τεύχος 170

Μια μάχη μετά την άλλη (One Battle After Another‎‎). Αμερικανικό θρίλερ δράσης παραγωγής 2025 σε σκηνοθεσία, σενάριο και παραγωγή Πωλ Τόμας Άντερσον. Πρωταγωνιστούν: Λεονάρντο ντι Κάπριο, Σον Πεν, Μπενίσιο ντελ Τόρο, Ρετζίνα Χολ, Τεγιάνα Τέιλορι, Τσέις Ινφίνιτι. Διανομή: Warner Bros Pictures. Διάρκεια: 162'.

Η νέα ταινία Μια μάχη μετά την άλλη του Πωλ Τόμας Άντερσον αποτελεί ήδη, ανεξάρτητα απ’ την αισθητική της αξία καθαυτή, ένα πολιτισμικό γεγονός, ίσως το σπουδαιότερο της φετινής χρονιάς. Την έχουν ήδη παρακολουθήσει εκατομμύρια θεατές και προκαλεί συζητήσεις πολύ ευρύτερα απ’ τον στενό κύκλο των σινεφίλ και των κριτικών κινηματογράφου. Αν και της λείπει το βάθος και η συνθετότητα και παρ’ όλο που το πολιτικό της περιεχόμενο είναι κι αυτό αρκετά απλοϊκό,^[1] η αισθητική της αξία είναι αναντίρρητη: η εικονοποιία κι ο ρυθμός της είναι αναμφίβολα δεξιοτεχνικά. Ειδικά η σκηνή της καταδίωξης λίγο πριν απ’ το φινάλε είναι τόσο αριστοτεχνικά γυρισμένη που κατατάσσεται ήδη στις κλασικές της ιστορίας του κινηματογράφου.

Τον Σαββόπουλο τον γνώρισα το καλοκαίρι του 1974. Η συγκυρία, παράξενη. Εγώ πέμπτη γυμνασίου. Εποχή έμφορτη γεγονότων, και εγώ στη δίνη ενός επώδυνου διαζυγίου των γονιών μου που ούτε φιλικό ούτε συναινετικό ήταν, τότε που ο ένας σύντροφος έπρεπε να διαπομπεύσει τον άλλον τυλιγμένο σε ένα σεντόνι, προκειμένου να διαλυθεί η γάμου κοινωνία. Τέλος πάντων, τότε ήταν που ο αδελφός μου, επιστρέφοντας από το Κολλέγιο Αθηνών, υπότροφος –«γιος μικροεπαγγελματία» είχε γράψει η σχολική εφημερίδα– έφερε μια μαύρη κασέτα. Μέσα, το Φορτηγό. Δεν είχα ξανακούσει τέτοιο πράγμα, γλυκά και τραχιά τραγούδια ανάκατα. Τη βάζαμε στο κασετοφωνάκι, καθόλου δεν μας ενοχλούσε ο μεταλλικός του ήχος, και την ακούγαμε αδιάκοπα, μέχρι που κάποια στιγμή το κασετόφωνο μάσησε την ταινία. Σταμάτησε να παίζει. Επιστρατεύτηκε ένα μολύβι και την φέραμε κάπως στα ίσια της. Ξαναρχίσαμε να την ακούμε.

Αν και ήταν οπαδός της κοινωνικής καταλλαγής δεν φοβήθηκε, ποτέ, τις ρήξεις. Όχι αυτές που υπαγόρευε η πρώτη αριστερή πολιτικο-καλλιτεχνική του ένταξη, αλλά αυτές που του υποδείκνυε η αυτεξούσια συνείδησή του. Η ψυχή του. Διονύσης Σαββόπουλος. Όπως το τραγουδά στον Πυρήνα του: «φεύγω, κάθε μέρα φεύγω, στην ψυχή μου όλο πιo κοντά». Ψυχικός, όχι εμπαθής, αληθινός και αμνησίκακος. Αν τον αποκαλέσουμε συγχωρητικό, τότε μάλλον υποχρεούμαστε να τον πούμε χριστιανό.

Αμάντα Μιχαλοπούλου, Το μακρύ ταξίδι της μίας μέσα στην άλλη. Μυθιστόρημα, Πατάκη, Αθήνα 2025, 400 σελ.

Ένα μυθιστόρημα για μια γυναίκα που, γύρω στα πενήντα, πρέπει να αντιμετωπίσει πριν απ’ όλα βιολογικά το πέρασμα του χρόνου: να αντιμετωπίσει, δηλαδή, την εμμηνόπαυση. Το νέο μυθιστόρημα της Αμάντας Μιχαλοπούλου, όμως, δεν είναι γι’ αυτή. Το αντίθετο. Είναι μια ευκαιρία για τη γυναίκα να ανασυγκροτηθεί. Να κάνει τον απολογισμό της. Να διορθώσει, αν κρίνει, την πορεία της. Και να προχωρήσει. Ένα πολυφωνικό, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που πραγματεύεται τον «Μύθο-Οικογένεια» [TBJ]

Για το κείμενο που θα διαβάσετε πρέπει να σας ενημερώσω ότι δεν είμαι ούτε δημοσιογράφος ούτε πολιτικός (ακόμη τουλάχιστον), αλλά ούτε καλλιτέχνης.  Είμαι ένας έφηβος που έτσι όπως ήρθαν τα πράγματα άκουσα κι εγώ για μεγάλο κομμάτι των παιδικών μου χρόνων τραγούδια του Διονύση Σαββόπουλου. Kαι δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτό το κομμάτι, γιατί όπως έχει πει και ο ίδιος θα είναι πάντα εκεί, να μας θυμίζει τις παλιές εποχές μέσα από τα τραγούδια του (αυτό το είδα σε τίτλο στην εφημερίδα).

