Πεζογραφία
Αφήγημα από τον Δημήτρη Κωστόπουλο
Πάνω στο Ζάτσαλπ βρίσκεται κάποιος, ένας έλληνας χωριάτης, τον έστειλαν εδώ από την Αρκαδία, ένα πρακτορείο τον έστειλε – απελπιστική περίπτωση με καλπάζουσα, τον περιμένουν από μέρα σε μέρα, αλλά δεν είχε ποτέ στη ζωή του βάκιλους στα πτύελα.
Τόμας Μαν, Το Μαγικό Βουνό
Πριν από περίπου 60 εκατομμύρια χρόνια ξεκίνησαν οι μεγάλες ορογενετικές κινήσεις που, σε μεγάλο βαθμό, διαμόρφωσαν το σημερινό παγκόσμιο ανάγλυφο. Από τις Άλπεις μέχρι τα Ιμαλάια. Αιτία, η σύγκρουση της μεγάλης ευρασιατικής τεκτονικής πλάκας με την Αφρικανική, την Αραβική και την Ινδική. Έτσι, όταν οι γεμάτες ιζήματα μεγάλες θαλάσσιες λεκάνες του προηγούμενου γεωλογικού αιώνα, του Κρητιδικού, συμπιέστηκαν, έγιναν οροσειρές. Ηφαίστεια, σεισμοί, τρέμει η Γη και η ζωή πάνω της. Αλλού χάνεται και αλλού προσαρμόζεται. Συνεχίζεται χαλαρά μέχρι σήμερα.
Τότε σχηματίστηκε και η μεγάλη ασβεστολιθική ορεινή αλυσίδα των Δειναρικών Άλπεων που πιο κάτω γίνεται Πίνδος, κατηφορίζει στην Πελοπόννησο, στρίβει στην Κρήτη, διασχίζει το Αιγαίο –τα σημερινά νησιά είναι οι κορυφές της– και περνάει απέναντι. Εξαίσιες γεωλογικές συγγένειες. Το Νταβός με το Μαίναλο της Αρκαδίας. Η ορεινή Ελλάδα, κυματοθραύστης των υδροφόρων νεφών της Μεσογείου, απόκρημνη αλλά και κατάφυτη. Μέρη απρόσιτα, ιδανικά καταφύγια, φιλοξένησαν κοινούς ληστές και κατσικοκλέφτες, τους κλεφταρματολούς του 1821 και το πρώτο αντάρτικο της Εθνικής Αντίστασης που γρήγορα εξελίχθηκε σε εμφύλιο.
Στο κέντρο της Πελοποννήσου, το όρος Μαίναλο, ελατοσκεπές. Κορφές που συνομιλούν με τον ουρανό. Υψόμετρα ασβεστολιθικά κοντά στα 2.000 μέτρα. Μαγικά μέρη, καταπράσινα με νερά και αρχαίους μύθους. Αρκα-δία, ο κοιτώνας του Δία. Ήρθε και ένας πίνακας του Πουσσέν, Et in arcadia ego, και έγινε ο τόπος θρυλικός. Ατάκτως ερριμμένα πάνω του χωριά και κώμες ακολουθώντας τις διαδρομές του νερού που τρυπάει την πέτρα, τον ασβεστόλιθο, και χάνεται για να εμφανιστεί παρακάτω, ποτάμια και πετρόκτιστα κεφαλάρια. Γεμάτος βρύσες ο τόπος, τα κέντρα της κοινοτικής ζωής. Κόσμος δωρικού ρυθμού, λιτός, μισόλογος, που ένα λέει και χίλια κρύβει.
