Παρεμβάσεις
Οι τοποθετήσεις στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ για την ανάγκη εξόδου της χώρας από το ΝΑΤΟ ή και για την ανάγκη αυτοδιάλυσης της Βορειοατλαντικής συμμαχίας επαναφέρει στο προσκήνιο τις θέσεις του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης για την εξωτερική πολιτική και για την άμυνα. Ας δούμε τι λέει το κόμμα που διεκδικεί, σύντομα μάλιστα, την ανάληψη κρατικής ευθύνης. [αναδημοσίευση από το Books' Journal, τχ 28, Φεβρουάριος 2013]
Ο Χρήστος Τσιόλκας βρέθηκε στην Ελλάδα για να παρουσιάσει το νέο του βιβλίο, Μπαρακούντα, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ωκεανίδα. Νωρίτερα όμως, στις 24/6, μίλησε στο χώρο τέχνης cheapart, καλεσμένος της ομάδας Libby Sacer Foundation. Τι είπε για τα έθνη και τον εθνικισμό.
Στις 21 Αυγούστου 1968, τα τανκς της τότε ΕΣΣΔ εισέβαλαν στην Πράγα βάζοντας βίαια τέλος στο εγχείρημα μετατροπής του αυταρχικού καθεστώτος σοβιετικού τύπου σε σοσιαλισμό με ελευθερία και δημοκρατία. Στο κείμενο του Φίλιπ Ροθ, που ακολουθεί, ο συγγραφέας περιγράφει με σαρκασμό τα ανελεύθερα χαρακτηριστικά του καθεστώτος που πήρε τη σκυτάλη μετά τη σοβιετική εισβολή και την πραξικοπηματική εκδίωξη του προέδρου Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ. Αναδημοσίευση από το Books' Journal 32, Ιούνιος 2013.
Μια αναδρομή στο νομοθετικό πλαίσιο και σε ορισμένες καθοριστικές δικαστικές αποφάσεις που περιγράφουν τι συμβαίνει με την αντιρατσιστική νομοθεσία στην Ελλάδα. Επίκαιρη αναδημοσίευση από το Books' Journal 33 (Ιούλιος 2013)
Πέθανε το Σάββατο, 16 Αυγούστου 2014, ο ιστορικός Μιχαήλ Β. Σακελλαρίου, μέλος και πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, σε ηλικία 102 ετών. Υπήρξε ακούραστος ερευνητής της αρχαίας ελληνικής ιστορίας αλλά, κυρίως, του νέου ελληνισμού, με σημαντική συμβολή στη βιβλιογραφία της εθνοαπελευθερωτικής επανάστασης.
Σαράντα χρόνια πριν, καλοκαίρι 1974, έγινε η μεταπολίτευση. Δημοσιεύουμε εδώ το πρώτο μέρος της διεισδυτικής μαρτυρίας του συνεργάτη μας Πέτρου Παπασαραντόπουλου, που ολόκληρη φιλοξενείται στην έντυπη έκδοση του τεύχους 46 του Books' Journal που κυκλοφορεί.
