Ιστορία

Παναγιώτης Π. Πασπαλιάρης, Ο Μεγάλος Ανορθόγραφος, Ανατύπωση της έκδοσης του 1806 με τα ορθογραφικά της σφάλματα. Μια προσπάθεια ταύτισης, Ναυπλιεύς, Αθήνα 2021, 286 σελ.

 Κι αν ήταν αλήθεια; Αν δηλαδή ο Μεγάλος Ανορθόγραφος ήταν ο Μεγάλος Παρεξηγημένος της νεότερης ιστορίας μας; Ο Παναγιώτης Π. Πασπαλιάρης αναζητεί τον πιθανό συγγραφέα ενός καταστατικού κειμένου για την ελληνική Επανάσταση και προτείνει στην ιστορική έρευνα να αναζητήσει την πιθανότητα να το έχει γράψει ο Ιωάννης Καποδίστριας. Μια συναρπαστική ιστορική υπόθεση, ωραία σαν μυθιστόρημα. (τεύχος 124)

Christian Meier, Ένας πολιτισμός ελευθερίας: Η αρχαία Ελλάδα και οι απαρχές της Ευρώπης, μετάφραση από τα γερμανικά: Αννέτε Φώσβινκελ, επιστημονική επιμέλεια και επίμετρο: Δημήτρης Κυρτάτας, Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, Αθήνα 2019, 390 σελ.^[*]

Ο Κρίστιαν Μάιερ έγραψε το βιβλίο του Ένας πολιτισμός ελευθερίας με τη σκέψη στραμμένη στο παρόν και το μέλλον. Το παρελθόν τον ενδιαφέρει πρωτίστως για την επικαιρότητά του και για τον τρόπο με τον οποίο επηρέασε και επηρεάζει την πολιτική και τον πολιτισμό στη σύγχρονη Ευρώπη και, γενικότερα, τον σύγχρονο κόσμο. Θέτει έτσι ερωτήματα που μας αφορούν σήμερα και που θα μας απασχολήσουν αύριο. (τεύχος 124)

Σωτήρης Σπαθάρης, Τα απομνημονεύματά μου, εισαγωγή, επιμέλεια, επεξηγηματικά σχόλια: Γιάννης Κόκκωνας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Αθήνα 2020, 710 σελ. 

 Αυτός ο άνθρωπος έχει ταυτίσει τόσο συγκλονιστικά όλη τη ζωή του με την τέχνη του Καραγκιόζη –χωρίς την οποία, λέει, θα πέθαινε– που καταφέρνει να ξεπεράσει τα μύρια καθημερινά του βάσανα, αντλώντας δύναμη από τη σωτήρια χαρά της δημιουργίας.

Θέμης Μαρίνος, Μυστική αποστολή στο Ιόνιο (1944). Κωδικός «Dastard», Ίκαρος, Αθήνα 2013, 512 σελ.

Τι πραγματικά συνέβη στα Επτάνησα, και ιδίως στην Κεφαλονιά, μετά την αποχώρηση των Γερμανών κατακτητών από την Ελλάδα; Τι σήμαινε για την ομαλότητα η επιλογή του τότε πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου να δεχθεί να παραδώσει μετά την απελευθέρωση τη διοίκηση των Ιονίων Νήσων στον ΕΛΑΣ; Ο Θέμης Μαρίνος, ένας ήρωας της αντίστασης, μέσα από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του επιτίθεται στη μυθοποιημένη αριστερή εκδοχή της ιστορίας. [ΤΒJ]  

Οι αρχαίοι Έλληνες άργησαν να αντιληφθούν την αξία και τη γοητεία της βιογραφίας. Αλλά όταν την ανακάλυψαν έδειξαν και για το νέο αυτό γραμματειακό είδος όλο τους το πάθος. Έγραφαν και διάβαζαν βιογραφίες βασιλέων, στρατηγών, πολιτικών και φιλοσόφων, δηλαδή όλων των μεγάλων και σπουδαίων ανδρών. Όταν μάλιστα εμφανίστηκαν δυναμικά στο προσκήνιο της ιστορίας οι χριστιανοί, στα βιογραφούμενα πρόσωπα προστέθηκαν ασκητές και άγιοι: οι αποκαλούμενοι φιλόσοφοι της νέας θρησκείας. ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ BOOKS' JOURNAL, τχ. 73

Αλέξανδρος Ιόλας: Η κληρονομιά. Έκθεση αφιερωμένη στον άνθρωπο που συνέβαλε στην ίδρυση του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. ΜΜΣΤ, Εγνατία 154, Θεσσαλονίκη. Διάρκεια: 6/10/2018 - 20/1/2019

Μια ιδιαίτερη έκθεση λειτουργεί στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Έκθεση τεκμηρίων του περάσματος από τη ζωή του Αλέξανδρου Ιόλα. Το 1979, ο φανατικός για τέχνη συλλέκτης ενέπνευσε μια μικρή συντροφιά Θεσσαλονικέων που επιθυμούσαν να προσφέρουν και, δωρίζοντας μέρος της προσωπικής του συλλογής με έργα σημαντικών διεθνών καλλιτεχνών, συνέβαλε στη δημιουργία του πρώτου κέντρου σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα. Ωστόσο, η αδιάκριτη Ελλάδα του αυριανισμού περίμενε τον Αλέξανδρο Ιόλα έτοιμη να τον κατασπαράξει. Και τον κατασπάραξε. [ΤΒJ]

Δημήτριος Απ. Καραμπερόπουλος, Μελέτες για τον Ρήγα Βελεστινλή. Τριάντα χρόνια (1990-2020), Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2020, 1228 σελ.

