Σύνδεση συνδρομητών

Το υπονομευμένο Πανεπιστήμιο

Σάββατο, 16 Ιουλίου 2022 22:36
Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Φωτογραφία αρχείου
Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ακόμα κι οι αναγνώστες ενός περιοδικού όπως το Books’ Journal πρέπει να έχουν κουραστεί από τις συζητήσεις για το ελληνικό Πανεπιστήμιο. Το μέλλον του μοιάζει να μην αφορά ιδιαίτερα την ελληνική κοινωνία, ούτε καν τους φοιτητές, ούτε καν το περιβάλλον τους. Συζητούμε σοβαρά για την ανώτατη εκπαίδευση μόνο όταν υπάρχουν κρούσματα βίας, η οποία παρότι έχει καταργηθεί το άσυλο συνεχίζει να εκδηλώνεται κυρίως σε ορισμένα Πανεπιστήμια, στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη (όπου το πανεπιστημιακό κάμπους είναι μόνιμη εστία παραβατικότητας ποινικών, εμπόρων ναρκωτικών και φυγόδικων), στην Κρήτη (στα Χανιά) και στα Γιάννινα. Ακόμα και οι σοβαρές ενστάσεις, που κατατέθηκαν από το περιοδικό μας, για ό,τι προβλέπει το υπό συζήτηση νέο νομοσχέδιο για την ανώτατη εκπαίδευση, ελάχιστους συγκίνησαν. Οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι, πλέον, το Πανεπιστήμιο είναι ακόμα ένας κλάδος του ελληνικού Δημοσίου, και αντιμετωπίζεται όπως κάθε κλάδος του Δημοσίου. Σύντομα δημιουργούνται συντεχνίες που υπερασπίζονται συντεχνιακά συμφέροντα, το σύστημα εργάζεται για να αποφεύγει τις αξιολογήσεις, οι πελατειακές σχέσεις στο Πανεπιστήμιο είναι σοβαρές και ενισχύονται από το ρόλο των κομμάτων. Σαν το Πανεπιστήμιο να λειτουργεί ερήμην της κοινωνίας την οποία αφορά.

Εδώ και καιρό, άλλωστε, το Πανεπιστήμιο έχει χάσει το ενδιαφέρον του και για ό,τι, λίγο καιρό παλαιότερα, το έκανε ελκυστικό: δεν είναι πια θεσμός κοινωνικής κινητικότητας, δεν είναι αποκλειστικός χώρος παροχής γνώσης και βιβλιογραφίας (το διαδίκτυο το έχει υποκαταστήσει σχεδόν πλήρως), ακόμα και η  πολιτικοποίηση στους κόλπους του έχει αλλάξει, αφού τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παίζουν και σ’ αυτό σημαντικότερο ρόλο.

Πλην μερικών σημαντικών προσωπικοτήτων του ακαδημαϊκού χώρου, οι φοιτητές δεν έχουν με τι να ταυτιστούν στη διάρκεια των σπουδών τους, γι’ αυτό άλλωστε στην πλειονότητά τους συνεχίζουν να κάνουν ό,τι έκαναν στο σχολείο: παπαγαλίζουν και προσπαθούν πάση θυσία να περνούν τα μαθήματα.

Όσο για τους γονείς τους, σε σχέση με το επαγγελματικό μέλλον των παιδιών τους, δεν ασχολούνται ιδιαίτερα – πλην όσων θεωρούν το Πανεπιστήμιο υποχρεωτικό για να παραδώσουν στα παιδιά τους μια οικογενειακή επιχείρηση (ένα δικηγορικό γραφείο, ένα φαρμακείο κ.ο.κ.). Ούτε καν οι εισαγωγικές εξετάσεις ενδιαφέρουν, αφού τη φοίτηση σε κάποια απομακρυσμένη σχολή αντικαθιστούν τα κολέγια (παρά τον ελλειμματικό χαρακτήρα της λειτουργίας τους), το ανοιχτό Πανεπιστήμιο, τα Πανεπιστήμια της Κύπρου (δημόσια και ιδιωτικά) και τα αποκαλούμενα παραρτήματα ξένων σχολών. Επιπλέον, η ακαδημαϊκή τελείωση για κάθε φοιτητή που σέβεται τον εαυτό του σημαίνει σπουδές στο εξωτερικό (μεταπτυχιακές ή διδακτορικές), κάτι που είναι συνυφασμένο με το ασταμάτητο brain drain.

Η καλόδεχτη μεταρρύθμιση που επιχειρεί η κυβέρνηση, με εξαίρεση την υπονομευτική για το Πανεπιστήμιο εκλογή των διοικήσεών του, έρχεται με μεγάλη καθυστέρηση – ενώ ήδη η χώρα έχει αποκλειστεί συνταγματικά από τη δυνατότητα να λειτουργούν ιδιωτικά ιδρύματα, με αποτέλεσμα να αιμορραγούν οι ελληνικές οικογένειες πληρώνοντας αμφίβολης αποτελεσματικότητας κολέγια ή τις σπουδές των παιδιών τους στην Κύπρο.

