Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος, Θεωρητικές και Θετικές Επιστήμες – Οι δύο κουλτούρες και οι διατομές τους, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2022, 136 σελ.
Οι διαφορές των θεωρητικών από τις θετικές επιστήμες, υποστηρίζει ο καθηγητής Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος, εκτείνονται πέρα από τα εργαλεία και τα πρωτόκολλα έρευνας που χρησιμοποιούν, αντιπροσωπεύοντας διαφορετικές «κουλτούρες». Πώς και γιατί προέκυψε αυτή η διαίρεση; Μπορούμε να ελπίζουμε ότι, μια μέρα, η τάση θα αντιστραφεί προς την κατεύθυνση ενοποίησης της γνώσης– ή κάτι τέτοιο είναι μια ουτοπία; [ΤΒJ]
James Ellroy, Πανικός. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα αγγλικά: Μιχάλης Μακρόπουλος, Κλειδάριθμος, Αθήνα 2022, 380 σελ.
Εδώ και μερικούς μήνες στους πάγκους των βιβλιοπωλείων βρίσκεται ο Πανικός, το τελευταίο μυθιστόρημα του Τζέιμς Ελρόι. Στις περίπου τριακόσιες σελίδες του, οι αναγνώστες θα συναντήσουν όλα τα γνώριμα μοτίβα του ελροϊκού νουάρ: μάτσο αυτοκαταστροφικοί άνδρες, δυναμικές γυναίκες, σχοινοβασία ανάμεσα στο έγκλημα και σε μια ελαστική προσωπική ηθική, βία και διαστροφή, πολιτική, διαπλοκή και διαφθορά, μαζί με «καυτά» χολιγουντιανά κουτσομπολιά, όλα γραμμένα στη γνωστή ιδιόλεκτο του συγγραφέα με τις κοφτές, ασθμαίνουσες προτάσεις.
Μιχάλης Χρυσανθόπουλος, Το αμφίσημο γέλιο στη συλλογή Ο μπιντές και άλλες ιστορίες του Μάριου Χάκκα. Μελαγχολία και ανατροπή, Άγρα, Αθήνα 2023, 224 σελ.
Το βιβλίο του Μιχάλη Χρυσανθόπουλου για τον Μάριο Χάκκα, και ιδίως για το μεσαίο βιβλίο του, τη συλλογή Ο μπιντές και άλλες ιστορίες, πριν απ’ όλα είναι μια γενναία εκκαθαριστική επιχείρηση, που αφαιρεί όσες προσχώσεις και φερτά υλικά θόλωναν τη γραφή ενός ιδιαίτερου συγγραφέα o οποίος κινήθηκε στον χώρο της Αριστεράς ως αντιδογματικός, με γραφή που αναδείκνυε την υπαρξιακή αυθεντικότητά του. [TBJ]
Μιχάλης Χρυσανθόπουλος, Το αμφίσημο γέλιο στη συλλογή Ο μπιντές και άλλες ιστορίες του Μάριου Χάκκα. Μελαγχολία και ανατροπή, Άγρα, Αθήνα 2023, 224 σελ.
Το βιβλίο του καθηγητή Μιχάλη Χρυσανθόπουλου για τον Μάριο Χάκκα και τη συλλογή του Ο μπιντές και άλλες ιστορίες υπενθυμίζει στον αναγνώστη τις σύνθετες, και, ενδεχομένως, έκκεντρες πνευματικές διαδρομές, που προετοίμασαν την ανανέωση της μεταπολιτευτικής πεζογραφίας μας. Στο πεδίο αυτό, θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε ρήξεις και συνέχειες, που θα φώτιζαν αλλιώς την ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας.[1]
Kenneth J. Gergen, Η σχεσιακή ύπαρξη. Πέρα από τον εαυτό και την κοινότητα, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Καλομοίρης, επιμέλεια: Φιλία Ίσαρη, Όλγα Κωνσταντίνου, Πεδίο, Αθήνα 2021, 528 σελ.
