Τεύχος 124

Σας γράφω για να σας εκφράσω τη συγκίνηση που μου έδωσε το  τεύχος 123 του Books’ Journal με το αφιέρωμα στον Κ.Θ. Δημαρά. Το εξώφυλλο του κ. Αλέκου Παπαδάτου είναι εξαιρετικά εύστοχο και αποδίδει την ευαισθησία των κατοίκων της οδού Μουρούζη 10. Δυστυχώς δεν έγινε κάποια αναφορά στον άλλο συγκάτοικο και συνοδοιπόρο στις Νεοελληνικές Σπουδές, τον Γ.Π. Σαββίδη και τη σχέση του με τον Κ.Θ. Δημαρά, ειδικά όταν ενώθηκαν οι δυνάμεις τους, οι βιβλιοθήκες τους και τα αρχεία τους κάτω από τη στέγη της οδού Μουρούζη 10. Ευχής έργο θα ήταν κάποιος, με  γνώση αυτής της περιόδου της συνύπαρξης των δυο «ιερών τεράτων» της Νεοελληνικής Φιλολογίας, να καταθέσει τις αναμνήσεις του.

Νίκος Διακουλάκης, Σπύρος Καβουνίδης, Νίκος Κουτρέτσης, Γιάννης Μαρούκης, Γιάννης Μεϊμάρογλου, Λάμπης Ντόλκας, Βασίλης Στεφανής, Δημήτρης Ψυχογιός, Διαδρομές, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2021, 288 σελ.

Οκτώ κείμενα απολογισμού και αυτογνωσίας από ισάριθμα πρόσωπα με ενδιαφέρουσες πολιτικές διαδρομές, στην αντιδικτατορική πάλη, σε εκδοχές της δημοκρατικής Αριστεράς και στη διεκδίκηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας και της Ευρώπης. Τι μένει από μια τέτοια πορεία; [ΤΒJ]

Δημήτρης Τενές, Super, εικονογράφηση: Παναγιώτης Αρμυριώτης, Υδροπλάνο, Αθήνα 2021, 110 σελ.

Σούπερ κακοί εναντίον υπερηρώων. Μηχανές που μπορεί να ξεφύγουν από τον έλεγχο των ανθρώπων που τους κατασκεύασαν. Ένα ώριμο αφήγημα από το χώρο της λογοτεχνίας του φανταστικού. [ΤΒJ]

Μια συζήτηση του Cas Mudde με τον Πέτρο Παπασαραντόπουλο (τεύχος 124)

Βασίλης Βαμβακάς, Κλειώ Κεντερελίδου (επιμ.), 70 Χρόνια Ελληνική Έντυπη Διαφήμιση, 1945-2015. Καταναλωτική κουλτούρα, κοινωνικά πρότυπα, στρατηγικές επικοινωνίας, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2021, 240 σελ.

10.000 διαφημίσεις αντλημένες από αρχεία του ημερήσιου Τύπου, για το διάστημα 1955-2015, είναι ένα επαρκές υλικό προκειμένου να μελετηθεί η εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας μέσα από τις καταναλωτικές συμπεριφορές των κατοίκων της, αλλά και την ιδεολογία των διαφόρων περιόδων της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας όπως καταγραφόταν ως έκφραση του συρμού στις καταχωρίσεις. Ένα βιβλίο για την ελληνική έντυπη διαφήμιση που, πριν απ’ όλα, καταγράφει και εξηγεί την εξέλιξη της εθνικής αυτοεικόνας μέσα από τη διαδοχή των διαφημιστικών μηνυμάτων· από την αναζήτηση της ενσωμάτωσης στον μοντέρνο τρόπο ζωής, κατά τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, στην αναζήτηση του παραδοσιακού και του αυθεντικού τα χρόνια της οικονομικής κρίσης. [TBJ]

Fernando Pessoa, Ο οδοιπόρος, εισαγωγή - μετάφραση από τα πορτογαλικά - σημειώσεις: Μαρία Παπαδήμα, Gutenberg, Αθήνα 2021, 81 σελ.

