Βασίλης Λαδάς, Ποδηλάτες, κψμ, Αθήνα 2022, 232 σελ.
Παρά το απλουστευτικό σχήμα που ο Λαδάς, διά χειρός Φώτη, διαπιστεύει, το νέο βιβλίο του, γερά αρχιτεκτονημένο, διαβάζεται ως πολιτικό σχόλιο, ως μυθιστόρημα κοινωνικού ρεαλισμού, ως μικρό δοκίμιο για την ιστορία της υποδηματοποιίας στην Πάτρα και όχι μόνο, ως αστυνομική νουβέλα, με το ενδιαφέρον του αναγνώστη να μένει ενεργό έως τέλους.
Ρόδης Ρούφος, Οι Γραικύλοι, εισαγωγή: Νίκος Ε. Καραπιδάκης - Γεωργία Πατερίδου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2022, 454 σελ.
Ο Γραικύλος είναι καταδικασμένος είτε να υπερτιμά είτε να υποτιμά τον εαυτό του και τις δυνάμεις του. Ο Γραικύλος είναι ο Έλληνας που έχασε το μέτρο της ζωής του. Τη δύναμή του δεν μπορεί να την εξαργυρώσει στον κόσμο του, όπως μπόρεσαν οι Έλληνες τον πέμπτο αιώνα, όμως εξακολουθεί να πιστεύει σ’ αυτήν αφού την πιστοποιούν τα έργα των προγόνων του που είναι κομμάτι και κινητήριος δύναμη της δικής του ζωής. Από εκεί ξεκινά το τελευταίο μυθιστόρημά του ο Ρόδης Ρούφος. Ιστορικό μυθιστόρημα μεν, αλλά και ένα μυθιστόρημα για την Ελλάδα της εποχής του, που γράφτηκε όσο προετοιμαζόταν η δικτατορία…
Παντελής Λέκκας, Ο Πύργος της Βαβέλ του Μάικλ Όουξοτ. Ερμηνεία ενός φιλοσοφικού διηγήματος, Τόπος, Αθήνα 2022, 179 σελ.
Ο συντηρητικός βρετανός στοχαστής Μάικλ Όουξοτ είναι, για τον καθηγητή Παντελή Λέκκα, μια προσωπικότητα της σκέψης που μιλά καίρια στην εποχή μας. Ο συντηρητισμός του θα μπορούσε να αντιπαρατεθεί στις προσπάθειες αντιστροφής της δημοκρατικής φιλελεύθερης νεωτερικότητας, είτε αυτές γίνονται στο όνομα ενός νέου εθνικιστικού και παραδοσιοκρατικού αυταρχισμού είτε μέσα από την αντιαποικιακή ιδεολογία της ακύρωσης και τον κοινοτισμό των ιδιαίτερων ταυτοτήτων που κομίζει. Ένα παραμύθι και ένα δοκίμιο ως εισαγωγή στην πολιτική της βαθιάς αμφιβολίας.
Ρόδης Ρούφος, Η Μέρα της Κρίσης. Σκηνικός Μύθος, Αθήνα 1957
Η Μέρα της Κρίσης, τo θεατρικό κείμενο του Ρόδη Ρούφου, που κυκλοφόρησε μετά το θάνατό του, εστιάζει στη διερεύνηση του ψυχολογικού προφίλ και των μεταπτώσεων ενός φυλακισμένου πρωταγωνιστή, ο οποίος, υπόδικος και πιθανώς μελλοθάνατος σαν τον Αλέξη, τον πρωταγωνιστή της λίγο μεταγενέστερης Χάλκινης Εποχής, προετοιμάζεται ψυχικά για τη θυσία του στο βωμό της επιτυχίας μιας κοινωνικής επανάστασης. Υπάρχει όμως και μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα δύο κείμενα: το θεατρικό κείμενο δεν δομείται με βάση τις επιταγές του ρεαλισμού αλλά περισσότερο δομείται ως ποιητικό δράμα. Όσο για το θέμα, απασχολούσε συστηματικά τον Ρούφο: αξίζει η θυσία για μια επανάσταση;
Miguel Torga, Ο Σενιόρ Βεντούρα, μετάφραση από τα πορτογαλικά: Μαρία Παπαδήμα, Στιγμός, Αθήνα 2021, 176 σελ.
Ο Σενιόρ Βεντούρα είναι ένας φτωχός και ταπεινός Πορτογάλος που γυρίζει τον κόσμο για να κερδίσει τη ζωή του, και παρά τις περιπέτειες που ζει παραμένει ένας Πορτογάλος από χωριό. Ο συγγραφέας του, ο Μιγκέλ Τόργκα, ρίχνει λοξές και ευθείες ματιές στη λουζιτανικότητα και τον ιβηρισμό – τις ιδεολογίες μέσα στις οποίες έζησε. Η γνωριμία μας με έναν σημαντικό ευρωπαίο λογοτέχνη που λειτουργεί ως καθρέφτης της εποχής του. [τεύχος 135]
Mαρία Γαβαλά, Ο μικρός Γκοντάρ, Πόλις, Αθήνα 2022, 336 σελ.
