Ιστορία
Γιώργος Κόκκινος, Έλλη Λεμονίδου, Κώστας Κασβίκης, Από την Ιστορία στην Ιστορική Εκπαίδευση. Αποτιμήσεις και προοπτικές. Τιμητικός τόμος για τη Μαρία Ρεπούση, Πεδίο, Αθήνα 2024, 512 σελ.[1]
Ο τιμητικός τόμος για τη Μαρία Ρεπούση αποτελεί σημαντική συμβολή στη μελέτη της Ιστορίας και της διδασκαλίας της σε εκπαιδευτικό πλαίσιο. Το βιβλίο συνδυάζει θεωρητικές προσεγγίσεις με πρακτικές εφαρμογές, καθιστώντας το ένα πολύτιμο εργαλείο για εκπαιδευτικούς, ερευνητές και φοιτητές που ασχολούνται με την ιστορική εκπαίδευση.
Die Rothschilds – Aktien auf Waterloo (Οι Ρότσιλντ – Μετοχές στο Βατερλό). Ασπρόμαυρη ταινία μυθοπλασίας γερμανικής παραγωγής 1940. Σκηνοθεσία: Erich Waschneck. Σενάριο: Mirko Jelusich, C.M. Köhn, Gerhard T. Buchholz. Παίζουν: Erich Ponto, Carl Kuhlmann, Albert Lippert. Πρεμιέρα: 17 Ιουλίου 1940. Παραγωγή: UFA. Διάρκεια: 97΄
Για να συμβάλει στη διάδοση των αντισημιτικών πεποιθήσεων στη Γερμανία, το 1939 ο υπουργός Προπαγάνδας του Χίτλερ παράγγειλε τρεις ταινίες σε ισάριθμους καλλιτέχνες με θέμα τους την υποτιθέμενη παγκόσμια κυριαρχία των Εβραίων. Μεταξύ άλλων, η ταινία Οι Ρότσιλντ – Μετοχές στο Βατερλό είχε στόχο να δείξει την οικογένεια των τραπεζιτών Ρότσιλντ ως μισητούς πλουτοκράτες που απομυζούν το αίμα του λαού. Αλλά ο Γκέμπελς κατάφερε το αντίθετο: παρουσίασε τους τραπεζίτες που είχαν δημιουργήσει μια οικονομική αυτοκρατορία ως αξιόπιστους, προβλεπτικούς και ριψοκίνδυνους επαγγελματίες και όχι ως «φιλάργυρους Εβραίους»...
Κώστας Κωστής - Σωτήρης Ριζάς (επιμ.), Ιστορίες της Μεταπολίτευσης, Πατάκη, Αθήνα 2025, 848 σελ.
Η ανθρώπινη πραγματικότητα μπορεί να γίνει κατανοητή μόνον όταν λάβουμε υπόψη μας το πόσο σύνθετη και πολύπλοκη είναι· ουδείς μπορεί να απομονώσει την πολιτική από την οικονομία, και την κοινωνία από την πολιτική. Η θεώρηση αυτή διατυπώνεται στο οπισθόφυλλο του τόμου Οι Ιστορίες της Μεταπολίτευσης· ενός συλλογικού εγχειρήματος ιστορικών και κοινωνικών επιστημόνων, το οποίο επιχειρεί να χαρτογραφήσει πολυδιάστατα την περίοδο των πενήντα χρόνων που πέρασαν από τη μετάβαση από τη δικτατορία στην πιο σταθερή δημοκρατία που γνώρισε η νεότερη Ελλάδα.[1]
Η τελευταία κριτική του Αλέξη Πολίτη
Αντώνης Γλυτζουρής, Ιστορίες γι’ αγρίους ή Το Ιπποδρόμιον Σουλιέ στην Ελλάδα (1861, 1863), Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών, Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας και Κάπα εκδοτική, Ρέθυμνο 2024, 147 σελ.
Το 1863, το περίφημο γαλλικό τσίρκο Σουλιέ, με προσωπικό πενήντα επτά άτομα και είκοσι άλογα, ήρθε για παραστάσεις στην Ελλάδα. Όμως τα θεάματά του θεωρήθηκαν από πολλούς άσεμνα, ενώ άνδρες του στρατού έμπαιναν τζάμπα στις παραστάσεις. Μέσω της γαλλικής πρεσβείας, το τσίρκο ζήτησε αποζημιώσεις. Η τελευταία κριτική που έγραψε ο καθηγητής Αλέξης Πολίτης. [ΤΒJ]
Πάπας Φραγκίσκος, Ελπίδα. Η αυτοβιογραφία, μετάφραση από τα ιταλικά: Άννα Παπασταύρου, Gutenberg, Αθήνα 2025, 350 σελ.
