Ιστορία

Αριστείδης Ν. Χατζής, Ο Ενδοξότερος Αγώνας. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2021, 648 σελ. 

Βλέποντας το πολυσέλιδο βιβλίο του Αριστείδη Χατζή και διαβάζοντας τον σαφέστατο τίτλο του, Ο Ενδοξότερος Αγώνας. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, είναι προφανές ότι περιμένεις να διαβάσεις μια ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, γραμμένη βέβαια με σύγχρονο τρόπο και σε σύγχρονη γλώσσα. Και αυτό συμβαίνει πράγματι, κατά έναν τρόπο όμως κάπως αντισυμβατικό – και γι’ αυτό συναρπαστικό.*

Lyndsy Spence, Casta Diva. Μαρία Κάλλας – Η κρυφή ζωή της, μετάφραση από τα αγγλικά: Χρύσα Φραγκιαδάκη, Παπαδόπουλος, Αθήνα 2021, 494 σελ.

Αστραφτερή θεά, μύθος της μουσικής, στην πραγματικότητα ήταν μια τσακισμένη γυναίκα, έτοιμη να πέσει θύμα των ανασφαλειών της και του συναισθηματικού κενού της. Μια προικισμένη γυναίκα που εργάστηκε πολύ για να νέμονται τη χάρη της η αδηφάγος μητέρα της Λίτσα, ο χυδαίος συμφεροντολόγος σύζυγός της Μενεγκίνι και ο εξουθενωτικός, εξουσιαστικός και βίαιος εραστής της Ωνάσης. Ένα βιβλίο για τη Μαρία Κάλλας, μια συντετριμμένη, μοναχική γυναίκα πίσω από το μύθο της. (τεύχος 125)

Αλέξης Παπαχελάς, Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974. Ο Ιωαννίδης και η παγίδα της Κύπρου. Τα πετρέλαια και το Αιγαίο. Ο ρόλος των Αμερικανών, Μεταίχμιο, Αθήνα 2021, 630 σελ.

Το βιβλίο Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, ανατέμνει τεκμηριωμένα, κάνοντας χρήση νέων πρωτογενών πηγών, τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις την εποχή της απριλιανής χούντας μέχρι και την αυγή της μεταπολίτευσης. Ο τίτλος είναι δηλωτικός: υπάρχουν (ακόμα) «κρυμμένες υποθέσεις» για την περίοδο στην οποία αναφέρεται το βιβλίο, που σε πολλές από αυτές η 25χρονη έρευνα του Αλέξη Παπαχελά ρίχνει φως. Όπως όμως αναφέρει ο συγγραφέας στην ακροτελεύτια φράση του επιλόγου του, για κάποιες άλλες εξακολουθούν να λείπουν οι «μάρτυρες» και οι «αποδείξεις».

To κείμενο του Ουίλιαμ Αλοσκούφη είναι η εισήγησή του στη συζήτηση της 1ης Οκτωβρίου 2021, στον κήπο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, για το νέο βιβλίο του Δημήτρη Υφαντή με θέμα τον Γιώργη Ζάρκο, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Άγρα.

------------------

Δημήτρης Υφαντής, Αυτός που έσπασε τις βιτρίνες – Γιώργης Ζάρκος. 54 ημέρες εγκλεισμού στο Δημόσιο Ψυχιατρείο Αθηνών, Άγρα, Αθήνα 2020, 144 σελ.

Τη δεκαετία του 1930, ο αθυρόστομος κομμουνιστής συγγραφέας Γιώργης Ζάκρος στέλνεται στο Δαφνί και η παραμονή του εκεί είναι αφορμή ενός χρονικού με την εμπειρία του από τον εγκλεισμό. Οι σκέψεις του, παρότι τις προκαλεί ο εξαναγκαστικός εγκλεισμός του, καταγράφουν την απανθρωπία του συστήματος ψυχικής υγείας – και κατά τούτο, ο Ζάρκος ταυτίζεται με τον Άντον Τσέχοφ, ο οποίος, στον Θάλαμο αρ. 6,  επίσης είχε περιγράψει τον εγκλεισμό σε ψυχιατρείο, τον καταναγκασμό και την απανθρωποποίηση, συστατικά με τα οποία ήταν συνυφασμένη η ψυχική υγεία έως και πριν από μερικά χρόνια. [ΤΒJ]

Gonda Van Steen, Ζητούνται παιδιά από την Ελλάδα. Υιοθεσίες στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου, μετάφραση από τα αγγλικά: Αριάδνη Λουκάκου, Ποταμός, Αθήνα 2021, 536 σελ.  