Το τελευταίο μυθιστόρημα της Μαρίας Γαβαλά είναι εμπνευσμένο από τη θητεία της στον κινηματογράφο και, ιδίως, από τη σχέση με το πρόσωπο-σύμβολο του γαλλικού μοντερνισμού, τον Ζαν-Λυκ Γκοντάρ, ιδίως τον Γκοντάρ των πρώτων χρόνων της δεκαετίας του 1960, των πολιτικοποιημένων χρόνων που κατέληξαν στον γαλλικό Μάη του 1968. Πώς, όμως, η ταινία του Γκοντάρ, Ο μικρός στρατιώτης, δίνει τα αφηγηματικά όπλα στη συγγραφέα για να διηγηθεί την ιστορία ενός σκηνοθέτη που θα ήθελε να είναι Γκοντάρ στη θέση του Γκοντάρ; Η συγγραφέας του βιβλίου εξηγεί τις αφηγηματικές της επιλογές. (τεύχος 134)
Από τις πρωτοποριακές αντι-ουτοπίες του Ρέιμοντ και τον Zαμιάτιν στις δημοφιλείς δυστοπίες του Όργουελ και του Σανσάλ
Βλάντισλαβ Στάνισλαβ Ρέιμοντ, Εξέγερση, μετάφραση από τα πολωνικά: Αναστασία Χατζηγιαννίδη, Οκτάνα, Θεσσαλονίκη 2021, 256 σελ.
Ο Τζορτζ Όργουελ είχε διαβάσει τον Ζαμιάτιν. Αλλά και πριν από τον Ζαμιάτιν, ο πολωνός συγγραφέας Βλαντίσλαβ Στανίσλαβ Ρέιμοντ, βραβευμένος με Νόμπελ, είχε γράψει την Εξέγερση, μια αλληγορία που με όχημα την επανάσταση των ζώων ενάντια στην ανθρώπινη σκληρότητα μιλά για την εθελοδουλεία και, ίσως, πληροφορίες γι’ αυτή να είχαν φτάσει στον συγγραφέα της Φάρμας των ζώων. Υπάρχουν και οι επίγονοι, ο Σανσάλ, π.χ., που πρόσφατα έγραψε ένα αντι-ισλαμιστικό 1984. Τελικά, δηλαδή, η λογοτεχνία έχει πολύ χώρο για αναδιαπραγμάτευση από πολλούς του ίδιου θέματος, της εξέγερσης, εκείνης «της πρωτόγονης κατάστασης, γνωστής και ως ελευθερίας». Μια περιήγηση από τις πρωτοποριακές αντι-ουτοπίες του Ρέιμοντ και από τον Ζαμιάτιν στις δημοφιλείς δυστοπίες του Όργουελ και του Σανσάλ. (Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 134 του Books' Journal, με συνοπτικό τίτλο «Γράφοντας και ξαναγράφοντας για εξουσιαστικές δυστοπίες»)
Μιχάλης Μοδινός, Χρυσή Ακτή, Καστανιώτη 2005 - Ο Μεγάλος Αμπάι, Καστανιώτη 2007 - Η Σχεδία, Καστανιώτη 2011 - Άγρια Δύση, Καστανιώτη 2013 - Εκουατόρια, Καστανιώτη 2016
Από τη Χρυσή Ακτή στον Μεγάλο Αμπάι και την ουτοπία της Εκουατόρια, στο πολυδύναμο συγγραφικό έργο του Μιχάλη Μοδινού, η Αφρική υποστρώνει οριζοντίως τις μεγάλες θεματικές του γραμμές – ανάπτυξη, παγκοσμιοποίηση, περιβαλλοντική παρακμή, πολιτισμική σύντηξη, σύγκρουση κοινωνίας και φύσης, κρίση της οικογένειας, σχέση της Ελλάδας με τον κόσμο. Νοούμενη με την ανθρωπογεωγραφική της διάσταση, η Μαύρη Ήπειρος μοιάζει να αποτελεί συχνά τον κεντρικό αφηγηματικό ήρωα που πλαισιώνει και εν πολλοίς καθορίζει την πλοκή αλλά και τις υφολογικές επιλογές.
Luther Blissett, Εκκλησιαστής, μετάφραση από τα ιταλικά: Άννα Γρίβα, Εκδόσεις των Συναδέλφων, Αθήνα 2022, 832 σελ.
Το 1999, στην Ιταλία, η συλλογικότητα Ιταλών αναρχικών που υπογράφουν ως Wu Ming («ανώνυμος» ή «κανένας» στα κινεζικά) ή ως Luther Blissett, κυκλοφορεί το τελευταίο από μια σειρά βιβλία. Ο Εκκλησιαστής είναι ένα βλάσφημο μυθιστόρημα, ένα «θρησκευτικό θρίλερ», με φόντο τη μεσαιωνική Ευρώπη και το πέρασμα στη Μεταρρύθμιση. Πώς άλλαξε όμως η Ευρώπη και τι την άλλαξε; (Τεύχος 134)
Σωτήρης Ε. Σπαθάρης, Τα Απομνημονεύματά μου. Ανέκδοτα αυτοβιογραφικά κείμενα του λαïκού καλλιτέχνη με εισαγωγή, επιμέλεια και επεξηγηματικά σχόλια του Γιάννη Κόκκωνα, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2020, 710 σελ.
Η παρούσα έκδοση των Απομνημονευμάτων του Σωτήρη Σπαθάρη, βασισμένη σε ανέκδοτα αυτοβιογραφικά κείμενα του λαϊκού καλλιτέχνη, με την προσεκτική και συστηματική επιμέλεια και φροντίδα του Γιάννη Κόκκωνα, είναι ένα πολλαπλώς σημαντικό έργο αλλά και ιστορικό, ερευνητικό και εκδοτικό εγχείρημα.
Στο κείμενο που ακολουθεί, ο συγγραφέας «Μπούλης» Θεόφιλος Δ. Φραγκόπουλος εξιστορεί την περιπέτεια των 18 Κειμένων. Πώς προέκυψαν, πόσο δύσκολα κυοφορήθηκαν, τις περιπέτειες όσων ιδεολογικά αντίθετων συνεργάστηκαν για να συγκεντρωθούν, τι προϋπήρξε και τι ακολούθησε. Πρόκειται για ένα πολύ ζωντανό και πολύτιμο κείμενο-ντοκουμέντο.
