Μάριος Θρασυβούλου, Μακάριος 1948-1959. Η πολιτική ηγεμονία και η εξέλιξη προς τον αυταρχισμό, Παπαζήση, Αθήνα 2023, 358 σελ.
Ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος ήταν αδιαμφισβήτητος θρησκευτικός και πολιτικός ηγέτης της Κύπρου. Ωστόσο, ο «απολυταρχικός χαρακτήρας» του, ο «συγκεντρωτισμός» του, οι «φιλοδοξίες που θύμιζαν ανάλογες φιλοδοξίες μεσαιωνικών αρχόντων» συνέβαλαν στην εξέλιξή του προς τον αυταρχισμό. Ο ιστορικός Μάριος Θρασυβούλου προσεγγίζει απομυθοποιητικά τον άνθρωπο και τα πρώιμα χρόνια του στην εξουσία. [TBJ]
Χ. Α. Χωμενίδης, Η δίκη Σουάρεφ. Μυθιστόρημα, Πατάκη, Αθήνα 2023, 424 σελ.
Στα τελευταία μυθιστορήματά του, ο Χρήστος Χωμενίδης έχει αναλάβει το ρόλο ενός αφηγητή της τωρινής Αθήνας. Μόνο που η Δίκη Σουάρεφ δεν βασίζεται τόσο σε περιστατικά, κυρίως στηρίζεται στην εξιστόρηση ανθρώπων και χαρακτήρων. Το ποια είναι η Αθήνα του σήμερα (ίσως και η Ελλάδα, γενικότερα), κατά τον Χωμενίδη, μοιάζει να γίνεται ευκολότερα κατανοητό αν μιλάς για τους ανθρώπους που ζουν σ’ αυτή, για την ψυχοσύνθεσή τους και την καθημερινότητα τους – κι όχι τόσο για τα κατορθώματά τους. Και πώς το κάνει; Συναρμολογώντας χαρακτήρες – ανάμεσα στους οποίους κινείται και ο μυστηριώδης Σουάρεφ, ένας από μηχανής διάβολος. Τεύχος 142
Μανόλης Κούμας, Δεκαετία πολέμων. Διλήμματα της ελληνικής διπλωματίας 1940-1949, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2022, 392 σελ.
Ποια ήταν τα ζητήματα που απασχολούσαν την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας τα χρόνια της δικτατορίας Μεταξά και, κατόπιν, την ταραγμένη δεκαετία του 1940, τη δεκαετία ενός πολέμου και ενός εμφυλίου πολέμου. Ποιοι ήταν οι προσανατολισμοί της χώρας και τι άλλαξαν τα γεγονότα; [ΤΒJ]
William Faulkner, Καθώς ψυχορραγώ, μετάφραση από τα αγγλικά: Παναγιώτης Κεχαγιάς, Gutenberg, Αθήνα 2023, 287 σελ.
Ουίλλιαμ Φώκνερ, Κόκκινα φύλλα, μετάφραση από τα αγγλικά - επίμετρο: Γιάννης Παλαβός, Κίχλη, Αθήνα 2021, 152 σελ.
Δυο σημαντικά κείμενα του Γουίλλιαμ Φώκνερ στα ελληνικά, σε υποδειγματικές μεταφράσεις και εκδόσεις, κάνουν ξανά επίκαιρο τον αμερικανό συγγραφέα στην Ελλάδα. Μόλις κυκλοφόρησε το Καθώς ψυχορραγώ, γραμμένο το 1929 σε 47 ημέρες, σε υποδειγματική μετάφραση του Παναγιώτη Κεχαγιά. Νωρίτερα, επίσης στην υποδειγματική μετάφραση του Γιάννη Παλαβού, είχε κυκλοφορήσει το διήγημα, έκτασης νουβέλας, Κόκκινα φύλλα, που δημοσιεύτηκε το 1930. Και τα δυο κείμενα είναι τοποθετημένα στον παρακμάζοντα αμερικανικό Νότο, μετά την κατάργηση της δουλείας. Και τα δυο μιλούν για την οδύνη της επιβίωσης, συνθήκη καλύτερη από την ανυπαρξία.
Volker Weiderman, Ονειροπόλοι. Όταν οι συγγραφείς πήραν την εξουσία, Γερμανία, 1918, μετάφραση από τα γερμανικά: Μαρία Αγγελίδου, Άγρα, Αθήνα 2019, 325 σελ.
Όταν ανοίγει κανείς το βιβλίο Ονειροπόλοι του Φόλκερ Βάιντερμαν[1], ιδιαίτερα αν δεν έχει διαβάσει το οπισθόφυλλο, νομίζει ότι πρόκειται για ένα παραμύθι ή για μια μυθώδη ιστορία. Όμως όχι, ο συγγραφέας σ’ αυτό το ιστορικό μυθιστόρημα κάνει μια, μέρα μέρα, ώρα ώρα, περιγραφή του δράματος μιας αποτυχημένης επανάστασης, μάλλον άγνωστης. Της επανάστασης του Μονάχου: ενός συναρπαστικού ουτοπικού κοινωνικού πειράματος που κατέληξε σε άγρια καταστολή και σε λουτρό αίματος.
William Faulkner, Καθώς ψυχορραγώ, μετάφραση από τα αγγλικά: Παναγιώτης Κεχαγιάς, Gutenberg, Αθήνα 2023, 287 σελ.
