Στυλιανός (Στέλιος) Περράκης, Η απίθανη ηρωίδα. Η Λέλα Καραγιάννη και οι Βρετανικές μυστικές υπηρεσίες στην Ελλάδα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2022, 400 σελ.
Πώς γίνεται ηρωίδα μια γυναίκα; Ή μάλλον, πώς η ιστορική έρευνα προσεγγίζει την άγνωστη διαδρομή μιας γυναίκας όπως η Λέλα Καραγιάννη, που έχασε τη ζωή της αφιερωμένη στην υπόθεση της αντίστασης εναντίον των γερμανών κατακτητών στη διάρκεια της Κατοχής; Πώς μια απλή γυναίκα σίγουρα με μεγάλη προσωπικότητα μπήκε στην Αντίσταση, πώς απέκτησε ειδίκευση στη διοργάνωση φυγάδων, πώς χρηματοδοτούσε τη δράση της; Από πού μπορεί να λάβει κανείς πληροφορίες; Και πώς μπορεί να τις διασταυρώσει, ώστε να αποτελέσουν πειστικό υλικό για τη διήγηση του αφηγήματος της ζωής της; Λόγος περί ιστορικής μεθόδου με αντικείμενο μια ηρωίδα – δηλαδή μια απλή γυναίκα που επέλεξε να ριψοκινδυνεύσει και να θυσιαστεί για κάτι υψηλό, την ελευθερία. [ΤΒJ]
Βίκτορ Σκλόφσκι, Zoo. Γράμματα όχι για την αγάπη, μετάφραση, σημειώσεις, επίμετρο: Νιόβη Ζαμπούκα, Αντίποδες, Αθήνα 2023, 168 σελ.
Μια εφαρμοσμένη εκδοχή της θεωρίας της λογοτεχνίας η οποία ενθαρρύνει την είσοδό μας σε ένα ανοιχτό εργαστήριο, όπου ο θεωρητικός δείχνει, σαν άλλος αρχιερέας, βήμα το βήμα και σελίδα προς σελίδα, συν το απαραίτητο τελετουργικό, πώς μπορεί να γραφεί ένα μυθιστόρημα (καλύτερα είναι να πούμε ένα λογοτεχνικό κείμενο) υπό τη σκέπη των απαιτήσεων του ρωσικού φορμαλισμού. Τεύχος 146
Ρομαίν Γκαρύ, Οι ρίζες του ουρανού, μετάφραση από τα γαλλικά: Ευγενία Γραμματικοπούλου, Οκτάνα, Θεσσαλονίκη 2023, 744 σελ.
Πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στον αριθμό 16 της οδού Γκραντ-Ποχουλάνκα, στο Βίλνο, κατοικούσε κάποιος κύριος Πιεκέλνι. Πώς μπορεί ένα μυθιστόρημα για την εξόντωση των ελεφάντων της Αφρικής να μιλάει και για το Ολοκαύτωμα; Πώς μπαίνουν, φαντάσματα, αυτοί που χάθηκαν, στις μνήμες και στις ιστορίες μας; [ΤΒJ]
Micael Dahlen - Helge Thorbjørnsen, More. Numbers. Every. Day. How Figures Are Taking Over Our Lives – and Why It’s Time To Set Ourselves Free, Monoray, 2023, xix και 264 σελ.
Οι αριθμοί έχουν συνήθως μεγαλύτερο κύρος και αξιοπιστία σε σχέση με τις λέξεις. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν τους επεξεργάζεται στο ίδιο βάθος με τις λέξεις, είναι συνήθως περισσότερο σαφείς και ευκρινείς από τις συχνά πολυσήμαντες λέξεις και υποτίθεται ότι είναι αντικειμενικοί και λένε πάντα την αλήθεια. Όντως, όμως, λένε πάντα την αλήθεια;
Joy Sorman, Στην τρέλα, μετάφραση από τα γαλλικά: Αριάδνη Μοσχονά, Πόλις, Αθήνα 2023, 288 σελ.
Επί έναν ολόκληρο χρόνο, κάθε Τετάρτη, η Τζοΰ Σορμάν, με σπουδές φιλοσοφίας και επαγγελματική εμπειρία στη Μέση Εκπαίδευση και στη δημοσιογραφία, και μυθιστοριογράφος, επισκέπτεται το Περίπτερο 4Β ενός ψυχιατρικού ιδρύματος «κάπου στη Γαλλία» και συναντά τους ασθενείς και το προσωπικό. Έρχεται κάθε Τετάρτη αντιμέτωπη με τα όρια του ανθρώπου, με το ανθρώπινο είδος πέρα από τα όριά του. Και ό,τι καταγράφει, περιλαμβάνεται στο βιβλίο της για την τρέλα.
Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος, Θεωρητικές και Θετικές Επιστήμες – Οι δύο κουλτούρες και οι διατομές τους, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2022, 136 σελ.
Οι διαφορές των θεωρητικών από τις θετικές επιστήμες, υποστηρίζει ο καθηγητής Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος, εκτείνονται πέρα από τα εργαλεία και τα πρωτόκολλα έρευνας που χρησιμοποιούν, αντιπροσωπεύοντας διαφορετικές «κουλτούρες». Πώς και γιατί προέκυψε αυτή η διαίρεση; Μπορούμε να ελπίζουμε ότι, μια μέρα, η τάση θα αντιστραφεί προς την κατεύθυνση ενοποίησης της γνώσης– ή κάτι τέτοιο είναι μια ουτοπία; [ΤΒJ]
James Ellroy, Πανικός. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα αγγλικά: Μιχάλης Μακρόπουλος, Κλειδάριθμος, Αθήνα 2022, 380 σελ.
