Σύνδεση συνδρομητών

Χριστούγεννα και πολιτική ορθότητα

Τετάρτη, 15 Δεκεμβρίου 2021 22:37
Michelangelo Merisi da Caravaggio, H γέννηση του Χριστού. Έργο που, το 1969, εκλάπη από το παρεκκλήσι του Σαν Λορέντζο στο Παλέρμο.
Φωτογραφία αρχείου
Michelangelo Merisi da Caravaggio, H γέννηση του Χριστού. Έργο που, το 1969, εκλάπη από το παρεκκλήσι του Σαν Λορέντζο στο Παλέρμο.

Η ευρωπαία επίτροπος ισότητας, Έλενα Ντάλι, είναι προοδευτική. Διδάκτωρ πολιτικής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, δίνει διαλέξεις στο Πανεπιστήμιο της Μάλτας και, ως πολιτικός, έχει κάνει πολλή δουλειά για την ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ως πολιτικός και ως ακαδημαϊκός, δηλαδή, έχει αποκτήσει ειδίκευση στα δικαιώματα και ασκεί τα καθήκοντά της με εξαιρετική φροντίδα. Πιθανόν να μην την απασχολούσαν στην αρχή οι ταυτότητες αλλά, τα τελευταία χρόνια, είναι βέβαιο ότι την έχει απασχολήσει η ταυτότητα φύλου. Και ασφαλώς, ως προοδευτική, είναι βέβαιο ότι βλέπει τον κόσμο με τη ματιά των πιο αδύνατων έως πρόσφατα, των πιο μειονοτικών, των λεγόμενων δυαδικών ατόμων. Έτσι φαίνεται τουλάχιστον ότι αντιλαμβάνεται τα πράγματα από το 2019, οπότε και μετακόμισε από τη Μάλτα στην Ευρώπη, επίτροπος για την Ισότητα.

Πώς σκέφτηκε να διασφαλίσει την ισότητα; Μα από τη σκοπιά που θεωρεί σημαντικότερη: από τη θέση αυτών που θεωρεί αδυνάτους. Από τη σκοπιά αυτή, με τη μηχανιστική αντίληψη, σε μια ήπειρο λευκών αδύναμοι είναι οι μαύροι, σε μια ήπειρο χριστιανική αδύναμοι είναι οι μη χριστιανοί. Γι’ αυτό, μέσω της επιτροπής της οποίας ηγείται, ενόψει των Χριστουγέννων, απευθύνει σύσταση στους υπαλλήλους να μη λένε καλά Χριστούγεννα αλλά happy holidays, ευτυχισμένες γιορτές, για να μη θιγούν, λέει, όσοι στην Ευρώπη δεν είναι χριστιανοί. Επειδή, έτσι όπως τα βλέπει, η Κομισιόν είναι ουδέτερη «στα θρησκευτικά ζητήματα, σε διαρκή διάλογο με όλες τις θρησκευτικές και μη θρησκευτικές οργανώσεις». Αλλά η επίτροπος ζητάει να υπάρχει φροντίδα και με τα ονόματα. Το όνομα Μαρία, για παράδειγμα, είναι ακραίο, ίσως και προκλητικό, επειδή η Ευρώπη έχει και μουσουλμάνους και δεν είναι σωστό, ως αδύναμοι, να νιώθουν μειονεκτικά επειδή το όνομα Μαρία είναι σε κοινή χρήση.

Στο όνομα αυτού που η επίτροπος Ισότητας ονομάζει θρησκευτική ουδετερότητα, υπάρχει απλώς απόρριψη της ίδιας της παράδοσης δυο χιλιετιών για την Ευρώπη. Ωραία, θα λέμε καλές γιορτές. Τι είδους γιορτές όμως θα είναι αυτές οι οποίες ευχόμαστε να είναι καλές; Οι γιορτές της απόρριψης ενός πολύπλοκου συλλογικού παρελθόντος, που ναι μεν περιείχε πολλούς θρησκευτικούς πολέμους, αλλά (έπειτα από τον φονικότερο παγκόσμιο πόλεμο της ιστορίας) οδήγησε στο ευρωπαϊκό θαύμα, έναν δημοκρατικό πολιτισμό ανοχής και συμπερίληψης, παρά τις επιμέρους διαφορές. Αυτό το παρελθόν, είτε μας αρέσει είτε όχι, είναι αμιγώς χριστιανικό - και είναι το δικό μας παρελθόν. O Ζακ Λε Γκοφ, ο σημαντικός μεσαιωνολόγος, έχει υποστηρίξει ότι η Ευρώπη πρωτοδιαμορφώθηκε ως ολοκληρωμένη έννοια στη διάρκεια του Μεσαίωνα, αποτελώντας μια δυτική, χριστιανική ζώνη, καθορισμένη από την αντίθεσή της στην Ασία και στην ορθόδοξη Εκκλησία. Ούτε αυτό έχει καμία σημασία στην προσέγγιση της ευρωπαϊκής κουλτούρας από την πολιτική ορθότητα και τη δικαιωματική αντίληψη για τα πράγματα. Αυτά τους έμαθαν στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ;

