Σύνδεση συνδρομητών

Ο Σωκράτης από το Αϊβαλί (20 - τελευταίο)

Τετάρτη, 22 Σεπτεμβρίου 2021 09:04
Ο Σωκράτης.
Αρχείο Λάκη Δόλγερα
Ο Σωκράτης.

Το σημερινό σημείωμα αφορά τον γάμο του Σωκράτη με την Ορτάνς. Είναι το τελευταίο.

Παρακολουθήσαμε τον Σωκράτη από την εποχή που μαθητής στο Αϊβαλί έγραφε στην αδελφή του Μαριάνθη στο Αρσάκειο των Αθηνών, τη φιλία του με τον Δημητρό από την Μυτιλήνη, το φλερτ του τελευταίου με την αδελφή τού Σωκράτη, Δήμητρα. Το οικονομικό σκάνδαλο του πατέρα του και τη βαριά σκιά που έριξε σε όλη την οικογένεια. Την καριέρα του Σωκράτη ως καθηγητή γαλλικών στην Εμπορική Σχολή της Χάλκη. Την απεγνωσμένη προσπάθεια της Μαριάνθης σε διάφορα μέρη, Χάλκη, Αλεξαντρόφσκ, Μυτιλήνη, και τελικά στο Αϊβαλί, να βρει κατάλληλη για τις δυνατότητές της εργασία, μετά την απώλεια της θέσης της στο Παρθεναγωγείο της πατρίδας της. Και τελικά τον Σωκράτη να εργάζεται στην Σχολή Γλωσσών και Εμπορίου στην Κωνσταντινούπολη, συγχρόνως με την έγγαμη ζωή του.

Η αλληλογραφία δεν τελειώνει εδώ. Αντίθετα, έχει μεγάλα ακόμη μέρη που αυτονομούνται. Ένα μέρος αφορά την εποχή των βαλκανικών πολέμων και ένα άλλο την εποχή του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Στο πρώτο πρωταγωνιστούν τα γράμματα της Άρτας από την εμπόλεμη Αθήνα και στο δεύτερο τα γράμματα του πατέρα από το Βαλουκλέριο όπου εξορίστηκε κατά τον λεγόμενο Διωγμό των Ελλήνων από την πόλη τους, το Αϊβαλί. Παράλληλα, υπάρχουν και τα γράμματα του Σωκράτη, που όλη αυτή την περίοδο εγκαταστάθηκε στην Οδησσό, στην εκεί Ελληνική Εμπορική Σχολή. Εποχές δύσκολες που είχαν οδυνηρές συνέπειες στο σύνολο της οικογένειας.

Ας σταματήσουμε όμως εδώ με ένα χαρμόσυνο γεγονός, μ’ ένα γάμο (σαν τις παλιές ελληνικές ταινίες): τον περιπετειώδη γάμο του Σωκράτη με την Ορτάνς, όπως ωραία τον περιγράφει σε δύο γράμματα προς την πατρική οικογένεια. Στο πρώτο ανακοινώνει την αναχώρησή του και στο δεύτερο, γραμμένο στο μεγαλύτερο μέρος του στο πλοίο της επιστροφής, περιγράφει τον πολιτικό και τον καθολικό γάμο του στην Γαλλία και, ακολούθως, από την Πόλη, τον ορθόδοξο.      

 

Επιστολή 1η 

Χάλκη τη 16 Ιουλίου 1910, Παρασκευή, εσπέρας

Αγαπημένοι μου πάντες

Καλή μου, χρυσή μου μανούλα, καλέ μου πατέρα, αγαπημένες μου αδελφούλες.

Έχετε γεια, δότε μου την ευχήν σας, την ευλογίαν σας. [...]