Τον Ιούλιο 1995, στη Σρεμπρένιτσα, μια κωμόπολη της Νότιας Βοσνίας, εισήλθε ο εμπόλεμος σερβοβοσνιακός στρατός υπό τον στρατηγό Ράτκο Μλάντιτς. Μαζί με τους Σέρβους μάχονταν, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, περίπου 12 έλληνες εθελοντές, και αρκετοί άλλοι ενταγμένοι σε παραστρατιωτικές ομάδες. Τις ημέρες εκείνες, οι εισβολείς σκότωσαν εν ψυχρώ περί τους 8.000 βόσνιους μουσουλμάνους - ήταν η τελευταία γενοκτονία του 20ού αιώνα. Ενώ επί πολύ καιρό, στην Ελλάδα, δεν γινόταν καμία αναφορά στα συμβάντα, το 2005, έπειτα από ευάριθμες διαμαρτυρίες πολιτών, ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης Αν. Παπαληγούρας μίλησε για το «ενδεχόμενο να υπάρχουν πράγματι ευθύνες ελλήνων πολιτών για τις σφαγές αμάχων στη Σρεμπρένιτσα» και διέταξε δικαστική έρευνα. Έπειτα, και ενώ δημοσιεύματα φέρουν στους εθελοντές να συμμετείχαν και διακεκριμένα μέλη της Χρυσής Αυγής, σιωπή. Ώς πότε;
Ο βραζιλιάνος αρχιτέκτονας Όσκαρ Νιμάγιερ πέθανε στις 5 Δεκεμβρίου 2012 σε ηλικία σχεδόν 105 χρόνων. Σε μια εποχή που η καλή αρχιτεκτονική είναι προνόμιο των οικονομικά ευκατάστατων, αυτό που ενδιέφερε τον θεμελιωτή του βραζιλιανικού αρχιτεκτονικού μοντερνισμού ήταν η διάχυση της αισθητικής ικανοποίησης που προκύπτει από την αρχιτεκτονική του σε όσο περισσότερο κόσμο είναι δυνατόν. Τα δημόσια κτίριά του, με τις καμπύλες τους να κυριαρχούν στο χώρο, είναι φορείς αυτής της διαδικασίας εκδημοκρατισμού και μάρτυρες της βαθιά ουμανιστικής κουλτούρας του. (αναδημοσίευση από το Books' Journal, 27, Ιανουάριος 2013)
Όταν ο Mπιν Λάντεν έπεφτε νεκρός στο Πακιστάν, το 2011, πολλοί έσπευσαν να μιλήσουν για το τέλος της αλ Κάιντα. Το λάθος πολλών αναλυτών, όμως, ήταν ότι πολλές, πάμπολλες ομάδες προέκυψαν εμπνεόμενες από τον Μπιν Λάντεν. Η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και του Λεβάντ, ή ΙSIS, όπως είναι η αγγλική συντομογραφία της, είναι μία απ’ αυτές. Ηγέτης της είναι ο Αμπού Μπάκρ αλ Μπαγκνταντί. Το πρώην παρακλάδι της αλ Κάιντα είναι τόσο σκληρό που ο τωρινός αρχηγός της, ο Αϊμάν αλ Ζαουάχρι, διεκδίκησε δημοσίως τη μη εμπλοκή της οργάνωσης στις πολεμικές επιχειρήσεις της Συρίας, φοβούμενος μήπως έτσι αναγκαστεί να “μαλακώσει” τη σκληροπυρηνική του προσέγγιση.
Thomas Piketty, Lecapital au XXIe siècle, Seuil, Paris, 2013
Από τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (1789) μέχρι τις μέρες μας, με συγκρούσεις, βιαιότητες και αιματοχυσίες, αλλά και με εχέφρονες παρεμβάσεις από συνετούς πολιτικούς, σφυρηλατήθηκαν συν τω χρόνω τα ιδεώδη της ισονομίας, της ισότητας των ευκαιριών, της δίκαιης και δημοκρατικής κοινωνίας, της αξιοπρεπούς διαβίωσης. Η αποσάθρωση αυτών των αξιών, το ισχυρό αίσθημα αδικίας που γεννά η διανομή του πλούτου, η βεβαιότητα, πρωτίστως των νέων, ότι στερούνται δυνατοτήτων ατομικής προόδου και κοινωνικής ανέλιξης προοιωνίζονται ερεβώδες μέλλον. Ούτε επιθυμητή, ούτε διατηρήσιμη είναι μια τέτοια κοινωνία. Αναδημοσίευση από το Books’ Journal, #40, Φεβρουάριος 2012.
Σαν σήμερα, πριν από έναν ακριβώς χρόνο, πέθανε ο Έλληνας Ευρωπαίος αριστερός Γιώργος Γλυνός, που εργάστηκε όσο ελάχιστοι για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Ο φίλος και συνεργάτης του Αντώνης Τριφύλλης τον είχε αποχαιρετίσει από τις σελίδες του χάρτινου Books' Journal με το παρακάτω κείμενο.
Θα μας λείψει. Θα λείψει απ’ την παρέα του Βοξ των Εξαρχείων, όσων μετά την επιστροφή του από τις Βρυξέλλες βρισκόμασταν και σχολιάζαμε: για τη ζωή στην Ελλάδα, για τη φύση της κρίσης, για την πορεία της Ευρώπης, για τις αδυναμίες μας.
