Ιστορία

Μενέλαος Χαραλαμπίδης, Δεκεμβριανά 1944. Η Μάχη της Αθήνας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2014, 374 σελ.

Σε μια εποχή ταραγμένη, γεμάτη εντάσεις και εμφύλιο αίμα που χυνόταν από τον Απρίλιο του 1943, οποιαδήποτε ερμηνεία της δεκεμβριανής σύγκρουσης που κινείται με απόλυτους όρους χάνει τις πολλές αποχρώσεις, τις πολλές γκρίζες περιοχές και, τελικά, καταλήγει στη συγκρότηση ερμηνευτικού σχήματος απλουστευμένου, πλήρως ιδεολογικοποιημένου, που μάλλον δικαιολογεί παρά ερμηνεύει. Το βιβλίο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη, χρήσιμο κατ' αρχάς για την περιγραφή της κλιμάκωσης των μαχών και για τις κινήσεις των Βρετανών, επιτρέπει αμφισβητήσεις για τον τρόπο που παρουσιάζει τις επιλογές του ΚΚΕ, οι οποίες ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την κλιμάκωση της σύγκρουσης. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, 53, Μάρτιος 2015 [ΤΒJ].

Γιώργος Κασιμέρης, Ακραία φαινόμενα διαρκείας. Βία και τρομοκρατία στη Μεταπολίτευση, μετάφραση από τα αγγλικά: Αντώνης Καλοκύρης, Καστανιώτη, Αθήνα 2015, 250 σελ.

Η δολοφονική δράση για περισσότερα από 25 χρόνια της τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Νοέμβρη γίνεται αντικείμενο μιας ενδιαφέρουσας μελέτης. Το νέο που κομίζει στην έρευνα είναι η ανίχνευση των προσωπικών διαδρομών κάποιων εκ των πρωταγωνιστών που ενεπλάκησαν. Ωστόσο, κάποια άλλα ζητήματα αδυνατίζουν όταν τα προσεγγίζεις επικαλούμενος την ουδετερότητα: η βία στο όνομα της πολιτικής, π.χ., δεν είναι χρήσιμη σε μια δημοκρατία. To κείμενο αναδημοσιεύεται από το τεύχος 56, με αφορμή την επέτειο της δολοφονίας του Παύλου Μπακογιάννη από τους τρομοκράτες της 17 Νοέμβρη.

Το κείμενο που ακολουθεί, δημοσιεύθηκε στιο τχ. 52 του Books' Journal, Φεβρουάριος 2015, στον φάκελο για τον ισλαμοφασισμό και το επεισόδιο Charlie Hebdo. Εκτός των άλλων, είναι μια πολύ κατατοπιστική μαρτυρία για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε η ελληνική κοινωνία το επεισόδιο Σρεμπρένιτσα...

Βασίλης Βαμβακάς, Παναγής Παναγιωτόπουλος (επιμ.), Η Ελλάδα στη δεκαετία του ’80. Κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό λεξικό, β’ έκδοση, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2014, 730 σελ.

Γιατί αυτό που ζούμε σήμερα δεν είναι ακριβώς ο «πραγματιστικός λαϊκισμός» της δεκαετίας του 1980, αλλά είναι το απόγειο και η μοιραία συνέπεια μιας μεγάλης αγάπης, της αγάπης του «λαού»; Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 55, Μάιος 2015.

Charles Patterson, Αιώνια Τρεμπλίνκα. Η συμπεριφορά μας απέναντι στα ζώα και το Ολοκαύτωμα, μετάφραση από τα αγγλικά: Κώστας Αλεξίου, Πράσινο Ινστιτούτο, 2014, 312 σελ.

Ο κύριος και κάτοχος της φύσης, άνθρωπος, επιβλήθηκε στα ζώα – ο φόνος των οποίων, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως τροφή, σύμφωνα με μια ισχυρή κριτική ανατρέπει τις ιδεολογίες του ανθρωπισμού. Ο Τσαρλς Πάττερσον, σε ένα βιβλίο αναφοράς, που κυκλοφορεί και στα ελληνικά, ισχυρίζεται ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά απέναντι στα ζώα ήταν προάγγελος του Ολοκαυτώματος. Αναδημοσίευση από το Books' Journal 54, Απρίλιος 2015 [ΤΒJ]

Ρίκα Μπενβενίστε, Αυτοί που επέζησαν. Αντίσταση, εκτόπιση, επιστροφή. Θεσσαλονικείς Εβραίοι στη δεκαετία του 1940, Πόλις, Αθήνα 2014, 444 σελ. 

Ιστορίες Θεσσαλονικιών Εβραίων που σώθηκαν, κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής: διαδρομές ανθρώπων που πολέμησαν αντάρτες στα βουνά ή, έγκλειστοι στα στρατόπεδα, κατάφεραν να αποφύγουν τον κανόνα, το θάνατο. Η Ρίκα Μπενβενίστε καταδύεται σε ένα παρελθόν που δεν εξημερώνεται. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, 52, Φεβρουάριος 2015. [TBJ]

Στις 12 Φεβρουαρίου 2015, η Νομική  Σχολή  και η Ένωση Αστικολόγων διοργάνωσαν στο Πανεπιστήμιο Αθηνών  βραδιά για να τιμήσουν  μια πολυσχιδή προσωπικότητα, τον Γιώργο Κουμάντο (1925-2007). Καθηγητής του αστικού δικαίου ώς το 1992, ακαταπόνητος  επιφυλλιδογράφος, συμμετείχε  στις περισσότερες  ιδεολογικές διαμάχες  της εποχής του ως σημαιοφόρος ενός σπουδαίου αλλά  περιθωριακού τελικά ρεύματος στη σύγχρονη  Ελλάδα: του πολιτικού φιλελευθερισμού.  Στα «μη νομικά» του Κουμάντου αναφέρθηκε ο  Ν.Κ. Αλιβιζάτος. Εδώ, αναδημοσιεύεται από το Books' Journal 53, Mάρτιος 2015, σε επεξεργασμένη μορφή η ομιλία του.

