Συμπτώσεις
Πολύ γρήγορα η ενασχόληση με τον μεσοπόλεμο με οδήγησε στον πιο αυθεντικό εκπρόσωπό του, στον βιρτουόζο του χρονογραφήματος εκείνης της περιόδου, τον Παύλο Νιρβάνα. Προμηθεύτηκα εύκολα τα βιβλία του με τα επίκαιρα κείμενα και τα, εν αφθονία ευρισκόμενα στο Μοναστηράκι, πολύτομα Άπαντά του. Διαπίστωσα όμως ότι δεν ήταν πλήρη γιατί περιλάμβαναν μόνο τα περιεχόμενα των βιβλίων του και άφηναν απ’ έξω τα χιλιάδες δημοσιεύματα στον Τύπο. Γι’ αυτό άρχισα την αναζήτηση αποκομμάτων από τις εφημερίδες μέχρι που βρήκα αυτά που είχε συλλέξει στο αρχείο του και τα ενσωμάτωνε στην ύλη των αναγνωστικών ο φιλόλογος Αλέξανδρος Σαρρής (1880-1973). Έτσι απέκτησα τη συνολική εικόνα της χρονογραφικής του δραστηριότητας.
ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΒΟΟΚS' JOURNAL - τχ. 83
Στη μικρή αναφορά στον Δημήτρη Δεσποτίδη, που δημοσιεύθηκε στο τεύχος 81 του Books’ Journal (περιείχε σελίδες για τον Μανόλη Αναγνωστάκη), δεν είχε περιληφθεί η μαρτυρία του ποιητή ο οποίος, πολλές φορές στο παρελθόν, αναφερόταν με ιδιαίτερη αγάπη στον παλιό συμμαθητή του. Ήξερα ότι είχε δημοσιεύσει κάποτε ένα σχετικό κείμενο αλλά, όπως διαπίστωσα όταν το εντόπισα, ήταν δυσεύρετο γιατί δεν έφερε τίτλο και είχε σχεδόν κρυμμένη την υπογραφή του.
Μια άγνωστη συνέντευξη του Άρη Αλεξάνδρου στον Ρένο Αποστολίδη. ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ BOOKS' JOURNAL - τχ. 99
Η αντιγραφή του ποιήματος που ακολουθεί σφραγίζει τη μαθητεία του Κώστα Κριμπά στον ποιητή και μουσικό Λευτέρη Αλεξίου (1890-1964), τη διετία 1949-50.
Πέρασαν ακριβώς 90 χρόνια από τότε που στο περιοδικό Ναυτική Ελλάς (τεύχος 32, Μάιος1931) δημοσιεύτηκε ένα από τα ποιήματα του Νίκου Καββαδία που προηγήθηκαν των Μαραμπού. Το υπέγραφε με το πραγματικό του όνομα (Ν. Καββαδίας) και όχι με το ψευδώνυμο που χρησιμοποιούσε έως τότε (Πέτρος Βαλχάλλας). Τίτλος «Τραγούδια», έκταση εννέα τετράστιχα και ημερομηνία 1/4/1931. Το ποίημα παρέμενε χρόνια άγνωστο στις σελίδες του ξεχασμένου μηνιαίου περιοδικού που εκδιδόταν στην Αθήνα «Μερίμνη Γενικού Επιτελείου Ναυτικού». Εκεί ελάνθανε μέχρι το 2005, όταν ανασύρθηκε και πέρασε στον εξαιρετικά φροντισμένο τόμο Το ημερολόγιο ενός τιμονιέρη (εκδόσεις Άγρα), με αθησαύριστα πεζογραφήματα και ποιήματα του Νίκου Καββαδία. Σ’ αυτόν περιλαμβανόταν το εν λόγω ποίημα, σχολιασμένο από τον επιμελητή του τόμου Guy Saunier.
Στη ραδιοφωνική σειρά «Φιλολογικοί περίπατοι στο Μεσοπόλεμο», που παρουσιάσαμε με τον Μανόλη Αναγνωστάκη την πενταετία 1986-1990, δεν θα μπορούσε να απουσιάσει ο άνθρωπος που διέσωσε μεγάλο μέρος από τα Αρχεία της Παλιγγενεσίας. Στο εκτεταμένο απόσπασμα από τις δύο ημίωρες εκπομπές που του αφιερώσαμε, τις στηριγμένες στα κείμενά του, διατυπώνει με το ρουμελιώτικο θάρρος του και έξω απ’ τα δόντια τις απόψεις του για την ιστορία και το μέλλον των κρατικών μας αρχείων. Η αδράνεια και η αδιαφορία, διαχρονική στάση της πολιτείας στη διαχείριση των ιστορικών τεκμηρίων, τον είχε τόσο απογοητεύσει που εναπέθετε σε ιδρύματα της αλλοδαπής τη μελλοντική διαφύλαξη και την αξιοποίηση των πολύτιμων συλλογών του.
Με ενδιαφέρουν, και το ψάχνω, οι πρώτες δημοσιεύσεις των συγγραφέων, γιατί θέλω να γνωρίσω την αφετηρία της διαδρομής τους, με ποια δηλαδή πνευματική εξάρτυση εισήλθαν στον λογοτεχνικό στίβο. Έχω όμως και την απλή περιέργεια να δω και την εικόνα τους. Να εντοπίσω την πρώτη, ει δυνατόν, δημοσίευση της φωτογραφίας τους. Συνήθως αυτή αργεί και γίνεται όταν πια ο συγγραφέας με το έργο του έχει γίνει γνωστός. Ξεφυλλίζοντας τις εφημερίδες του μεσοπολέμου, ερευνώντας για άλλα θέματα, είχα έναν παρακείμενο εντοπισμό.
Η ομορφιά ενός ιστορικού τοπίου που παρέπεμπε στην Ελλάδα του 1821 με παρακινούσε εδώ και πολλά χρόνια να επισκεφτώ την Πάργα. Το φετινό καλοκαίρι το κατάφερα, πέρασα είκοσι μέρες στη μικρή πόλη που την ήξερα από καρτ ποστάλ, κάποια ιστορικά γεγονότα και τις αναφορές σε ποιήματα. Παρακάμπτω τις φημισμένες φυσικές ομορφιές και εστιάζω στην μεγάλη περιπέτεια της Πάργας που άνοιξε τον ελληνικό 19ο αιώνα.
Δεκαετία του 1950. Το τείχος του μέλλοντός μας, υψωνόταν απειλητικό μπροστά μας και μας έκρυβε τον ορίζοντα. Το μυαλό, για να ξεφύγει από το μελαγχολικό εφηβικό τοπίο, ζητούσε τολμηρά σχέδια, επινοήσεις, κόλπα, τεχνάσματα. Ο Λάκης Σοφιανός σ’ όλα αυτά ήταν μάνα, ο πιο στενός μακρινός μας φίλος.
Mια άγνωστη παρωδία του ύμνου της 4ης Αυγούστου
Πριν από λίγους μήνες εμφανίστηκε στην πολιτική μας ζωή, μια ελπιδοφόρα πολιτική κίνηση με αριθμητικό προσδιορισμό στον τίτλο: Κίνηση των 58. Στον μεσοπόλεμο είχε συγκροτηθεί μια δημοκρατική κίνηση, αντιδικτατορική τότε και μυστική λόγω των συνθηκών, με τον «αριθμητικό» τίτλο και αυτή: Οργάνωση των 50. Από τη σύντομη δράση της, το διάστημα 1938-1939, έμεινε η παρακάτω ανώνυμη παρωδία του Ύμνου της 4ης Αυγούστου που κυκλοφόρησε η Οργάνωση των 50:
