Σύνδεση συνδρομητών

Ο Παύλος Καλλιγάς, η απόλαυση του αρχαίου κειμένου και η μάθηση

Πέμπτη, 24 Ιουλίου 2025 17:14
Ο Παύλος Καλλιγάς σε πρόσφατη φωτογραφία.
Αρχείο The Books' Journal
Ο Παύλος Καλλιγάς σε πρόσφατη φωτογραφία.

«Γιατί διαβάζουμε τα αρχαία ελληνικά φιλοσοφικά κείμενα;», ρωτούσε ο Παύλος Καλλιγάς και απαντούσε: «Όποια απάντηση και αν δώσει κανείς στο παραπάνω ερώτημα, θα αναφερθεί, θαρρώ, σε έναν τουλάχιστον από τους εξής δύο λόγους – και συνηθέστερα και στους δύο: στην απόλαυση και στη μάθηση».

Είναι έργο του μεταφραστή [της αρχαίας φιλοσοφικής γραμματείας] να προσπαθήσει να διατηρήσει κάτι από τη ρητορική δύναμη του πρωτοτύπου, που συχνά είναι ένα κάλεσμα σε έναν τρόπο ζωής, στο να ανακατατάξουμε δηλαδή ριζικά τις προτεραιότητες και τον τρόπο με τον οποίο θεωρούμε τον κόσμο γύρω μας. Στο επίπεδο αυτό, η απόλαυση και η μάθηση τείνουν να συγκλίνουν στην εξυπηρέτηση ενός ενιαίου θεωρητικού στόχου[1].

Με το αξεπέραστο μεταφραστικό-σχολιαστικό έργο του, τον ανάλογο με τις περιστάσεις θερμό και γνωστικό λόγο του και τη διακριτικά αρχοντική παρουσία του, ο Παύλος Καλλιγάς μας έμαθε πολλά από κοντά ή από μακριά – και θα μας χαρίζει εξακολουθητικά την απόλαυση θεμελιωδών αρχαίων φιλοσοφικών κειμένων.

 

*Ο Παύλος Καλλιγάς (γεννημένος το 1948) πέθανε στις 23 Ιουλίου 2025. Με σπουδές Νομικής, ασχολήθηκε συστηματικά με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και διετέλεσε καθηγητής αρχαίας φιλοσοφίας στο Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών έως το 2015, οπότε και αφυπηρέτησε.

Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη φιλοσοφία της ύστερης αρχαιότητας, με έμφαση στον νεοπλατωνισμό. Είναι γνωστός για την επιμελημένη, σχολιασμένη έκδοση των Εννεάδων του Πλωτίνου από την Ακαδημία Αθηνών, σε επτά τόμους (1990 - 2018). Επίσης, δημοσίευσε σχολιασμένες εκδόσεις έργων του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη.

Από το 1997 έως το 2012 διεύθυνε το φιλοσοφικό περιοδικό Δευκαλίων. Από το 2016, διετέλεσε διευθυντής του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών.

 

[1] Παράθεμα από: Παύλος Καλλιγάς, «Η ανεπάρκεια της μετάφρασης», Σύγχρονα Θέματα 82 (2003) 73-76.

Γιώργος Ζωγραφίδης

Καθηγητής Φιλοσοφίας στο Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Βιβλία του: Βυζαντινή φιλοσοφία της εικόνας (1997), Εικαστική Φιλοσοφία (1998), Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι (με τον Β. Κάλφα, 2006), Επίκουρος Ηθική (2009), Ars Vivendi: Η στωική τέχνη του βίου στο φιλοσοφικό έργο του Σενέκα (με τον Θ. Αντωνιάδη, 2024).

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.