Σύνδεση συνδρομητών

Ο Βαγγέλης αναζητά την ευτυχία (2)

Παρασκευή, 15 Οκτωβρίου 2021 00:16
Το σπίτι του αδελφού του Βαγγέλη, που κτίστηκε το 1927, στο Cincinati 361, Probasco str.,  όπως είναι σήμερα.
google
Το σπίτι του αδελφού του Βαγγέλη, που κτίστηκε το 1927, στο Cincinati 361, Probasco str., όπως είναι σήμερα.

Ο Βαγγέλης που έγραφε στα πρώτα γράμματά του: «Ευτυχία δεν είναι τίποτε άλλο παρά μπόλικη ζωή», το καλοκαίρι του 1956 μεταναστεύει στην Αμερική. Φθάνει ατμοπλοϊκώς στην Νέα Υόρκη και από εκεί με αεροπλάνο στο Σινσινάτι, στο σπίτι του αδελφού του. Αμέσως  αρχίζει να εργάζεται και να μαθαίνει καλά τη γλώσσα για να σπουδάσει. Μετατρέπει το μικρό του όνομα σε Van και το πολυσύλλαβο επώνυμό του το κάνει δισύλλαβο.

Ειλικρινής και ανοιχτός αντιλαμβάνεται ότι το περιβάλλον της καινούργιας χώρας τον πιέζει να αλλάξει πεποιθήσεις και αξίες. Γράφει ότι προσπαθεί να παραμείνει στις «αλήθειες» που έφερε απ’ την Ελλάδα. Σύντομα έρχεται σε σύγκρουση με τις αντιλήψεις των συγγενών του για μια ήρεμη ζωή συνήθους ρουτίνας και αρνείται την «υποταγή», όπως την ονομάζει. Φεύγει από το σπίτι του αδελφού του και νοικιάζει ένα μικρό δωμάτιο.

Μιλάει συνεχώς για προσωπικές μάχες, νίκες, ήττες, αιματηρό πεδίο μάχης αποκαλεί την εσωτερική του σύγκρουση. Ιδέες που ίσως ανάγονται στο πώς διανοούμενοι της δεκαετίας του 1950 επηρεάστηκαν, αφομοίωσαν και προσπάθησαν να ξεπεράσουν τον αδελφοκτόνο εμφύλιο.

Βασανίζεται με τη σχέση σάρκας και ψυχής. Στο 5ο (2ο από την Αμερική) γράμμα λέει ότι ψυχή και κορμί είναι αξεδιάλυτα, ενώ στο 6ο (3ο) απαντά στις σχετικές αντιρρήσεις του φίλου του και προχωρά στην άρνηση της ύπαρξης ψυχής καταλήγοντας: «αυτοί που αποζητούν να νοιώσουν αντανακλαστικά την ηδονή της ευτυχίας καιρός να σταματήσουν. Το κλειδί που οδηγεί στον ανεξερεύνητο ανθρώπινο χώρο είναι κάπου μέσα στο ανθρώπινο κορμί».

Παρουσιάζονται παρακάτω τα τρία πρώτα γράμματα της Αμερικής, γραμμένα το δεύτερο εξάμηνο του 1956.

 

Γράμμα 4ο (1ο από την Αμερική)

Αύγουστος, 13/1956

Αγαπητέ μου Γιώργο

Από τις 25 του περασμένου που έφθασα ως σήμερα δεν βρήκα ώρα να σου στείλω αυτές τις γραμμές, όχι τόσο γιατί δεν είχα χρόνο, όσο γιατί ο χρόνος αυτός που είχα και έχω στη διάθεσή μου είναι υπερβολικά δοσμένος σε έντονες σκέψεις και στοχασμούς ώστε να γίνεται ακατάλληλος για κουβέντα με τρίτους.

Θα χρειασθεί καιρός για να σου δώσω μια εικόνα της ζωής του κόσμου τούτου. Δεν έχω σταθερή καμμιά εντύπωση ακόμη έτσι που τρέχουν βιαστικά όλα μπροστά μου χωρίς να προλαβαίνω μια κάποια τους όψη. Περνώ δύσκολες ώρες προσπαθώντας να δώσω στην ζωή μια κατεύθυνση σύμφωνα με τις πίστεις μου, χωρίς με τούτο να φύγω μακριά από την πραγματικότητα της εποχής. Μόλα ταύτα νοιώθω ήρεμα στην ψυχή μου και δεν ζω κάτω από άγχη. Ζει ακόμη μέσα μου ο άνθρωπος που αφήκες στο λιμάνι του Πειραιά κι ελπίζω σήμερα πιο πολύ από πριν πως θα ζήσει όσο εγώ, αντέχοντας στην πίεση που αναμφίβολα θα ασκήσει πάνω μου ο νέος κόσμος που με περιβάλλει.