Με την ογκωδέστατη συναγωγή Μελέτες για τον Ρήγα Βελεστινλή, ο Δημήτριος Καραμπερόπουλος παρέχει στον αναγνώστη ένα εγχειρίδιο για τον φλογερό επαναστάτη, ή μάλλον μια Εγκυκλοπαίδεια για το ευρύ κοινό, και ταυτόχρονα ένα εργαλείο έρευνας για κάθε μελετητή του Ρήγα και της εποχής του.

Gonda Van Steen, Adoption, Memory and Cold War Greece: Kid pro quo?, University of Michigan Press, 2019, 350 σελ.

Gonda Van Steen, Ζητούνται παιδιά από την Ελλάδα. Υιοθεσίες στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου, μετάφραση από τα αγγλικά: Αριάδνη Λουκάκου, Ποταμός, Αθήνα 2021, 536 σελ. 

Το τελευταίο βιβλίο της καθηγήτριας ελληνικών σπουδών Gonda Van Steen έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό στη ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία: τις υιοθεσίες περισσότερων από 3.000 παιδιών από την Ελλάδα στην Αμερική κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου (κυρίως την περίοδο 1950 - 1962). Συνδυάζοντας την ακαδημαϊκή εμβρίθεια με την αφοπλιστική ευαισθησία, η Van Steen ανατέμνει κριτικά ένα συναισθηματικά και ηθικά φορτισμένο θέμα, απευθυνόμενη στο πλατύ κοινό. (τεύχος 108)

Κωστής Κορνέτης, Τα παιδιά της δικτατορίας. Φοιτητική αντίσταση, πολιτισμικές πολιτικές και η μακρά δεκαετία του εξήντα στην Ελλάδα, μετάφραση από τα αγγλικά: Πελαγία Μαρκέτου, Πόλις, Αθήνα 2015, 720 σελ.

Kostis Kornetis, Children of the Dictatorship. Student Resistance, Cultural Politics, and the “Long 1960s” in Greece, Berghahn Books, New York/Oxford 2013, 376  σελ. 

Δεν ήταν εύκολο πράγμα η πολιτικοποίηση της νεολαίας την περίοδο της δικτατορίας. Σε μια εποχή κατά την οποία η χώρα ήταν αποκομμένη από τον δυτικό κόσμο, οι νέοι προσπαθούσαν να μιμηθούν τον τρόπο ζωής, τις μουσικές προτιμήσεις, τα ενδυματολογικά πρότυπα των συνομιλήκων τους στην Ευρώπη. Μια γενιά πολιτικοποιημένη στους Λαμπράκηδες, και μια νεότερη γενιά που προσπαθούσε να βγάλει το κεφάλι έξω από τα στεγανά της χούντας, συναντήθηκαν στην εξέγερση του Πολυτεχνείου...

 ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ BOOKS’ JOURNAL – τχ. 54

Κωνσταντίνα Ε. Μπότσιου - Σωτήρης Ριζάς, 1821. Από την Επανάσταση στο Κράτος, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2021, 434 σελ.

Πόσο σχετικές ήταν οι εξελίξεις και οι αλλαγές στο νέο ελληνικό κράτος με τις επιδιώξεις των επαναστατημένων του 1821; Πόσο συνδεδεμένη υπήρξε η λαϊκή ευημερία ως ζητούμενο με την ανάγκη αποκοπής από τον αναχρονιστικό τρόπο λειτουργίας του οθωμανικού κράτους και τους παρηκμασμένους θεσμούς του; Τελικά, άξιζε τον κόπο η δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους;

Κωνσταντίνος Δ. Βλάσσης, Πρόσφυγες, οικονομία και νομοθεσία κατά την Μικρασιατική Εκστρατεία. Ο επίμαχος ν. 2870/1922, Δούρειος Ίππος, Αθήνα 2020, 363 σελ.

Παρότι στον κοινό νου το προσφυγικό πρόβλημα έχει συνδεθεί κυρίως με τις επιπτώσεις της Μικρασιατικής Καταστροφής, το ελληνικό κράτος αντιμετώπισε ποικίλες προσφυγικές κρίσεις στο ενδιάμεσο κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας (τεύχος 123).

Γιαν Κόουρα, Διχοτομημένη Νήσος. Ψυχρός Πόλεμος και Κυπριακό την περίοδο 1960-1974, μετάφραση από τα τσεχικά: Κώστας Τσίβος, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2021, 224 σελ.

Παρά τα όσα πιστεύονται, το Κυπριακό, από την ανεξαρτητοποίηση της Κύπρου το 1960 έως και την τουρκική εισβολή του 1974, δεν είναι απλώς ένα θέμα του δυτικού κόσμου. Είναι μια ψυχροπολεμική αντιπαράθεση, στην οποία σημαίνοντα ρόλο διαδραμάτισε μια τρίτη σοσιαλιστική χώρα, η Τσεχοσλοβακία. Δυο φορές η Κύπρος αγόρασε όπλα από την Τσεχοσλοβακία, αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι ειδικά η πρώτη παραγγελία της κυπριακής κυβέρνησης ξεπερνούσε τα 4,7 εκατομμύρια κορώνες. (τεύχος 122)