Σε διαρκή διάλογο με όλες τις θρησκείες, η Κομισιόν αμφισβητεί εκείνη που βρίσκεται στα ευρωπαϊκά θεμέλια. Και καλεί να σκεπάσουμε το νόημα των χριστιανικών εορτών βάσει των οποίων τα κράτη έχουν οργανώσει τη χειμερινή γιορταστική τους ανάπαυλα. Αλλά αν δεν γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα, τι θα εορτάζουμε; Τον καταναλωτισμό, ότι δηλαδή στην ανάπαυλα του χειμώνα ψωνίζουμε σαν να μην υπάρχει αύριο, ταξιδεύουμε, τρώμε και πίνουμε;

Υπάρχουν Χριστούγεννα χωρίς Χριστό; Στη δημοκρατική Ευρώπη, όποιος επιθυμεί δίνει το νόημα που θέλει. Χρειάστηκαν πολλοί αιώνες για να τα καταφέρει, πολλές θεολογικές και φιλοσοφικές διαμάχες, πολλές οπισθοχωρήσεις, πολύ αίμα. Χρειάστηκε να βρει έδαφος η διεκδικητική κουλτούρα της χειραφέτησης, συνεχώς διευρυνόμενη από τη δεκαετία του 1960, προκειμένου να γίνει κατορθωτό, όποιος θέλει, να δηλώνει άθεος, ακόμα και να περιφρονεί και να βλασφημεί τον Θεό και τον Χριστό. Είναι συστατικό της ελευθερίας που κέρδισαν οι πολίτες από το κοσμικό κράτος. Οι χριστιανικές θρησκείες το αποδέχτηκαν, επειδή αποδέχονται το πλαίσιο λειτουργίας της δημοκρατίας, την ελευθερία του ατόμου στην επιλογή. Η απάρνηση της θρησκευτικής πίστης, ο αγνωστικισμός και η αθεΐα εκδηλώνονται, κυρίως, ως σχέση και με τον χριστιανισμό.

Η χριστιανική πνευματικότητα έχει αποδεχτεί τον πλουραλισμό των κοινωνιών μας. Κάπως έτσι, η ορθοδοξία δεν επηρεάζει το ευρωπαϊκό σύμπαν, κάπως έτσι η ορθόδοξος Ελλάς ανήκει εις την Δύσιν, κάπως έτσι ο ρωμαιοκαθολικός Πάπας επισκέπτεται την Ελλάδα, συναντά τους εκκλησιαστικούς ηγέτες της και τους ζητά συγνώμη. Αυτά είναι φυσιολογικά πράγματα σε ένα πλουραλιστικό πολιτικό περιβάλλον, που τιμά τις παραδόσεις και σέβεται τις ιδιαιτερότητες – ένα περιβάλλον που κατέκτησε το κοινωνικό συμβόλαιο, που διεκδίκησε τη χειραφέτηση, που κατέκτησε την κοινοβουλευτική δημοκρατία, που οικοδομεί την ενωμένη Ευρώπη.

Αλλά ο προοδευτισμός την εποχή της μεταμοντέρνας παγκοσμιοποίησης δεν βολευόταν με τον πλουραλισμό, εργάστηκε για τη λεγόμενη πολυπολιτισμικότητα – ένα μοντέλο συνύπαρξης διαφορετικών πολιτισμικών υποσυνόλων, κάποια από τα οποία θεωρούν ότι η ταυτότητά τους είναι υπεράνω της δημοκρατίας και των κανόνων της, υπεράνω των νόμων στο όνομα πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων. Ενώ, στην ουσία, δεν είναι παρά μια επιλογή φανατικών, μεροληπτική και ανιστόρητη.

The Books' Journal

Το Books' Journal είναι μια απολύτως ανεξάρτητη επιθεώρηση με κείμενα παρεμβάσεων, αναλύσεις, κριτικές και ιστορίες, γραμμένα από τους κατά τεκμήριον ειδικούς. Πανεπιστημιακούς, δημοσιογράφους, συγγραφείς και επιστήμονες με αρμοδιότητα το θέμα με το οποίο καταπιάνονται.

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.