Το Καθώς ψυχορραγώ είναι μια φιλοσοφική διαμάχη ανάμεσα στον νατουραλισμό και τον ανθρωπισμό. Ο θάνατος, οι οικογενειακοί δεσμοί, τα βάσανα των φτωχών και, ακόμη περισσότερο, των γυναικών, η αίσθηση καθήκοντος, η (αν)ειλικρίνεια, τα ένστικτα και τα ενδόμυχα συναισθήματα, η αμφισβητούμενη αποτελεσματικότητα της γλώσσας αποτελούν τις βασικές θεματικές του μυθιστορήματος. Θεωρήθηκε από τα πιο περίπλοκα μυθιστορήματα του μοντερνιστικού κανόνα στην αμερικανική λογοτεχνία – κι η εκ νέου έκδοσή του στα ελληνικά εξυπηρετεί την ανάγκη να διαβαστεί σε ένα ιδίωμα κοντινό στη σημερινή καθομιλουμένη γλώσσα.
Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος, Θεωρητικές και Θετικές Επιστήμες – Οι δύο κουλτούρες και οι διατομές τους, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2022
Ένα συμπαγές και νοηματικά πυκνό δοκίμιο για τη σχέση ανάμεσα στις θεωρητικές επιστήμες (στις οποίες ο συγγραφέας περιλαμβάνει και τη φιλοσοφία) και στις θετικές επιστήμες.
Μάκης Καραγιάννης, Η σκόνη του κόσμου όταν γκρεμίζεται. Μυθιστόρημα, Μεταίχμιο, Αθήνα 2023, 259 σελ.
«Ήθελα όχι το χρήμα, μα η αξιοπρέπεια του ανθρώπου να είναι η δωρική κολόνα που κρατάει τον κόσμο. Κι ανέβηκα στο βουνό γιατί με την πράξη, και όχι με λόγια, θα χάραζε η καινούρια μέρα της ιστορίας». Ένας νεαρός πολεμιστής με τον Λαϊκό Στρατό, στον Εμφύλιο, με εμφανές το τραύμα, ψάχνει τη διαφορά ανάμεσα στα λόγια και τις τρομερές πράξεις. [TBJ]
Ευάγγελος Αρεταίος, Κλωστές στην Ημισέλινο, Oξύ, Αθήνα 2023, 160 σελ.
Η Σεβντά στο νέο βιβλίο του Ευάγγελου Αρεταίου είναι ένα πραγματικό πρόσωπο. Δραπέτευσε από την Τουρκία για να μη συλληφθεί. Πίσω, έμεινε μια χώρα αυταρχική, που ο Ερντογάν συνέβαλε στον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξή της, χωρίς όμως να καταφέρει να την ενώσει. Ανδροκρατική και κλειστή κοινωνία, βλέπει με καχυποψία πρόσωπα όπως η Σεβντά και η φίλη της, η Γκιουλιστάν, με την οποία είναι ερωτευμένη. Η Σεβντά έχει ένα όνειρο για τη χώρα. Ένα όνειρο ελευθερίας. Αλλά ποιες πολιτικές δυνάμεις, και υπό ποιες συνθήκες, θα μπορούσαν να το πραγματώσουν; [TBJ]
Γ. Μ. Σηφάκης, Ζητήματα ποιητικής, φιλολογίας και λαογραφίας, Κίχλη, Αθήνα 2016, 296 σελ.
Ένδεκα μελέτες, γραμμένες ανάμεσα στο 1989 και το 2009, περιλαμβάνονται στο πιο πρόσφατο βιβλίο του καθηγητή Γ.Μ. Σηφάκη. Τα πρώτα οκτώ κείμενα αφιερώνονται στα ζητήματα μορφής και νοημάτων της ελληνικής παραδοσιακής ποίησης. Τα υπόλοιπα τρία κείμενα συνοψίζουν την εξέλιξη των λαογραφικών σπουδών στη χώρα μας, τις θεωρίες περί λαογραφίας που επικράτησαν από το 1908 ώς τη δεκαετία του 1960, τη συνάντηση λαογραφίας - ιστορίας. Είναι ένα πολύτιμο βιβλίο στο οποίο ο Σηφάκης μάς οδηγεί σε έναν σχετικώς ανεξερεύνητο κόσμο. Στον κόσμο της προφορικής λογοτεχνίας και στους τρόπους με τους οποίους δημιουργείται. (Αναδημοσίευση από το Books' Journal #84, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2018, με οδυνηρή αφορμή την εκδημία του καθηγητή Γρηγόρη Σηφάκη)
Ανδρέας Νικολακόπουλος, Σάλτος. Διηγήματα, Ίκαρος, Αθήνα 2022, 176 σελ.
Ένα ελληνικό πεζογράφημα, μια συλλογή με γκόθικ στοιχεία, που αξίζει να προσεχτούν. Δεκατρία σκοτεινά παραμύθια για ενήλικους με σφοδρή, γεμάτη αυτοπεποίθηση, γραφή, χωρίς κανένα συγκινησιακό επίθετο (τι επίτευγμα!), μα παρ' όλα αυτά πλήρους διαβροχής συναισθημάτων. Τεύχος 142.
Μαίρη Λεοντσίνη (εισαγωγή-επιμέλεια), Μονοπάτια του φύλου και της σεξουαλικότητας, Gutenberg, Αθήνα 2022, 312 σελ.
Εκκινώντας από τα λόγια και την εμπρόθετη δράση των υποκειμένων, το συλλογικό εγχείρημα Μονοπάτια του φύλου και της σεξουαλικότητας αναδεικνύει την ανατρεπτική και δημιουργική πολλαπλότητα των ζωών που κινούνται στα μεσοδιαστήματα των κανονιστικών συμβάσεων και των έμφυλων κατηγοριοποιήσεων.