Η φυματίωση είναι μια παλιά ασθένεια, έχει βρεθεί και στις μούμιες, αλλά η ραγδαία εξάπλωσή της συμβαδίζει με την ανάπτυξη των μεσαιωνικών πόλεων, για να εκτιναχθεί τον 19ο αιώνα μετά την αστική επανάσταση και τις ασφυκτικές αλλά και ανθυγιεινές συνυπάρξεις στα μεγάλα αστικά κέντρα, καθώς αυτή μεταδίδεται με τα σταγονίδια του αέρα. Έτσι και φυσιολογικά στο μυθιστόρημα, τη μεγάλη αυτή κατάθεση του αστικού κόσμου, η φυματίωση δεν είναι μια αρρώστια αλλά ένα λογοτεχνικό σύμβολο. Με χαρακτηριστική εκπρόσωπο τη Μαργαρίτα Γκωτιέ στην Κυρία με τας Καμελίας, όπου εκεί μάλιστα ο Αλέξανδρος Δουμάς υιός συνδέει τα στηθικά νοσήματα με τα πάθη. Εκτός από την εύθραυστη και ευγενική Μαργαρίτα υπάρχει και η Φαντίνα, η φυματική μητέρα της Τιτίκας που υπενθυμίζει την κοινωνική εξαθλίωση, ως φορέα της ασθένειας. Αλλά και στα καθ’ ημάς, καθώς μεγαλώνει ανθυγιεινά και η Αθήνα, η Κερένια κούκλα του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου το 1911. «Ο Νίκος όμως δεν ήταν τυφλός ούτε κουφός να μην ακούη τα τι λέγανε στην γειτονιά και προ πάντων τα κορίτσια καθώς περνούσε: κρίμας το νέο να πάρη εκείνη τη χτικιάρα!—».
Πρακτικά, η φυματίωση απέκτησε το ιστορικό της σχήμα ιατρικά, όταν το 1882 ο Ρόμπερτ Κοχ την αποδέσμευσε από τις δεισιδαιμονίες, με την ανακάλυψη της αιτίας της. Ο βάκιλος του Κοχ. Και επειδή φάρμακα δεν υπάρχουν, ως άμεση αντιμετώπιση της ασθένειας η οποία θερίζει με το 20% των καταγεγραμμένων θανάτων να οφείλονται σε αυτή, συνιστάται ο καθαρός αέρας των βουνών, η ξεκούραση και η καλή τροφή. Στο τέλος του 19ου αιώνα τα «σανατόρια» είναι θεσμός παντού, με ετυμολογική καταγωγή από τη λέξη sano (θεραπεύω) και όχι τη sanitas (υγεία).
Εκτός από τις Άλπεις και τα ευρωπαϊκά βουνά, ιδανικός τόπος για τα σανατόρια ήταν και το ελατοσκεπές Μαίναλο. Το 1923, με πρωτοβουλία και εράνους της αδελφής του Παύλου Μελά, Άννας Παπαδοπούλου, χτίστηκε δίπλα στο χωριό Μαγούλιανα το πρώτο μεγάλο σανατόριο έκτασης 2.500 τετραγωνικών μέτρων για τους φυματικούς της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Το περίφημο Σανατόριο της Μάνας, χτισμένο από τους περίφημους χτίστες των Λαγκαδίων, με βασικό υλικό την γκρίζα πέτρα, τον ασβεστόλιθο της περιοχής. Καινοτομία, οι πλάκες από οπλισμένο σκυρόδεμα στις στέγες, που επιτρέπουν τη δημιουργία μεγάλων ενιαίων θαλάμων αλλά και μπαλκονιών. Λίγο αργότερα θα χτιστούν άλλα δύο, ο Άγιος Τρύφωνας έξω από τη Βυτίνα και το Παλαιό Ξενοδοχείο στην Αλωνίσταινα από τους πνευμονολόγους Μπόμπολα και Γερουλάνο. Το δικό μας Μαγικό Βουνό.
Το 1912, η γυναίκα του Τόμας Μαν χρειάστηκε να παραμείνει για έξι μήνες στο διάσημο σανατόριο Μπέργκχοφ, στο Νταβός της Ελβετίας. Σε μια επίσκεψή του, ο Τόμας Μαν έμεινε εκεί για τρεις εβδομάδες. Μόλις είχε τελειώσει το Θάνατο στη Βενετία και, όπως ο ίδιος διηγείται, εκεί του ήρθε η ιδέα για ένα νέο μεγάλο μυθιστόρημα που θα συμπληρώνει αυτό το περίεργο μείγμα θανάτου και ανεμελιάς του προηγούμενου βιβλίου του. Ο τίτλος του θα ήταν Το Μαγικό Βουνό. Μάλιστα, το πρώτο κεφάλαιο, «Η άφιξη», είναι σχεδόν ακριβής περιγραφή της δικής του άφιξης στο σανατόριο, η υποδοχή και η γνωριμία του με τους γιατρούς και τους ασθενείς. Είχε ξεκινήσει μια βασανιστική διαδικασία συγγραφής, η οποία θα κρατούσε δώδεκα χρόνια. Τη λογοτεχνική διαδρομή του ακολουθεί και ο κεντρικός του ήρωας. Ο νεαρός μηχανικός Χανς Κάστορπ ανεβαίνει στο Νταβός για να επισκεφθεί τον στρατιωτικό ξάδερφό του Γιοαχίμ, αλλά θα παραμείνει επτά ολόκληρα χρόνια, καθώς ανακαλύπτει ότι η φυματίωση έχει χτυπήσει και αυτόν. Το Μαγικό Βουνό θα κυκλοφόρησε τελικά το 1924.