Σε λίγες εβδομάδες ή μήνες η πορεία μου θα έχει χαραχθεί πια. Πιστεύω πως θα βρω την δύναμη που χρειάζεται και πως δεν θα χάσω το θάρρος μου.

Άνθρωποι, και μίση και μοίρα είναι όλοι ριγμένοι επάνω μου αυτές τις μέρες. Αύριο θα ξέρουν όσοι με παρακολουθούν αν πρόδωσα την αλήθεια ή την σεβάστηκα.

Βρίσκομαι τις ημέρες αυτές στη θάλασσα όπου ο αδελφός μου περνά λίγες μέρες με την γυναίκα του. Είναι μεγάλη και πλατιά εδώ η θάλασσα. Και τα έργα των ανθρώπων που την κυκλώνουν είναι το ίδιο μεγάλα σαν εκείνη. Μα είναι άχαρη και η θάλασσα και η συντροφιά της. Σαν της πατρίδας τις απλές όλο ηδονή άκρες δεν υπάρχουν εδώ.

Φίλε μου να μου γράψεις και θα σου γράψω κι εγώ ξανά. Είμαι πολύ φτωχός να σου στείλω να πιείς ένα ποτήρι από μένα. Αύριο ποιος ξέρει ίσως μου λείπουν πιο λίγα.

Χαιρετισμούς αυτού στην γυναίκα σου, τον Τάκη κι όσους άλλους ρωτούν για μένα

Φιλικά σαν πάντα

Βαγγέλης

Υ. Γ. Η διεύθυνσή μου είναι:

Van  J. P

361, Probasco Avenue,

Cincinnati 20, Ohio

USA.

Υ.Γ. φεύγοντας σου αφήκα ένα δακτυλογραφημένο τετράδιο να το δώκεις στον Νίκο Τρύφωνα στο Ξενοδοχείο. Γιατί δεν το έδωσες και μ’ έχεις εκθέσει;

Γράψε μου γι’ αυτό.

Η Νέα μου διεύθυνση είναι

Van  J. P

FRIDAS CLUB

65 West McMillan,

Cincinnati 19, Ohio

USA.

 

Γράμμα  5ο  (2ο)                       

Cincinnati, September 28, 1956

Φίλε μου Γιώργο

Αλλοίμονο για την ανθρώπινη γενιά, δεν υπάρχει κατάλληλο άλλο για την ψυχή περ’ από το κορμί. Δεν ξεπερνιέται η σάρκα φίλε. Ως την συντέλεια των αιώνων θα κρατάει για λογαριασμό της την προσταγή της ζωής ή του θανάτου μιας ψυχής κι αν δεν μπορεί ζώντας να θανατώσει την αιώνια της αντίπαλο μπορεί μολαταύτα να θανατώσει την ψυχή πεθαίνοντας μαζί της.

Ανάγκη , λοιπόν, να φιλιώσουμε την σάρκα με την ψυχή. Ανάγκη να κρατήσουμε ζωντανό το κορμί μας αν θέλουμε να δώσουμε την μάχη του δικού μας λυτρωμού και του λυτρωμού των άλλων. Που θα βρεθούν ψυχές δίχως κορμιά να δώκουν τούτη την μάχη; Όπως και νάναι δεν κερδίζονται μάχες με πεθαμένους μαχητές κι η μάχη της λύτρωσης θέλει ζωντανές ψυχές να κερδηθεί, κι οι ζωντανές ψυχές θέλουν ζωντανά κορμιά να ζήσουν, και τα κορμιά θέλουν κρεββάτι να κοιμηθούν, ψωμί και νερό. Ποιος θα τα θρέψει αν φύγουμε όλοι προς την έρημο του Νίτσε;

Τούτο το σάπιο ψωμί μάς προσφέρει η εποχή μας. Κι είτε το θέλουμε είτε όχι πρέπει να το φάμε για να ζήσουμε. Δικαίωμά μας να τ’ αρνηθούμε, μα αν τ’ αρνηθούμε και τερματίσουμε τη ζωή μας μαζί τη ζωή της ψυχής μας και μαζί τη ζωή της ψυχής μας που θα γεννηθούν και που θα μεγαλώσουν οι ιδέες; Ποιος θα πολεμήσει το άγχος, το δικό μας και των άλλων;

Να γιατί σου είπα πως δεν θέλω να ξεφύγω από την πραγματικότητα της εποχής. Θέλω να ζήσω φίλε· και για τούτο μπορώ ν’ αρνηθώ ένα σωρό από τις πίστες της εποχής μου, όμως δεν μπορώ ν’ αρνηθώ την βασική της αξίωση, να ζήσω ανάμεσά της για να πάρω σαν αντάλλαγμα τη ζωή που μου χρειάζεται.