Η Ελλάδα έχασε πολύ χρόνο από την εποχή της μεταρρύθμισης Διαμαντοπούλου, που προκλητικά δεν τη στήριξαν ούτε αυτοί που την ψήφισαν. Πάντως την ανώτατη εκπαίδευση τη διέλυσε εντελώς ο ΣΥΡΙΖΑ, κυρίως διά του Κώστα Γαβρόγλου, ο οποίος επένδυσε σε ένα πελατειακό όργιο – μαζί διέλυσε και την τόσο απαραίτητη, αλλά απαξιωμένη για κοινωνικούς λόγους, τεχνική παιδεία, δημιουργώντας ακόμα ένα αναπτυξιακό εμπόδιο για τη χώρα.

Το Πανεπιστήμιο σήμερα δεν είναι χώρος αξιοκρατίας και εξέλιξης (όσοι ζουν στους χώρους του, γνωρίζουν τι σημαίνει μόνιμες μετατάξεις, πώς συντίθενται τα εκλεκτορικά σώματα, τι σημαίνει οικογενειακές έδρες, γιατί φτιάχνονται κάποια τμήματα προορισμός των οποίων είναι να υπολειτουργούν, γιατί η χώρα είναι διάσπαρτη από πανεπιστημιακά τμήματα όπως παλιότερα ήταν διάσπαρτη από στρατώνες), δεν είναι ασφαλής χώρος, δεν είναι καν ελκυστικός για νέους επιστήμονες που πιθανόν επιδιώκουν να κάνουν ακαδημαϊκή καριέρα. Και βέβαια, έχει πάψει πολύ καιρό να είναι χώρος κοινωνικής αίγλης.  

Προφανώς, όλα αυτά στην κυβέρνηση τα γνωρίζουν, αλλά προσπαθούν σαν να μην υπάρχουν. Καλά κάνουν. Είναι εύλογο να προσπαθούν, διότι απέναντι έχουν να αντιμετωπίσουν μηδενιστές, ανθρώπους που γνωρίζουν και εκτιμούν τα Πανεπιστήμια ως χώρους πολιτικοποίησης και άσκησης στους «μαζικούς αγώνες» νέων στελεχών και μελών. Ο Νίκος Φίλης, π.χ., που εκφράζει την πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ για την εκπαίδευση, είναι ένας επαγγελματίας ακτιβιστής και, απλώς, ενδιαφέρεται για την αναπαραγωγή του προσωπικού μοντέλου του για την πολιτική. Ποτέ στην Ελλάδα δεν υπήρχε τέτοια αδιαφορία για «τον μεγάλο κόσμο εκεί έξω».

Η γνώση και τα ακαδημαϊκά προσόντα, στη χώρα μας, δυστυχώς, δεν μετράνε. Η χώρα κατέκτησε ένα σοβαρό επίπεδο ζωής, κυρίως χάρη σε συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές –ιδίως μέσω της πολιτικής επιλογής της ενωμένης Ευρώπης και του ευρώ–, αλλά σε αυτό το επίπεδο δεν ακολούθησε η εκπαίδευση. Άρα, τα πράγματα είναι δύσκολα όχι για όσους κυνηγάνε ένα πτυχίο αλλά για όσους επιδιώκουν τη γνώση και την απόκτηση πραγματικών ακαδημαϊκών προσόντων. Προϋποθέτουν θέληση, σίγουρα χρήμα, αποφασισμένους νέους και αποφασισμένες οικογένειες να τους στηρίξουν και ασφαλώς ένα βλέμμα προς τα έξω – με αμφίβολη την επιστροφή στη χώρα όσων φύγουν. Σε αυτό το σημείο βρισκόμαστε. Για να αλλάξει αυτή η πραγματικότητα, πρέπει να αλλάξει η θεώρηση του κόσμου από την κοινωνία.

Αλλά για να συμβεί κάτι τέτοιο, θα έπρεπε να έχουμε άλλο πολιτικό σύστημα και άλλες αξίες ως κοινωνία. Δύσκολα πράγματα.

The Books' Journal

Το Books' Journal είναι μια απολύτως ανεξάρτητη επιθεώρηση με κείμενα παρεμβάσεων, αναλύσεις, κριτικές και ιστορίες, γραμμένα από τους κατά τεκμήριον ειδικούς. Πανεπιστημιακούς, δημοσιογράφους, συγγραφείς και επιστήμονες με αρμοδιότητα το θέμα με το οποίο καταπιάνονται.

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.