Με το τέλος του Εμφυλίου, το διάστημα 1949-62, τα χρόνια του αναδυόμενου Ψυχρού Πολέμου και της αμερικανικής παρέμβασης στη χώρα μας με την Ελλάδα να μαστίζεται από ακραία φτώχεια, περίπου 3.200 ελληνόπουλα «μετοίκησαν», τα περισσότερα ακουσίως, όχι και με τόσο νόμιμους τρόπους, από την Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν κυρίως στις ΗΠΑ. (τεύχος 125, Δεκέμβριος 2021)

Όλεγκ Χλεβνιούκ, Στάλιν. Η νέα βιογραφία ενός δικτάτορα, μετάφραση από τα αγγλικά: Πέτρος Γεωργίου, Πατάκη, Αθήνα 2017, 480 σελ.

Η ανάπλαση της διαδρομής του ηγέτη, ο οποίος τα νεανικά του χρόνια ήταν κωδωνοκρούστης στη Βενετία και μετά την επικράτηση της Σοβιετικής Επανάστασης στη Ρωσία κατάφερε να ανέλθει στο ανώτατο αξίωμα, το οποίο διατήρησε με αιματηρές εκκαθαρίσεις όσων θεωρούσε ότι υπονομεύουν ή υποβλέπουν τη σοβιετική εξουσία, γίνεται ένα συναρπαστικό αφήγημα, το οποίο συστηματικά αναμετριέται με τη μυθολογία του «Μεγάλου Πατερούλη». Σε μια εποχή που, στη σύγχρονη Ρωσία, ο Στάλιν χρησιμοποιείται από την ηγεσία Πούτιν ως το παράδειγμα ηγέτη που έκανε τη χώρα ισχυρή και περήφανη, ο αποδομητικός λόγος του ιστορικού Ολέγκ Χλεβνιούκ κατεδαφίζει την ηρωική μορφή, περιγράφοντας έναν εξουσιομανή καιροσκόπο, γαλουχημένο στην ίντριγκα και στη βία, σε αυτή τη νέα βιογραφία του ανθρώπου που συνέδεσε το όνομά του με τη φονικότερη περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης. ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ BOOKS’ JOURNAL,  τχ. 80, Σεπτέμβριος 2017

Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη, Αναμνήσεις του Ερνστ Τσίλλερ - Ernst Zillers Erinnerungen, δίγλωσση έκδοση (ελληνικά - γερμανικά), επίμετρο: Ελένη Φεσσά-Εμμανουήλ, β' έκδοση Βιβλιοπωλείον της Εστίας,  Αθήνα 2021, 272 σελ.

Η ιστορικός της Τέχνης, επιμελήτρια εκθέσεων και άριστη γερμανομαθής Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη ασχολείται δεκαετίες με τον Τσίλλερ και το έργο του. Δεν θα μπορούσα να φανταστώ καταλληλότερο κα επαρκέστερο πρόσωπο για ν΄ αναλάβει να παρουσιάσει στο σύγχρονο κοινό πλήρεις τις Αναμνήσεις του μεγάλου δημιουργού και από το πρωτότυπο γερμανικό κείμενο. Και όχι μόνο.

Παναγιώτης Π. Πασπαλιάρης, Ο Μεγάλος Ανορθόγραφος, Ανατύπωση της έκδοσης του 1806 με τα ορθογραφικά της σφάλματα. Μια προσπάθεια ταύτισης, Ναυπλιεύς, Αθήνα 2021, 286 σελ.