Φίλε μου, οι μήνες που έρχονται θα κρίνουν οριστικά την πορεία μου και την αξία μου. Δεν ξέρω κατά πόσον θα μπορέσω να μείνω ελεύθερος και να βρω το δρόμο μου, το δικό μου δρόμο. Μα δίνω ήδη τη μάχη μου και τον επόμενο χρόνο θα μπω στο Πανεπιστήμιο εδώ. Πιέζομαι ασφυκτικά να πάρω μια επιστήμη θετική λίγα χρόνια, να παντρευθώ, να κάμω παιδιά, να ζήσω «ήρεμα» στο σπιτικό μου. Ως την ώρα αρνιέμαι τούτη την υποταγή. Έφυγα από το σπίτι του αδελφού μου τελικά και νοίκιασα ένα δωμάτιο σε μια καθολική λέσχη. Εδώ μέσα θα γεννηθούν οι ιδέες μου που θα κατευθύνουν σε λίγο καιρό την ζωή μου και το έργο μου. Ένα κρεββάτι, ένα μικρό γραφείο και μια καρέκλα είναι όλη μου η επίπλωση. Στον τοίχο κρέμονται οι εντολές του Κίπλιν και πάνω απ’ αυτές οι πιο ωραίες λέξεις στην ιστορία της ανθρωπότητας. Τα λόγια του Ναζωραίου:

«Συχώρα τους γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν»

Δουλεύω πολύ και μόνο το μισό Σαββατοκύριακο είναι δικό μου. Ωστόσο πιστεύω πως η μάχη θα κερδηθεί.

Το γράμμα σου είναι γεμάτο αγωνία. Γιατί; Τι τον χτυπάς τον πόνο; Τι παλεύεις μαζί του; Φιλιώσου μ’ αυτόν. Δώσε του το χέρι του πόνου, φίλε. Δεν νικιέται. Δεν υποτάσσεται τούτη η δύναμη.

Μην σε τρομάζει η θύελλα της στιγμής. Μην σταματάς την προσπάθειά σου. Ένα πρωί θα φύγει το άγχος που δε τυραννά και θα ξεκινήσεις τότε λεύτερος να προσφερθείς για την λευτεριά των άλλων. Μα πριν από τούτο στέκεται βαρύς ο Γολγοθάς. Ανέβα τον περήφανα και σταυρώσου. Περ’ από την σταύρωση στέκεται καθαρό και λαμπρό το φως της Ανάστασης.

                     Φιλικά

                                         Βαγγέλης

 

Γράμμα 6ο (3ο)

Cincinnati, November 10, 1956

Φίλε μου Γιώργη

Δεν υπάρχει ψυχή. Υπάρχει μονάχα κορμί. Ένα κομμάτι από σάρκες, κόκαλα και νεύρα ζυμωμένα με αίμα που όλα τούτα μαζί ομονόησαν κι έκαμαν τον άνθρωπο, μηχανή υποκείμενη από τη μια άκρη της ως την άλλη σ’ έναν απροσπέλαστο και πάντα άγνωστο νόμο.

Μην συγκλονίζεσαι φίλε. Δεν απαρνήθηκα ούτε μια από τις πίστες που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν κάτω από το φεγγοβόλο φως του ουρανού της πατρίδας μου. Καμμιά απ’ όσες απέδειξαν τότε και τώρα πως μπορούν ν’ αντέξουν στα πάντα ακόμα και στο θάνατο. Κι αν όταν αρχίνησε ετούτο το πέρασμά μου στο θεληματικό δρόμο του Γολγοθά είχα μια κάποια ελπίδα πως οι ιδέες που φύτρωσαν μέσα μου αυτού θα με βοηθούσαν ν’ αντέξω μια νύχτα αγωνίας σαν εκείνη του κήπου της Γεσθημανής, τώρα πιστεύω πως πάνω σε τούτες τις σκέψεις θα σταθεί το ευαγγέλιο που θα μου δώσει τη δύναμη και το κουράγιο ν’ αντέξω στα καρφιά του σταυρού.

Πέρασα, φίλε, από μέρες στο σκληρό πόλεμο των σκέψεών μου. Κι ήμουν, όπως φάνηκε τόσο έτοιμος για τούτη τη δοκιμασία. Δεν ήρθε ακόμα η ώρα της ειρήνης. Μα πέρασε η στιγμή του αιφνιδιασμού κι εγώ άντεξα.

