Για την ακρίβεια, δεν πρόκειται για μετάφραση όλου του έργου, που είναι άλλωστε τεράστιο σε έκταση, αλλά για ένα απάνθισμα χωρίων τα οποία επέλεξε η μεταφράστρια και είναι αντιπροσωπευτικά για κάθε τόμο του μυθιστορήματος. Η ανθολόγηση έχει ιδιαίτερη αξία, γιατί χάρη σ’ αυτήν ο αναγνώστης μπορεί να διατρέξει όλο το έργο και ν’ αποκτήσει μια συνολική εικόνα, χωρίς να είναι αναγκασμένος να διαβάσει τις χιλιάδες σελίδες που το αποτελούν. Τα αποσπάσματα που διάλεξε η Μιτσοτάκη είναι πράγματι αντιπροσωπευτικά κι επιτρέπουν στον αναγνώστη να μυηθεί στον κόσμο του Προυστ και να περιδιαβάσει αυτό τον υπέροχο κήπο της λογοτεχνίας. Και η χαρά πληθύνεται όταν κάποιος πιάσει στα χέρια του το βιβλίο και διαπιστώσει πως πρόκειται για μια μετάφραση ισάξια με την προϋπάρχουσα, αυτήν που έκαναν ο Παύλος Ζάννας και ο Παναγιώτης Πούλος. Όπως κι εκεί, έτσι κι εδώ το ποιητικό κείμενο του πρωτοτύπου ρέει ανεμπόδιστα στην ελληνική του απόδοση.
Ήδη απ’ τις πρώτες σελίδες του βιβλίου, η ανυπέρβλητη περιγραφική δύναμη του συγγραφέα σε καθηλώνει. Το βιβλίο ξεκινά με τα όνειρα που έβλεπε ο αφηγητής εκείνα τα «χρόνια» όταν «πλάγιαζε νωρίς» και τα οποία συγκροτούν μια θαυμάσια αλληλουχία εικόνων. Είναι όνειρα που ζωντανεύουν ξεχασμένους φόβους: «[…] όσο κοιμόμουν είχα ξαναγυρίσει αβίαστα σε μια αλλοτινή ηλικία της απώτατης ζωής μου, είχα ξανανιώσει κάποια από τις παιδικές μου τρομάρες, όπως εκείνη ότι ο μεγάλος μου θείος θα με άρπαζε από τις μπούκλες, και την οποία είχε διαλύσει η μέρα –ορόσημο μιας νέας εποχής για μένα– που μου τις είχαν κόψει» (Marcel Proust, Η αναζήτηση του χαμένου χρόνου, Άγρα, Αθήνα 2024, σελ. 18-19)· αλλά και όνειρα ηδονικά: «Άλλες φορές, όπως η Εύα γεννήθηκε από το πλευρό του Αδάμ, μια γυναίκα γεννιόταν κατά τη διάρκεια του ύπνου μου από μια στραβή θέση του μηρού μου. Έχοντας πάρει μορφή από την ηδονή που δοκίμαζα εκείνη τη στιγμή, φανταζόμουν πως μου την προκαλούσε εκείνη. Το σώμα μου, που ένιωθε μέσα στο δικό της τη δική μου θέρμη, ήθελε να γίνει ένα με το δικό της, ξύπναγα. Η υπόλοιπη ανθρωπότητα μου φάνταζε απόμακρη δίπλα σ’ αυτή τη γυναίκα που μόλις πριν από λίγα λεπτά είχα εγκαταλείψει· το μάγουλό μου ήταν ακόμα ζεστό από το φιλί της, το σώμα μου μουδιασμένο από το βάρος του κορμιού της» (σελ. 19).
Δεν είναι τυχαίο ότι ο ωκεάνιος πλους του Προυστ, ο οποίος διαπλέει από σελίδα σε σελίδα και από τόμο σε τόμο, μια απέραντη έκταση, ξεκινάει με τον αφηγητή να βυθίζεται στον ύπνο. Το υπερωκεάνιο της Αναζήτησης αποπλέει με την εμβληματική φράση «Longtemps, je me suis couché de bonne heure», που απέδωσε πρώτος ο Σεφέρης με τις λέξεις «Για χρόνια πλάγιαζα νωρίς». Και ο συγγραφέας ξεκινά αμέσως να ζωντανεύει μπροστά μας τα όνειρά του, όνειρα που βλέπει μέσα στον βαθύ ύπνο του είτε ανάμεσα στον ύπνο και στον ξύπνο. Το μυθιστόρημά του, μοιάζει να μας λέει, ακροβατεί ολόκληρο, απ’ άκρου εις άκρον, ανάμεσα στην πραγματικότητα και στ’ όνειρο. Όπως άλλωστε και όλη η ανθρώπινη ζωή. Ποιος άλλωστε ξέρει αν η πραγματικότητα είναι αυτή που βιώνει ο άνθρωπος ενόσω κοιμάται ή αυτή που ζει εν εγρηγόρσει;
