Σύνδεση συνδρομητών

Γράμμα σε έναν Ρώσο φίλο [3]

Τρίτη, 31 Μαϊος 2022 00:46
29 Μαΐου 2022. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι επισκέπτεται ουκρανούς μαχητές στο Χάρκοβο, απ' όπου ανήγγειλε την αντεπίθεση για την εκδίωξη των Ρώσων που κατέχουν εδάφη της χώρας του. Όσο κι αν η προπαγάνδα του καθεστώτος Πούτιν προσπαθούσε να τρομάξει και τους Ουκρανούς και τους πολίτες παγκοσμίως (και τους Έλληνες) πότε με διάφορα «υπερόπλα», πότε με τον «δεύτερο καλύτερο στρατό του κόσμου», η ουσία είναι πώς έφτασε ο τέταρτος μήνας πολέμου με την Ουκρανία και ας το παραδεχτούμε: τα πράγματα δεν είναι όπως μας τα παρουσίαζε η προπαγανδιστική μηχανή του Κρεμλίνου.
ОПУ
29 Μαΐου 2022. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι επισκέπτεται ουκρανούς μαχητές στο Χάρκοβο, απ' όπου ανήγγειλε την αντεπίθεση για την εκδίωξη των Ρώσων που κατέχουν εδάφη της χώρας του. Όσο κι αν η προπαγάνδα του καθεστώτος Πούτιν προσπαθούσε να τρομάξει και τους Ουκρανούς και τους πολίτες παγκοσμίως (και τους Έλληνες) πότε με διάφορα «υπερόπλα», πότε με τον «δεύτερο καλύτερο στρατό του κόσμου», η ουσία είναι πώς έφτασε ο τέταρτος μήνας πολέμου με την Ουκρανία και ας το παραδεχτούμε: τα πράγματα δεν είναι όπως μας τα παρουσίαζε η προπαγανδιστική μηχανή του Κρεμλίνου.

Πάντα έλεγες πως είμαι από τους καλύτερους πρεσβευτές του ρωσικού πολιτισμού στην πατρίδα μου, μα τώρα βλέπω στο βλέμμα σου πως είσαι έτοιμος να με κατηγορήσεις για «ρωσοφοβία». Τι λέξη κι αυτή! Αποτελεί κεντρικό, πολιτικό και πολιτισμικό επιχείρημα της κυβερνητικής προπαγάνδας σε όλα τα ελεγχόμενα ΜΜΕ της χώρας σου. Την ακούς σχεδόν σε κάθε δελτίο ειδήσεων και υποχρεωτικά σε όλες τις –αναρίθμητες– πολιτικές εκπομπές.

Ελπίζω πως θυμάσαι τις συζητήσεις που κάναμε ταξιδεύοντας με το αυτοκίνητο από τη Μόσχα προς το Ντεβέγιεβο, για να δούμε τα μέρη όπου έζησε ο Άγιος Σεραφείμ του Σαρόφ. Σου έλεγα πόσο τον τιμούν στην πατρίδα μου, μαζί με τον Άγιο Λούκα της Κριμαίας, παρ’ όλο που έζησαν σε διαφορετικές εποχές, μα ο άθλος τους συνεχίζει να εμπνέει τους θνητούς, ακόμη κι αν βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Η τιμή που αποδίδουν οι συμπατριώτες μου σε δύο άγιους της δικής σου πατρίδας δεν είναι απλά μία ακόμη απόδειξη των βαθιών πολιτιστικών σχέσεων μεταξύ των δυο κρατών, όπως αρέσκονται να διακηρύσσουν οι πολιτικοί, αλλά και μία διαρκής υπενθύμιση πως η πατρίδα μου και οι κάτοικοί της είναι μονίμως ανοιχτοί και καλοπροαίρετοι απέναντι στις αξίες των άλλων. Μπορείς να μου θυμίσεις κάποιο ανάλογο περιστατικό από την πατρίδα σου, η οποία διαρκώς φοβάται πως θέλουν να την υπονομεύσουν και να τη διαλύσουν; Αυτή, ξέρεις, είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια ανοιχτή και σε μια περίκλειστη κοινωνία. Ας γυρίσουμε, όμως, στο θέμα μας.

