web only

Γιατί μισεί τόσο πολύ την Ευρώπη ο Ντόναλντ Τραμπ; Γιατί την αντιμετωπίζει με τέτοια περιφρόνηση και εχθρότητα;

Η Μαρία Καρυστιανού, τραγική μητέρα θύματος του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών και —κατά πολλούς— ανερχόμενη πολιτικός της αναπαλαιωμένης καθαρσης, έφερε ξανά στο προσκήνιο το θέμα των αμβλώσεων. Ένα θέμα που, νομικά και κοινωνικά, έχει επιλυθεί στην Ελλάδα εδώ και περίπου 40 χρόνια. Τότε δεν υπήρχαν social media. Υπήρχε δημόσια σφαίρα με φίλτρα, με εφημερίδες, με χρόνους ωρίμανσης και δημόσιο διάλογο στη Βουλή.

Ενώ πολλά έχουν γραφεί για τη στάση ξένων πολιτικών απέναντι στη χώρα μας και το λαό της κατά την περίοδο των μνημονίων, λίγα έχουν γίνει γνωστά για το πώς είδαν και, κυρίως, τι έκαναν κάποιοι ξένοι επιστήμονες για να μην καταστραφεί τότε η επιστημονική έρευνα στην Ελλάδα.^[1]

Οι προβλέψεις του νόμου που  ρυθμίζουν την ευθύνη και τη φροντίδα των παιδιών έναν μόνο σκοπό υπηρετούν: την προστασία του συμφέροντος της –κατά νόμον– «αυτού Μεγαλειότητος» του ανηλίκου.  Όπου το «συμφέρον του ανηλίκου» εκλαμβάνεται με  όλες τις νοητές μορφές: ηθικές, ψυχικές, ψυχαγωγικές, εκπαιδευτικές, κοινωνικές και οικονομικές.

Το πέμπτο βιβλίο των Ιστοριών του Θουκυδίδη είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος του αφιερωμένο στην εξιστόρηση της εκστρατείας των Αθηναίων κατά των Μηλίων, η οποία καταλήγει σε μια πράξη που σήμερα θεωρούμε ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας – τη θανάτωση των ανδρών και τον εξανδραποδισμό των γυναικών και των παιδιών. Στο βιβλίο αυτό περιγράφεται από τον Θουκυδίδη και ένας διάλογος ανάμεσα στα εμπόλεμα μέρη, όπου οι αμυνόμενοι, οι Μήλιοι, καταγγέλλουν ότι η εκστρατεία των Αθηναίων κατά του νησιού και η προσπάθεια βίαιης πρόσδεσής τους στο πολεμικό άρμα των Αθηνών –το τίμημα της άρνησης είναι θάνατος και εξανδραποδισμός– είναι άδικη. Οι Αθηναίοι απαντούν ότι «δίκαια μὲν ἐν τῷ ἀνθρωπείῳ λόγῳ ἀπὸ τῆς ἴσης ἀνάγκης κρίνεται», ότι δηλαδή για να αναγνωριστεί ότι μια κατάσταση υφίσταται υπό το καθεστώς του δικαίου πρέπει όλα τα μέρη να είναι ίσα και ότι σε αντίθετη περίπτωση «δυνατὰ δὲ οἱ προύχοντες πράσσουσι καὶ οἱ ἀσθενεῖς ξυγχωροῦσιν», ότι η διαμάχη επιλύεται στο μέτρο που η ισχυρότερη πλευρά μπορεί να επιβάλει την θέλησή της στην ασθενέστερη ενώ η ασθενέστερη προσπαθεί να υποχωρήσει μέχρι του σημείου που να μην απειλείται πλέον από την ισχυρότερη.

Ένα σχόλιο με αφορμή τη συζήτηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ηλία Κανέλλη στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Books’ Journal

Μια ξεχωριστή συνέντευξη, με κοινό, έδωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και όσοι είχαμε την τύχη να την παρακολουθήσουμε στην αίθουσα του Ωδείου Αθηνών, φύγαμε πολλαπλώς κερδισμένοι. Όχι απλώς επειδή ακούσαμε έναν άρτιο ομιλητή, αλλά επειδή βρεθήκαμε απέναντι σε έναν πολιτικό με σπάνια δομημένη σκέψη. Μια σκέψη που δεν εγκλωβίζεται στο ακαδημαϊκό επίπεδο, αλλά διασταυρώνεται δημιουργικά με την καθημερινότητα, τόσο στα απλά όσο και στα πιο σύνθετα ζητήματά της. Εκεί όπου θεωρία και πράξη συνυπάρχουν για να  αλληλοφωτίζονται.