Έτσι αύριον Σάββατον αναχωρώ με του Ρουμανικόν «Πριγκήπισσα Μαρία» διά Κωνστάντσαν. Εκείθεν σιδηροδρομικώς διά Παρισίους με σταθμούς εις Βουκουρέστιον, Βουδαπέστην και Βιέννην. Εις Παρισίους συν Θεώ θα είμαι την Τρίτην το μεσονύκτιον, θα κοιμηθώ. Την Τετάρτην πρωΐ θα πάρω πάλιν το τραίνον διά Bordeaux όπου θα είμαι το εσπέρας. Θα αναπαυθώ εν  Bordeaux μέχρι Παρασκευής πρωΐας οπότε θα μεταβώ εις την προκυμαίαν της εταιρείας των Messageries ίνα αναμείνω την άφιξιν του ατμοπλοίου της Messageries, καταφθάνοντος εκ Σενεγάλης και φέροντος την μνηστήν μου μετά της αδελφής της και του συζύγου της. Είχον τηλεγράφημά των ότι ανεχώρησαν προχθές (και υποθέτω τη συγκατάθεση της μητρός της μνηστής μου).

Γράψατέ μου εις Bordeaux (France) Poste restante.

[...]

Θα εγκατασταθώ εις Πέραν, φυσικά. Διωρίσθην καθηγητής εις την Σχολήν Γλωσσών και Εμπορίου και εις το Ζωγράφειον Γυμνάσιον. Ο συνδυασμός τω δύο θέσεων θα μου φέρη περί τας 15-16-17-18 λίρας. Θα έχω και ιδιαίτερα μαθήματα.

Αγαπημένοι μου, τα όνειρά μου όλα θα εκπληρωθούν. Θα ευτυχήσωμεν τέλος. Λέγων ούτως εννοώ, υμάς πάντας μαζύ μου. Το συνοικέσιόν μου τούτο είνε η αρχή μεγάλης ευτυχίας. Έστε βέβαιοι

[…]

Αυτήν την στιγμήν ακόμη κλαίω… Μανούλα μου γλυκειά, καλέ μου πατέρα, καλές μου αδελφούλες αισθάνομαι τα φιλιά σας. Δότε μοι και άλλα πολλά, πολλά, πολλά… έχετε γεια… Δότε μοι την ευχήν σας, την ευχήν σας την ευλογίαν σας στο παιδάκι σας, το τόσον στερημένο έως σήμερα στο Σωκράτη σας. έχετε γεια

Φιλιά, φιλιά, φιλιά άπειρα γλυκύτατα εις όλους,,. Εις όλους,,, μη… μη κλαίτε πιά! Η ευτυχία έρχεται… Έχετε γεια… έχετε γεια,,,

Σωκράτης  

 

Επιστολή 2η

MESSAGERIES          

MARITIMES[i]                                 

Paquebot  Saghalien le 2/15 Septembre 1910 a 8h.m. après les Dardanelles

Πολυαγαπημένοι μου

Τι γίνεσθε; τι κάμνετε; Ελάβατε τα φιλιά που σας στείλαμε εχθές το βράδυ, όταν περνούσε το βαπόρι μας μεταξύ Μυτιλήνης  και Αϊβαλί;

Υπεσχέθην να σας γράψω από του ατμοπλοίου και εκτενώς. Δυστυχώς  μέχρι σήμερον δεν ημπόρεσα να το πράξω διά πολλούς και διαφόρους λόγους και δη διότι εις τους τρελούς ερωτευμένους δεν μένει πολύς καιρός.

Τώρα, που περάσαμε τα Δαρδανέλια και φθάνουμε το βράδυ εις την Πόλη, τώρα που κοιμάται ακόμη ο άγγελός μου, σας γράφω λίγα λόγια για να σας πω μύρια γλυκά λογάκια, όσα διεξήχθησαν από της παρελθούσης εβδομάδος και θα μείνουν αιώνια στην μνήμη μας. Ιδού τα πράγματα κατά την φυσικήν των σειράν και με τας ημερομηνίας (ν. ημερολ).