Πόλεμος τώρα με τάξη. Αιματηρό πεδίο μάχης ολόκληρος ο μέσα κόσμος μου. Πτώματα που τα συμμαζεύω κάθε μέρα – ιδέες – και τα ρίχνω όπως όπως στο νεκροταφείο της μνήμης μου.

Μην βιάζεσαι ούτε εσύ ούτε κανένας άλλος που μ’ ακούει. Δεν νίκησε το καινούργιο και πέθανε το παλιό. Ο πόλεμος δεν γίνεται ανάμεσα στο παλιό και το νέο, μα ανάμεσα στο γερό και το σάπιο. Κι αξίες ισχυρές από κείνες που υπήρχαν ενώθηκαν με πολλές από τούτες που μπήκαν κι αναμετρήθηκαν με ότι είχα και ότι τώρα απέκτησα κούφιο και αδύνατο και ψεύτικο. Κι ο πόλεμος απλώνεται όλο και πιο πολύ με νικητές και με ηττημένους. Λιποτάχτες όχι, ούτε προδότες, ούτε δειλοί.

Δεν είναι απάρνηση του σωστού η από μέρους μου αμφισβήτηση της ύπαρξης ψυχής με το νόημα και το περιεχόμενο και το διαχωρισμό που τους δίνουν οι άνθρωποι χιλιάδες χρόνια τώρα.

Ούτε προδοσία στο παλιό είναι. Ούτε λατρεία του καινούργιου .

Είναι το τέντωμα μιας σκέψης που υπήρχε, δεν είναι ο θάνατός της.

[…] Έστειλες ένα σωρό ιδέες σου ν’ αντισταθείς στην εξάπλωση της ιερόσυλης σκέψης ενός φίλου σου. Έκαμες καλά. Μου αρέσουν εκείνοι που δεν σκάζουν αβασάνιστα στην οποιαδήποτε γνώμη. Για τούτο είσαι φίλος μου εσύ.

Φίλε μου, δεν αρνιέμαι την αξία της σκέψης κι κείνων που συμφωνούν με μένα και εκείνων που δεν σκέπτονται όπως εγώ. Είναι μακριά η ώρα που όλες οι σκέψεις των ανθρώπων θα ενωθούν σε μία μονάχα. Όπως το ίδιο είναι μακριά η σκέψη που το χώρο αυτόν τον ανεξερεύνητο που δεν στάθηκε ως τώρα δυνατό να τον συλλάβει η ανθρώπινη λογική κι έτσι αφηρημένα τον είπαμε ψυχή, θα τον αποκαλύψουμε όχι πέρα απ’ το κορμί μας μα μέσα σ’ αυτό.[1]

Ως ότου γίνει τούτο το μεγαλούργημα του Λόγου – αν γίνει κι αν επιτρέπεται να γίνει – θα ζούμε στο σκοτάδι και καλά θα κάνουμε να συνεχίσουμε να ζούμε με την ψευδαίσθηση πως η ψυχή είναι κάτι άσχετο με το κορμί. Οι άνθρωποι σ’ οποιονδήποτε σκαλοπάτι διανόησης και αν ανήκουν είναι ανάγκη να συμπληρώσουν τούτο το κενό της άγνοιας με κάτι. Αλλιώς θα προδώσουν τον μοναδικό σκοπό τους: την αποφυγή της οδύνης και την απόχτηση όσο το δυνατόν πιο έντονης ηδονής. Μα οι ερευνητές, όσοι θέλουν – αυτοί που αποζητούν να νοιώσουν αντανακλαστικά την ηδονή της ευτυχίας ετούτης και της μελλούμενης ανθρωπότητας την απαλλαγή της από την οδύνη – και προσδοκιών μια τέτοια ώρα είναι καιρός να σταματήσουν την έρευνα στο κενό. Το κλειδί που οδηγεί στον ανεξερεύνητο ανθρώπινο χώρο είναι κάπου μέσα στο ανθρώπινο κορμί.

Άργησα να σου απαντήσω. Ήταν γιατί μόλις σήμερα μπόρεσα ν’ αποσύρω ένα μέρος από τις δυνάμεις μου που μάχονται νύχτα μέρα. Πιστεύω πως θα’ μαι τακτικότερος αργότερα

Χαιρετισμούς σε όλους όσους βλέπεις, από μένα

Φιλικά

Βαγγέλης 

 

 

 

 

 

[1] Υπογραμμισμένο με κόκκινο μολύβι οίκοθεν.

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.