Η συνομιλία του πρωθυπουργού με τον δημοσιογράφο Ηλία Κανέλλη, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Books’ Journal, λειτούργησε ως μια σπάνια στιγμή πολιτικού αυτοπροσδιορισμού. Απουσίαζε ο γνώριμος όσο και αδέξιος, απαρχαιωμένος και τελικά επικίνδυνος πολιτικός λόγος της συνθηματολογίας και του φλύαρου ρητορικού ναρκισσισμού. Εκείνος ο λόγος που προσποιείται ότι φωτίζει την πραγματικότητα ενώ τη θολώνει, που αντί να οργανώνει τη σκέψη την αποκοιμίζει, που λειτουργεί αποσταθεροποιητικά και διαβρωτικά στο πολιτισμικό επίπεδο ένας λόγος ρηχός, αυτάρεσκος, αισθητικά φτωχός, που ευτελίζει την πολιτική μετατρέποντάς τη σε άσκηση συναισθηματικής χειραγώγησης και όχι σε πράξη ευθύνης.

Ακριβώς απέναντι σε αυτή τη συνθήκη στάθηκε η συγκεκριμένη δημόσια συζήτηση: ως άρνηση της ευκολίας, ως αποκατάσταση της σκέψης, ως υπενθύμιση ότι η πολιτική, όταν αποκόπτεται από τη σοβαρότητα και το μέτρο, παύει να είναι λύση και γίνεται μέρος του προβλήματος. Απολαύσαμε έναν σημαντικό ομιλητή  που για αγαθή μας τύχη διανύει την δεύτερη πρωθυπουργική του θητεία χρησιμοποιώντας τη γνώση ως μηχανισμό κρίσης και πράξης. Η αναφορά στους επτά θεωρητικούς –από τον Άνταμ Σμιθ και τον Αλέξις ντε Τοκβίλ έως τον Καρλ Μαρξ, τον Τζον Στιούαρτ Μιλ, τον Μαξ Βέμπερ, τον Εμίλ Ντυρκέμ και τον Ζίγκμουντ Φρόυντ– έγινε με την αισθητική λεπτότητα που διαθέτουν ενστικτωδώς όσοι μετέχουν της παιδείας εκείνης που δεν στρέφει το βλέμμα της στις εντυπώσεις αλλά στην καλλιέργεια, όπου η σκέψη έχει μάθει να συνυπάρχει με τη διαφωνία, να τη μεταβολίζει και να αποφασίζει μέσα απ’ αυτήν. Αυτό που αναδείχθηκε με καθαρότητα ήταν η σημασία της συγκρότησης ως θεμελιώδης προϋπόθεση άσκησης της εξουσίας.

Ιδιαίτερα αισθητή ήταν η ικανότητά του της σύνθεσης, όπου το απλοϊκό προσεγγίζεται πολυσύνθετα και το πολυσύνθετο εκφράζεται απλά, χωρίς εξωραϊσμούς, χωρίς ρητορικά τεχνάσματα, χωρίς την εύκολη καταφυγή σε αντιθετικά σχήματα. Πρόκειται για μια πολιτική γλώσσα άλλων προδιαγραφών που δυστυχώς απουσιάζει εκκωφαντικά από το  ελληνικό Κοινοβούλιο. Πρόκειται για έναν πολιτικό λόγο που δεν υψώνει τη φωνή για να καλύψει κενά, αλλά χαμηλώνει τον τόνο για να αφήσει χώρο στη σκέψη. Έναν λόγο δομημένο, επεξεργασμένο, συνθετικό, που αποφεύγει την επιφάνεια χωρίς να γίνεται δυσπρόσιτος.

Σε μια εποχή όπου ο δημόσιος λόγος συχνά εξαντλείται στην ένταση, η συγκεκριμένη συζήτηση υπενθύμισε ότι η πολιτική μπορεί ακόμη να μιλά με όρους νοημοσύνης και μέτρου. Ότι όταν η υψηλού επιπέδου παιδεία συνδέεται οργανικά με την πράξη μπορεί να γεννήσει έναν σπάνιο πολιτικό, ικανό να κατανοεί τον σύνθετο κόσμο χωρίς να τον απλοποιεί χονδροειδώς και να απευθύνεται στην κοινωνία χωρίς να την υποτιμά.