Μετά τόσας δυσκολίας, τόσας διατυπώσεις και συγκινήσεις το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου έγινεν εν  Bordeaux ο πολιτικός γάμος μας. Παρήσαν εγώ και η Hortense, ο γαμβρός της (μάρτυς της Hortense), η αδελφή της, ο αδελφός της Hortense, στρατιωτικός, ο θείος της Hortense (έτερος μάρτυς αυτής), δύο μάρτυρες ιδικοί μου (ο εις δικηγόρος και ο έτερος έμπορος). Η Hortense φορούσε costume tailleur, εγώ τα καθημερινά μου. Μετά τον γάμον προ του δημαρχείου του  Bordeaux μετέβημεν εις εν εκ των καλυτέρων καφενείων και επίωμεν καμπανίτην.

Το εσπέρας μετά το δείπνον (απλούστατον) μετέβημεν εις το θέατρον. Την επομένην 7ην Σεπτεμβρ. εις τας 11 πρωί η Hortense ήτο έτοιμη με τα νυφικά της, ωραία μεταξίνη εσθήτα, εγώ με ρεδιγκόταν και υψηλό καπέλο, άσπρα γάντια. Τρεις άμαξαι με όλην την οικογένειαν του θείου της Hortense μας οδήγησαν εις την εκκλησίαν  St. Severin, όπου έλαβεν χώραν ο καθολικός γάμος. Εκεί γονατισμένοι εις δύο έδρας βελουδίνας προ της Παναγίας εκλαύσαμεν, εκλαύσαμεν, προσευχήθημεν, εζητήσαμεν την ευτυχίαν από τον Θεόν, ησθάνθημεν τας ευχάς σας αγαπημένοι γονείς και αγαπημέναι αδελφαί. Όταν ο παπάς μας έβαλε τους δακτυλίους εις την χείρα, τα organs φαιδρώς έπαιζαν διά να εορτάσωσι την ευτυχίαν μου, αδύνατον να σας περιγράψω την συγκίνησίν μας. Την μεσημβρίαν ακριβώς εξήλθομεν της εκκλησίας. Αι άμαξαι μας οδήγησαν εις το καλλίτερον ξενοδοχείον του Bordeaux όπου γεύμα εκ των προτέρων παραγγελθέν (διά 12 πρόσωπα) μας ανέμενεν. Ο καμπανίτης έρευσε πάλιν άφθονος. Εις τας 4μμ η Hortense μετέβη εις το ξενοδοχείον διά να ενδυθή την ενδυμασίαν του ταξειδίου – εγώ εις το ξενοδοχείον μου διά τον ίδιον λόγον και εις τας 6.30 το βράδυ είμεθα εις τον σταθμόν. Επήραμε τα εισητήριά μας και όταν έγινε 7 κ 15 τα δάκρυα αι οι λυγμοί μας έπνιξαν επί τω αποχωρισμώ των νέων συγγενών, της Hortense ιδίως, ήτις τους άφησε τελείως για ν’ ακολουθήση τον μικρόν της σύζυγον…

Στο τραίνο μέσα μέχρι Μασσαλίας εκοιμήθημεν πολύ ολίγον. Εφθάσαμεν εις Μασσαλίαν εις τας 7 πρωί. Αμέσως εις το ξενοδοχείον διά μικράν τουαλέταν, εις το προξενείον διά τα διαβατήριά μας, εις το πρακτορείον της Messangeries διά τα εισιτήρια, εις την ελληνικήν εκκλησίαν διά τον ελληνικόν γάμον. Και εχρειάζοντο στέφανα και κουμπάρος. Επειδή δεν ήθελα να κάμω κουμπάρον τον πρώτον τυχόντα, είπα στην Hortense να κάμωμε τον γάμο αμέσως μόλις φθάσωμεν εις Κων/πολιν. Το παρεδέχθη. Εις την Μασσαλίαν μας ανέμενον η θεία της (αδελφή της μητρός της), μετά των εξαδέλφων της. Αύται μας έκαμαν το τραπέζι, της έκαμαν πλούσια δώρα και εις τας 4 μ.μ. μπαρκάραμεν εις το Saghalien. Το ταξείδι μας θαυμάσιον, χωρίς θάλασσαν πολλήν. Εις την Νεάπολιν δυστυχώς ραγδαία βροχή μας εμπόδισεν να εξέλθωμεν. Εις τον Πειραιά ο Αλέκος και ο Χριστόφορος ειδοποιηθέντες τηλεγραφικώς ήλθον επί του ατμοπλοίου. Ο Χριστόφορος έφερε δώρον εις την Hortense έναν ωράιον Ερμήν, ο Αλέκος μίαν ωραίαν ωραίαν ανθοδέσμην. Περιήλθομεν τας Αθήνας, επήγαμεν εις την Ακρόπολιν, εις τον Παρθενώνα, παντού. Η Hortense έμεινε ενθουσιασμένη από όλα, ενθουσιασμένη ιδίως από τους καλούς της αδελφούς, από τα καλά των αισθήματα και όταν το βράδυ ανεχωρήσαμεν εκ Πειραιώς με εναγκαλίσθη και μου εδήλωσε την ευτυχίαν της με δάκρυα στα μάτια. Έγραψε στους γονείς και συγγενείς της πολλά καλά λόγια για τα πρώτα μέλη της οικογενείας μου που εγνώρισε.