Σε διαβεβαιώνω πως κανείς δεν φοβάται τη Ρωσία και τους Ρώσους. Όπως, επίσης, ουδείς τους περιφρονεί, ουδείς τους εχθρεύεται. Ήρθες πολλές φορές στην πατρίδα μου και το διαπίστωσες μόνος σου. Μαζί ταξιδέψαμε σε άλλες χώρες και πουθενά δεν αντιμετωπίσαμε δυσάρεστη συμπεριφορά, ακόμη και μετά το 2024, όταν η χώρα σου βίαια και παράνομα προσάρτησε την Κριμαία και ξεκίνησε τον υβριδικό της πόλεμο στις ανατολικές επαρχίες της Ουκρανίας χρησιμοποιώντας αιμοσταγείς μισθοφόρους.

Στη χώρα μου εκτιμούν βαθιά τον ρωσικό πολιτισμό, τη συμβολή της Ρωσίας στον ευρωπαϊκό, κοινό πολιτισμό. Εκτιμούν όχι μόνο έργα και βιογραφίες, μα τη βαθιά βιωματική σχέση με την τέχνη, τη σχέση που εξυψώνει τον άνθρωπο, τον γιατρεύει από τις πληγές της βίας και επουλώνει τις ουλές που είναι χαραγμένες στις δύσκολες μνήμες.

Γι’ αυτό δεν μπορώ να δεχτώ τον όρο «ρωσοφοβία». Κανείς δεν φοβάται τους Ρώσους που έρχονται ως φίλοι, προσφέροντας δώρα πολύτιμα όπως η φιλία, η τέχνη, η αλληλοκατανόηση.

Ωστόσο, υπάρχει μια πλευρά της Ρωσίας, την οποία, για να είμαστε μεταξύ μας ειλικρινείς, δεν τη φοβόμαστε αλλά την αποστρεφόμαστε – γιατί όχι μόνο δεν έχουμε κάτι κοινό αλλά, απεναντίας, βρισκόμαστε στον αντίποδά της. Και αυτή είναι η πλευρά του ολοκληρωτισμού και της ανατολικής δεσποτείας, της άρνησης του δικαιώματος στην επιλογή, της θεοκρατικής αντίληψης της ιστορίας, της κοινωνίας, της ανθρωπότητας. Σήμερα, αυτή είναι η εικόνα που παρουσιάζει η πατρίδα σου στο πρόσωπο του γηραιού ηγέτη που, εδώ και δύο και πλέον δεκαετίες, μεθοδικά, όπως αρμόζει στην εκπαίδευσή του, έστησε ένα καθεστώς ανελευθερίας, όπου καταπνίγεται κάθε αντίθετη φωνή, ένα καθεστώς βίαιης καταστολής, ένα καθεστώς ορθόδοξης μονοδοξίας και μιας θεωρίας απομονωτισμού.

Το έχουμε συζητήσει αυτό οι δύο μας. Σου έχω επισημάνει από χρόνια πως δεν μπορεί να υπάρξει διαπραγμάτευση και, πολύ περισσότερο, συναλλαγή, όπου προσφέρεις τμήμα ή ολόκληρη την ελευθερία σου έναντι μιας υποτιθέμενης και, εντέλει, απατηλής σταθερότητας.

Νομίζω πως τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για να σε ρωτήσω και να μου απαντήσεις ειλικρινά: άξιζαν όλες οι θυσίες που κάνατε μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, όταν με δικαιολογία την πολύτιμη «σταθερότητα» εκχωρήσατε σταδιακά, τις ελευθερίες σας; Με μία μόνο κίνηση, μετά από ένα παραληρηματικό διάγγελμα, στις 24 Φεβρουαρίου φέτος, η «σταθερότητα» κατέρρευσε κι αυτή και τώρα ζείτε προσπαθώντας να προβλέψετε το πόσο δύσκολο θα είναι το μέλλον που σας περιμένει.

Βλέπεις, έστω και αργά, κατάλαβες πως η σταθερότητα είναι κάτι που επιτυγχάνεται όταν υπάρχει ένα κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσα στην εξουσία και την κοινωνία, ανάμεσα σε «εκείνους» και «σε εμάς», όπως αρέσει σε εσάς του Ρώσους να λέτε εδώ και αιώνες.