Φυσιολογικά, εκτός από την περιγραφή αυτής της ιδιαίτερα ασυνήθιστης ατμόσφαιρας για τους πεδινούς, αυτή «τη θλιβερή μεταβατικότητα που υπάρχει λίγο πριν πέσει ολοκληρωτικά η νύχτα» και «το χιόνι που έλιωνε διάτρητο και πορώδες», στο βιβλίο θα εισβάλουν και οι ιδεολογικές αναζητήσεις του μεσοπολέμου. Να μην ξεχνάμε ότι ο 20ός αιώνας είναι ένας κατεξοχήν ιδεολογικός αιώνας. Κεντρικό πρόσωπό της ιδεολογικής διαμάχης είναι ο ιταλός συγγραφέας, οπαδός του Διαφωτισμού, του ορθού λόγου και της αστικής δημοκρατίας, Σεττεμπρίνι και οι φλογερές ιδεολογικές διαμάχες του με τον εβραϊκής καταγωγής ιησουίτη Λέον Νάφτα, εχθρό του εμπορίου και του χρήματος: «Το χρήμα θα γίνει Καίσαρ». Φανατικός, ο Νάφτα υμνεί τη στασιμότητα αλλά, ταυτόχρονα, προπαγανδίζει «την αναμόρφωση της κοινωνίας σύμφωνα με το πρότυπο του ιδεώδους του κομμουνιστικού κράτους του Θεού». Μάλιστα, χαρακτηριστική της ενσωμάτωσης των ιστορικών γεγονότων στην εξέλιξη του βιβλίου είναι η αργοπορημένη είσοδος του Λέον Νάφτα στην αφήγηση, από τη μέση του βιβλίου. Όταν έχει, όπως φαντάζομαι, προηγηθεί η κατάληψη της εξουσίας από τους μπολσεβίκους, το 1918.
Την ίδια εποχή, στο δικό μας Μαγικό Βουνό, στην ορεινή Αρκαδία, τα περισσότερα χωριά και οι κώμες του Μαινάλου έχουν εγκλωβιστεί στον 19ο αιώνα. Εκεί δεν έχει φτάσει το αυτοκίνητο, σημείο αναφοράς στη ζωή τους είναι το άλογο. Χωρίς ηλεκτρισμό και νερό στο σπίτι. Λάμπες, λυχνάρια και βαρέλες με νερό στον ώμο. Το χειμώνα, η ζωή στριμωγμένη μέσα σε ένα δωμάτιο, το χειμωνιάτικο. Το βράδυ, ο ένας δίπλα στον άλλο, στο ξύλινο πάτωμα με τις απλάνιστες σανίδες, τυλιγμένοι με τις βαριές βελέντζες, κοντά στο τζάκι. Ο κόσμος των βουνών δεν υπάρχει σήμερα. Τον περιγράφει συναρπαστικά ο Γκατζογιάννης στην Ελένη του.
Φυσιολογικά, οι ιδέες του Σεττεμπρίνι, όχι μόνον είναι δύσκολο να φτάσουν αλλά πιθανόν και δεν ενδιαφέρουν κανέναν. Ο Διαφωτισμός, ο ορθός λόγος και η πρόοδος είναι μάλλον άγνωστες λέξεις και ο χρόνος παραμένει κυκλικός, στενά συνδεδεμένος με τις ετήσιες θρησκευτικές τελετές. Νηστείες και πανηγύρια, το αμετάβλητο της μοίρας, η αιώνια τάξη. Πόσο τυχαίο είναι ότι στον Διχασμό τάχθηκαν φανατικά με τον βασιλιά Κωνσταντίνο; Εξαίρεση ίσως αποτελεί η κοινότητα των εμπόρων της Δημητσάνας, οι οποίοι με δικά τους χρήματα ηλεκτροδότησαν την κωμόπολη τη δεκαετία του 1930. Το ηλεκτρικό ρεύμα έφτασε στην επαρχία, και όχι σε όλη, τη δεκαετία του 1950, με το φράγμα του Λάδωνα. Αλλά και αυτοί, οι Δημητσανίτες, θα παρέμεναν φανατικά βασιλικοί.