Την επομένην, χθες, 14 Σεπτεμβρίου, είμεθα εις Σμύρνην. Εξήλθομεν. Η πρώτη μας σκέψις ήτο για σας αγαπημένοι. Σας το εδηλώσαμεν διά του τηλεγραφήματός μας. Περιήλθομεν την Σμύρνην, είδομεν τον κ. Καπετανάκην, διευθυντήν τώρα της Ευαγγελικής Σχολής, το μουσείον της Σχολής. Είδομεν τον φίλον μου ιατρόν Μαρσέλλον, όστις μας έκαμε το γεύμα. Εις τας 4 μ.μ. μπαρκάραμε πάλιν δια την Κωνπολιν.

Τώρα περάσαμε τα Δαρδανέλια. Χθες βράδυ εις τας 9 ακουμβισμένοι εις το parapet του ατμοπλοίου με την ωραίαν σελήνην σας εστείλαμεν αγαπημένοι τα γλυκύτερα μας φιλιά. Με δάκρυα στα μάτια είπαμε πόσον καλά, πόσον γλυκά θα ήτο να σας εβλέπαμε, να σας εφιλούσαμε ... Τέλος, κι αυτό θα γίνη. Υπομονή σιγά-σιγά… Ας φροντίσωμεν πρώτον διά την εγκατάστασίν μας στην Πόλη.

Στην Πόλη φθάνωμεν απόψε. Δωμάτιον καλόν μας περιμένει εις το Hotel dOrient, οικογενειακόν ξενοδοχείον και ευθυνόν. Θα μείνωμεν εις το ξενοδοχείον περίπου ένα μήνα, έως ότου εύρομεν κατάλληλον κατοικίαν. Αμέσως από αύριον αρχίζει η εργασία μου από την νέαν μου θέσιν.

Αύριον θα ίδω τον Άγιον Ελαίας. Ο φίλος μου ο Τσάρλτων θα με κουμπαριάση. Ο γάμος μας ο ελληνικός θα γίνη εις την Παναγίαν του Πέραν, χωρίς κανείς άλλος να πάρη είδησιν. Θα είμεθα  μόνοι μας όλως διόλου. Εις πάντα ερωτώντα ή ερωτήσαντα  είπον και λέγω και να λέτε και σεις ότι ο ελληνικός γάμος έγινεν εν Μασσαλία

Αγαπημένοι μου διά του επομένου ή διά του ιδίου ταχυδρομείου θα λάβετε ένα ή δύο κουτιά κουφέτα από το Bordeaux, άνθη πορτοκαλέας για σας αγαπημένες μου αδελφούλες. Από το νυφικό της Hortense, με πολλές ευχές θερμές για μια καλή τύχη και γρήγορα γρήγορα, μερικά αγγελτήρια γάμου ίνα διανείμητε όπου θέλετε. Μερικά τοιαύτα τα έγραψα εγώ και τα στέλνετε. Στείλατε και εις του Ταβελούδη εις Σμύρνην.

