Wolfram Siemann, Metternich. Stratege und Visionär. Eine Biographie, C. H. Beck, München 2022, 989 σελ.
Η ισορροπία των δυνάμεων, η πάση θυσία διατήρηση της ειρήνης και οι καταστροφικές συνέπειες του εθνικισμού ήταν οι άξονες της πολιτικής του Κλέμενς φον Μέτερνιχ, διπλωμάτης και κατόπιν υπουργός Εξωτερικών και καγκελάριος της Αυστριακής Αυτοκρατορίας. Ο εθνικισμός, που θεωρείται σήμερα πηγή κάθε κακού, ήταν ένα φιλελεύθερο κίνημα – κι ο Μέτερνιχ κατανοούσε τον εαυτό του ως στυλοβάτη του Ancien régime και αντίπαλο των επαναστατικών ιδεών και των επαναστάσεων. Μόλις κυκλοφόρησε στα γερμανικά μια συναρπαστική βιογραφία του. [ΤΒJ]
David Grossman, Ένα άλογο μπαίνει σ' ένα μπαρ. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα εβραϊκά: Λουίζα Μιζάν, Ψυχογιός, Αθήνα 2O19, 312 σελ.
Όλα θα μπορούσαν να αρχίσουν αστεία, με μια κοινότοπη επίσκεψη σε ένα κοινότοπο σόου, μια κοινότοπη παράσταση stand-up κωμωδίας. Όμως, η πρόσκληση από το κωμικό ενός συνταξιούχου δικαστή και, για λίγο, παιδικού φίλου βαθμιαία γίνεται η αιτία της ανάκλησης γεγονότων της ζωής των δύο ανδρών – και τότε η κοινοτοπία που πνίγει τις ζωές τους δεν φτάνει να δώσει νόημα. Ένας δεξιοτέχνης της ανθρώπινης κατάστασης ισραηλινός συγγραφέας σε μια από τις πιο επιδέξιες ιστορίες του. [ΤΒJ]
Πατρός Σεργέι Χάκελ, Η αγία Μαρία των Παρισίων, μετάφραση από τα αγγλικά, Νίκη Τσιρώνη, Ακρίτας, β’ έκδ., Αθήνα 2021, 260 σελ.
Η ιστορία της Μαρίας Σκόμπτσοβα, μιας άθεης Λετονής που δραπέτευσε από τη Σοβιετική Ένωση και, στο Παρίσι, πιστή χριστιανή πλέον, έζησε τη ζωή της θυσιαστικά, για όσους είχαν ανάγκη. Ο θάνατός της στο Άουσβιτς έκλεισε έναν ηθικό κύκλο αφοσίωσης και αφιέρωσης στους άλλους. Γιατί αξίζει η υπόμνηση της παρουσίας της. [ΤΒJ]
Βασίλης Γούναρης - Δημήτρης Λυβάνιος (επιμ.), Άγνωστες πτυχές του ’21: νέοι ιστορικοί του ΑΠΘ ερευνούν τον αγώνα των Ελλήνων για ανεξαρτησία, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2022, 288 σελ.
13 νέοι ιστορικοί, επτά άνδρες και έξι γυναίκες, επιχειρoύν να φωτίσουν πλευρές της Επανάστασης του 1821 οι οποίες δεν έχουν λάβει την προσοχή που τους αναλογεί, ή που θα έπρεπε να τους αναλογεί.
Marie NDiaye, Η εκδίκηση είναι δική μου, μετάφραση από τα γαλλικά: Αλεξάνδρα Κωσταράκου, Πόλις, Αθήνα 2022, 264 σελ.
Ένα κοινωνικό συμβάν, μια τριπλή παιδοκτονία, απασχολεί όπως ήταν αναμενόμενο τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, αντηχώντας αναπόφευκτα τη (μισογυνική) απόδοση της επίκαιρης στην Ελλάδα ιστορίας της Ρούλας Πισπιρίγκου. Η πολυβραβευμένη Μαρί Ντιάι, αποφεύγοντας τις αναγωγές, με μια «γραφή της αμφισημίας», φωτίζει τις κοινωνικές και τις προσωπικές σχέσεις της παιδοκτόνου. Αλλάζοντας συνεχώς εστιάσεις στην ιστορία, η συγγραφέας αποτρέπει τις αξιολογικές κρίσεις, τα αντιθετικά σχήματα ή την απόδοση δικαιοσύνης, με οποιονδήποτε τρόπο. Διότι είναι εμπεδωμένο ότι η συνθετότητα των πραγμάτων είναι η δουλειά της. [ΤΒJ]
Θανάσης Διαμαντόπουλος, Η κορύφωση του Εθνικού Διχασμού. Η Δίκη των Έξι: «Αναγκαίο λάθος» ή «δικαστικός φόνος»;, Πατάκη, Αθήνα 2022
Δύο διαφορετικές νοοτροπίες πολιτικής, δύο διαφορετικά εθνικιστικά περιεχόμενα της Μεγάλης Ιδέας, δύο παρατάξεις που αλληλοκατηγορούνταν ως «προδοτικές». Και μια δίκη με ειδικό πολιτικό βάρος, καθώς οι Έξι δεν χρησίμευσαν μόνο ως εξιλαστήρια θύματα, αλλά και για να χρεώσουν συμβολικά όλες τις ευθύνες της Μικρασιατικής Καταστροφής στην αντιβενιζελική παράταξη. Ο καθηγητής Θανάσης Διαμαντόπουλος φωτίζει μια πολύ δύσκολη περίοδο της νεότερης ελληνικής ιστορίας. [ΤΒJ]
Θανάσης Διαμαντόπουλος, Η κορύφωση του Εθνικού Διχασμού. Η Δίκη των Έξι: «Αναγκαίο λάθος» ή «δικαστικός φόνος»;, Πατάκη, Αθήνα 2022
Δεν πίστευα ποτέ ότι ένα επιστημονικό κείμενο θα μου αναγεννούσε τόσο έντονα τη στυφή αλλά γονιμοποιό καφκική γεύση της εφηβικής ηλικίας, συνδυασμένη με την ανάλογη επίγνωση της έκτης δεκαετίας του βίου μου, που προσπαθεί να κινηθεί στα επικίνδυνα όρια της επιστήμης και της τέχνης. Είμαι ευγνώμων στον Θανάση Διαμαντόπουλο και γι’ αυτό. (τεύχος 130)
George Bernanos, Διάλογοι Καρμηλιτισσών, μετάφραση από τα γαλλικά: Αχιλλέας Κυριακίδης, επίμετρο: Σταύρος Ζουμπουλάκης, Πόλις, Αθήνα 2021, 256 σελ.