Εδώ και μερικούς μήνες στους πάγκους των βιβλιοπωλείων βρίσκεται ο Πανικός, το τελευταίο μυθιστόρημα του Τζέιμς Ελρόι. Στις περίπου τριακόσιες σελίδες του, οι αναγνώστες θα συναντήσουν όλα τα γνώριμα μοτίβα του ελροϊκού νουάρ: μάτσο αυτοκαταστροφικοί άνδρες, δυναμικές γυναίκες, σχοινοβασία ανάμεσα στο έγκλημα και σε μια ελαστική προσωπική ηθική, βία και διαστροφή, πολιτική, διαπλοκή και διαφθορά, μαζί με «καυτά» χολιγουντιανά κουτσομπολιά, όλα γραμμένα στη γνωστή ιδιόλεκτο του συγγραφέα με τις κοφτές, ασθμαίνουσες προτάσεις.
Μιχάλης Χρυσανθόπουλος, Το αμφίσημο γέλιο στη συλλογή Ο μπιντές και άλλες ιστορίες του Μάριου Χάκκα. Μελαγχολία και ανατροπή, Άγρα, Αθήνα 2023, 224 σελ.
Το βιβλίο του Μιχάλη Χρυσανθόπουλου για τον Μάριο Χάκκα, και ιδίως για το μεσαίο βιβλίο του, τη συλλογή Ο μπιντές και άλλες ιστορίες, πριν απ’ όλα είναι μια γενναία εκκαθαριστική επιχείρηση, που αφαιρεί όσες προσχώσεις και φερτά υλικά θόλωναν τη γραφή ενός ιδιαίτερου συγγραφέα o οποίος κινήθηκε στον χώρο της Αριστεράς ως αντιδογματικός, με γραφή που αναδείκνυε την υπαρξιακή αυθεντικότητά του. [TBJ]
Μιχάλης Χρυσανθόπουλος, Το αμφίσημο γέλιο στη συλλογή Ο μπιντές και άλλες ιστορίες του Μάριου Χάκκα. Μελαγχολία και ανατροπή, Άγρα, Αθήνα 2023, 224 σελ.
Το βιβλίο του καθηγητή Μιχάλη Χρυσανθόπουλου για τον Μάριο Χάκκα και τη συλλογή του Ο μπιντές και άλλες ιστορίες υπενθυμίζει στον αναγνώστη τις σύνθετες, και, ενδεχομένως, έκκεντρες πνευματικές διαδρομές, που προετοίμασαν την ανανέωση της μεταπολιτευτικής πεζογραφίας μας. Στο πεδίο αυτό, θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε ρήξεις και συνέχειες, που θα φώτιζαν αλλιώς την ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας.[1]
Kenneth J. Gergen, Η σχεσιακή ύπαρξη. Πέρα από τον εαυτό και την κοινότητα, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Καλομοίρης, επιμέλεια: Φιλία Ίσαρη, Όλγα Κωνσταντίνου, Πεδίο, Αθήνα 2021, 528 σελ.
Η παραδοσιακή αντίληψη του εαυτού τον θέλει ενιαίο, αρμονικό και συνεκτικό και το ζητούμενο είναι ένας πειθαρχημένος νους. Μήπως όμως πίσω από αυτή την αρραγή πρόσοψη καιροφυλακτεί η δυσαρμονία; Μήπως ο επιτυχημένος δεσμός προϋποθέτει μετασχηματισμό του τρόπου με τον οποίον αφηγούμαστε τον κόσμο; Μήπως χρειάζεται να αντικαταστήσουμε το «εγώ», που βρίσκεται στο κέντρο της αφήγησης, από το «εμείς»;
Joan Sales, Αβέβαιη δόξα, μετάφραση από τα καταλανικά: Ευρυβιάδης Σοφός, Άγρα, Αθήνα 2023, 720 σελ.
«Όλοι θα πεθάνουμε μια μέρα, ακόμα κι αν δεν υπάρχει ο πόλεμος, όμως το κακό δεν είναι τόσο ότι σκοτώνουμε ο ένας τον άλλον, όσο το μίσος. Ας σκοτωθούμε, αφού είναι υποχρέωσή μας, αλλά χωρίς μίσος. Όπως έλεγε μια φορά ο Σολεράς, ας σκοτωθούμε σαν καλά αδέλφια». Ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα για τον Ισπανικό Εμφύλιο είναι, ταυτόχρονα, κι ένα μυθιστόρημα για τη νεότητα, τη διάψευση και την ήττα. [ΤΒJ]
Eduard von Keyserling, Κύματα, μετάφραση από τα γερμανικά: Αναστασία Χατζηγιαννίδη, Loggia, Αθήνα 2020, 214 σελ.
Ο Έντουαρντ φον Κάιζερλινγκ είναι σπουδαίος συγγραφέας της γερμανικής λογοτεχνίας των αρχών του 20ού αιώνα και το μυθιστόρημά του, Κύματα, δικαίως θεωρείται το σημαντικότερο έργο του. Ο Κάιζερλινγκ συνομιλεί με τα μοντερνιστικά ρεύματα της εποχής του, τέλη 19ου - αρχές 20ού αιώνα, και βάζει τη δική του σφραγίδα στη λογοτεχνία της παρακμής και του ιμπρεσιονισμού, ενώ το έργο του απηχεί τις γυναικείες διεκδικήσεις του πρώτου φεμινιστικού κύματος.