Η παραδοσιακή αντίληψη του εαυτού τον θέλει ενιαίο, αρμονικό και συνεκτικό και το ζητούμενο είναι ένας πειθαρχημένος νους. Μήπως όμως πίσω από αυτή την αρραγή πρόσοψη καιροφυλακτεί η δυσαρμονία; Μήπως ο επιτυχημένος δεσμός προϋποθέτει μετασχηματισμό του τρόπου με τον οποίον αφηγούμαστε τον κόσμο; Μήπως χρειάζεται να αντικαταστήσουμε το «εγώ», που βρίσκεται στο κέντρο της αφήγησης, από το «εμείς»;
Joan Sales, Αβέβαιη δόξα, μετάφραση από τα καταλανικά: Ευρυβιάδης Σοφός, Άγρα, Αθήνα 2023, 720 σελ.
«Όλοι θα πεθάνουμε μια μέρα, ακόμα κι αν δεν υπάρχει ο πόλεμος, όμως το κακό δεν είναι τόσο ότι σκοτώνουμε ο ένας τον άλλον, όσο το μίσος. Ας σκοτωθούμε, αφού είναι υποχρέωσή μας, αλλά χωρίς μίσος. Όπως έλεγε μια φορά ο Σολεράς, ας σκοτωθούμε σαν καλά αδέλφια». Ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα για τον Ισπανικό Εμφύλιο είναι, ταυτόχρονα, κι ένα μυθιστόρημα για τη νεότητα, τη διάψευση και την ήττα. [ΤΒJ]
Eduard von Keyserling, Κύματα, μετάφραση από τα γερμανικά: Αναστασία Χατζηγιαννίδη, Loggia, Αθήνα 2020, 214 σελ.
Ο Έντουαρντ φον Κάιζερλινγκ είναι σπουδαίος συγγραφέας της γερμανικής λογοτεχνίας των αρχών του 20ού αιώνα και το μυθιστόρημά του, Κύματα, δικαίως θεωρείται το σημαντικότερο έργο του. Ο Κάιζερλινγκ συνομιλεί με τα μοντερνιστικά ρεύματα της εποχής του, τέλη 19ου - αρχές 20ού αιώνα, και βάζει τη δική του σφραγίδα στη λογοτεχνία της παρακμής και του ιμπρεσιονισμού, ενώ το έργο του απηχεί τις γυναικείες διεκδικήσεις του πρώτου φεμινιστικού κύματος.
David Omand, How to Survive a Crisis. Lessons in Resilience and Avoiding Disaster, Viking- Penguin Books, London 2023, 368 σελ.
Οι καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού και, αμέσως μετά, οι πρωτοφανείς πλημμύρες στη Θεσσαλία μοιάζουν να επιβεβαιώνουν μια «προφητεία», ότι και η Ελλάδα, όπως συνολικά τα κράτη, θα αντιμετωπίζει έκτακτα περιστατικά μεγάλης έκτασης και κρίσεις πολύ πιο συχνά. Η έξοδος από την πολυπρισματική κρίση χρέους της περασμένης δεκαετίας δεν μας ανακούφισε, αφού προέκυψαν η πανδημία, η κρίση του Έβρου, η οικονομική κρίση λόγω πανδημίας και της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι πρόσφατες φυσικές καταστροφές. Ο Ντέιβιντ Όμαντ, προσωπικότητα κύρους στους τομείς στρατηγικής ασφάλειας, διαχείρισης κρίσεων και πληροφοριών, στο τελευταίο βιβλίο του αναλύει τι πρέπει να κάνουν τα κράτη και οι κοινωνίες για να αντιμετωπίζουν τις κρίσεις που έρχονται.
Γεωργία Πετράκη (επιμέλεια-μετάφραση), Κρίση(σεις) και κόσμοι της εργασίας, Πεδίο, Αθήνα 2023, 358 σελ.
Ένας συλλογικός τόμος που δεν αναπαράγει μια παρωχημένη ανάγνωση της εργασίας αλλά την αναδεικνύει ως πραγματικό κοινωνικό φαινόμενο, χαρτογραφεί τη διασπορά των εσωτερικών της εξελίξεων δίνοντας χώρο στη μελέτη όλων των επιμέρους παραμέτρων που προσδιορίζουν τη σημερινή της κρίση και τους μετασχηματισμούς της. Η προσέγγιση υπολογίζει τις εξελίξεις στην τεχνολογία, στην κοινωνία και στα εργασιακά δεδομένα. Το σύμπαν της δουλειάς για τους συγγραφείς αυτού του βιβλίου είναι ρευστό, αλλά μπορεί να χαρτογραφηθεί στην πολλαπλότητα των εντάσεων που προκαλεί και των σχέσεων εξουσίας που το συγκροτούν.
