Νίκος Α. Παναγιωτόπουλος, Σύσσημον ή Τα κεφάλαια. Βιβλίο πρώτο, Το Ροδακιό, Αθήνα 2022 (επανέκδοση)
Νίκος Α. Παναγιωτόπουλος, Σύσσημον ή Τα κεφάλαια, Βιβλίο δεύτερο, To Ροδακιό, Αθήνα 2015, 183 σελ.
Νίκος Α. Παναγιωτόπουλος, Σύσσημον ή Τα κεφάλαια. Πορθμείον, Το Ροδακιό, Αθήνα 2017, 72 σελ.
«[…] Το δικό μου δόγμα της τέχνης είχε ερωτική ομοιότητα / με τη ροή του μυθικού Αλφειού. / Ξέρεις το μύθο; / Κατέβαινε από τα βουνά της Πελοπόννησος διάβαινε από την Ολυμπία / κι ακολουθούσε μες στη θάλασσα το δρόμο του / για ν’ ανταμώσει την Αρέθουσα στη Σικελία […]». Ένα ποίημα που σεν παριστάνω πως το «κατάλαβα». Καθόλου. Κατάλαβα κείνα τα σημεία του που κατάλαβα, και τ’ άλλα όχι. Όμως το «ένιωσα». Άρχισε λίγο λίγο να υπάρχει όλο μαζί μέσα μου σαν μια αίσθηση… Μερικές σκέψεις διαβάζοντας το Σύσσημον.
Η φιλοσοφία του Γκέοργκ Χέγκελ συνιστά την κορύφωση και ουσιαστικά (παρά την όποια μεταγενέστερη συμβολή του Σέλλινγκ) την ολοκλήρωση του ρεύματος του γερμανικού ιδεαλισμού. Στη σκέψη του Χέγκελ, μάλιστα, ο ιδεαλισμός λαμβάνει μια σαφή μορφή η οποία διόλου δεν συμπίπτει με τις συνήθεις προσλήψεις της έννοιας: ο εγελιανός ιδεαλισμός δεν είναι η συγκρότηση μιας «δεύτερης» πραγματικότητας και η εμβάπτιση σε αυτήν, αλλά η θεμελιώδης διάγνωση ότι η μία και μοναδική πραγματικότητα διέπεται από μια δομή και τάξη, η οποία είναι πλήρως προσιτή στην ανθρώπινη γνώση.
Elizabeth Strout, Όλιβ, ξανά, μετάφραση από τα αγγλικά Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Άγρα, Αθήνα 2022, 342 σελ.
Η Όλιβ Κίττριτζ είναι δύσκολη γυναίκα. Μια οξύθυμη ηλικιωμένη από το Μέην. Ηλικιωμένη, ζει τα γηρατειά, τις επιπτώσεις τους, στοχάζεται γι’ αυτά, μιλάει γι’ αυτά. Δεν είναι ούτε παρωδία (όπως τα ήθελε η Μποβουάρ) ούτε μακελειό (όπως τα χαρακτήριζε ο Φίλιπ Ροθ). Είναι μια περίοδος της ζωής με ενδιαφέρον και νέες συγκινήσεις. Ιδίως όταν τα περιγράφει μια δεξιοτέχνης. [ΤΒJ]
Κατερίνα Π. Μπρέγιαννη, Από το 1821 στο 1922. Αναπαραστάσεις της Επανάστασης στο Μεσοπόλεμο (τελετές - σύμβολα - εμβλήματα), Αλφειός, Αθήνα 2022, 230 σελ.
Βασικές προσεγγίσεις της ιδεολογίας στον ελληνικό μεσοπόλεμο μέσα από τις αναπαραστάσεις του 1821. Τι εξέφρασε η Μεγάλη Ιδέα, πώς η Μικρασιατική Καταστροφή οδήγησε τις πολιτικές ελίτ στην αναθεώρηση της έως τότε εθνικής ιδεολογίας και της στροφής στη Δύση.
George Simenon, Πεντιγκρή, Μυθιστορηματική αφήγηση των νεανικών χρόνων, μετάφραση από τα γαλλικά: Αργυρώ Μακάρωφ, Άγρα, Αθήνα 2017, 680 σελ.
