Ουκρανία

Η πολεμική οικονομία της Ουκρανίας και τα διδάγματα για την Ευρώπη

Γιατί οι μελλοντικές εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία αποτελούν ένα κρίσιμο αλλά δευτερεύον ζήτημα

Από την έναρξη της δεύτερης θητείας του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ τον Ιανουάριο του 2025, το Κίεβο και οι εταίροι του στο πλαίσιο της Συμμαχίας των Προθύμων βρίσκονται σε όλο και πιο ταραγμένα γεωπολιτικά νερά. Οι ενέργειες του Τραμπ και της κυβέρνησής του όχι μόνο έναντι της Ουκρανίας, αλλά και άλλων χωρών σε όλο τον κόσμο –συμπεριλαμβανομένων στενών συμμάχων στο ΝΑΤΟ– έχουν δημιουργήσει ένα δύσκολο και πολυεπίπεδο διατλαντικό πεδίο δράσης.

Είναι πλέον κοινά αποδεκτό ότι το δικαίωμα ενός κράτους να προβεί σε πολεμικές ενέργειες εναντίον κρατικά και μη κρατικά οργανωμένων εχθρών καθορίζεται από τις επιταγές της Χάρτας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και συγκεκριμένα από το Έβδομο Κεφάλαιο (άρθρα 39 - 51). Το κεφάλαιο αυτό επιτρέπει πολεμικές ενέργειες σε περίπτωση άμυνας ή κατόπιν έγκρισης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Σύμφωνα με την Αποστολή Παρακολούθησης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην Ουκρανία (UN Human Rights Monitoring Mission in Ukraine), το 2025 ήταν το πιο θανατηφόρο έτος για τους πολίτες της χώρας μετά το 2022. Η Αποστολή έχει επαληθεύσει ότι η βία που σχετίζεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία το 2025 σκότωσε 2.514 πολίτες και τραυμάτισε 12.142, αύξηση 31% σε σύγκριση με το 2024. Παρ' όλα αυτά, στις αρχές του 2026, το Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνιολογίας του Κιέβου μέτρησε ότι το 65% των Ουκρανών εξακολουθεί να είναι έτοιμο να υπομείνει τον πόλεμο για όσο διάστημα είναι απαραίτητο. Το επίπεδο αισιοδοξίας των Ουκρανών σχετικά με το μέλλον της χώρας δεν έχει μειωθεί στις αρχές του 2026 αλλά, αντίθετα, σε σύγκριση με το 2024-2025, αυξήθηκε. Σε ποιο βαθμό αυτή η στάση των Ουκρανών αποτελεί έκφραση αναγκαστικής ευφορίας ή, απεναντίας, αντανακλά τη συνεχιζόμενη ανθεκτικότητα, τους πόρους και το δυναμικό της Ουκρανίας στον συνεχιζόμενο πόλεμο;

Τάνια Μαλιάρτσουκ, Η ιστορία συνεχίζεται. Κάνουμε διάλειμμα για μιαν ανάσα, μετάφραση από τα γερμανικά: Έλενα Σταγκουράκη, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Αθήνα 2025, 136 σελ.

Η πολυπλοκότητα του παρελθόντος δεν μπορεί να αναιρέσει τη βαρβαρότητα του παρόντος και του επερχόμενου μέλλοντος. Η Τάνια Μαλιάρτσουκ αισθάνεται Ουκρανή για να μην αισθάνεται σκλάβα – και ενώ την πνίγει η ηθική αγανάκτηση από τη ρωσική εισβολή, γράφει επειδή πρέπει να εκδηλώσει το φρόνημά της και να περιγράψει τόσο βάρβαρος είναι αυτό ο πόλεμος.

Υπό το πρίσμα των συνεντεύξεων των Odd Arne Westad και Anne Applebaum στο Βοοks’ Journal

Στις 24 Φεβρουαρίου 2026 συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία —ένα γεγονός που, ανεξάρτητα από την τελική του έκβαση, έχει ήδη μεταβάλει το διεθνές γεωπολιτικό σύστημα σε τέτοιο βαθμό που είχε να συμβεί  από την πτώση του τείχους του Βερολίνου το 1989 και την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης δυο χρόνια αργότερα.

Κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα στη δίνη των συγκρούσεων γεωπολιτικής ισχύος  

Σήμερα, στο Ιράν βρίσκονται ξανά σε εξέλιξη εξεγέρσεις. Η εξέγερση του 2022 δεν υπήρξε ένα μεμονωμένο ξέσπασμα αλλά το προοίμιο μιας διαδικασίας που επαναλαμβάνεται και βαθαίνει. Ένας λαός που τότε βγήκε στους δρόμους επιστρέφει σήμερα αντιμέτωπος με μια ακόμη σκληρότερη πραγματικότητα: τη μαζική φτωχοποίηση και την εξαθλίωση εκατομμυρίων Ιρανών πολιτών, στερημένων από στοιχειώδη δικαιώματα, εγκλωβισμένων σε μια θεοκρατική εξουσία που αντιμετωπίζει τη ζωή ως αναλώσιμη και την κοινωνία ως ύποπτη.

Την ίδια στιγμή, στη Βενεζουέλα, ένας άλλος λαός συνεχίζει να ασφυκτιά κάτω από ένα αυταρχικό καθεστώς που έχει μετατρέψει τη χώρα σε εργαστήριο φτώχειας, διαφθοράς και πολιτικής βίας. Δύο διαφορετικές γεωγραφίες, δύο διαφορετικά καθεστώτα, αλλά το ίδιο αποτέλεσμα: κοινωνίες που συνθλίβονται, πολίτες που στερούνται δικαιώματα, ζωές που απαξιώνονται στο όνομα της εξουσίας.

Στις αρχές του 2005, η Πορτοκαλί Επανάσταση δεν ήταν απλώς μια εξέγερση δρόμου, αλλά ένα στρατηγικό σταυροδρόμι για την Ευρώπη.