Στήλες
Η ζωή του Μάκη Θεοφυλακτόπουλου, που πέθανε στις 4 Ιουνίου 2023, ήταν μια συνεχής εξερεύνηση της εκφραστικής δύναμης της ζωγραφικής. Γεννημένος στην Αθήνα το 1939, με καταγωγή από τη Σάμο, έδειξε από πολύ νεαρή ηλικία έντονο ενδιαφέρον για την τέχνη και πριν ακόμη ολοκληρώσει τις εγκύκλιες σπουδές αφοσιώθηκε στη μελέτη της ζωγραφικής.
«Αυτό το θελκτικό ιντερμέδιο της σκέψης: ένας επιγραμματικός αφορισμός, ένα γνωμικό, ένα απόφθεγμα».
Ντίμης Αποστολόπουλος
Έτρεχα τα πρώτα χιλιόμετρα συλλέγοντας φωνές, είχα ήδη ηχογραφήσει τρεις με τέσσερις χιλιάδες ωριαίες κασέτες, όταν άκουσα στο ραδιόφωνο το όνομα του Ντίμη Αποστολόπουλου. Η Χριστίνα Κουτσουδάκη παρουσίαζε στο Α΄ Πρόγραμμα της ΕΡΑ, το 1985, τριάντα περίπου χρόνια μετά την πρώτη μετάδοσή τους, τη σειρά των εκπομπών του, Το έργο τους και η φωνή τους.
Ο Γρηγόρης Μ. Σηφάκης, σπουδαίος κλασικός φιλόλογος, μελετητής του αρχαίου ελληνικού δράματος και από τους σημαντικότερους διεθνώς ιστορικούς του αρχαίου θεάτρου, πέθανε στις 17 Ιουνίου 2023. Είχε γεννηθεί το 1935 και ήταν ομότιμος καθηγητής της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πρώην Alexander S. Onassis Professor της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας και του νεοελληνικού πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (1992-2003). Επίσης επίσης διδάξει στα Πανεπιστήμια της Καλιφόρνιας, της Θεσσαλονίκης και της Κρήτης.
Πέθανε στις 17 Ιουνίου 2023 η ποιήτρια, πεζογράφος και θεατρική συγγραφέας Μαρία Λαμπαδαρίδου Πόθου. Η είδηση έγινε γνωστή με ανακοίνωση στο facebook του γιου της, Εμμανουήλ Πόθου. Σημειώνει για τη μητέρα του:
«Ο Κόρμακ ΜακΚάρθι, ίσως ο μεγαλύτερος Αμερικανός μυθιστοριογράφος της εποχής μου, έφυγε από τη ζωή στα 89 του. Τα χρόνια του ήταν γεμάτα και το έργο του καταξιώθηκε, αλλά παρ’ όλα αυτά εγώ εξακολουθώ να θρηνώ το θάνατό του». Μ’ αυτά τα λόγια αποχαιρέτισε, στο twitter, τον σπουδαίο συνάδελφό του ο Στίβεν Κινγκ.
Θεοχάρης Κυδωνάκης: επίμονος συλλέκτης και διασώστης πολιτισμού
Γενναιόδωρος τροφοδότης βιβλιοθηκών (δημόσιων αλλά και φίλων του), ανεβαίνει χωρίς αγκομαχητό στο ύψωμα των ενενήντα χρόνων του με αστείρευτη δίψα για ζωή, πηγαίο χιούμορ και νεανική ψυχή, συνεχίζοντας τις νέες συλλεκτικές του περιπέτειες.
«Οι πληροφορίες μου λένε –» έγραφε ο Μάρτιν Έιμις στο μυθιστόρημά του Η πληροφορία, το 1995. «Οι πληροφορίες μου λένε να σταματήσω να λέω γεια και να αρχίσω να λέω αντίο». Ήταν ένας τρόπος για τον Μάρτιν Έιμις να μιλήσει για το θάνατο – ο οποίος ήρθε την Παρασκευή, 19 Μαΐου 2023, στα 73 του χρόνια. Τα καυστικά του μυθιστορήματα ανανέωσαν τη βρετανική πεζογραφία τις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Είναι βέβαιο ότι θα τον ξαναδιαβάσουμε.
O συγγραφέας Φιλίπ Σολέρς, που πέθανε την Παρασκευή 5 Μαΐου σε ηλικία 86 ετών, υπήρξε μια από τις επιδραστικές προσωπικότητες της λογοτεχνίας τη μεταπολεμική εποχή. Εκτός από τα βιβλία του, καθοριστική ήταν η παρουσία του και στο χώρο των περιοδικών, μέσω των οποίων συνέβαλε στη διάδοση και στην κυριαρχία για καιρό του Νέου Μυθιστορήματος (Nouveau roman).
Δεν έχω ποτέ εξακριβώσει αν οι γονείς μου παντρεύτηκαν από προξενιό ή από έρωτα. Υποψιάζομαι ότι κάποιον ρόλο έπαιξαν δύο δαιμόνιες θείες εκατέρωθεν, που τους έπεισαν ότι ήταν όντως ερωτευμένοι. Αμέσως μετά το γάμο, ο πατέρας μου αγόρασε ένα ραδιόφωνο «παγκοσμίου λήψεως» με λάμπες και, πάνω του, ως υλική έκφραση των αισθημάτων του -«για την μαμά» όπως έλεγε- ένα περίεργο μηχάνημα με έναν μακρύ βραχίονα και έναν μεταλλικό πλατό που γύριζε με διάφορες ταχύτητες.
Η απώλεια του Μισέλ Δημόπουλου, για πολλά χρόνια διευθυντή του κινηματογραφικού Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, σηματοδοτεί ένα τέλος εποχής. Ο Μισέλ ήταν ο άνθρωπος που έβγαλε το Φεστιβάλ από τον επαρχιωτισμό του. Ο άνθρωπος, δηλαδή, ο οποίος έθεσε το ζήτημα της εξωστρέφειας του ελληνικού κινηματογράφου, σε μια περίοδο που όλοι δεν έβλεπαν πέρα από τα εθνικά σύνορα, μάλιστα υπό το πρίσμα του αριστερού συνδικαλισμού που κυριαρχούσε στον κινηματογραφικό χώρο. Και συγκρούστηκε για ένα φεστιβάλ ανοιχτό, διεθνοποιώντας το και, στη συνέχεια, ανοίγοντάς το στις καλλιτεχνικές πρωτοπορίες της εποχής – για τις οποίες κάλεσε τον βαθύ γνώστη τους Δημήτρη Εϊπίδη να τις υπηρετήσει.
Το πρωί της 3ης Απριλίου 2023 ανακοινώθηκε ο ξαφνικός θάνατος του Κωνσταντίνου Στάικου, αρχιτέκτονα, συγγραφέα και εκδότη, που συνύφανε μεγάλο μέρος της δραστηριότητάς του με την πνευματική πορεία του ελληνισμού πριν από την Επανάσταση και ευρύτερα με την ιστορία της ελληνικής γλώσσας και των γραπτών τεκμηρίων της, από την αρχαιότητα έως τον 19ο αιώνα.