Βέλγος την καταγωγή, όπως ο Ερζέ, ο Έντυ Μερκξ ή ο Ζακ Μπρελ, ο Ζωρζ Ζοζέφ Κριστιάν Σιμενόν (1903-1989) θα πολιτογραφηθεί σύντομα Παριζιάνος για να κατακτήσει στη συνέχεια την παγκόσμια αγορά του βιβλίου και να καταλήξει πολίτης του κόσμου, έχοντας αρχική αφετηρία του τη γενέτειρα Λιέγη. Για τη ζωή και το έργο του έχουν γραφτεί πολλά βιβλία, σχεδόν ισάριθμα με τα έργα του συγγραφέα. Κάποια ερωτήματα αναζητούν πάντως ακόμα τις απαντήσεις τους. Tεύχος 88, Ιούνιος 2018
Ρhilip Kerr, Greeks bearing gifts, Quercus, London 2018, 496 σελ. (στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει προσεχώς από τον Κέδρο)
Είναι άβολο και ταυτόχρονα άχαρο να διαβάζει κανείς το τελευταίο (;) βιβλίο ενός συγγραφέα, που κυκλοφόρησε λίγες μέρες μετά το θάνατό του, κι ακόμα πιο άχαρο να (πρέπει να) γράψει γι’ αυτό. Αυτό συμβαίνει στην περίπτωση του Φίλιπ Κερρ (1956-2018) και του μυθιστορήματος Greeks bearing gifts, που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μεγάλο μέρος της υπόθεσης εκτυλίσσεται στην Αθήνα του 1950 και σχετίζεται με την «υπόθεση Μαξ Μέρτεν», η οποία απασχόλησε για αρκετό διάστημα τον Τύπο στην Ελλάδα, αφ’ ενός λόγω της εμπλοκής του γερμανού αξιωματικού στις εκκαθαρίσεις των εβραίων της Θεσσαλονίκης, αφ’ ετέρου λόγω του μύθου γύρω από την τύχη της εβραϊκής περιουσίας, ένα μοτίβο που το εντοπίζουμε και σε κάποια μυθιστορήματα του Γιάννη Μαρή. Τεύχος 88, Ιούνιος 2018
Βασίλης Βασιλικός, Γλαύκος Θρασάκης, Τόπος, Αθήνα 2017 (4η έκδοση), 557 σελ.
4 συν 1 σχόλια για την επανέκδοση ενός παραγνωρισμένου πλην σημαντικού βιβλίου του Βασίλη Βασιλικού, του Γλαύκου Θρασάκη – που πρωτοκυκλοφόρησε το 1976. Ο Μαρωνίτης το συγκατέλεγε στα κείμενα που σηματοδοτούσαν την «ποιητική και πολιτική ηθική» της εποχής. Τεύχος 85, Μάρτιος 2018
Peter Handke, H αγωνία του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι, μετάφραση - εισαγωγή: Αλέξανδρος Ίσαρης, επίμετρο: συζήτηση του E. Filippini με τον Peter Handke, Gutenberg, Aθήνα 2017, 184 σελ.
Την ιστορία της λογοτεχνίας δεν τη γράφουν μόνο οι μεγάλοι συγγραφείς με ένα opus magnum, αλλά και με κάποια έργα, θεωρούμενα από τον λογοτεχνικό κανόνα ως «ελάσσονα». Εξ ίσου την γράφουν όμως και με τίτλους που μένουν χαραγμένοι στον «σκληρό δίσκο» της αναγνωστικής μνήμης, όπως Η μοναξιά του δρομέα των μεγάλων αποστάσεων, του Άλαν Σίλιτόου (επίσης σημαντική και η κινηματογραφική μεταφορά του από τον Τόνυ Ρίτσαρντσον, με τον εξαίρετο Τομ Κώρτνυ), Ο άνθρωπος που έβλεπε τα τραίνα να περνούν, του Ζωρζ Σιμενόν, και, βέβαια, η Αγωνία του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι, του Πέτερ Χάντκε, παράλληλα με την ομότιτλη ταινία του Βιμ Βέντερς. Με αφορμή την αναθεωρημένη μετάφραση του Αλέξανδρου Ίσαρη, που υπογράφει την εισαγωγή στο έργο, και την εμπλουτισμένη επανέκδοση του έργου στα ελληνικά, προτείνεται μία ανάγνωση του έργου πέρα από τα φιλολογικά στερεότυπα. (Τεύχος 83, Δεκέ,μβριος 2017)
Βασίλης Βαμβακάς, Αγγελική Γαζή (επιμέλεια, συντονισμός, θεώρηση), Οι αμερικανικές σειρές στην ελληνική τηλεόραση. Δημοφιλής κουλτούρα και ψυχοκοινωνική δυναμική, Παπαζήση, Αθήνα 2017, 622 σελ.