 Κι αν ήταν αλήθεια; Αν δηλαδή ο Μεγάλος Ανορθόγραφος ήταν ο Μεγάλος Παρεξηγημένος της νεότερης ιστορίας μας; Ο Παναγιώτης Π. Πασπαλιάρης αναζητεί τον πιθανό συγγραφέα ενός καταστατικού κειμένου για την ελληνική Επανάσταση και προτείνει στην ιστορική έρευνα να αναζητήσει την πιθανότητα να το έχει γράψει ο Ιωάννης Καποδίστριας. Μια συναρπαστική ιστορική υπόθεση, ωραία σαν μυθιστόρημα. (τεύχος 124)

Christian Meier, Ένας πολιτισμός ελευθερίας: Η αρχαία Ελλάδα και οι απαρχές της Ευρώπης, μετάφραση από τα γερμανικά: Αννέτε Φώσβινκελ, επιστημονική επιμέλεια και επίμετρο: Δημήτρης Κυρτάτας, Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, Αθήνα 2019, 390 σελ.^[*]

Ο Κρίστιαν Μάιερ έγραψε το βιβλίο του Ένας πολιτισμός ελευθερίας με τη σκέψη στραμμένη στο παρόν και το μέλλον. Το παρελθόν τον ενδιαφέρει πρωτίστως για την επικαιρότητά του και για τον τρόπο με τον οποίο επηρέασε και επηρεάζει την πολιτική και τον πολιτισμό στη σύγχρονη Ευρώπη και, γενικότερα, τον σύγχρονο κόσμο. Θέτει έτσι ερωτήματα που μας αφορούν σήμερα και που θα μας απασχολήσουν αύριο. (τεύχος 124)

Σωτήρης Σπαθάρης, Τα απομνημονεύματά μου, εισαγωγή, επιμέλεια, επεξηγηματικά σχόλια: Γιάννης Κόκκωνας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Αθήνα 2020, 710 σελ. 

 Αυτός ο άνθρωπος έχει ταυτίσει τόσο συγκλονιστικά όλη τη ζωή του με την τέχνη του Καραγκιόζη –χωρίς την οποία, λέει, θα πέθαινε– που καταφέρνει να ξεπεράσει τα μύρια καθημερινά του βάσανα, αντλώντας δύναμη από τη σωτήρια χαρά της δημιουργίας.

Θέμης Μαρίνος, Μυστική αποστολή στο Ιόνιο (1944). Κωδικός «Dastard», Ίκαρος, Αθήνα 2013, 512 σελ.

Τι πραγματικά συνέβη στα Επτάνησα, και ιδίως στην Κεφαλονιά, μετά την αποχώρηση των Γερμανών κατακτητών από την Ελλάδα; Τι σήμαινε για την ομαλότητα η επιλογή του τότε πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου να δεχθεί να παραδώσει μετά την απελευθέρωση τη διοίκηση των Ιονίων Νήσων στον ΕΛΑΣ; Ο Θέμης Μαρίνος, ένας ήρωας της αντίστασης, μέσα από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του επιτίθεται στη μυθοποιημένη αριστερή εκδοχή της ιστορίας. [ΤΒJ]  

Οι αρχαίοι Έλληνες άργησαν να αντιληφθούν την αξία και τη γοητεία της βιογραφίας. Αλλά όταν την ανακάλυψαν έδειξαν και για το νέο αυτό γραμματειακό είδος όλο τους το πάθος. Έγραφαν και διάβαζαν βιογραφίες βασιλέων, στρατηγών, πολιτικών και φιλοσόφων, δηλαδή όλων των μεγάλων και σπουδαίων ανδρών. Όταν μάλιστα εμφανίστηκαν δυναμικά στο προσκήνιο της ιστορίας οι χριστιανοί, στα βιογραφούμενα πρόσωπα προστέθηκαν ασκητές και άγιοι: οι αποκαλούμενοι φιλόσοφοι της νέας θρησκείας. ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ BOOKS' JOURNAL, τχ. 73