Παρεμβάσεις
Ηρώ Κανακάκη: H συνέπεια της ζωγραφικής διαδικασίας. Επιμέλεια έκθεσης: Σπύρος Μοσχονάς. Αίθουσα Πολλαπλών Προβολών, 2ος όροφος, Εθνική Βιβλιοθήκη – Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Διάρκεια έκθεσης: 23/1-22/3. Καθημερινά: 09:30-20:00. Είσοδος ελεύθερη
Μια πολύ σημαντική έκθεση ζωγραφικής φιλοξενεί, εδώ και μερικές ημέρες, η Εθνική Βιβλιοθήκη. Είναι αναδρομική έκθεση της Ηρώς Κανακάκη, σημαντικής προσωπικότητας που αποφοίτησε από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών στη διάρκεια της χούντας, η πρώτη της δουλειά (το εξώφυλλο του πρώτου τεύχους του περιοδικού Αντί, του μόνου που κυκλοφόρησε μέσα στη δικτατορία) την έκανε ευρύτερα γνωστή, εκφράστηκε μέσω της φόρμας του κριτικού ρεαλισμού τα πρώτα χρόνια μετά τη δικτατορία αλλά στην πορεία εξελίχθηκε ουσιαστικά, από δρόμους περισσότερο αφαιρετικούς και εξπρεσιονιστικούς. Τη δεκαετία του 1990 άκμαζε, έως τον ξαφνικό θάνατό της το 1997, στα 52 της.
Όταν η Χαμάς αναθεώρησε το καταστατικό της, το 2017, αξιοποίησε τις αφηγήσεις της παγκόσμιας Αριστεράς – με εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα. Tεύχος 148
Γνωρίζω το σινεμά των Φίσερ, Βισκόντι, και τον ποιητικότατο Σαμουράι του Μελβίλ, το πορτρέτο ενός νεαρού πληρωμένου δολοφόνου, που έχει τάσεις ψυχικής διαταραχής. Η φράση μότο της ταινίας από το Βιβλίο του Μποσίντο, «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη μοναξιά απ’ του Σαμουράι, εκτός ίσως απ’ αυτήν της τίγρης στη ζούγκλα», αποδίδεται με εικαστική ομορφιά σ’ ένα «φιλμ έγχρωμο αλλά σε άσπρο μαύρο», όπως τόνιζε ο δημιουργός του. Και η ψυχική διαταραχή του ήρωα με κινήσεις μηχανής ποιητικότατες, όπως λ.χ. αυτή της αρχικής σκηνής: ένα τράβελινγκ της μηχανής πίσω που αποζημιώνεται από ένα ζουμ μπροστά ταυτοχρόνως, σε μια ελαστική αίσθηση διαστολής, στην τρώγλη όπου βρίσκεται ξαπλωμένος ο δανδής-σαμουράι, και δίνει την αίσθηση ότι όλα κινούνται και την ίδια στιγμή παραμένουν ακίνητα.
Την εποχή της Welt Politik, το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, που βρίσκει τα αναγκαία ιδεολογικοπολιτικά της στηρίγματα στον εθνικισμό, τον αντισημιτισμό και τον μιλιταρισμό, έχει ενδιαφέρον να δούμε ποια θέση έχουν οι δυο αντιμαχόμενες μεταξύ τους όψεις του μηδενισμού που διέκρινε ο Νίτσε: ο θετικός μηδενισμός ως δύναμη που αντιπαλεύει τον αντιδραστικό με σκοπό να απομειώσει την εντεινόμενη εξαθλίωση ηθών και θεσμών και ο αντιδραστικός μηδενισμός που μάχεται τον θετικό, με πρόταγμα τη γενικευμένη εξολόθρευση που υπαγορεύουν οι οικονομικοί ανταγωνισμοί στο πεδίο του πολιτικού, κατά το « γαία πυρί μειχθήτω».