Ο κόσμος της ακινησίας και της συνήθειας που ουσιαστικά συρρικνώνει το χρόνο, η ασιατική οπτική της ιστορίας του Νάφτα. Αλλά ο ιησουίτης Νάφτα –οι ιησουίτες ήταν μεγάλη σχολή μαθηματικών– ασφυκτιά μέσα στην ίδια του τη φιλοσοφία. Το κράτος του Θεού χρειάζεται έναν νέο μεσσιανισμό. Δεν εγκαταλείπει τη βασική του αρχή, την προσαρμόζει. Επικαλείται τον Γρηγόριο τον Μεγάλο, τον ιδρυτή του κράτους του Θεού, «καταραμένος ο άνθρωπος που συγκρατεί το ξίφος του από το αίμα», και οργισμένος ο ίδιος καταθέτει τη δική του άποψη. «Αυτό που χρειάζεται αυτό που απαιτεί, αυτό που θα δημιουργήσει είναι ο τρόμος». Εκτός αυτού, η απάντηση έχει έρθει –διαψεύδοντας τον Μαρξ– από την ασιατική πλευρά. Η δικτατορία του προλεταριάτου είναι ιστορικό γεγονός και ο κομμουνισμός είναι η απάντηση στην αποτυχία του χριστιανισμού.
Οι αιμάσσουσες ριζοσπαστικές ιδέες του Νάφτα θα φτάσουν και στα βουνά της Αρκαδίας με τα παιδιά της βουκολικής ζωής της όταν επιστρέφουν από τις σπουδές τους, κυρίως δάσκαλοι, στην αστική, αλλά και καρδιά του προλεταριάτου, Αθήνα. Ας υπενθυμιστεί ότι οι φλογερές μεν αλλά πολιτισμένες θεωρητικές διαμάχες του Σεττεμπρίνι με τον Νάφτα –η αντίληψη της αστικής δημοκρατίας απέναντι στον κομμουνιστικό ολοκληρωτισμό– θα τελειώσουν βίαια. Αγανακτισμένος, ο αστός Σεττεμπρίνι δεν μπορεί να μείνει αδιάφορος στον προσηλυτισμό του Νάφτα. «Είμαι αποφασισμένος να σας εμποδίσω να ενοχλείτε την απροστάτευτη νεολαία με την απρέπειά σας», του λέει. Κι ο Λέον (Τρότσκι) Νάφτα τον καλεί σε μονομαχία.
Στα βουνά της Αρκαδίας ουσιαστικά δεν θα έφτανε, στην αρχή τουλάχιστον, η διαμάχη Σετεμπρίνι - Νάφτα. Αυτό που έφτασε ήταν ο εμφύλιος μέσα στο μυαλό του Νάφτα, που προσπαθούσε να αντικαταστήσει μέσα του την παραδοσιακή χριστιανική ακινησία με τον νεοφανή μεσσιανισμό του κομμουνισμού, που είχε όπλο τον τρόμο. Κανονική διπολική διαταραχή με δόση σχιζοφρενικών οραμάτων. Αν και η από μακριά υψηλή εποπτεία του αστικού κόσμου, με το ιδιώνυμο του Βενιζέλου, θα εμπόδιζε την έκρηξη. Όταν όμως οι ιστορικές εξελίξεις (η Κατοχή) το επέτρεψαν, η σκληρή και βίαιη κάποιες φορές αλλά συνεκτική αγροτική κοινωνία των βουνών έγινε κουρελόχαρτο. Εκεί ο εμφύλιος δεν ήταν ιδεολογικός, αγράμματοι άνθρωποι ήταν οι περισσότεροι. Κυρίως, ήταν ανθρωπολογικός. Άνθρωποι έσφαζαν ανθρώπους. «Είμαστε αυγά ανάμεσα σε δυο πέτρες», θα εκμυστηρευόταν ένας εκ των τελευταίων επιζώντων της εποχής, κωδωνοκρούστης του ρολογιού της Αγίας Κυριακής. Αντιδικίες, κυρίως κτηματικές, χολωμένοι φανατισμοί, το μίσος που γίνεται παράταξη. Σφαγή κανονική, με πηγάδες και κομμένα κεφάλια. Οι μισοί στα Τάγματα και οι άλλοι μισοί στο Αντάρτικο. Την περιγράφει για ένα άλλο βουνό πιο κάτω, τον Πάρνωνα, ο Θανάσης Βαλτινός, στην Ορθοκωστά. Τελείωσε όταν κυριάρχησε ο Εθνικός Στρατός, το δημοκρατικό αστικό κράτος, εξίσου βίαιο κι αυτό. Ο παππούς του Σεττεμπρίνι ονόμαζε τα οδοφράγματα «θρόνο του λαού».
