Τεύχος 139

To Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων οργάνωσε και πραγματοποίησε, επιτέλους, ειδικό αφιέρωμα στη μνήμη του Χρυσού Ευελπίδη (1895-1971). Κωνσταντινουπολίτης επιστήμονας και λόγιος, διετέλεσε δύο φορές  βουλευτής Έβρου και υπουργός Γεωργίας και Οικονομικών. Ως εκλεγμένος καθηγητής δίδαξε Αγροτική Νομοθεσία και Πολιτική  στην Πάντειο (1924-1951) και στη συνέχεια, έως το 1966, Γεωργική Οικονομία στην Ανωτάτη Γεωπονική Σχολή Αθηνών. Παράλληλα συμμετείχε από νωρίς ενεργά στην πνευματική ζωή με πεζογραφήματα και άρθρα κοινωνικής κριτικής σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά. Η επιστημονική, πνευματική και κοινωνική του δραστηριότητα μοιράστηκε στα χρόνια πριν και μετά τον Πόλεμο.

Με αφορμή το θάνατο του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Δ. Ζηζιούλα. Από το τεύχος 139

Didier Fassin, Θάνατος ενός ταξιδιώτη, μετάφραση από τα γαλλικά: Μανώλης Πιμπλής, Πόλις, Αθήνα 2023  

Ένας καταζητούμενος, καταδικασμένος για κλοπές, ο Άντζελο Γκαράν, κρύβεται σε μια αποθήκη. Εντοπίζεται από τους αστυνομικούς οι οποίοι προσπαθούν να τον συλλάβουν. Αλλά όταν μπαίνουν στο χώρο που κρύβεται, ακούγονται μερικοί πυροβολισμοί και ο καταζητούμενος πέφτει νεκρός. Οι αστυνομικοί είπαν ότι τους επιτέθηκε με μαχαίρι, ήταν σε νόμιμη άμυνα. Ήταν όμως έτσι; Ο ανθρωπολόγος Ντιντιέ Φασέν αποφασίζει να ξανακάνει την αστυνομική και τη δικαστική έρευνα, επιδιώκοντας να φωτίσει το φόνο. Διότι ό,τι έγινε μακριά από την κοινή θέα, πρέπει να γίνεται γνωστό. Για λόγους δικαιοσύνης. [ΤΒJ]

Χάννα Άρεντ, Οι απαρχές του ολοκληρωτισμού. Τρίτος τόμος: Ολοκληρωτισμός, μετάφραση από τα αγγλικά: Βασίλης Τομανάς, Νησίδες, Θεσσαλονίκη 2017, 248 σελ. 

Τα στρατόπεδα των δυο ολοκληρωτισμών του εικοστού αιώνα, του ναζισμού και του κομμουνισμού, αποτέλεσαν πειραματικά εργαστήρια παραγωγής απρόσωπων θυμάτων και, συνακόλουθα, εκπαίδευσης ανελέητων εξουσιαστών. Ολοκληρωτισμός και στρατόπεδα συγκέντρωσης στη σκέψη τής Χάννα Άρεντ.

Κώστας Μαυρουδής, Το αλάτι του Badl Ischl. Πεζά κείμενα, Κίχλη, Αθήνα 2022, 226 σελ.

Στη ρουμπρίκα «Το μικρό και το μεγάλο» δημοσιεύονται μικρά κείμενα που περιέχονται μέσα σε μεγαλύτερα και μπορούν να διαβαστούν ως αυτόνομα μικροδιηγήματα. Με το βιβλίο του Κώστα Μαυρουδή, Το αλάτι του Badl Ischl, όμως, δημιουργήθηκε πρόβλημα επιλογής, αφού το σύνολό του αποτελείται από αυτόνομα μικρά κείμενα, πράγμα που τα κάνει όλα κατάλληλα. Προέκυψε, δηλαδή, αδυναμία επιλογής.

Cormac McCarthy, Ο επιβάτης, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Κυριαζής, Gutenberg, 591 σελ.

Cormac McCarthy, Stella Maris, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Κυριαζής, Gutenberg, 263 σελ.