 Ένα κείμενο που ανασύρθηκε πρόσφατα από το μπαούλο με τα άπειρα κατάλοιπα του Πεσσόα και μοιάζει από τη μια πλευρά με παραμύθι ενώ σπεύδει από την άλλη να συνομιλήσει με τις πιο διαφορετικές πηγές, παραπέμποντας και  στα πιο διαφορετικά  λογοτεχνικά είδη: από τον αποκρυφισμό, τη θεοσοφία και την αλχημεία μέχρι το υπαρξιακό θρίλερ, τη λοξή αστυνομική ιστορία και την περιπέτεια αναζήτησης κάποιου πολύτιμου μυστικού ή ενός ακριβοθώρητου νοηματικού νήματος που είναι έτοιμο να αποκαλύψει ένα προσεκτικά κρυμμένο νόημα.

Walter Benjamin, Ημερολόγιο Μόσχας,  επιμέλεια πρωτοτύπου - σημειώσεις: Γκάρι Σμιθ, μετάφραση από τα γερμανικά: Έμη Βαϊκούση, πρόλογος Γκέρσομ Σόλεμ, επίμετρο: Κώστας Καλφόπουλος, Καστανιώτη. Αθήνα 2021, 268 σελ.

Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν ταξίδεψε στη Μόσχα στις 6 Δεκεμβρίου 1926 και παρέμεινε εκεί μέχρι την 1η Φεβρουαρίου 1927. Τρεις θεωρούνται οι λόγοι για το ταξίδι του αυτό: Για να δει και να αναθερμάνει τις σχέσεις του με τη γυναίκα που αγαπά, την Άσια Λάτσις. Για να αποφασίσει αν θα μπει στο γερμανικό κομμουνιστικό κόμμα. Και για να δει από κοντά την οργάνωση της εξουσίας και της καινούργιας κοινωνίας της Μόσχας, καθώς  και να εξερευνήσει αν μπορεί να συνεργαστεί με ρωσικά έντυπα.

Όταν ξεκινούσαμε τη ραδιοφωνική σειρά «Φιλολογικοί περίπατοι στο  Μεσοπόλεμο» με τον Μανόλη Αναγνωστάκη, την άνοιξη του 1986, είχαμε συγκεντρώσει σχεδόν όλη την ύλη αλλά ψάχναμε τη φόρμα. Αυτός θα υποδυόταν, και του πήγαινε, το ρόλο του δημοσιογράφου που θα έκανε τις ερωτήσεις. Μας απασχολούσε όμως η άλλη πλευρά: εκείνοι που θα αναλάμβαναν  να ζωντανέψουν τις πνευματικές μορφές του παρελθόντος στις «συνεντεύξεις» διαβάζοντας εκφραστικά τις απαντήσεις τους. Θέλαμε, εκτός από την ικανότητά τους αυτή, η συγγραφική ή η καλλιτεχνική τους υπόσταση να ταιριάζει κατά κάποιον τρόπο με των αυθεντικών. Ο πρώτος που προσφέρθηκε ήταν από τους κοντινούς μας, ο συγγραφέας, με επίδοση στον δοκιμιακό λόγο, Γιάννης Κιουρτσάκης. Διάβασε εξαιρετικά Ξενόπουλο, Γληνό και Καραγάτση. Εκείνος που στερέωσε τη δομή της εκπομπής ήταν ο πεζογράφος Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος.

Δημήτρης Ιωάν. Μηλιάκος, Η κοινωνικοοικονομική πορεία και το βίαιο τέλος της Αγροτικής Τράπεζας. Ντοκουμέντα, μυθεύματα και αναπάντητα ερωτηματικά, Βασδέκης, Αθήνα 2021,  262 σελ.

Ζούμε σε ένα ιστορικό μεταίχμιο καθώς νέες προκλήσεις μεγάλης κλίμακας  για τις κοινωνίες και την πολιτική  πηγάζουν από την οικονομική κρίση, την πανδημία, την κλιματική κρίση, τα μεταναστευτικά ρεύματα, την τεχνολογική εξέλιξη (η λέξη κλειδί εδώ είναι η ψηφιοποίηση), τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Γιατί τότε ασχολούμαστε με ένα επεισόδιο του παρελθόντος – το άδοξο τέλος της ΑΤΕ;   Η απάντηση είναι απλή: για να κατανοήσουμε τι πήγε στραβά, γιατί πήγε στραβά και τι θα πρέπει να προσέξουμε στο μέλλον. (τεύχος 124)

Η γνωριμία μου με τον Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλο (τεύχος 124).