Martha C. Nussbaum, Δικαιοσύνη για τα ζώα. Η συλλογική μας ευθύνη, μετάφραση από τα αγγλικά: Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος, Νεφέλη Κατσαφούρου, επιστημονική επιμέλεια: Αζαρίας Καραμανλίδης, Αλέξανδρος Μάμαλης, Κάτοπτρο, Αθήνα 2023, 434 σελ.
Ο άνθρωπος, κύριος και κάτοχος της φύσης (σύμφωνα με τη διατύπωση του Μίλαν Κούντερα), διαπράττει ένα τεράστιας κλίμακας ηθικό έγκλημα εις βάρος των άλλων ζώων. Το ζωικό βασίλειο καταδυναστεύεται από την ανθρωπότητα. Η Μάρθα Νούσμπαουμ, επ’ αυτού, επιχειρεί μια ιδιαίτερη προσέγγιση των δικαιωμάτων, της ηθικής και του δικαίου των ζώων και προτείνει στους ανθρώπους να μην παραμείνουν εκμεταλλευτές ή χρήστες τους. [ΤΒJ]
Χρήστος Λούκος, Η Ερμούπολη της Σύρου, 1821-1950: Από το Λίβερπουλ της Ανατολικής Μεσογείου στη βαμβακούπολη των Κυκλάδων, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2022, 637 σελ.
Η ιστορία της Ερμούπολης αρχίζει περί το 1822, όταν φτάνουν οι πρώτοι χιώτες πρόσφυγες στο λιμάνι. Και ώς το 1880 διέγραψε περίοδο ακμής. Ενώ κεντρικός στόχος του ελληνικού κράτους ήταν η απελευθέρωση των υπόδουλων αδελφών, κεντρικός στόχος των Ερμοπουλιτών ήταν η αύξηση του πλούτου της πόλης. Δηλαδή, συμφεροντολόγοι; Πρακτικότεροι και λιγότερο μεγαλόστομοι. Το κεντρικό ελληνικό ιδεολόγημα, η Μεγάλη Ιδέα, είχε μικρότερη απήχηση στην Ερμούπολη. Γιατί η Μεγάλη Ιδέα δεν είχε καμιά προοπτική χωρίς πόλεμο και πόλεμος σήμαινε το Αιγαίο ανάστατο, μ’ άλλα λόγια την καταστροφή του εμπορίου. (Μικρή σημείωση· το ανάστατο Αιγαίο είχε αναγκάσει τις Μεγάλες Δυνάμεις να επιβάλουν στον σουλτάνο την ανεξαρτησία του ελληνικού κράτους.)
Τοny Judt, Ευρώπη: Μια μεγάλη χίμαιρα;, μετάφραση από τα αγγλικά: Ροζαλί Σινοπούλου, Aλεξάνδρεια, Αθήνα 2023, 123 σελ.
To 1995, χρονιά κατά την οποία εκδόθηκε το βιβλίο του Τόνι Τζαντ για την Ευρώπη, η ΕΕ ζούσε την ευφορία μιας «πανίσχυρης ένωσης». Ο υπέρμαχος της ενωμένης Ευρώπης και συγγραφέας μιας από τις πιο ουσιώδεις ιστορίες της βρετανός καθηγητής, ωστόσο, δεν συμμεριζόταν αυτή την ευφορία. Υποστήριξε ότι ο «μύθος» της Ευρώπης όχι μόνο δεν αμβλύνει τις παθογένειες της ηπείρου αλλά μας εμποδίζει ακόμη και να τις αναγνωρίσουμε. Πράγματι, μπροστά στον κυκεώνα των κρίσεων που ακολούθησαν (δημοσιονομικών, μεταναστευτικών, γεωπολιτικών, πολεμικών), η ΕΕ αποδείχθηκε, όπως ήδη ξέρουμε, απροετοίμαστη, αργή στις αντιδράσεις της, δύσκαμπτη, κατώτερη των περιστάσεων. (Τεύχος 145)