Αυτά προς το παρόν αγαπημένοι μου. Σταματώ, πηγαίνω να ίδω αν εξύπνησεν η Hortense, θα συνεχίσω ολίγα από την Πόλη, πολλά, πολλά φιλιά απ’ τον Σωκράτη σας.

 

Κωνσταντινούπολις τη 5η Σεπτεμβρ[ίου], Κυριακή

Συνεχίζω την επιστολήν αγαπημένοι μου, μετά την άφιξίν μας εις Κωνσταντινούπολιν από της παρελθούσης Πέμπτης, εσπέρας. Κατελύσαμεν εις το Hotel d’Οrient, ως βλέπετε και εν τοις αγγελτηρίοις. Το δωμάτιόν μας αρκετά καλό. Εις το βαπόρι μας προηπάντησαν φίλοι τινές, εν οις και ο φίλος μου Νικόλαος Τριανταφύλλου. Άμα τη αφίξει μας εις το ξενοδοχείον ελάβομεν μίαν ωραίαν ωραίαν ανθοδέσμην υπό του ιδίου σταλείσαν.  Την Παρασκευήν μεσημέρι ο διευθυντής μου κ Τσάρλτων μας έκαμε το γεύμα. Το απόγευμα καθώς και το Σάββατον μετέβην εις την Σχολήν των Γλωσσών διά να αναλάβω τα καθήκοντά μου. Το Σάββατον (χθες) το απόγευμα εκυττάξαμεν με την Hortense μερικά appartements (κατοικίας), εύρομεν ένα πολύ ωραίον και ολοκαίνουργιο, εις το Πέραν. Σήμερον υπέγραψα το συμβόλαιον και μετά 6-7 ημέρας θα κατοικήσωμεν στο σπιτάκι μας. Εν τω μεταξύ θα φροντίσωμεν διά την επίπλωσιν σιγά, σιγά.

Η Hortense, είνε ευχαριστημένη από την Κων/πολιν. Με αγαπά πολύ πολύ, είνε το παν δι’ εμέ, όπως είμαι το παν διά εκείνην. Είμεθα ευτυχείς, πολύ ευτυχείς, μολονότι κάπως στενοχωρημένοι εις την αρχήν. Αλλ’ όλα θα περάσουν και θα είμεθα καλά μετά δύο τρεις μήνας, με την εργασίαν μου και τα μαθήματά μου, τα ιδιαίτερα.

Περί του ελληνικού γάμου, είδον τον Άγιον Ελαίας, εμείναμεν σύμφωνοι να γίνη μεθαύριον ή την Τετάρτην.

Ως σας προήγραφον σας στέλλω διά του ταχυδρομείου ή άλλως: 10 αγγελτήρια να μοιράσετε όπου θέλετε. Στείλατε και ένα τοιούτον εις τον Παναγήν Νύκταν (μη λησμονήσητε). Στέλλω επίσης 2 μεγάλα κουτιά κουφέτα και ένα μικρό, καθώς και άνθη πορτοκαλέας από το νυφικό της Hortense.

Χθες, προχθές μετέβην εις το ταχ. γραφείον 12 Kioutsouk Milet Han,Galata επί τη ελπίδι ότι θα είχον γράμμα σας. Αναμένω ανυπομόνως νέα σας εις την ανωτέρω διεύθυνσιν, συστήσατε αν θέλετε την επιστολήν σας. Εις προσεχή μου θα σας δώσω πλέον την νέαν μου διεύθυνσιν.

Αυτά αγαπημένοι μου, διά σήμερον. Ο νους μου πετά σε σας με αγάπη και φιλιά θερμότατα. Η Hortense σας καταφιλεί επίσης. Δώσατέ μου και πάλιν τας ευχάς σας

Σωκράτης

 

[i] Το γράμμα είναι γραμμένο σε επιστολόχαρτο της ναυτιλιακής εταιρείας και φέρει το λόγκο της.

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.