Ναι, καλέ μου φίλε, αυτή η πλευρά της Ρωσίας, δεν μας αρέσει καθόλου, γιατί έχουμε κάνει άλλες επιλογές και πήραμε άλλους δρόμους. Είναι άλλο ρήμα, όμως, το «αρέσω» και άλλο το «φοβάμαι». Ξέρεις πολύ καλά πως δεν σας φοβόμαστε, όσο κι αν η προπαγάνδα του καθεστώτος προσπαθούσε να μας τρομάξει πότε με διάφορα «υπερόπλα», πότε με τον «δεύτερο καλύτερο στρατό του κόσμου». Τέταρτος μήνας πολέμου με την Ουκρανία και ας το παραδεχτούμε: τα πράγματα δεν είναι όπως μας τα παρουσίαζε η προπαγανδιστική μηχανή του Κρεμλίνου.

Συνεχίζουμε να αγαπάμε τους Ρώσους συγγραφείς και ποιητές, μουσουργούς και χορογράφους, ζωγράφους και γλύπτες, όχι μόνο του παρελθόντος μα και του παρόντος.

Γνωρίζεις, άλλωστε, πως τα τελευταία χρόνια στη χώρα μου καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον για τη σημερινή τέχνη και τον πολιτισμό της Ρωσίας.

Γνωρίζεις πως στο πρόσφατο παρελθόν δεκάδες σύγχρονοι Ρώσοι καλλιτέχνες προσκλήθηκαν σε διάφορες εκδηλώσεις στη χώρα μου. Ρώσοι σκηνοθέτες δούλεψαν στις θεατρικές σκηνές της πατρίδας μου, Ρώσοι χορογράφοι παρουσίασαν τη δική τους προσέγγιση σε αρχαία και σύγχρονα θέατρα, Ρώσοι τραγουδιστές μας άφησαν άφωνους στις παραστάσεις όπερας που συμμετείχαν.

Γνωρίζεις πως εκδίδονται κάθε χρόνο δεκάδες βιβλία Ρώσων συγγραφέων και ποιητών, συγκεντρώνοντας τα βλέμματα του αναγνωστικού κοινού και την προσοχή της κριτικής.

Γνωρίζεις πως οι Ρώσοι που θέλουν να επισκεφτούν την πατρίδα μου γίνονται δεκτοί με αισθήματα φιλοξενίας, όπως υπαγορεύει η μακραίωνη παράδοση του τόπου μου.

Γνωρίζεις πως και στο μέλλον θα συνεχίσουμε να μεταφράζουμε, να εκδίδουμε και να διαβάζουμε τους παλιούς, μα και τους νέους Ρώσους λογοτέχνες, γιατί ξέρουμε πολύ καλά πως αυτοί είναι οι οικοδόμοι της γέφυρας για να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον.

Γι’ αυτό, λοιπόν, καλέ μου φίλε, ας ξεκαθαρίσουμε τώρα και για πάντα αυτή την παρεξήγηση: το καθεστώς σου, όταν μιλάει για «ρωσοφοβία», τεχνηέντως ταυτίζει τη Ρωσία ως χώρα, ως πληθυσμό, ως πολιτισμό με τον εαυτό του. Παρουσιάζεται ως η ενσάρκωση του έθνους. Γνωρίζεις πολύ καλά πως αυτό εκτός από αδόκιμο είναι και επικίνδυνο, γιατί θυμίζει πολύ τον βασικό πρωταγωνιστή της μεγάλης ανθρωπιστικής τραγωδίας του 20ού αιώνα, ο οποίος είχε ταυτίσει το πρόσωπό του με τη χιλιόχρονη κυριαρχία του καθεστώτος του. Το τέλος του το γνωρίζεις πολύ καλά.

Και τώρα που το ξεκαθαρίσαμε αυτό, θέλω να σου πως έχουμε πια καλοκαίρι. Θυμάμαι τα καλοκαίρια που ερχόσουν στην πατρίδα μου για διακοπές και εύχομαι, μέσα από τα βάθη της ψυχής μου, να τελειώσει αυτός ο εφιάλτης που ζει η ανθρωπότητα στις στέπες της Ουκρανίας, να λύσετε μόνοι σας στη Ρωσία το πρόβλημα με το ποιος θα σας αντιπροσωπεύει στο μέλλον και εσύ να έρθεις ξανά ανέμελος για να απολαύσεις τη φιλοξενία μας.

Ο Έλληνας φίλος σου

30 Μαΐου 2022

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.