Θα μας λείψει. Θα λείψει τα βράδια απ’ την ευρύχωρη και φιλόξενη «μπουάτ» στο λόφο. Παρέες παλιές από τη φυλακή, από τις οργανώσεις, από τις Βρυξέλλες, από τους χώρους δουλειάς. Κι είχε δουλέψει στην Τράπεζα της Ελλάδας, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο ΕΛΙΑΜΕΠ, σε γραφεία επιτρόπων, σε γραφεία πρωθυπουργών...
Θα μας λείψει. Θα λείψει το πιάνο, το πάθος για τον Μάνο Χατζιδάκι. Το τελευταίο τραγούδι που διάλεξε η Γιάννα. Η τρυφερότητα για τον Άκη Πάνου, τη μουσική και τη φωνή του. Και την τραγική ζωή του (Θα πεθά- που θα πεθά-).
Θα μας λείψει. Θα λείψει απ’ την ενημέρωση, απ’ τις εφημερίδες. Πόσες φορές κορυφαίοι δημοσιογράφοι, από εφημερίδες, στα δύσκολα, κατέφευγαν στις στέρεες γνώσεις του, στις εύστοχες παρατηρήσεις του. Στον τρόπο με τον οποίο ξετρύπωνε τον πυρήνα. Στον τρόπο με τον οποίο φώτιζε την επόμενη μέρα. Θα λείψει απ’ την τηλεόραση και το ραδιόφωνο της Ελλάδας, της Γερμανίας, των γαλλόφωνων. Να δώσει κουράγιο, με χιούμορ και πάθος – πάθος για την Ελλάδα, πάθος για την Ευρώπη.
Και πάντα πάθος για το τσιγάρο…
«Το κείμενο αυτό αφιερώνεται στη μνήμη του Δάκη, του Τάκη και του Αντώνη, “που με τσιγάρο έφυγαν στα χείλη”, αλλά και στον εξάδελφο που το έκοψε πριν 15 χρόνια και σήμερα είναι μια χαρά», γράφει στο βιβλιαράκι του, Αυτοβιογραφία 1959-2009: μισόν αιώνα καπνιστής (Μεταμεσονύχτιες Εκδόσεις, Αθήνα 2009, 24 σελ.). Δεν πρόλαβε να το κόψει.
Θα μας λείψει. Αυτός και το κουσούρι του να είναι αριστερός και να πιστεύει στην Ενωμένη Ευρώπη. Να είναι αριστερός και να γράφει στη Γαλέρα, στο Βήμα, στην Καθημερινή για το ευρώ και τους μύθους που έπλαθαν γύρω του οι αμαθείς. Για την πτώχευση και τη δραχμή. Έτρεμε και αγωνιούσε. Όχι για τον ίδιο. Ο ίδιος ήξερε. Αλλά για τη χώρα του, για τα παιδιά της και τα παιδιά του και τα εγγόνια του. Να είναι αριστερός, κάτοικος από επιλογή στα Εξάρχεια. Καπνιστής και σεβαστός από όλους, που μεταξύ τους ήσαν και αντίπαλοι. Στην πολιτική, στη δημοσιογραφία, στη γραφειοκρατία.
Σ’ αυτόν δεν έπιαναν οι ρετσινιές – «δεξιός-αριστερός», «ευρωπαϊστής» και άλλα κλισέ της καθ’ ημάς Ανατολής. Αυτός ξεφλούδιζε τον καρπό και αποκάλυπτε τον πυρήνα. Τον μελετούσε, τον περιέγραφε, κι ύστερα προχωρούσε φωτίζοντας το μέλλον. Οι φούσκες έσκαγαν γύρω του, χωρίς να τον αγγίζουν.