Στο Μαγικό Βουνό του Τόμας Μαν, με το πιστόλι στο χέρι, απέναντι, στα δέκα βήματα, ο Σεττεμπρίνι πυροβολεί στον αέρα και ο Νάφτα τινάζει τα μυαλά του στον αέρα προαναγγέλλοντας ουσιαστικά το αδιέξοδο της ιδεολογίας του. Τα κομμουνιστικά κράτη κατέρρευσαν μόνα τους, αφού προηγουμένως κατέστρεψαν τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.
Ο εμφύλιος ρήμαξε και το δικό μου Μαγικό Βουνό και, μετά το τέλος του, τα δικά του «βασανοπαίδια» άφησαν το βουνό και κατέβηκαν στην πεδιάδα, όπως ο Χανς Κάστορπ, το «βασανοπαίδι» του Τόμας Μαν. Αυτός για να ζήσει ή για να πεθάνει και αυτά για να γίνουν θυρωροί, γκαρσόνια και οικοδόμοι. Το έπος της αντιπαροχής είχε ξεκινήσει και μαζί της ο Ψυχρός Πόλεμος.
Το περίφημο Σανατόριο της Μάνας, όπως όλα τα σανατόρια, κατέρρευσε κι αυτό μετά την ανακάλυψη της πενικιλίνης, πριν τελικά γίνει πανάκριβο πεντάστερο ξενοδοχείο – και αυτό το κείμενο μπορεί να γίνει ο πρόλογος στο νέο μου μυθιστόρημα.
Σημείωση: τα αποσπάσματα από το Μαγικό Βουνό του Τόμας Μαν προέρχονται από την έκδοση του Μεταίχμιου, σε μετάφραση από τα γερμανικά του Θόδωρου Παρασκευόπουλου
Το χριστουγεννιάτικο διήγημα του Νίκου Ψαρρού
Η Μαίρη ξύπνησε με ένα τίναγμα… Είχε αποκοιμηθεί μπροστά στην οθόνη, στο μάγουλό της τα αποτυπώματα των κουμπιών του πληκτρολογίου. Έξω ήταν σκοτεινά, οι σκιές των χιονονιφάδων που στροβιλίζονταν στον αέρα και στο κίτρινο φως της λάμπας του δρόμου έκανα έναν τρελό χορό στον τοίχο απέναντι από το παράθυρο. Το δωμάτιο ήταν κρύο, από τη μια κράταγε τη θερμοκρασία χαμηλή γιατί έτσι μπορούσε να συγκεντρωθεί καλύτερα στη δουλειά της, από την άλλη το σώμα του καλοριφέρ χρειάζονταν επειγόντως εξαέρωση.
Διήγημα από την Άλκη Πολίτη
Είναι μια αλήθεια παγκοσμίως γνωστή και απολύτως αναγνωρισμένη, ότι οι πιθανότητες να βρει ταιριαστό ταίρι μια γυναίκα που πατάει βαθιά στο δεύτερο μισό της δεκαετίας των 30 μειώνονται από λεπτό σε λεπτό. Και, καθώς το γνωρίζει κι εκείνη, αφού το βλέπει σε κάθε στροφή και σε κάθε σκρολ, θα μπορούσαμε, ίσως, να της επιτρέψουμε κάποιες συμπεριφορές που σε άλλους αιώνες και σε άλλα είδη λογοτεχνίας θα άρμοζαν σε μάλλον παράφορες φυσιογνωμίες.