Έπειτα από σιγή δεκαέξι  χρόνων, ο αμερικανός συγγραφέας του Ματοβαμμένου μεσημβρινού επανέρχεται με δυο διαδοχικά μυθιστορήματα. Στο πρώτο από αυτά, τον Επιβάτη, κεντρικός ήρωας είναι ένας ταλαντούχος φυσικός που εγκαταλείπει την πολλά υποσχόμενη καριέρα του για να γίνει δύτης διάσωσης. Αναζητώντας  τους δέκα επιβάτες ενός βυθισμένου αεροπλάνου, βρίσκει μόνο τους εννέα. Ακολουθεί η κατάδυση στην άβυσσο. Το δεύτερο μυθιστόρημα, η Stella Maris, ασχολείται με την αδελφή του προαναφερθέντος  φυσικού, διαγνωσμένη με παρανοϊκή σχιζοφρένεια, που εισάγεται αυτοβούλως σε ψυχιατρικό κατάστημα και παλεύει να απαλλαγεί από το πρόβλημα. Ποιος είναι αυτός ο όψιμα αναγνωρισμένος συγγραφέας. Τι γράφει – και γιατί συγκλονίζει αναδρομικά τους αναγνώστες;

Laure Murat, Ποιος ακυρώνει τι; Σκέψεις για την cancel culture, μετάφραση από τα γαλλικά: Γιάννης Κτενάς, Πόλις, Αθήνα 2022, 50 σελ.

Σε όλες τις χώρες της Δύσης αποκαθηλώνονται ή βανδαλίζονται αγάλματα σε δημόσιους χώρους. Η κουλτούρα της ακύρωσης που υποκινεί τέτοιες πράξεις εκφράζει την άρνηση της «επίσημης», «θεσμικής» Ιστορίας και την όπισθεν αυτής κρατούσας εθνικής ιδεολογίας, η οποία διαιωνίζει στερεότυπα και αναπαράγει «μηχανισμούς καταπίεσης, διάκρισης και κυριαρχίας». Μήπως όμως έχουν δίκιο όσοι κατηγορούν τους ακτιβιστές της αποκαθήλωσης αγαλμάτων για φανατισμό, επαναστατική γυμναστική, οχλοκρατία ή και για εφαρμογή εξτρεμιστικών ιδεολογιών;

Ernest Hemingway, Έκαναν όλοι τους ειρήνη. Τι είναι η ειρήνη; Ποίημα για τη δραματική Διάσκεψη της Λωζάννης, προλόγισμα - μετάφραση από τα αγγλικά - σημειώσεις: Χάρης Βλαβιανός, Περισπωμένη, Αθήνα 2022, 16 σελ.

Η Διάσκεψη Ειρήνης της Λωζάννης πραγματοποιήθηκε στην ελβετική πόλη από τον Νοέμβριο του 1922 έως τον Ιούλιο του 1923 και, πέραν της οριστικοποίησης των ελληνοτουρκικών συνόρων, αποτέλεσε ένα μείζον διεθνές γεγονός με το οποίο γράφτηκε ο επίλογος του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου στην Εγγύς και τη Μέση Ανατολή. Η διεθνής διάσταση των διεργασιών αναδεικνύεται από γραπτά του τότε νεαρού δημοσιογράφου και ανταποκριτή της Toronto Star στο Παρίσι, Έρνεστ Χεμινγουέι, αλλά και στο ποίημα «Έκαναν όλοι τους ειρήνη – Τι είναι η ειρήνη;».

Αχιλλέας Σύρμος, Ιστορίες από το Σπατς, πρόλογος: Άγγελος Συρίγος, Ίνδικτος, Αθήνα 2022, 510 σελ.

Ο Ηρακλής Σύρμος, Βορειοηπειρώτης από τη Δερβιτσάνη της επαρχίας Άνω Δρόπολης, συνελήφθη στις 27 Μαΐου 1964 και καταδικάστηκε σε 18ετή στέρηση της ελευθερίας επειδή είχε επαινέσει την οικονομική υπεροχή καπιταλιστικών χωρών. Εξέτισε την ποινή του στο Σπατς, υποχρεωμένος σε καταναγκαστική εργασία στα μεταλλεία της περιοχής. Χρόνια μετά την πτώση του κομμουνισμού, κατέγραψε τις εμπειρίες του – που μόλις κυκλοφόρησαν. Τι κοινό έχει η αφήγηση του Ηρακλή Σύρμου με άλλα πολυσυζητημένα κείμενα της στρατοπεδικής λογοτεχνίας; [ΤΒJ]

Τρία ποιήματα που δημοσιεύτηκαν στο Books' Journal, τχ. 139.