Σύνδεση συνδρομητών

Γράμμα σε έναν Ρώσο φίλο [5]

Παρασκευή, 03 Ιουνίου 2022 01:34
Το πανό των ηρωικών 6 αντιφρονούντων που βγήκαν τον Αύγουστο του 1968 στην Κόκκινη πλατεία για να διαμαρτυρηθούν για την σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία.. Κι ας ήξεραν ότι θα φυλακιστούν για πολλά χρόνια, όπως και έγινε.
Αρχείο Δημήτρη Β. Τριανταφυλλίδη
Το πανό των ηρωικών 6 αντιφρονούντων που βγήκαν τον Αύγουστο του 1968 στην Κόκκινη πλατεία για να διαμαρτυρηθούν για την σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία.. Κι ας ήξεραν ότι θα φυλακιστούν για πολλά χρόνια, όπως και έγινε.

Αγαπημένε μου Ρώσε φίλε

Διάβαζα πριν από λίγο την ανοιχτή επιστολή που δημοσιοποίησε μία νεαρή Ρωσίδα ποιήτρια και μέλος του αντιπολεμικού, φεμινιστικού κινήματος, στην οποία απαντούσε στην ερώτηση: πού ήταν τα τελευταία οκτώ χρόνια;

Η ερώτηση αυτή είναι ένα από τα βασικά επιχειρήματα της καθεστωτικής προπαγάνδας στην πατρίδα σου, γιατί υπονοεί πως οι κάτοικοι των υπό «απελευθέρωση» περιοχών της Ουκρανίας υπέφεραν «υπό τον ναζιστικό ζυγό». Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα οι επαγρυπνούντες συμπολίτες σου μπορούν να καταλάβουν την πολιτική στάση του ανθρώπου που έχουν απέναντί τους και να πράξουν τα δέοντα. Αν δηλαδή απαντήσει με τρόπο που τους ικανοποιεί ως προς τον «πατριωτικό τους οίστρο» θα τον αγκαλιάσουν, αν όμως όχι τότε θα κάνουν κάτι στο οποίο έχετε μεγάλη παράδοση: θα τον καταδώσουν στις αρχές για τα περαιτέρω.

Αλλ’ η επιστολή αυτή μου θύμισε και κάτι για το οποίο, κανονικά, πρέπει να είσαι πολύ περήφανος: το κίνημα της ετεροδοξίας στην πατρίδα σου, γνωστό ως κίνημα των αντιφρονούντων, οι απαρχές του οποίου βρίσκονται πολύ βαθιά μέσα στο χρόνο. Ως άνθρωπος που αγαπάει την ιστορία και την πατριδογνωσία θα γνωρίζεις καλύτερα από εμένα πως το κίνημα αυτό έχει ιδρυτή έναν ηγεμόνα, βοεβόδα, συγγραφέα και μεταφραστή, τον Αντρέι Μιχαήλοβιτς Κούρμπτσκι (1528-1583), ο οποίος άφησε ανεξίτηλα ίχνη στη ρωσική ιστορία, όχι τόσο για τις νίκες του στα πεδία των μαχών όσο για την αλληλογραφία του με τον Ιβάν Δ’ τον αποκαλούμενο Τρομερό και για το έργο του Η ιστορία για τον μεγάλο ηγεμόνα της Μοσχοβίας.

Η αλήθεια είναι πως για κάτι πρέπει να είσαι περήφανος κι αυτό δεν είναι άλλο από το ηρωικό και μεγαλειώδες κίνημα των διαφωνούντων στη ρωσική ιστορία, είτε πρόκειται για την τσαρική περίοδο είτε για την κομμουνιστική.

Αυτοί οι μοναχικοί, σε πολλές περιπτώσεις, απλοί άνθρωποι, που ως άλλοι Άτλαντες σήκωσαν στους ώμους τους τη Ρωσία, έγραψαν μερικές από τις λαμπρότερες σελίδες της ιστορίας της. Αυτοί, ζώντας πότε στις κατακόμβες της κοινωνίας και πότε σε ανήλιαγα κελιά και βυθισμένα στο σκότος του ζόφου στρατόπεδα, έζησαν με γενναιότητα και πέθαναν με αξιοπρέπεια διασώζοντας έτσι την τιμή του ανθρώπου και την υπόληψη της πατρίδας σου. Είναι, υπ’ αυτή την έννοια, η συλλογική συνείδηση και η φωνή της πολύπαθης πατρίδας σου.