Με την ευκαιρία της πρόσφατης ανακοίνωσης του Deree ότι θα υποβάλει αίτηση για αναγνώριση ως πανεπιστήμιο με βάση τον νόμο Πιερρακάκη, ήρθε η ώρα να πούμε ότι η μεταρρύθμιση Πιερρακάκη θα πετύχει ακριβώς λόγω των υφιστάμενων μη κερδοσκοπικών ανώτατων ιδρυμάτων που μετρούν δεκαετίες λειτουργίας στην Ελλάδα, δηλαδή του Deree, του ACT, του Perrotis (και των μητρικών τους ιδρυμάτων, American College in Greece, Anatolia College, American Farm School, που είναι άνω των 100 ετών, 150, 139 και 121 ετών αντιστοίχως, άρα αρχαιότερα των περισσοτέρων δημόσιων ΑΕΙ της χώρας).

Νίκος Καζαντζάκης, Ταξιδεύοντας. Ισπανία, εισαγωγή - επίμετρο: Μαίρη Μικέ, πρόλογος: Peter Bien, Διόπτρα, Αθήνα 2025, 272 σελ. 

Το Ταξιδεύοντας. Ισπανία, ένα από τα ωραιότερα ταξιδιωτικά βιβλία του Νίκου Καζαντζάκη, επιστρέφει στα βιβλιοπωλεία σε μια νέα, καλαίσθητη, έκδοση της Διόπτρας, με μεστό πρόλογο του Peter Bien («Ο Καζαντζάκης ως ταξιδιωτικός συγγραφέας») και δύο εξαιρετικά κείμενα της Μαίρης Μικέ: «Ταξιδεύοντας Ισπανία. Δοκιμασία και αναζήτηση του τόπου και του εαυτού» (εισαγωγή), «Tαξιδεύοντας στην Ισπανία. Με την πετροκαλαμήθρα στραμμένη στον 21ο αιώνα» (επίμετρο).

Διήγημα από την Άλκη Πολίτη

Είναι μια αλήθεια παγκοσμίως γνωστή και απολύτως αναγνωρισμένη, ότι οι πιθανότητες να βρει ταιριαστό ταίρι μια γυναίκα που πατάει βαθιά στο δεύτερο μισό της δεκαετίας των 30 μειώνονται από λεπτό σε λεπτό. Και, καθώς το γνωρίζει κι εκείνη, αφού το βλέπει σε κάθε στροφή και σε κάθε σκρολ, θα μπορούσαμε, ίσως, να της επιτρέψουμε κάποιες συμπεριφορές που σε άλλους αιώνες και σε άλλα είδη λογοτεχνίας θα άρμοζαν σε μάλλον παράφορες φυσιογνωμίες.

Πόσο πιθανόν είναι να δωροδοκήθηκε ο Ερυθρός Αστέρας Βελιγραδίου για να χάσει με 3-0 στον επαναληπτικό ημιτελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών Ευρώπης που έγινε στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας στις 28 Απριλίου 1971 και «έστειλε» τον Παναθηναϊκό του Φέρεντς Πούσκας στον μεγάλο τελικό του Γουέμπλεϊ εναντίον του Άγιαξ;

Ρωμανός Γεροδήμος,  Οδηγός Επιβίωσης για τον 21ο Αιώνα, πρόλογος: Αγνή Μαριακάκη, Athens Voice Books, Αθήνα 2025, 336 σελ.

Ο εικοστός πρώτος αιώνας δεν έχει τις ασφάλειες και τις βεβαιότητες που είχε ο εικοστός. Ο κόσμος που τον προηγούμενο αιώνα διεκδίκησε, με επιτυχία, την ελευθερία, έχει ξεχάσει ότι η ελευθερία συνεπάγεται και ευθύνη. Σε μια εποχή αβεβαιότητας μας καλεί να κατανοήσουμε ότι υπάρχουν νέοι χάρτες γεωπολιτικής ισχύος, νέα ιδεώδη που οφείλουμε να εννοήσουμε, να υιοθετήσουμε και να υπερασπιστούμε, αλλά ακόμη περισσότερο νέα ζητήματα που είναι πάνω και πέρα από χάρτες: η κλιματική αλλαγή και το μη αναστρέψιμο ίχνος της, η εξέλιξη της τεχνολογίας και οι επαναστάσεις (ή τα επικείμενα πραξικοπήματα;) της τεχνητής νοημοσύνης. Τι να κάνουμε;