Ο αλγερινός συγγραφέας Μπουαλέμ Σανσάλ, από τις σημαντικότερες φωνές της γαλλόφωνης λογοτεχνίας του Μαγκρέμπ και δηλωμένος υπερασπιστής της ελευθερίας του λόγου, έλαβε προεδρική χάρη από τον πρόεδρο της Αλγερίας, Αμπντελματζίντ Τεμπούν. Έγινε έτσι δυνατή η αποφυλάκισή του και η φυγή του από την Αλγερία.
Το Βραβείο Booker 2025, την κορυφαία βρετανική λογοτεχνική διάκριση για μυθιστόρημα γραμμένο στα αγγλικά, κέρδισε ο Ντέιβιντ Σολόι (David Szalay) με το μυθιστόρημα Flesh (Σάρκα). Είναι ο πρώτος συγγραφέας ουγγρικής καταγωγής (γεννήθηκε, βέβαια, στον Καναδά) που κερδίζει το Booker. «Το βιβλίο στο οποίο επιστρέφαμε συνεχώς, αυτό που ξεχώριζε από τα άλλα σπουδαία μυθιστορήματα, ήταν το Flesh — λόγω της ιδιαιτερότητάς του», είπε ανακηρύσσοντας τον νικητή ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, Roddy Doyl, και παρ’ όλο που τα στοιχηματικά γραφεία πρόκριναν ως φαβορί τον Andrew Miller, με το The Land in Winter, με 1,5 προς 1, έναντι του Ντέιβντ Σολόι με 2,25 προς 1.
Τον Πέτρο [Κουτσιαμπασάκο] τον πρωτογνώρισα στην ταβέρνα του Οικονόμου, στα Πετράλωνα, όπου πολύ γρήγορα έγινε αχώριστο μέλος της παρέας μας. Της «παρέας της Πέμπτης» όπως την αποκαλούσαμε, αφού συναντιόμασταν εκεί το βραδάκι κάθε Πέμπτης, όλοι μαζί, χρόνια τώρα. Εκείνος ερχόταν με τα πόδια, περπατώντας από το σπίτι του, μια κι έμενε στον ίδιο δρόμο, λίγα στενά πιο κάτω. Μετρημένος, σοβαρός, ευθύς, μα πάνω απ’ όλα καλόκαρδος. Γιατί η ευγένεια ήταν νομίζω η λέξη που του άρμοζε περισσότερο και χαρακτήριζε τον Πέτρο, τον καλό μας φίλο. Πάντοτε με το χαμόγελο, συνεσταλμένος, τρυφερός, με τον καλό λόγο για όλους.
Τη Δευτέρα, 11 Αυγούστου, θα κυκλοφορήσει στα βιβλιοπωλεία και στα περίπτερα σε όλη την Ελλάδα το νέο τεύχος 167 του Books' Journal, αφιερωμένο σε έναν απόντα: τον συγγραφέα Πέτρο Κουτσιαμπασάκο, που συμπληρώθηκαν έντεκα χρόνια από την ξαφνική εκδημία του.
Νουβέλα του Luigi Pirandello
Μετάφραση από τα ιταλικά: Δημήτριος Mποσνάκης
Πριν από μερικούς μήνες, με αφορμή το θάνατο του Θανάση Βαλτινού, είχα προσέξει, σε μια συνέντευξη που είχε δώσει στην Κατερίνα Σχινά και στον Ηλία Κανέλλη για το Books’ Journal (τχ. 45, Ιούνιος 2014, αναδημοσιεύεται στον τόμο: Κι αυτοί είναι η Ελλάδα, που ετοιμάζεται και θα κυκλοφορήσει σε μερικές εβδομάδες από τις εκδόσεις του Books’ Journal), έναν αστεϊσμό του συγγραφέα για τον Αλέξη Τσίπρα, που παρέπεμπε σε μια φράση νουβέλας του Πιραντέλο: «Τσουκαρέλο, διακεκριμένος μελωδός». Την αναζήτησα, άρχισα να τη μεταφράζω – κι αφού την ολοκλήρωσα την εμπιστεύτηκα στη σύνταξη του περιοδικού. Αξίζει το χρόνο σας. Δ. Μπ.