Θυμάμαι που συζητούσαμε, πολύ πρόσφατα, την περίπτωση του ιστορικού Γιούρι Ντμίτριεφ, του ανθρώπου που ανακάλυψε τον τόπο εκτελέσεων και ομαδικών τάφων στο Σαμαρντόχ και, στη συνέχεια, αφού ταυτοποιούσε τα αθώα θύματα, τοποθετούσε σταυρούς με τα ονόματα και τις ημερομηνίες γέννησης και εκτέλεσης.

Κι όμως, τον άνθρωπο αυτό, με χαλκευμένες κατηγορίες, τον καταδίκασαν, επί της ουσίας, σε ισόβια, με την εκδικητική μανία των επιγόνων των τότε εκτελεστών.

Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Στην πράξη, έχουμε μία δεύτερη εκτέλεση αυτών των αθώων. Αν η πρώτη αφορούσε τη σαρκική τους ζωή, η δεύτερη αφορά τη μνήμη τους. Και αυτό δεν είναι απλά απάνθρωπο, είναι τερατώδες.

Πιστεύεις, καλέ μου φίλε, πως είναι δυνατόν να σβήσει η μνήμη αυτών των ανθρώπων; Πιστεύεις πως οι απόγονοι των δημίων θα νικήσουν το χρόνο; Κάνεις λάθος αν πιστεύεις κάτι τέτοιο.

Βλέπεις, ωστόσο, πως όποιος δεν διδάσκεται από τα μαθήματα του παρελθόντος είναι καταδικασμένος να τα επαναλάβει. Και σήμερα, η Ρωσία επαναλαμβάνει τα ίδια ακριβώς λάθη. Διώκει, φυλακίζει, χλευάζει και εξοντώνει –προς το παρόν μόνο ηθικά– όλους εκείνους που υψώνουν το ανάστημά τους απέναντι στον παράλογο, τρομακτικό, απάνθρωπο, ιμπεριαλιστικό πόλεμο που ξεκίνησε το καθεστώς του γηραιού ηγέτη του Κρεμλίνου στην Ουκρανία.

Ναι, ξέρω, είναι λίγοι, ίσως ελάχιστοι, μα αυτό δεν ακυρώνει ούτε τη σημασία ούτε τη συμβολή τους στην εν τω γίγνεσθαι ιστορία του τόπου σου. Αυτοί οι λίγοι, οι μοναχικοί διαδηλωτές που, κρατώντας ένα κομμάτι χαρτί με κάποιους στίχους ή σύνθημα κατά του πολέμου, είναι οι ήρωες της εποχής μας, για να θυμηθούμε και τον σπουδαίο Ρώσο ποιητή του 19ου αιώνα, Μιχαήλ Λέρμοντοφ.

Βλέπω τις φωτογραφίες τους, έτσι που στέκονται μόνοι μέσα στον πλήθος, εκείνα τα ελάχιστα λεπτά πριν τους συλλάβουν και τους οδηγήσουν στο αστυνομικό τμήμα για να τους επιβάλουν το υπέρογκο πρόστιμο.

Βλέπω την απέραντη μοναξιά τους, μα και τη μεγάλη αισιοδοξία τους. Και μπορώ να σε διαβεβαιώσω πως όταν, κάποτε, τελειώσει αυτός ο πόλεμος και περάσουν τα χρόνια, αυτούς τους ανθρώπους θα μνημονεύουν οι απόγονοι και στην πατρίδα σου και στη χώρα μου. Γιατί, καταβάλλοντας ακόμη και τίμημα που δεν τους αναλογούσε, διατήρησαν την αξιοπρέπεια και την ανθρωπιά τους.

Σε αντίθεση με αυτούς, υπάρχουν κι οι άλλοι, εκείνοι που κυκλοφορούν με το σύνθημα «Δεν ντρέπομαι που είμαι Ρώσος» ζωγραφισμένο στα μπλουζάκια τους ή με την νέα σβάστικα Ζ του 21ου αιώνα.

Γνωρίζω καλά πως δεν συμμερίζεσαι τη στάση των τελευταίων. Ωστόσο, πρέπει να ομολογήσεις πως στις μέρες μας γράφεται μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες στην ιστορία της πατρίδας σου. Δεν σου φαίνεται παράξενο, τουλάχιστον, το γεγονός πως τόσοι πολλοί άνθρωποι, παρασυρμένοι από την προπαγάνδα, δηλώνουν περήφανοι για τους βιασμούς γυναικών, για το πλιάτσικο, για τις δολοφονίες αθώων αμάχων; Ώς πού μπορεί να φτάσει το μακρύ χέρι της προπαγάνδας; Ποια σκοτεινά, μύχια ένστικτα ξυπνάει και μετατρέπει έναν άνθρωπο σε φονιά;

Θυμάμαι τις συζητήσεις που κάναμε για τους αντιφρονούντες της Σοβιετικής Ένωσης. Εσύ, εξάλλου, ήσουν εκείνος που μου έδινε δαχτυλογραφημένα κείμενα, απομαγνητοφωνήσεις εκπομπών ξένων ραδιοσταθμών και κασέτες με σοβιετική τζαζ μουσική.