Βασίλης Βαμβακάς, Παναγής Παναγιωτόπουλος (επιμ.), Η Ελλάδα στη δεκαετία του ’80. Κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό λεξικό, β’ έκδοση, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2014, 730 σελ.

Ήταν η πρώτη «κανονική» δεκαετία για την Ελλάδα μετά τον πόλεμο, με ελευθερία και δημοκρατία.  Μια δεκαετία με αλλαγές, στην οποία οι δυνάμεις του ευρωπαϊκού εκσυγχρονισμού της κοινωνίας αντιστρατεύθηκαν πολλούς, παλαιότερους και νεότερους αρχαϊσμούς. Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, η θεσμοθέτηση έπειτα από πολύ καιρό κανόνων χειραφέτησης και ελευθερίας, η κατάκτηση του πλουραλισμού στον Τύπο αλλά και η άνοδος των ιδεολογιών του λαϊκισμού, και ιδίως η εδραίωση του «αυριανισμού», έπαιξαν ρόλο στην περαιτ έρω εξέλιξη της ελληνικής πολιτικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής. Γιατί όμως η δεκαετία του 1980 είναι «πλουσιότερη απ’ όσο μας λένε οι επικριτές της, πιο πεζή απ’ όσο τη βλέπουν οι νοσταλγοί της»; Αναδημοσίευση από το Books' Journal 50, Δεκέμβριος 2014[TBJ]

Το βιβλίο που παρουσιάζεται εδώ είναι ο δεύτερος τόμος του τρίτομου έργου του καθηγητή του Καίμπριτζ Sir Ρίτσαρντ Έβανς με αντικείμενο τη χιτλερική Γερμανία. Αναφέρεται στα σκοτεινότερα  χρόνια μιας σκοτεινής εποχής – στα σκοτεινότερα, όχι στα αιματηρότερα, αυτά είναι αντικείμενο του τρίτου τόμου, ο οποίος, καθώς ακούω, προγραμματίζεται να εκδοθεί στα ελληνικά σύντομα. [αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ. 47, Σεπτέμβριος 2014]

Μακάριος Δρουσιώτης, Κύπρος 1974 1977. Η εισβολή και οι μεγάλες δυνάμεις. Η realpolitik των ΗΠΑ και το διπλό παιχνίδι της ΕΣΣΔ, Αλφάδι, Λευκωσία 2014, 600 σελ.

Οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία είχαν ενιαία στάση στο ζήτημα της εισβολής; Η ΕΣΣΔ καταδίκασε την εισβολή; Ο Κληρίδης ήταν ενδοτικός και πράκτορας; Ο Κίσινγκερ έστησε μία επιτυχημένη εισβολή ή έκανε μία αποτυχημένη διαχείριση; Είναι μερικά από τα ερωτήματα που η συνωμοσιολογική αντιμετώπισή τους φόρτισε για δεκαετίες την όποια προσπάθεια προσέγγισης και επίλυσης του πολιτικού προβλήματος της Κύπρου. Ο Δρουσιώτης, όχι αντικειμενικά όπως τονίζει και ο ίδιος, προσπαθεί να φωτίσει την άλλη πτυχή του Κυπριακού και να δώσει υπόσταση σε μία νέα αφήγηση. [TBJ]

Από πού προκύπτει η κακοδαιμονία της Κύπρου; Μια συστηματική ματιά στην περίοδο της Αγγλοκρατίας στο νησί, οδηγεί πολλές εδραίες πεποιθήσεις στην κατάρρευση. Το πρώτο μέλημα των Άγγλων στην Κύπρο, φερ’ ειπείν,  ήταν να συνδυάσουν την αποικιακή διοίκηση με μια εκπολιτιστική διάθεση. Με τη δημιουργία κρατικών δομών, μάλιστα, η Εκκλησία έχασε τα προνόμια που είχε επί Σουλτάνου. Πώς ξανaαπέκτησε τη χαμένη της δύναμη η «εθναρχούσα» Εκκλησία; Ποιος ήταν ο ρόλος της Ελλάδας στο πρόβλημα που συνηθίσαμε να αποκαλούμε Κυπριακό; Και πώς αντιμετώπισε η υπέρτερη ελληνική κοινότητα την τουρκική στο βάθος του χρόνου; Το βιβλίο του Βασίλη Πρωτοπαπά διαλύει πολλούς «εθνικούς» μύθους. [ΤΒJ]

Βασίλη Πρωτοπαπά, Εκλογική Ιστορία της Κύπρου. Πολιτευτές, κόμματα και εκλογές στην Αγγλοκρατία 1878-1960, Θεμέλιο, Αθήνα 2012, 600 σελ.

Λίνκολν. Έγχρωμη αμερικανική παραγωγή, σε σκηνοθεσία Στήβεν Σπίλμπεργκ. Σενάριο: Tony Kushner. Παίζουν: Daniel Day-Lewis, Sally Field, David Strathairn. Διάρκεια: 150’. Παραγωγή: Dreamworks