Μια πρώτη συλλογική απόπειρα να αναγνωσθεί μακριά από τα μεταπολιτευτικά αντιαμερικανικά στερεότυπα η παρουσία αμερικανικών σειρών στην ελληνική τηλεόραση. Οι αριστερές δεισιδαιμονίες περί ιμπεριαλιστικής εισβολής και οι εξαπλουστεύσεις της «σχολής Ραφαηλίδη» περί «αποχαυνωτικού τηλεοπτικού προγράμματος», αποδείχτηκαν το θλιβερό σκιάχτρο μιας παρωχημένης ιδεολογίας, που καθήλωσε επί έτη την ελληνική κοινωνία σε μια ρηχή πρόσληψη της τηλεοπτικής πραγματικότητας (και όχι μόνο), παραγνωρίζοντας σημαντικές πτυχές ενός ευρύτερου φαινόμενου, της δυναμικής της πολιτισμικής μεταφοράς (cultural transfer) μέσω των τηλεοπτικών δεκτών, αφήνοντας (σκόπιμα;) ανεκπαίδευτο το εγχώριο τηλεοπτικό κοινό. Tεύχος 82, Noέμβριος 2017
Κώστας Θ. Καλφόπουλος (επιμ.), 18 κείμενα για τον Γιάννη Μαρή. Ο άνθρωπος, το έργο, η εποχή, Πατάκη, Αθήνα 2016, 200 σελ.
«Άμα τη εμφανίσει του», ο Γιάννης Μαρής επιφέρει μία διπλή τομή στη μεταπολεμική νεοελληνική λογοτεχνία, καθώς ανανεώνει και εμπλουτίζει, θεματικά και υφολογικά, το λαϊκό μυθιστόρημα, αλλά κυρίως την ηθογραφία της εποχής. Στην ουσία εκσυγχρονίζει αμφότερα τα είδη, και ταυτόχρονα εγγράφει και νομιμοποιεί πρώτος αυτός το «αστυνομικό» ως αυτόνομο και ισότιμο είδος (genre) στη νεοελληνική λογοτεχνία.
Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Οι σκλάβοι στα δεσμά τους, εισαγωγή, επιμέλεια κειμένου, σχόλια, γλωσσάρι: Δημήτρης Κόκορης, φιλολογική επιμέλεια: Γιάννης Παπακώστας, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων, Αθήνα 2022, 451 σελ.
Η πάλη αστών και ξεπεσμένης αριστοκρατίας είναι μοιραία στο μυθιστόρημα του Θεοτόκη επειδή οι σοσιαλιστικές του πεποιθήσεις πόρρω απέχουν από το να τον οδηγήσουν σε οιονδήποτε ιδεολογικό οπτιμισμό.
Ουίλλιαμ Φώκνερ, Η Αρκούδα, μετάφραση από τα αγγλικά: Βασίλης Καλλιπολίτης, Εξάντας, Αθήνα 1980, 153 σελ.
Η Αρκούδα του Γουίλλιαμ Φώκνερ ως συνδετικός ιστός ανάμεσα στον Χέρμαν Μέλβιλ και τον Κόρμακ ΜακKάρθι. Μια παλιά μετάφραση για έναν πάντα αξιανάγνωστο συγγραφέα.