Όπως τότε, έτσι και σήμερα, χάρη στο διαδίκτυο, κυκλοφορούν οι ετεροδοξίες των συμπατριωτών σου, χάρη στις οποίες μαθαίνουμε αυτά που δεν μας λέει ο λογοκριμένος Τύπος της πατρίδας σου. Χάρη σε αυτούς μαθαίνουμε για τη νέα γενιά πολιτικών κρατουμένων, για τους εκατοντάδες δεσμώτες στα κολαστήρια της περιοχής Περμ, για τα στρατόπεδα στην πέραν των Ουραλίων Ρωσία.

Θα ήθελα να ξέρεις πως νιώθουμε αλληλεγγύη με όλους αυτούς τους έντιμους, γενναίους ανθρώπους, οι οποίοι με τεράστιο προσωπικό κόστος υψώνουν το ανάστημά τους απέναντι στον πανίσχυρο μηχανισμό της τυραννίας.

Είμαστε αλληλέγγυοι και για έναν ακόμη λόγο. Στην ερώτηση: «τι θα επέλεγες ανάμεσα στην πατρίδα και στην αλήθεια;», απαντούν με παρρησία ότι επιλέγουν την πατρίδα με την αλήθεια, γιατί αν την επιλέξεις χωρίς την αλήθεια τότε τη σκοτώνεις.

Παραδέξου πως, μέσα στη γενικευμένη παράνοια, η στάση αυτή εξυψώνει τον μικρό άνθρωπο για τον οποίο σου έγραψα στο προηγούμενο γράμμα μου και, παράλληλα, θέτει τις βάσεις για μια νέα Ρωσία, απαλλαγμένη από το φόβο, την εμμονή με το παρελθόν και τη λατρεία του στιβαρού ηγέτη, δηλαδή μία νέα Ρωσία που με τόλμη θα κοιτάζει το μέλλον και δεν θα αργοπεθαίνει αναπολώντας κάποιο χαμένο κλέος.

Φαντάζομαι πως το ποίημα του Ρόμπερτ Ροζντέστβενσκι σου άρεσε. Ξέρω, άλλωστε, πόσο αγαπάς την ποίηση, γι’ αυτό και θέλω, αν μου επιτρέπεις, να σου θυμίσω τους στίχους του Αντρέι Ριμπακόφ, τον οποίο από εσένα γνώρισα – του ανθρώπου που έμεινε κλεισμένος στο στρατόπεδο κι εκεί γέννησε τον γιο του Γιούλι. Κι εκείνος, παίρνοντας τη σκυτάλη από το χέρι του πατέρα, συνέχισε την πορεία της αξιοπρέπειας γράφοντας, σε καιρούς δύσκολους, στην προκυμαία του Λένινγκραντ, στον τοίχο της πιο εμβληματικής φυλακής στη ρωσική ιστορία, το σύνθημα: «Σταυρώνετε την ελευθερία, μα η ψυχή των ανθρώπων δεν γνωρίζει δεσμά».

Ποια να περιμένω μοίρα;

Βουνά από χιόνι. Τοίχοι από χιόνι. Ανάμεσά τους -

του λύκου το μονοπάτι από κορμό σε κορμό.

 

Να, έρχονται. Όχι δίπλα δίπλα. Ο ένας πίσω από τον άλλον.

Να ξεφύγουν δεν μπορούν, μα έρχονται παρ’ όλα αυτά.

Θα τους σκεπάζει για ώρα η χιονοθύελλα.

Η καρδιά του πένθους είναι εδώ!

 

Θεέ μου, γιατί μας το κάνεις αυτό;

Το σκότος μήπως εμείς καλέσαμε,

τη θλίψη την πικρή, με όνειρα προφητικά

προβλέποντας τον αιώνα μας;

 

Στα χέρια ποιου έπεσες μητέρα Ρωσία;

Με κόκκινο κουρέλι σου βούλωσαν το στόμα.

Τίνος είναι αυτοί; Από πού ήρθαν; Ποιοι είναι;

Σφετεριστές. Ακόλαστοι. Όχι ο λαός.

Θα σου ξαναγράψω σύντομα.

Ο Έλληνας φίλος σου

3 Μαΐου 2022

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.