Σύνδεση συνδρομητών

Σπύρος Παπαϊωάννου: Το ρεμπέτικο τραγούδι – τελευταία εκπομπή

Πέμπτη, 30 Σεπτεμβρίου 2021 11:57
21/4/1983. Η τελευταία από την πρώτη σειρά των ραδιοφωνικών εκπομπών της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, «Το ρεμπέτικο τραγούδι», που ετοίμαζε και παρουσίαζε ο Σπύρος Παπαϊωάννου.
Αρχείο Γιώργου Ζεβελάκη / The Books' Journal / YouTube
21/4/1983. Η τελευταία από την πρώτη σειρά των ραδιοφωνικών εκπομπών της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, «Το ρεμπέτικο τραγούδι», που ετοίμαζε και παρουσίαζε ο Σπύρος Παπαϊωάννου.

Παρουσιάζεται η τελευταία, 21/4/1983, από την πρώτη σειρά των ραδιοφωνικών εκπομπών της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, «Το ρεμπέτικο τραγούδι», που αρχίζουν πριν από σαράντα περίπου χρόνια και που έγραφε, επιμελούνταν και παρουσίαζε ο πρωτοπόρος του είδους, Σπύρος Παπαϊωάννου.

Στην προσπάθεια ανίχνευσης της πορείας του ρεμπέτικου τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, τη σειρά συγκροτούσαν 63 εκπομπές. Αφορούσαν το προγονικό του ρεμπέτικου, και συγκεκριμένα το σμυρναίικο και το πολίτικο τραγούδι της πρώτης δεκαετίας του 20ού αιώνα που δισκογραφήθηκε στον τόπο του. Η εκπομπή ήταν μουσική και λόγος. Μουσική από τους δίσκους των 78 στροφών που ο μελετητής διέσωσε στην συλλογή του ενώ ο λόγος αφορούσε κοινωνιολογικές, γλωσσολογικές, λαογραφικές, ιστορικές και μουσικολογικές παρατηρήσεις.

Στην εκπομπή αυτή, απολογισμού της σειράς, ο Σπύρος Παπαϊωάννου αναφέρει σχετικά:

Πιστεύοντας πως το τραγούδι είναι έκφραση, και όχι μοναδική, του κόσμου που αντιπροσωπεύει, η εκπομπή προσπάθησε να τεθεί επί τα ίχνη και να διεισδύσει, στο μέτρο του δυνατού, σε πτυχές από τη ζωή ορισμένων κοινωνικών στρωμάτων από τον ξεχασμένο και χαμένο ελληνισμό της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης. Κι αυτό επιχειρήθηκε μέσα από τη διασταύρωση και την αποκάλυψη των παλιών ηχητικών ντοκουμέντων που είναι οι παλιοί δίσκοι των εβδομήντα οκτώ στροφών κυρίως, καθώς και κάθε είδους προέλευσης άλλες πηγές, γραπτές ή και προφορικές. […] Από τα πρώτα μελήματα αυτής της σειράς των εκπομπών ήταν και η παρουσίαση των σμυρναίικων αμανέδων όπως το περίφημο σμυρναίικο μινόρε, το τζιβαέρι και το μπαχαλιώτικο, το μπουρνοβαλιό. Πιστεύουμε πως για πρώτη φορά  εντοπίστηκε το σχετικό θέμα και έγινε μία προσπάθεια συλλογής, ταξινόμησης και διερεύνησης  της πορείας και των επιδράσεων των αμανέδων αυτών στα λαϊκά τραγούδια  κι ας θυμηθούμε από τη δεύτερη κιόλας εκπομπή το Σμυρναίικο Μινόρε ή Μινόρε της Αυγής που, εκτός της εισαγωγής, δεν έχει άλλη σχέση με τη μεταπολεμική καντάδα που έχει τον ίδιο τίτλο. […] Αποτελούν ίσως το πιο παραμελημένο και άγονο κομμάτι του λαϊκού μας πολιτισμού καθώς εκεί, στη Σμύρνη και την Πόλη, εντοπίζονται οι πρώτες ηχογραφήσεις ελληνικών τραγουδιών, αρχές του αιώνα, σχεδόν σύγχρονες με τις αντίστοιχες των ελλήνων μεταναστών στην Αμερική.

Η συγκεκριμένη εκπομπή ξεκινά με τον μανέ, «Φο Ματζόρε», με τον Γιώργο Τσανάκα σε ηχογράφηση της Σμύρνης κοντά στο 1910, προχωρά στον μανέ, «Μινόρε της Αυγής», στην αυθεντική σμυρναίικη έκδοσή του, στη συνέχεια περιέχει το τραγούδι «Ω, η μάγισσα», ενώ τελειώνει με το «Σμυρναίικο Μινόρε» με τη Μαρίκα Παπαγκίκα. Στο μέρος του λόγου συνοψίζει τις κοινωνιολογικές παρατηρήσεις και παρεμβάλλει απολογισμό των 63 εκπομπών, ενώ εξαίρει το ρόλο των τεχνικών της Ελληνικής Ραδιοφωνίας Θόδωρο Γεωργακόπουλου και Βασίλη Καρά.

Η Εκπομπή προέρχεται από τη Φωνοθήκη του Γιώργου Ζεβελάκη

Λάκης Δόλγερας

Συγγραφέας. Βιβλία του: τα διηγήματα Ξεχασμένες Ιστορίες (2006) και τα μυθιστορήματα Μια σκοτεινή υπόθεση (2010), Η δεύτερη συνάντηση της Ελεωνόρας και του Νίκου (2012), Νικητές και νικημένοι (2013), Νεκρός στον ήλιο του Ιουλίου (2015)

Προσθήκη σχολίου

Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.