Η κυκλοφορία στα ελληνικά της αυτοβιογραφίας του Πάπα Φραγκίσκου αποτελεί σημαντική ευκαιρία να εμβαθύνουμε στο πολυσχιδές έργο και την προσωπικότητα του πρώτου λατινοαμερικανού Ποντίφικα. Είναι η πρώτη αυτοβιογραφία εν ενεργεία Πάπα και προσφέρει μια ειλικρινή και αυτοκριτική ματιά στη ζωή του Ιησουίτη από το Μπουένος Άιρες. Μέσα από τις σελίδες της, ο Φραγκίσκος αφηγείται την πορεία του από την παιδική του ηλικία στην Αργεντινή, την κλήση του στην ιεροσύνη, έως την εκλογή του στον παπικό θρόνο το 2013. Παράλληλα, αναφέρεται σε κρίσιμες στιγμές της ποντιφικής διακονίας του, όπως οι προσπάθειές του για μεταρρύθμιση της Ρωμαϊκής Κουρίας, η στάση του απέναντι σε κοινωνικά ζητήματα και οι προκλήσεις που αντιμετώπισε κατά τη διάρκεια της θητείας του. Με αφορμή αυτή την έκδοση, το παρόν άρθρο επιχειρεί μια εκτενή θεολογική και εκκλησιολογική αποτίμηση του οράματος και των δράσεων του Πάπα Φραγκίσκου, εξετάζοντας τόσο τις καινοτομίες όσο και τις προκλήσεις που σημάδεψαν την θητεία του στον 21ο αιώνα.
Θόδωρος Σούμας, Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην aριστερά (1971-2008), Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2023, 200 σελ.
Έφυγε στη χούντα για σπουδές, ζυμώθηκε στις οργανώσεις της Αριστεράς, επέστρεψε στη χώρα όπου η δική του μικρή ιστορία συνδυάστηκε με τη νεότερη ελληνική ιστορία. Στο αυτοβιογραφικό του πεζογράφημα, ο Θόδωρος Σούμας αποτιμά την περιπέτεια της ζωής του, με νοσταλγία και με σαρκαστική στοχαστικότητα.
Λύντια Τρίχα, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος. Ο εμπνευστής του συνταγματικού κράτους, Πατάκη, Αθήνα 2024, 784 σελ.
Αν κάτι μαρτυρεί τις συνθήκες υπανάπτυξης μιας χώρας ή μιας περιοχής είναι ο χρόνος που απαιτεί μια μετακίνηση, ένα ταξίδι. Στην Ελλάδα της οθωμανικής κατάκτησης, μια κοντινή διαδρομή ήταν περιπέτεια. Η επιτακτική ανάγκη της εξέγερσης του 1821 όπως προκύπτει από το βιβλίο της Λύντιας Τρίχα για τον Μαυροκορδάτο.
Γιάννης Βούλγαρης, Στην άκρη του γκρεμού. Ελλάδα 2007-2019, Μεταίχμιο, Αθήνα 2025, 359 σελ.
Το βιβλίο του Γιάννη Βούλγαρη Στην άκρη του γκρεμού. Ελλάδα 2007-2019 είναι απαραίτητο ανάγνωσμα για όσους θέλουν να κατανοήσουν την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας πέρα από απλοϊκές ερμηνείες. Είτε κάποιος είναι ακαδημαϊκός, είτε πολιτικός αναλυτής, είτε απλός πολίτης, το βιβλίο προσφέρει μια σφαιρική και τεκμηριωμένη αφήγηση που ρίχνει φως στις σκοτεινές πλευρές αυτής της περιόδου συμβάλλοντας ουσιαστικά στο διάλογο για το μέλλον της ελληνικής πολιτικής και οικονομίας.
A Complete Unknown. Αμερικανική δραματική μουσική ταινία για τον Μπομπ Ντύλαν, σε σκηνοθεσία James Mangold. Σενάριο: James Mangold, Jay Cocks, βασισμένο στο βιβλίο του Elijah Wald, Dylan Goes Electric! Παίζουν: Timothée Chalamet, Edward Norton, Elle Fanning, Monica Barbaro, Boyd Holbrook, Scoot McNairy. Διεύθυνση φωτογραφίας: Phedon Papamichael. Διανομή: Searchlight Pictures. Ημέρα κυκλοφορίας: 10/12/2024. Διάρκεια: 141΄
Από τις ταινίες που έχουν γυριστεί για τον Μπομπ Ντύλαν ξεχωρίζουν τα ντοκιμαντέρ No direction home του Μάρτιν Σκορσέζε και Don’t Look back του Ντ. Α. Πένεμπεϊκερ, μαζί με την ευφάνταστη μυθοπλασία I'm Not There του Τοντ Χέινς. Το A Completely unknown, μια ταινία μυθοπλασίας στηριγμένη στο τεκμηριωμένο βιβλίο του Ελάιτζα Γουόλντ, Dylan Goes Electric!, στέκει ισάξια ανάμεσά τους, αποκαλύπτοντας επιπλέον έναν εξαιρετικό ηθοποιό (και τραγουδιστή) που υποδύεται τον νομπελίστα σήμερα καλλιτέχνη στα πρώτα καλλιτεχνικά του βήματα: τον Τιμοτέ Σαλαμέ.
