Το διεθνές δίκαιο, ως γνωστόν, αντιμετωπίζει την κλοπή δημοσίων μνημείων με αυστηρότητα μόνο όταν αυτή γίνεται από μη συμβαλλόμενο μέρος. Όταν η ίδια η χώρα-ιδιοκτήτης παραδίδει μνημεία οικειοθελώς, με εγγραφή στον προϋπολογισμό και σφραγίδα συμβολαιογράφου, την υπόθεση τη χειρίζεται η DG ECFIN, στην περίπτωση αυτή συνεπικουρούμενη από την αλήστου μνήμης Τρόικα.
Αμέσως μετά την επιστροφή του από τις Βρυξέλλες, και μόλις κατέβηκε ανάλαφρα τη σκάλα του αεροσκάφους, o υπουργός Εθνικής Οικονομίας Γιάνης Αγιάνης (σε καιρούς κρίσης τα πολλά νι είναι πολυτέλεια), τυλιγμένος με ένα κασκόλ Blueberry, δήλωσε στους δημοσιογράφους:
Επιστρέφουμε σήμερα έχοντας ολοκληρώσει μια μαραθώνια και περήφανη διαπραγμάτευση 72 ωρών. Πήγαμε εξαιρετικά επειδή εγώ είμαι εγώ. Όπως σε κάθε διαπραγμάτευση κάτι χάνεις, κάτι κερδίζεις. Κερδίσαμε την εθνική μας υπερηφάνεια. Χάσαμε την Ακρόπολη. Σκεφτήκαμε, βλέπετε, ότι ακόμα κι αν την αγοράσουν, δεν μπορούν να την πάρουν μαζί τους — οπότε το όφελος είναι διπλό: η Ακρόπολη μένει στην Ελλάδα και εμείς μειώνουμε το επαχθές χρέος μας.
Ο κ. Αγιάνης, γνωστός από την παλαιότερη υπόθεση με τα καντηλιέρια του επισκόπου, ο οποίος στο παρελθόν έχει δηλώσει ότι «θα προτιμούσε να του κόψουν το χέρι» παρά να υπογράψει συμφωνία προδίδουσα την εντολή του λαού, συμπλήρωσε, φανερά συγκινημένος:
Το μόνο που με στενοχωρεί ιδιαίτερα είναι ότι αν δεν την είχε καταστρέψει ο Μοροζίνης, σήμερα η Ακρόπολη θα έπιανε περισσότερα.
Η δήλωση χαρακτηρίστηκε από τον Economist «υπόδειγμα στρατηγικής ασάφειας και ηθικής καθαρότητας» από έναν erratic Marxist και διδάσκεται έκτοτε στις σχολές οικονομικών της θεωρίας μπαιγνίων.
Ανεφύη όμως ένα μη αμελητέο πρόβλημα: πόσο, στ’ αλήθεια, αξίζει η Ακρόπολη; Η κυβέρνηση όφειλε να έχει ρεαλιστικές προσδοκίες, διότι με τη φράση «ανεκτίμητη» δεν γίνεται δουλειά. Προκηρύχθηκε διεθνής μειοδοτικός διαγωνισμός για σύμβουλο ιδιωτικοποίησης, με τη διαδικασία του κατεπείγοντος. Υποβλήθηκαν δεκατέσσερις προσφορές από έμπειρους σε τέτοιας μορφής εκποίηση συμβουλευτικούς οίκους. Η μοναδική εγχώρια προσφορά —από την ένωση Ριχάρδος, Φιλάργυρος & Υιοί— απορρίφθηκε, διότι ζητούσε ποσοστά επί της πωλήσεως: τέτοιες πρακτικές, σημείωνε το πρακτικό, «παραπέμπουν σε λεβαντίνικη νοοτροπία και απάδουν στο διεθνές κύρος της συναλλαγής». Ανάδοχος ανακηρύχθηκε τελικώς ο οίκος George Smiley & Partners, σύμβουλος ιδιωτικοποιήσεων με έδρα τη Γενεύη, ο οποίος είχε το πλεονέκτημα να είναι ο μόνος που δεν έθετε ως προϋπόθεση success fee.
Μετά από εργώδεις έρευνες, ο ανάδοχος οίκος απετίμησε κατάλληλα την εκποίηση της Ακρόπολης και υπέβαλε τρεις εναλλακτικές προτάσεις:
Η πρώτη πρόταση προέβλεπε αποσυναρμολόγηση της Ακρόπολης, μεταφορά της στις Βρυξέλλες και επανασυναρμολόγηση μπροστά από το κτίριο της Επιτροπής —«το νέο λίκνο της σύγχρονης δημοκρατίας», κατά τη διατύπωση της μελέτης σκοπιμότητας. Η πρόταση ερχόταν, ομολογουμένως, σε αντίφαση με την περί μη μετακομίσεως δήλωση του υπουργού. Είχε όμως ένα σημαντικό συμπληρωματικό όφελος. Ο χώρος που θα ελευθερωνόταν από τα ερείπια –άρτιος και οικοδομήσιμος– θα αποτελούσε εξαιρετικό φιλέτο real estate, κατάλληλο για υπερπολυτελή διαμερίσματα υπό το brand Ιερός Βράχος Apartments — where myth meets mortgage.
Η δεύτερη πρόταση προέκρινε μακροχρόνια μίσθωση εκατό ετών, με σκεπτικό αυστηρά αναλογιστικό: ποιος ζει, ποιος πεθαίνει. Αν, εκατό χρόνια από σήμερα, η Ελλάδα δεν είχε καταφέρει να αποπληρώσει το χρέος της, θα μπορούσε να παρατείνει τη μίσθωση ή να προκηρύξει νέο διαγωνισμό. Οι όροι μυστικότητας της σύμβασης θα τηρούνταν στο διηνεκές. Κανείς δεν θα μπορούσε να ψέξει κανέναν, ιδιαίτερα τους τεθνεώτες.