Τι ήταν λοιπόν ο Γιώργος Γλυνός; Ποιος ήταν ο πυρήνας του; Πώς τον άκουγαν σαν μαθητούδια δεξιοί και αριστεροί, αναρχικοί και φιλελεύθεροι, χωρίς να τον διακόπτουν. Οι δημοσιογράφοι, εμφανώς γοητευμένοι, τον καλούσαν να ξαναπάει στην εκπομπή τους. Πόσες φορές δεν άκουσα να λένε «Πού ήταν κρυμμένος ο κύριος που τα λέει τόσο καθαρά, και κατανοητά». Για μήνες σχεδόν μόνος περιέγραφε την πραγματικότητα της κρίσης. Μιλούσε για τις δικές μας ευθύνες όταν οι άλλοι διάλεγαν τον εύκολο δρόμο της καταγγελίας. Αυτός, ο θαρραλέος, μίλαγε για διάλογο. Αυτός, ο εξτρεμιστής, επέλεγε τη συνεννόηση. Και βήμα βήμα, βλέπαμε να βγαίνει αληθινός στις προβλέψεις του.
Ήταν δογματικός ή ρεβιζιονιστής; Πολιτικός ή τεχνοκράτης; Σκληρός ευρωκράτης ή συναισθηματικός Εξαρχειώτης; Χαβαλές ή βαρύς διανοούμενος; Οικονομολόγος ή παραμυθάς; Αλήθεια, πώς κατάφερνε τα πιο πολύπλοκα οικονομικά, πολιτικά ή ιδεολογικά ζητήματα να τα μετατρέπει σε παραμύθια που αιχμαλωτίζουν;
Και πώς κατάφερνε να αλλάζει μένοντας ίδιος σταθερά, ανιδιοτελής, σκληρός και ανεκτικός ταυτόχρονα;
Η λέξη που μου έρχεται αυθόρμητα προκειμένου να τον προσδιορίσω είναι η λέξη «αρμονία». Γιατί άραγε;
Τα δάχτυλά του ήταν τα ίδια όταν έστριβε το τσιγάρο, όταν έγραφε ένα πύρινο κείμενο, όταν δούλευε μια μελέτη για την οικονομία ή μια ομιλία για πολιτικούς. Όταν έβαζε φωτιά στο φυτίλι κι όταν χάιδευε τα εγγόνια του. Όταν καθόταν στο πιάνο. Όταν κουμαντάριζε το σερφ στα νερά των Κυθήρων, στο Πόρτο Ράφτη και αλλού.
Πριν τέσσερα χρόνια φτιάξαμε ένα μπλογκ (http://strongeuro.blogspot.gr). Με παιδιάστικη σοβαρότητα ρωτούσε: «Μα τι κάνεις, και ποίηση, και πολιτική, και μουσική, και επιστήμη;» Όταν μετά τη διάγνωση της αρρώστειας του ζήτησα να κάνουμε ένα βίντεο για να τον θυμόμαστε όταν πεθάνει, γέλασε, συμφώνησε, απομάκρυνε από τη σκηνή τα τσιγάρα και το ουίσκι και άρχισε να μιλάει για την κρίση, για το μέλλον, για την Αριστερά, για την Ευρώπη. Και τέλειωσε με δυο τραγούδια στο πιάνο. Θεοδωράκη και Άκη Πάνου. Του ζήτησα να παίξει και να τραγουδήσει Χατζιδάκι. Αρνήθηκε. Αυτόν, δεν τολμώ...»
Ο Γλυνός είχε χίλιες ζωές. Πώς τα κατάφερνε να είναι παρών σε όλες; «Τα παραλές, υπερβάλλεις», θα έλεγε αν διάβαζε αυτό το κείμενο. Μα βέβαια τα παραλέω. Γιατί ήσουν κυνικός και τρυφερός. Με χιούμορ και καυστικότητα. Και αυτοσαρκασμό. Τάχα όλα αυτά μαζί είναι αρμονία;
Τελευταίες ημέρες. Η Γιάννα κι ο Βασίλης και η Μάρθα πάντα πλάι. Είμαστε οι δυο μας. Προσπάθησα να επαναφέρω αγαπημένα του θέματα. Δεν επικοινωνούσε πια παρά σπάνια. Αμηχανία. Κοίταγε αλλού. Δεν αντιδρούσε. Πιάνω την κιθάρα. Μερικές αμήχανες συγχορδίες. «Κοιμήσoυ Περσεφόνη…». Άρχισε να κρατάει το ρυθμό με το πόδι…