Η Θεία Χάρις θα κατανικήσει το φόβο και θα καταστείλει το θάνατο σε ένα κύκνειο άσμα όπου η πίστη αναλαμβάνει τον πρώτο και τον πλέον καθοριστικό λόγο. Αντίθετα, παρ’ όλα αυτά, με τους σκοπούς του συγγραφέα, αλλά εξαιτίας της μεγάλης λογοτεχνικής του δύναμης, η αγωνία του θανάτου παραμένει δεσπόζουσα παράμετρος του ύστατου έργου του. Η συντριβή ενώπιον τέλους μπορεί να μην ανήκει στην υπερβατική σφαίρα του αχειροποίητου, αλλά φωλιάζει βαθιά μέσα στην ψυχή και την καρδιά μας.
Ανδρέας Πανταζόπουλος, Εθνικολαϊκισμός και νεωτερικότητα στην Ελλάδα. Σημειώσεις για το λαϊκισμό των διανοουμένων και τη νεοελληνική ταυτότητα στον 20ό αιώνα, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2021, 208 σελ.
Ο Ανδρέας Πανταζόπουλος, ο πιο εμβριθής μελετητής του εθνικολαϊκισμού στην Ελλάδα, επανέρχεται με το νέο του βιβλίο για να αναπλεύσει το φαινόμενο ερευνώντας τις διανοητικές και αξιακές του ρίζες.
Αντρέι Κούρκοφ, Γκρίζες μέλισσες. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα ρωσικά: Δημήτρης Τριανταφυλλίδης, Καστανιώτη, Αθήνα 2022, 432 σελ.
Υπάρχει μια χώρα με μεγάλη καρδιά, όπου όλο κάτι χαλάει. Και ευτυχώς, υπάρχουν λέξεις που την αφηγούνται. Ο ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκοφ περιπλανιέται στη χώρα του ακολουθώντας τα βήματα ενός μελισσοκόμου – ο οποίος ξέρει ότι την άνοιξη πρέπει να βοσκήσουν μακριά από τις βόμβες. Θα αποχαιρετήσει λοιπόν τον μοναδικό του γείτονα, τον παλιό του συμμαθητή-εχθρό, θα αφήσει το ξυπνητήρι του ξεκούρδιστο και θα περιπλανηθεί στην έξω «μεγάλη γη»…
Παναγιώτης Μαντζούφας, Καλή νομοθέτηση και Κράτος Δικαίου. Πολυνομία, κακονομία και μη εφαρμογή των νόμων, Ευρασία, Αθήνα 2018, 294 σελ.
Υπάρχουν ερωτήματα που προκαλούν τους συνταγματολόγους γιατί δοκιμάζουν τις πιο ισχυρές τους διαισθήσεις: πώς μπορεί, για παράδειγμα, ένας νόμος να μην είναι καλός ή ορθός από τη στιγμή που ψηφίζεται από τους αντιπροσώπους μας και εκφράζει τη λαϊκή βούληση; Ποια η σχέση που διατηρεί η διαδικασία με την ουσία της νομοθετικής πρωτοβουλίας; Ποια είναι τα όρια της αυτονομίας του Κοινοβουλίου;
Θανάσης Γιοχάλας - Ζωή Βαΐου, Η Αθήνα τον 19ο αιώνα. Εικόνες μιας οδοιπορίας μέσω του Τύπου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2021, 448 σελ.
Πώς μπορείς να μιλήσεις για την Αθήνα, τον 19ο αιώνα, μέχρι τα πρώτα χρόνια του 20ού, τον «αιώνα-διπρόσωπο Ιανό»; Τι ερωτήματα μπορεί κάποιος σήμερα να θέσει αναφορικά με την πολεοδομία της, τους δρόμους της, τα οδόσημά της, τα στέκια, τους ανθρώπους που την κατοικούσαν και την περπατούσαν, τις συλλογικές νοοτροπίες, τις ατομικές συνήθειες, τους τρόπους, τα πάθη τους και τους πόθους τους;