Η Όλγα Κατσιαρδή-Hering, με πλούσιο συγγραφικό και ερευνητικό έργο, ποικίλη δράση της στην επιστημονική κοινότητα και την πολύπλευρη και τόσο γόνιμη διδασκαλία της στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, από το 1976 συνεισέφερε όσο λίγες/οι στην ανανέωση της ελληνικής ιστοριογραφίας. Η συμβολή της, η οποία πρέπει να ιδωθεί στο πλαίσιο της δυναμικής ανάπτυξης των ιστορικών και ευρύτερα των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, καταρχάς συνέβαλε στην αναθεώρηση βαθιά καθιερωμένων, αλλά συχνά και εξαιρετικά περιοριστικών, απόψεων για την ελληνική διασπορά, που αποτέλεσε το αντικείμενο της πρώτης της μονογραφίας.[1]
Όλγα Κατσιαρδή-Hering - Δημήτριος Μ. Κοντογεώργης, Η αυστριακή αρμάδα κατά την Ελληνική Επανάσταση: Διπλωματία και Πόλεμος, Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, Αθήνα 2023, 702 σελ.
Το ξέσπασμα της ελληνικής Επανάστασης βρήκε απέναντί της την Αυστρία του Μέτερνιχ, που με την εμμονή της στη διατήρηση του status quo, αντιμετώπιζε κάθε εθνικό ή φιλελεύθερο κίνημα ως απειλή. Όμως, καθώς η Ελληνική Επανάσταση έδειχνε μεγάλη αντοχή και το κλίμα στις ευρωπαϊκές αυλές άλλαζε υπό την πίεση και της κοινής γνώμης, η Αυστρία δεν μπόρεσε να προσαρμοστεί. Οι συγγραφείς περιγράφουν γλαφυρά, αλλά και αναλυτικά, τη διαδρομή από το Λάιμπαχ το 1821 στην Αδριανούπολη το 1829. Περιγράφουν, δηλαδή, την αναπόφευκτη αποτυχία των Αυστριακών να εμποδίσουν τις ιδέες της νεωτερικότητας, τον εθνικισμό και τον φιλελευθερισμό, να κλονίσουν τις αυτοκρατορίες. Και αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνει μια εξαιρετικά πλούσια Ιστορία, την οποία η Όλγα Κατσιαρδή-Hering και ο Δημήτριος Μ. Κοντογεώργης περιγράφουν διεισδυτικά και αναλυτικά. Ένα έργο, σημείο αναφοράς.
Horst Teltschik, Die 329 Tage zur deutschen Einigung: Das vollständige Tagebuch mit Nachbetrachtungen, Rückblenden und Ausblicken, Vandenhoeck & Ruprecht, 2024, 992 σελ.
Το 1993, ο Χορστ Τέλτσικ, σύμβουλος του καγκελάριου Χέλμουτ Κολ και εκ των βασικών πρωταγωνιστών της διαπραγμάτευσης για την ένωση των δύο Γερμανιών, κυκλοφορεί το ημερολόγιό του, ως χρονικό εκείνης της διαπραγμάτευσης, που γίνεται αμέσως μπεστ σέλερ. Η εντύπωση, εκείνη την εποχή, ήταν ότι το βιβλίο που περιέγραφε τις 329 μέρες οι οποίες μεσολάβησαν από την πτώση του Τείχους ώς την ενοποίηση, ήταν μια βίβλος αληθείας. Η επανέκδοση του βιβλίου, πριν από μερικούς μήνες, με πολλές προσθήκες που δεν είχαν συμπεριληφθεί στην πρώτη έκδοση, απομυθοποιεί σοβαρά εκείνα τα γεγονότα, επειδή δείχνει ότι «το μηχανοστάσιο της επανένωσης» ήταν, τελικά, μια γερμανική μηχανή εξουσίας. Η αλήθεια του 1991 δεν είναι η αλήθεια του 2025. [ΤΒJ]