Η τρίτη πρόταση ήταν η πιο συντηρητική: κλασική πώληση με υποχρέωση του αγοραστή να εγκαταστήσει τελεφερίκ και αναψυκτήριο, να ανακαινίσει τα αποχωρητήρια, να ξηλώσει τα ασύμβατα με το τοπίο τσιμεντένια μονοπάτια, να διευκολύνει κάθε αίτημα κινηματογράφησης από εμπορικούς οίκους πάσης φύσεως προϊόντων με γνώμονα την διεθνή προβολή της χώρας, και να επιτρέψει την ελεύθερη είσοδο στους Έλληνες πολίτες ηλικίας 85 ετών και άνω –αδιακρίτως κοινωνικού φύλου– από Νοέμβριο μέχρι Ιανουάριο κάθε έτους, των δισέκτων εξαιρουμένων. Η τρίτη πρόταση απορρίφθηκε ως «παρωχημένη» και «μη επικοινωνιακά αξιοποιήσιμη».
Η κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας, αφού βασανίστηκε επί τρεις εβδομάδες με το τρίλημμα, κατέληξε σχεδόν ομόφωνα, με μόνον μειοψηφήσαντα τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, ο οποίος προωθούσε εναλλακτική πρόταση των παραγωγών του, όπου μετά την μετακόμιση ο χώρος θα μετετρέπετο σε βοσκοτόπι για να εκτραφούν εκεί αγελάδες, προκειμένου να προωθηθεί το διεθνές brand Acropolis Dairy Products: Milk your Dreams.
Η κυβέρνηση προέκρινε την πρώτη λύση ως την «πλέον συμφέρουσα για τα εθνικά συμφέροντα της στιγμής» και προκήρυξε διεθνή διαγωνισμό για την εκποίηση. Ο διαγωνισμός ακυρώθηκε λόγω τυπικής πλημμέλειας —μια αναφορά που παρεισέφρησε και αποκαλούσε το προς πώληση «μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς» κάτι που, κατά τους νομικούς συμβούλους, «δυσχέραινε τη μετεγκατάσταση» — και επαναπροκηρύχθηκε. Μάλιστα φημολογήθηκε ότι, παρά την υψηλή τιμή εκκίνησης, είχαν προπωληθεί οψιόν για όλα τα διαμερίσματα.
Το όνομα του τελικού αναδόχου δεν ανακοινώθηκε, για λόγους εμπιστευτικότητας. Λέγεται ότι πρόκειται για εταιρεία σαουδαραβικών συμφερόντων, η οποία σκόπευε να δωρίσει την Ακρόπολη στην Κομισιόν για τη συμβολή της στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα, αλλά δεν αποκλείεται αυτό να μην ισχύει, όπως και τόσα άλλα.
Με την ανακοίνωση της απόφασης της κυβέρνησης ξέσπασαν μεγάλες διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα. Συμμετείχαν κόμματα, σωματεία, συλλογικότητες και σύλλογοι από όλο το πολιτικό χάσμα και οι ενώσεις ξεναγών, λεωφορειούχων και πωλητών αναμνηστικών ειδών (οι τελευταίοι μάλλον άδικα, διότι θα μπορούσαν κάλλιστα να συνεχίσουν να πωλούν αναμνήσεις). Ξεχώρισε η σφοδρή ανακοίνωση του ΚΚΕ, του οποίου οι διαδηλωτές φώναζαν, σε αυθόρμητο δίστιχο που στιχουργήθηκε επί τόπου στην πορεία της ΚΝΕ στην οδό Σταδίου:
Μη φύγει η Ακρόπολη, το δίκιο μας ζητάμε!
Γιατί αν το πάθουμε αυτό πανό πού θα κρεμάμε;
Σε μία μελαγχολική του ανάρτηση ο φιλόσοφος Στέλιος Μπίκος έγραψε: Εμήδισαν και οι τελευταίοι μη μεμηδικότες και εμειδίασαν τα χείλη των απανταχού μαδημένων. Κότες όλοι.
***
Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, η Ακρόπολη –προσεκτικά αμπαλαρισμένη και φορτωμένη σε κομβόι 200 τριαξονικών φορτηγών– ταξιδεύει προς τις Βρυξέλλες. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας, έκδηλα συγκινημένος, σκουπίζοντας με το κασκόλ του (παρότι θέρος) ένα δάκρυ που δεν επιβεβαιώθηκε φωτογραφικά δήλωσε:
Είμαστε σίγουροι ότι αν είχε εμφανιστεί έγκαιρα ένας Έλληνας μειοδότης, η Ακρόπολη θα είχε μείνει στη χώρα μας. Anyway, της εύχομαι καλό ταξίδι και να είναι καλά εκεί που πάει. Μας ξελάσπωσε. Μακάρι να ’ταν κι άλλη.
Όπως αποκαλύφθηκε αργότερα, η συνεισφορά της εκποίησης στη μείωση του χρέους ανέρχεται σε λιγότερο από ένα τοις εκατό. Άκλαυτη πήγε η Ακρόπολη.
Αύγουστος 2018
disclaimer: Τα παραπάνω γεγονότα και πρόσωπα είναι απολύτως φανταστικά. Οποιαδήποτε ομοιότητα με πραγματικά περιστατικά ή υπαρκτά πρόσωπα οφείλεται αποκλειστικά στην νοσηρή φαντασία του αναγνώστη.
Δεν είναι λάθος.
Δεν είναι λάθος.