Ήταν, τελικά, μια βραδιά όπου η πολιτική φάνηκε να επιστρέφει στον φυσικό της χώρο, εκεί δηλαδή όπου ο στοχασμός προηγείται της δήλωσης και η ευθύνη της ευκολίας.  Αν κάτι ξεχώρισε σε αυτή τη βραδιά, ήταν ο συνδυασμός πολλών πλεονεκτημάτων σε ένα πρόσωπο σύγχρονου πρωθυπουργού με παιδεία χωρίς έπαρση, ρεαλισμό χωρίς κυνισμό, ευρωπαϊκή ταυτότητα χωρίς επαρχιωτισμό, ισχύ χωρίς ρητορεία. Σε έναν πολύπλοκο κόσμο, η πολιτική επάρκεια όταν εμφανίζεται δημόσια, αξίζει να αναγνωρίζεται.

Η συζήτηση του πρωθυπουργού με τον Ηλία Κανέλλη

Οι επτά θεωρητικοί που μελέτησε βαθιά, ο φιλελευθερισμός, η Ευρώπη, οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Τουρκία, ο αγροτικός κόσμος, η ελληνική οικονομία. Αυτά ήταν τα βασικά θέματα της συνομιλίας του Ηλία Κανέλλη με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, το βράδυ της 19ης Ιανουαρίου 2026, στο πλαίσιο του πρώτου κύκλου συζητήσεων με τίτλο «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα», που διοργανώνει το Books’ Journal σε συνεργασία με το Ωδείο Αθηνών. Ακολουθεί μια σύνοψη της συζήτησης.

Πώς η Γροιλανδία δοκιμάζει την ιστορική συμμαχία Λονδίνου–Ουάσινγκτον

Η κρίση που προέκυψε από την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες —συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου—, λόγω της αποστολής στρατιωτικών δυνάμεων στη Γροιλανδία ως ένδειξη στήριξης προς τη Δανία, αποτελεί ίσως την πιο ενδιαφέρουσα και αποκαλυπτική στιγμή των διατλαντικών σχέσεων στη μεταψυχροπολεμική εποχή. Πέρα από την προφανή διάσταση της αμερικανικής επιθετικότητας και του εμπορικού εξαναγκασμού, η υπόθεση ανέδειξε κάτι βαθύτερο: μια μετατόπιση στον θεμέλιο λίθο της λεγόμενης “ειδικής σχέσης” Ηνωμένου Βασιλείου–Ηνωμένων Πολιτειών.

Βασίλης Κ. Λάζαρης, Η Αχαΐα στην Κατοχή, 1941-1944, Διαπολιτισμός, Αθήνα 2014, 426 σελ.

Το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων ήταν αντίποινα για την εκτέλεση των γερμανών αιχμαλώτων ή προσχεδιασμένο έγκλημα; Το ερώτημα αυτό υποβάλλει ένα βιβλίο του Βασίλη Κ. Λάζαρη που ασχολείται με το θέμα, αποδομητικά. Γιατί ο συγγραφέας έχει αδικο και πώς τεκμηριώνεται ότι, τελικά, οι Γερμανοί προέβησαν στο αποτρόπαιο έγκλημα των Καλαβρύτων ως απάντηση για τη θανάτωση από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ περίπου 80 γερμανών αιχμαλώτων που κρατούσαν μετά τη νικηφόρα γι' αυτούς μάχη της Κερπινής. [TBJ]

 «Δεν φοβάμαι! Δεν φοβάμαι! Είμαι νεκρή εδώ και 47 χρόνια!» Η φράση μιας ηλικιωμένης Ιρανής, χωρίς υπερβολή, είναι ιστορική μαρτυρία. Είναι κατηγορητήριο. Είναι μισός αιώνας στυγνής θεοκρατίας συμπυκνωμένος σε μία φράση. Είναι η απελπισμένη φωνή μιας ζωής υπό επιτήρηση, ενός σώματος υπό έλεγχο, μιας ύπαρξης υπό αίρεση. Σαράντα επτά χρόνια οι γυναίκες στο Ιράν ζουν υπό καθεστώς μόνιμης απειλής εξόντωσης.