Το βραβείο Νόμπελ στον Γιον Φόσσε δεν ήταν έκπληξη για όσους παρακολουθούν τις εκτιμήσεις των ειδικών – κι ας έχουν απονεμηθεί ελάχιστα σε δραματουργούς. Έκπληξη όμως ήταν για μεγάλο μέρος του αναγνωστικού κοινού, αφού οι γνωστοί (μας) συγγραφείς που κατά καιρούς ακούγονται για το βραβείο και θα επιθυμούσαμε διακαώς να τιμηθούν με αυτό δεν ξεπερνούν πλέον αριθμητικά τα δάχτυλα του ενός χεριού. Ο Κούντερα και ο Στάινερ έφυγαν από τη ζωή, ο Μάγκρις πιθανόν να μείνει για πάντα στην αναμονή, περιμένουμε να δούμε τι θα συμβεί με τον Κρασναχορκάι, τον Καρταρέσκου, τον Γκοσποντίνοφ, προσωπικά θα στοιχημάτιζα από τώρα αλλά για μετά από 10 χρόνια και υπέρ του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες.
Φαίνεται ίσως, εκ πρώτης όψεως, ασυνήθιστη η συμπαράθεση των «Ελλήνων» με τη «φυλή» εκείνων που για αιώνες θεωρήθηκαν –και ακόμα σε ένα βαθμό θεωρούνται– «οι άγριοι, οι Ινδιάνοι, οι Νέγροι της Ευρώπης»[1]. Οι δυό τους όμως μοιράζονται ήδη μια προϊστορία, αφού συνυπήρξαν για καιρό, αιώνες πριν τα καραβάνια των «προσκυνητών από την Ανατολή» κάνουν την εμφάνισή τους μπροστά στα τείχη των ευρωπαϊκών πόλεων του ύστερου Μεσαίωνα. Και οι όροι της συνύπαρξής τους παραμένουν ακόμα προβληματικοί.
Το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος εξέδωσε μια πολύ ενδιαφέρουσα ανακοίνωση-απάντηση στο γνωστό κείμενο της ΟΛΜΕ (παρατίθεται στο τέλος), το οποίο συνόδευσε τη δίωρη στάση εργασίας στα σχολεία που προκήρυξε το συνδικάτο των εκπαιδευτικών. Το δημοσιεύουμε, επειδή λιτά και με ακρίβεια φωτίζει τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου αντιεβραϊσμού - που υπάρχει, έστω κι αν εκδηλώνεται ως καλυμμένος αντιδυτικισμός. [TBJ]
Το κείμενο που ακολουθεί είναι γραμμένο από τον καθηγητή αρχαιολογίας Πέτρο Θέμελη, που πέθανε στις 27 Οκτωβρίου 2023. Είχε δημοσιευτεί στο τχ. 108 του Books' Journal, τον Απρίλιο του 2020 (στο τεύχος με αφιέρωμα στον covid) και πραγματευόταν, με παιγνιώδη αλλά και επιστημονική προσέγγιση, τη μακροζωία στην αρχαιότητα. Από εκεί αναδημοσιεύεται. [Περιέχει λίστα με τους 100 περισσότερο μακρόβιους της αρχαιότητας]
Ανακοινώθηκε η εκδημία του καθηγητή αρχαιολογίας Πέτρου Θέμελη, ο οποίος νοσηλευόταν στο Νοσοκομείο Καλαμάτας. Με τη δυσάρεστη αυτή αφορμή, αναδημοσιεύουμε ένα αναλυτικό κείμενο παρουσίασης της ανασκαφής που έγινε έργο ζωής για τον εκδημήσαντα, γραμμένο πρόσφατα για το έντυπο Books' Journal από τον αναπληρωτή καθηγητή της ύστερης αρχαιότητας στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Γιώργο Δεληγιαννάκη. Το κείμενο είχε δημοσιευτεί στο τχ. 142, Μάιος 2023.