Από τη δεκαετία του 1980 ήταν υποψήφιος για Νόμπελ ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, από τους πρώτους σ’ όλους τους καταλόγους, από τους επικρατέστερους σ’ όλες τις συζητήσεις – ωστόσο είκοσι πέντε τόσα χρόνια στην αναμονή είναι, τουλάχιστον, εξαντλητικά. Σε αποθαρρύνουν. Παύεις να περιμένεις πια. Αν ληφθεί μάλιστα υπ’ όψη και το «πολιτικό ατόπημα» του συγγραφέα να αποκηρύξει την αριστερή του νιότη, να συμπαραταχθεί με την Κεντροδεξιά και να διεκδικήσει την προεδρία της χώρας του το 1990, οι ελπίδες του για Νόμπελ μάλλον είχαν εκπνεύσει οριστικά. Κι όμως, το 2010, στα 74 χρόνια του, ο περουβιανός συγγραφέας, με πεζογραφικό έργο από τα πιο πολυπρισματικά, πολυδιάστατα, αριστοτεχνικά δομημένα της σύγχρονης λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας, αξιώθηκε, επιτέλους, τη διάκριση της Σουηδικής Ακαδημίας «για τη χαρτογράφηση των δομών της εξουσίας και την καυστική απεικόνιση της αντίστασης, της εξέγερσης και της ήττας του ατόμου», σύμφωνα με την ετυμηγορία της.
Χριστουγεννιάτικο διήγημα επιστημονικής φαντασίας
Ο Προπομπός Νο 1564 βγήκε από το υπερδιάστημα κοντά στον πέμπτο πλανήτη του άστρου που στις τράπεζες δεδομένων του χαρακτηριζόταν με έναν δεκαπενταψήφιο αλφαριθμητικό κωδικό που περιείχε όλες τις βασικές πληροφορίες για τον τύπο του (κατηγορία 15-2 σύμφωνα με την ταξινόμηση των σοφών της Πηγής – έτσι ονόμαζε το νοήμον είδος τον πλανήτη από τον οποίο καταγόταν πριν δημιουργήσει μια τεράστια αστρική αυτοκρατορία), τις συντεταγμένες του σε σχέση με το κέντρο του γαλαξία και την ταξινόμησή του ως φέρον πλανήτη με νοήμονα ζωή. Οι τράπεζες δεδομένων χαρακτήριζαν τον τρίτο πλανήτη ως φέροντα ζωή και προηγούμενες διερευνητικές αποστολές είχαν διαπιστώσει πως ο πλανήτης αυτός είχε ένα πλούσιο οικοσύστημα με ιδανικές συνθήκες για τον εποικισμό του από τους Ιερούς Κατακτητές – όπως αυτοαποκαλούνταν οι κάτοικοι της Πηγής από τότε που ένας προφήτης είχε υποτάξει με έναν παγκόσμιο ιερό πόλεμο όλες τις ομάδες οι οποίες ώς τότε ζούσαν σε ανεξάρτητες πολιτικές οντότητες και τις είχε ενώσει σε μια παντοδύναμη καταρχήν πλανητική αυτοκρατορία που αργότερα επεκτάθηκε σε γειτονικά πλανητικά συστήματα υποτάσσοντας τους όποιους νοήμονες ιθαγενείς έβρισκε στο διάβα της ή απλά εξολοθρεύοντάς τους αν δεν αποδέχονταν τους Ιερούς Κανόνες του Προφήτη.
Να. Εδώ είναι. Αυτό το μονοπάτι πήραν.
Δεν είναι αυτό το χώμα που πάτησαν τα πόδια τους. Δεν είναι αυτές οι πέτρες που κατρακύλησαν στο διάβα τους. Δεν είναι αυτή η ξεραμένη κοίτη του χειμάρρου. Αυτό ήταν το αληθινό τους μονοπάτι. Το αληθινό μονοπάτι είναι κάτω από τα σκαλιά, αυτά τα σκαλιά από χρυσαφένια πέτρα που κόλλησαν πάνω στο αληθινό μονοπάτι για να μη χαθεί το ίχνος του, για να μη σβηστεί το αληθινό μονοπάτι.
